విశ్వ రేడియో దివస పర విశేష
ఆజ యాని 13 ఫరవరీ 2012 కో యునేస్కో ద్వారా పహలీ బార విశ్వ రేడియో దివస మనాయా జా రహా హై। రేడియో సే హమారీ భీ ఢేర సారీ పురానీ యాదేం జుడీ హై, లీజియే పేశ హై, మేరీ కుఛ పురానీ యాదేం, చలియే ఇసీ బహానే హమ రేడియో కో యాద కర లేతే హైం।
పురానే జమానే మే జిన లోగోం కే పాస రేడియో హుఆ కరతా థా, వో అపనే ఘర కే బాహర ఏక జాలీ వాలా తార టాఁగా కరతే థే, అబ యే బైటర రిసేప్శన కే లియే థా యా ఫిర దిఖావా, మేరే కో నహీ పతా. లేకిన జినకే ఘర కీ బాలకనీ యా ఆంగన మే జాలీ వాలా తార టంగా రహతా థా, ఉనకో లోగ బడా సమ్మాన దేతే థే ఔర ఉనకీ తరఫ బహుత ఇజ్జత కీ నిగాహ సే దేఖా కరతే థే. లోగ బాగ భీ అపనే రేడియో కా దిఖావా కరనే మే పీఛే కహాఁ రహతే థే. ముఝే యాద హై హమారే ఘర మే భీ ఏక రేడియో హుఆ కరతా థా, జిస పర సిర్ఫ ఔర సిర్ఫ దాదాజీ కా హక హుఆ కరతా థా. మజాల హై జో కోఈ దూసరా హాథ భీ లగా దే, దాదాజీ అపనీ ఛడీ సే కుటాఈ కర దియా కరతే థే. అక్సర దాదా దాదీ మే రేడియో కో లేకర బవాల హుఆ కరతా థా. దాదాజీ అపనే రేడియో కా దిఖావా కరనే కే లియే అక్సర లోగో కో ఘర బులాతే,పహలే చాయ నాశ్తా ఔర ఫిర ఖానా తక ఖిలవాతే థే. లోగ బాగ భీ సమాచార సుననే కా బహానా బనాకర ఆతే, చాయ నాశ్తా కరతే, భలే హీ రేడియోం మే శాస్త్రీయ గాయన యా కర్నాటక సంగీత సభా చల రహీ హోతీ, బాకాయదా డటే రహతే ఔర ఖానా డకారకర హీ జాతే….ముఫ్త కా ఖానా కౌన ఛోడతా హై భలా? ఖైర జమానా బదలా, రేడియో గయా, ట్రాన్జిస్టర ఆయే. అబ లోగ బాగ అపనే సాథ ట్రాన్జిస్టర లేకర చలనే లగే, జిసకో దేఖో కాన సే లగాకర సునతా థా, క్యా సునతా థా? యే తో ఉసకో భీ నహీ పతా. లోగబాగ దిశా మైదాన కో జాతే తో ట్రాన్జిస్టర లే జానా నా భూలతే, లతా కే గీత హోం యా రఫీ కే నగమే యా ఫిర ఇన్దు వాహీ కే సమాచార, బాకాయదా పూరా పూరా సునతే. ఘరోం మే పంగే బఢ గయే థే, లోగబాగ లైట్రిన మే భీ ట్రాన్జిస్టర లే జాతే ఔర ఘన్టోం వంహీ బైఠే రహతే. హమారే యహాఁ భీ కాఫీ పంగే హోతే, లేకిన మసలా దూసరా థా. పితాజీ ఏక ట్రాంజిస్టర లే ఆయే థే ఔర ఉససే దాదాజీ కే రేడియోం కీ పూఛ కమ హో గయీ థీ. దాదాజీ రోజానా ట్రాంజిస్టర కీ కమియా గినాతే. అక్సర ట్రాంజిస్టర కో అకేలా పాకర అపనీ ఛడీ సే ధునాఈ కరతే. అబ ఉసకా క్యా బిగడనే వాలా థా. ఖైర వో జమానా భీ గయా. దాదాజీ భీ జన్నతనశీం హుఏ ఔర రేడియోం భీ అపనీ కబ్రగాహ మే చలా గయా. అబ జమానా ఆయా టేలీవిజన కా.
బాత ఉన దినో కీ హై, జబ టేలీవిజన భీ నహీ ఆయా థా.మై గర్మియోం కీ ఛుట్టీ మే అపనీ బుఆ కే యహాఁ ఉల్హాస నగర(ముమ్బఈ కే పాస) గయా థా ఔర పహలీ బార టేలీవిజన కో దేఖా. బహుత ఆశ్చర్య చకిత హో గయా కి కైసే ఏక బక్సే కే అన్దర బైఠే లోగ హమసే బాత కరతే హై.హమారే బుఆ కే లడకోం నే భీ హమారీ నాసమఝీ కా ఫాయదా ఉఠాయా ఔర నా జానే క్యా క్యా గప్పే హాఁకీ, ఔర డేలీ డేలీ హమకో గప్పోం కా నయా డోజ పిలాతే రహే. ఖైర హమ ఏక అచ్ఛే బచ్చే కీ తరహ సే సారీ గప్పే ఝేలతే రహే ఔర అపనే దిమాగ మే సహేజతే రహే, క్యో? అరే భాఈ కానపుర జాకర సారీ గప్పోం మే నమక మిర్చ లగాకర అపనే దోస్తోం కో జో సునానా థా. ఖైర జనాబ! హమ కానపుర పహుఁచే ఔర అపనే దోస్తో యారోం కో కహానీ సునాఈ, సుక్ఖీ తో బిఖర గయా, బోలా యే తో హో హీ నహీ సకతా కి రోజానా కోఈ ఛత పర లగే ఏక డన్డే మే లగే ఛేదోం మే సే ఆపకే ఘర మే ఘుస ఆయే ఔర ఏక బక్సే మే బైఠకర ఆపసే బాతే కరనే లగే. ధీరూ ఔర దూసరోం నే భీ హాఁ మే హాఁ మిలాఈ. లేకిన హమ దేఖ చుకే థే, ఇసలియే టస సే మస నా హుఏ, కాఫీ ఝగడా హుఆ,లడాఈయాఁ హుఈ, హమ లోగ గుటోం మే బఁటే, ఫిర భీ లోగ మాననే కో తైయార హీ నహీ హుఏ. హమనే భీ సమఝానా ఛోడ దియా ఔర సబకుఛ వక్త పర ఛోడ దియా గయా. ధీరే ధీరే సమయ బదలా ఔర టీవీ నే పాఁవ పసారే. లఖనఊ దూరదర్శన కేన్ద్ర బనా. మోహల్లే మే పహలా టీవీ హమారే ఘర పర లగా, మోహల్లే కే లడకోం నే టీవీ కే మసలే పర హమారీ సారీ గప్పోం కో తవజ్జో దేనీ శురు కర దీ థీ.
అబ లోగోం కీ బాలకనీ సే