వి దే హ విదేహ Videha బిదేహ http://www.videha.co.in విదేహ ప్రథమే మైథిలీ పాక్షిక ఈ పత్రికా Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine విదేహ ప్రథమే మైథిలీ పాక్షిక ఈ పత్రికా Read in your own script Roman(Eng) Gujarati Bangla Oriya Gurmukhi Telugu Tamil Kannada Malayalam Hindi నవ అంక దేఖబాక లేల పృష్ఠ సభకేఁ రిఫ్రేశ కఏ దేఖూ।
౧.
కుమార
మనోజ కశ్యప-
సీమాన (విహని
కథా) ౨.
అమిత
మిశ్ర-
కథా -ప్రేమ
నై జహర
ఛై
౩.
జగదానంద ఝా
'మను'-మిథిలామే
జాతి-పాతి
౧
కుమార
మనోజ కశ్యప
సీమాన (విహని కథా)
భీడ సేహో అపనా సభ దిసక పైసేంజర ట్రేన మే నహిం హుఅయ సే అన్సోహాంత సన లాగత. ఆఈయో ట్రేన మే కసమ-కస్సా భీడ ఛలఈ....మోటరా మోటరీ సే అలగే. జే కహునా భీతర ట్రేనక డిబ్బా మే పైసబా మే సఫల భ' గేల ఛల ఓ ఏహి మనసా మే జేనా పూరా ట్రేన ఓకరే సామ్రాజ్య హుఅయ ఆ ఆన కేయో భీతర నహిం పైస' పాబయ. ఆ జే బాహర సే భీతర కహునా పైసబా లేల రడధుమ్మస కేనే. ముదా ట్రేన కే ఏహి సభ సౌం కోన దరకార.....ఓ త' నియత స్టేశన సభ పర రూకైత సీటీ బజబైత సరపట భాగల జా రహల ఛల.
భీతర ఖిడకీ లగ బైసల ఏకటా తీస- పైంతీస సాలక యువక బాహరక ఏక ఏక టా దృశ్య దేఖి-దేఖి క' విభోర భ' రహల ఛల. ఏక ఏక టా దృశ్య జేనా ఓకర ఆహ్లాద కే పాఁఖి లగా దేనే హో. బాబూ ఓమ్హర దేఖియౌ ఓ గాఛ-బృక్ష కోనా సరపట పడాయల జా రహల ఛై......హే ఓమ్హర దేఖియౌ భైంస పర ఓ ఛౌండా కోనా నిచైన సుతల ఛై ఆ భైంస చరి రహల ఛై ……......హే ఓమ్హర దేఖియౌ ఓఈ కాత మే ఆసమాన టుటి క' కోనా ధరతీ పర ఖసల ఛై . హే ఓమ్హర దేఖియౌ .... ఘసబాహిన సభ మాథ పర ఛిట్టా లేనే కోనా ఏక పతియానీ సఁ ఠాఢ ఛై.... ఓమ్హర దేఖియౌ ఖేత మే ఫసిల కోనా ఓంఘరా రహల ఛఈ. ….!!! ఓకర కాత మే బైసల ఓకర పితా ఓకర సభ బాత పర ముస్కియా క' దేఖథి ఆ ఓకర పీఠ థప-థపా క' ఓకర ఉత్సాహవర్ధన కరథి. ట్రేన మే బైసల కివాం ఠాఢో లోక ఓకరా దేఖి-దేఖి ముస్కియా రహల ఛల. భీడక ధక్కా-ముక్కీ కమ భ' గేల ఛలై .
ముదా సామనే కే సీట పర బైసల మిసరజీ కే అసహాజ భేల జా రహల ఛలని. బడీ కాల ధరీ ఓ అపన పోథీ మే అపన ఖీఝ నుకబైత రహలాహ. జఖన ఓహీ యువక కే కుతూహల ఆర బఢలే జా రహల ఛలఈ త' హునకా అపన మోనక భడాస రోకబ కఠిన భ' గేలని - 'ఆహాం హినకర ఈలాజ కోనో నీక డాక్టర స' కియైక నే కరబైత ఛియని ? సముచిత ఈలాజ భేలా స' ఈ అవశ్యే నికే భ' జేతా.'
' హమ హినకర ఈలాజే కరా క' దిల్లీ స' ఘర ఘుమల ఛీ.'
'తఈయో......!!?'
'దరఅసల హినకా నవ ఆంఖి జే భేటలని హైం తైం దేఖి-దేఖి క' విభోర భ' రహల ఛథి.'
మిసరజీ కే హలక సుఖ' లగలని. జల్దీ-జల్దీ సేప ఘోంట' లగలా. ముంహ స' ఏకో శబ్ద నహిం బహరేలని. అపరాధ-బోధ స' ముంహ నుకబైత ఫేర స' పోథీ కే పన్నా పలట' లగలా.
***
౨
అమిత
మిశ్ర ,
గామ-కరియన,
జిలా -సమస్తీపుర
కథా *** ప్రేమ నై జహర ఛై ***
ఏకటా గామ | మననపుర | భోరక సమయ | గామక బీచ దుర్గా మందిర సఁ ఉఠైత నారీ స్వర , గీతక ఏహన ప్రవాహ లగే ఛల జే స్వయం సరస్వతీ కమలక ఆసన పర బైస అపన హాథక వీణా సంగ మధుర భజన గాబి రహల ఛథిన | యైహ భజన " జయ జయ భైరబీ .........." సఁ ఐ గామక మనుష్య ఆ అపన అంఖి ఖోలై ఛథి | ఆబ ఫరిచ్ఛ భs గేల ఛై | కిసాన అపన బరదక సంగ ఖేత దిశ చలలాహ |బరదక ఘేట మే బాన్హల ఘంటీ , ఓహీ మధు భరల స్వర సంగ తాల -మేం తాల మిలాయవాక భరిసక కోశిశ కs రహల ఛై | భోర సాత బజే ఏహి గామ సఁ ఓహీ నారీ కే పహిల భేంట హోఈ ఛై | కిరణ , జీ హాఁ ,కిరణ నామ ఛై ఓకర | సోలహ -సత్రహ వర్ష కే ఘేట లగేనే , మాను కోనో ఆధా ఖిలల గులాబక కలీ | యౌవనక చిన్హ ఆబ ఉజాగర హోబs లాగల ఛై | సున్దరతాక చలైత-ఫిరైత దోకాన । కకరో సఁ కోనో ఉపమా నై అనుపమ । ఏకదమ మాసుమ ముఁహ ,సమాజక రీతి-రివాజ సఁ అంజాన ।గామ మే సబహక చహేతీ ।కోనో కాజ ఏహన నై జే ఓ నై క' సకైఏ ।సబ కాజ మే పారంగత ,కిరణ ।
" కిరణ ,గై కిరణ ,కతS చల గేలహీ ,స్కులక దేర భs రహల ఛౌ ", సులోచనా టిఫిన బన్న కరైత కిరణ కఏ సోర కేలఖిన ।
" ఆబై ఛియౌ ,బస దూ మినట ", కహైత కిరణ ఘర సఁ బహరాయల ।కనేక కాల ఠమకి ఠోర పర ముస్కీ నచబైత బాజల ," మాఁ ఆఇ కనే దేర సఁ ఏబౌ ,ఆఇ నే హమర సహేలీ పింకీ కఏ జనమదిన ఛై ,"
ఆ ఇ కహైత సాఇకిల లs స్కూల దిశ చల దేలక ।
స్కూల మే ఏకటా లడకా ఛలైఏ ,రాకేశ, పఢై-లిఖై మే గోబరక చోత ,ముదా పాఇబాలా బాపక ఏకలౌతా బేటా ,సే పాఇ కఏ గరమీ జరూర ఛలైఏ ।సబ సాల మాస్టర కఏ దు టా హజరీయా దs దై ఆ వర్గ మే ప్రథమ కs జాఏ ।ఏక నమ్మర కఏ ఉచక్కా ।ఓ జఖన-తఖన కిరణ కఏ దేఖైత రహైఏ ।ఆబ కిరణ గరీబ ఘరక సుధరల బేటీ ,ఓ కీ జానS గేలై ,జే కనఖీ కఏ అర్థ కీ హోఇ ఛై ।జహినా ఆన సబ ఛాత్ర-ఛాత్రా రాకేశక కినల చాఁకలేట ,మలాఇబర్ఫ ,బిస్కుట ఆది అనేకో చిజ సబ ఖాఇ ఛల ఓహినా కిరణో బినా ఛల-ప్రపంచ కఏ రాకేశక సంగ రహై ఛల ।ఇమ్హర కిఛ దిన సఁ రాకేశ మంహగా సఁ మంహగా ఆ సున్నర సఁ సున్నర చిజ-బిత సబ ఆని కs కిరణ కఏ
చుప్పే-చాప దై ఛలై ।జై అవస్థా మే ఏఖన కిరణ ఛల ఓహి మే విపరీత లింగక ప్రతి ఆకర్షణ భేనాఇ స్వభావిక ఛై ,ఆ జౌఁ పైసా కఏ గమక లాగి జాఏ తs ఫేర బాతే కోన ఛై । ఇఏహ కారణ ఛై జే రాకేశక సంగ ఆబ నీక లాగS లాగలై । రాకేశక జాదు ఏహన చలలే జై మే ఫఁసి పఢాఇ-లిఖాఇ సబ పాఛు ఛుటి గేలై ఆ మస్తీ హావీ భ' గేలై । ఐ ఆకర్షణ కఏ నామ దేలక "ప్రేమ" । ప్రేమ ,జాహి శబ్దక ఏఖన ధరి కోనో ఉపయుక్త పరిభాషా నై భేటల । ప్రేమ ,జకరా బేరే మే జతేక లిఖబ తతేక కమ ।ప్రేమ ,శాయరక తుకబందీ ,దిల కఏ మిలన ।ప్రేమ , జే మౌత సఁ లడబాక సాహస దై ఛై । లైలా-మజను బాలా ప్రేమ భేల ఛలై అకీ కిఛు ఔర జానీ నై ।
" ఆఉ ,ఆఉ , ఆఇ బడ దేర కs దేలియై ," కిరణ కఏ ఆబైత దేఖ రాకేశ బాజల ।
" హాఁ ,కీ కరబ సాఇకిల పంగచర భ' గేల ఛల " కిరణ జబాబ దేలక ।
రాకేశ మక్ఖన లగాబైత బాజల ," ఆహా , హమ్మర జాన కఏ ఆఇ బులైత ఆబS పడలై . . . కాల్హి చలబ నవకా స్కుటీ కిన దేబ . . . తఖన నై నే కోనో దిక్కత ।"
కిరణ ముస్కురాఇత బాజల ," దుర జాఉ ,స్కుటీ పర చఢబై త' గామక లోగ కీ కహతై । కహతై జే ఛౌడీ బహైస గేలై ।"
" లోగ కిఛు కహైఏ కహS దియౌ ,అహాఁ బతాబూ వేలేంటాఇన డే అబి గేల ఛై గీఫ్ట కీ లేబై ," రాకేశ ఏక్కే సాఁస మే బాజల ।
" హమ కిఛు నై లేబ ,జఖన ప్రేమ కేలౌ ఆ బియాహ కరబే కరబ తఖన అహాఁక సబ కిఛ అపనే ఆప హమ్మర భ' జేతై ," కిరణ విశ్వాస కే సాథ బాజల ।
కనేక కాల మౌన బ్రత కఏ పాలన కేలా కఏ బాద రాకేశ కిరణక హాథ పకరైత బాజల ," కిరణ ,హమ చాహై ఛీ ఐ బేర వేలేంటాఇన డే పర దరభంగా ఘుమై లేల చలబ । జౌం అహాఁ కహబ త' ఏఖనే హోటల బుక కరబా దై ఛీ " ఫేర కనే ఔర లగ ఆబి బాజనాఇ శురూ కేలక ." ఓతS ఖుబ మస్తీ కరబ ,ఫిలమ దేఖబ ఆ రాజ మైదాన మే పికనిక మనాయబ ఆఓర బహుతో రాస గప్ప కరబ ।"
కిరణ అపన హాథ ఛోడబైత బాజల ," నై నై హమ అసగర అహాఁ సంగ దరభంగా నై జాయబ । మాఁ హమ్మర టాఁగ తోడి దేత , అహాఁ జాయబ త' జాఉ హమ ఏతై ఠిక ఛీ ।"
" హే . . .హే . . . హే . . . హే . . . ఏనా జునీ బాజు " రాకేశ కిరణ కఏ పఁజియాబైత బాజల ," హమ అహాఁ హోఇ బాలా ఘరబాలా ఛీ ఆ పతి సంగ ఘుమై మే కోన హర్జ ఛై , మాత్ర ఏక్కే దిన కఏ త' బాత ఛై , అహాఁ కోనో బహానా బనా లేబ ।"
జేనా-తేనా క' రాకేశ అప్పన బాత మనా లేలక ।తయ దిన కిరణ ఆ రాకేశ శివాజీనగర సఁ బస పకైడ దరభంగా దిశ చల దేలక । భరి రస్తా ప్యార-మోహబ్బత కఏ బాత బతియాఇత రహల । దరభంగా ఆబి రాజ కిలా దేఖలక ,శ్యామా మందిర ,మనోకామనా మందిర మే పుజా కేలక , టావర చౌక సఁ శాఁపిఁగ కేలా కఏ బాద సాఁఝ హోటల మే ఆయల ।
ఆబ ఏక కమరా ,ఏక బేడ ,దు జన ।బడ ముశ్కిల ఘడీ ఛలై ।
రాకేశ కహలక ."ఆఉ కనే సుస్తా లై ఛీ ,కాల్హి భోరే ఏహి ఠామ సఁ విదా హఏబ ।"
కిరణ ప్యార కఏ కారీ పట్టీ సఁ అపన ఆఁఖి బాన్హి లేనే ఛలై ।బినా కిఛు బాజనే ఓ సబ కరైత గేల జే రాకేశ చాహై ఛలై ।జౌం కఖనో బిరోధో కరై త' ప్రేమక దుహాఈ దs రాకేశ మనా లై ఛలైఏ ।ఔర అన్తతః ఓ భేలై జే నై హేబాక చాహీ ।ప్రేమక మాయాజాల మే ఫసల ప్రేమక మంత్ర సఁ వశిభుత కఏల కిరణ కిఛు నై బాజల .శాయద అప్పన ప్రేమ పర హద సఁ బేసీ విశ్వాస ఛలై । భోరే నీన ఖుజలై తs అపనా ఆప కఏ అసగర దేఖలక । కనేక కాల ప్రతిక్షా కేలక ముదా రాకేశక కోనో అతా-పతా నై ఛలై । కాఉన్టర పర సఁ పతా చలలై జే రాకేశ తs తీన బజే భోరే చల గేల ఛలై ।
ఆబ బుఝు కిరణ పర బిపత్తీ కఏ పహాడ టుటి పడలై । బిభిన్న తరహక బాత మోన మే ఆబై ।మాఁ కఏ కీ కహబ .ఆగు జీవన కోనా కాటబ ,లోగ కీ కహతై ।సోచైత-సోచైత మోన ఘోర భs గేలై । గామ దిశ జాయబాక లేల డేగే నై ఉఠై । కతS జాయబ ,కీ కరబ । చలైత-ఫిరైత లహాశ భs గేల ఛలై కిరణ । భీడ-భాడ మే రహితో ఏకదమ తన్హా ।మనక తుఫాన రూకబే నై కరై । బేకార , జీవన బేకార భs గేలై ।సబటా సోచల సపనా క్షణ మే టుటి గేలై । సోచై ,మాఁ కఏ అఫసర బని కs కే దేఖేతే , భగబతీ కఏ గీత కే గేతై ।
ఏతేక దిన దుర్గా మాఁ కఏ పుజా కేలౌ... తకర ఇనామ ఇ భేటల ।....సబ ఝుఠ ఛై ,... దేవీ-దేవతా సబ బకబాస ఛై ..... గరీబక సాథ కోనో దేవీ-దేవతా నై దై ఛై ।...... సబ కహై ఛై ,. ప్రేమ బడ నీక శబ్ద ఛై ,..........ప్రేమ సఁ పత్థర దిల మోమ భs జాఇ ఛై ,.....ముదా నై....... ,ప్రేమ తs జహర ఛై ,జహర ... జై సఁ కేవల మౌత భేటై ఛై ,మౌత కఏ సివా కిఛు ఔర నై ,మౌత . . . మృత్యు . . . .మౌత . . .జహర . . . । హమ జాని-బుఝీ కs ఇ జహర పిలౌఁ ।........ హమ అపవిత్ర ఛీ , హమ కులక్షణీ ఛీ ......., హమ ధరతీ పరక బోఝ ఛీ ......హమరా జీబాక కోనో అధికార నై । హమరా సన కే లేల ఐ దునియా మే కోనో జగహ నై । ............హమ మాఁ-బాప కఏ ఇజ్జత ఔర నిలామ నై కరబ ।......హమ మరి జాయబ , కకరో కిఛు ఖబర నై హేతై । ......హమ అప్పన బలిదాన కరబ ।అనేకో రాస బాత సఁ మాఁథ లాగై ఫాటి జేతై । ఓ ఏక దిశ దౌడల ,కిమ్హర .సే ఓకరో నై పతా , ఓ కతS జా రహల ఛై ....., నై జానీ । ....దోడైత-దౌడైత భీడ మే కత్తో చల గేలై । అప్పన అన్జాన మంజీల దిశ ।
భోరే ఆఖబారక ముఖ్య పృష్ట పర మోట-మోట అక్షర మే లిఖల ఛల " సోలహ-సతరహ సాల కఏ ఏకటా గోర-నార యువతీ రేలవే పటరీ పర దూ టుకడీ మే భేటల ।నామ-గామ కఏ పతా నై చలల అఛి । పోస్టమార్టమ కఏ లేల లాశ భేజ దేల గేలై యై । అంతిమ దాహ-సంస్కార పులిసక నిగరానీ మే హోయత . . . । ।
౩
జగదానంద ఝా
'మను'
మిథిలామే జాతి-పాతి
ఈ మాత్ర విడంబనా కహు వా కోనో అభిశాప, జే రాజనైతిక ఆజాదీ భేటలాక ౬౫ వర్ష బాదో హమ మిథిలాబాసీ అపన సోచకేఁ జాతి-పాతిసఁ ఊపర నై ఉఠా పాబి రహల ఛీ |
మాత్ర రాజనైతిక ఆజాదీ ఐ కారణే జే రాజనైతిక రూపసఁ హమ స్వతన్త్ర ఛీ పరఞ్చ ఆర్థిక రూప సఁ హమ ఏఖనో పరాధీన ఛీ | ఆర్థిక పరాధీనతా | అర్థాత హమ అపన ఇచ్ఛానుసార ఖర్చ నహి కయ సకై ఛీ, మనే ధనక అభాబ | హమర మోన హోఇఏ అపన బచ్చా కఏ కౖన్వేంట స్కూల మే పఢాబీ ముదా నహి పఢా సకై ఛీ, ఇ థిక ఆర్థిక పరాధీనతా | హమర మోన హోఇఏ నీక మకాన మే రహీ ముదా నహి కిన సకై ఛీ, ఇ థిక ఆర్థిక పరాధీనతా | హమర మోన హోఇఏ హమరో లగ మోటర సాఈకిల, కార హుఏ, హమరో కనియాఁ-బచ్చా నీక కపడా పహిరథి ముదా నహి, ఇ థిక ఆర్థిక పరాధీనతా |
స్వాధీనతా కఏ ౬౫ వర్ష బాదో ఆర్థిక పరాధీనతా కిఏక ?
కీ హమరా లగ బిద్యా కమ అఛి ?
కీ హమ కోనో రాజనేతా నహి బనేలహుఁ ?
కీ హమ ప్రాకృతిక రూపేణ ఉపేక్షిత ఛీ ?
ఉపరోక్త సబ బాత గలతీ అఛి | విద్యా మే హమ కేకరో సఁ కమ నహి ఛీ | రాజనీతీ కఏ ఖేతీ అపనే ఖేత మే హోఇఏ | ప్రాకృతిక కృపా అపన ధరతీ పర పూర్ణ రూపేణ అఛి |
తఖన కిఏక ? కిఏక హమ స్వాధీనతా కఏ ౬౫ వర్ష బాదో, ఆర్థిక పరాధీనతాక జీబన జిబైక లేల బేబస ఛీ |
ఏఖనో బచ్చా కఏ చోకలేట నహి ఆని హమ కహైత ఛీయై, దాఁత ఖరాప భయ జేతౌ | కమీ చోకలేట మే నహి, కమీ హమర జేబీ మే అఛి |
ఆ ఇ ఆర్థిక పరాధీనతాక ఏక మాత్ర కారన అఛి, హమ మిథిలా బాసిక సోచబ తరీకా | ఆజుక యుగ మే జహిఖన మనుఖ చాన-తారా పర అపన పైర రాఖి చుకల అఛి, హమ మిథిలా బాసీ ఏఖన తక జాతి-పాతి కఏ సోచి సఁ ఊపర ఉఠై హేతు తైయార నహి ఛీ |
బాభన-సోలకన్హ కఏ నామ పర బిబాద | అగరా-పిఛరా కఏ నామ పర బిబాద | ఊఁచ-నీచ కఏ నామ పర బిబాద |
కోనో కాజ కఏ లయ క ఆగు బఢూ, జేకరా నాపసన్ద భేల, జాతి-పాతి కఏ నామ పర బబాల ఖడా కయ దేత | ఆ ఇ కోనో అశిక్షిత నహి బహుత పఢల-లిఖల వర్గోం సఁ నహి దూర భయ రహల అఛి | శిక్షిత మాననీయవ్యక్తి సబ చాహే కోనో జాతిక హుఅఏ, అపన-అపన జాతి కఏ ఝండా లయ కఽ ఆగు ఆబి జాఇత ఛథి |
యది హమ స్వయం వ అపన మిథిలా సమాజ కఏ వికసిత వ వికాసశీల దేఖఏ చాహై ఛీ త జాతి-పాతి కఏ ఝంఝట సఁ నికలి క ఏక జుట భయ ఆగు బఢయ పరత |
ఏక సంగే చలై మే మతభేద స్వభాబిక ఛై ఆ ఓకరా దుర కేనాఈ నిదాన్త ఆబశ్యక ఛై | ముదా ఓఈ మతభేద మే జాతి కఏ బిచ మే నహి ఆని క వ్యక్తిగత ఆలోచనా, సమాలోచనా కరబాచాహి |
కీ కోనో గోట సఫల వ్యక్తి కఏ ఓకర జాతి కఏ నామ సఁ జానల జాఈ ఛై ? నై, త సఫలతా కఏ సీఢీ పర చలై లేల జాతి-పాతిక సహారా కిఏక |
ఇ జాతి-పాతిక రస్తా కిఛు ముఠీ భరి రాజనేతాక చాలి ఛైన | హునకర బాత మాని త హమ సబ అపన వికాస ఛోరి జాతి-పాతి మే లరైత రహి ఆ ఓ దుస్త రాజ కరైత హమరా సబ కఏ సోధైత రహత |
ఐ రచనాపర అపన మంతవ్య ggajendra@videha.com పర పఠాఉ।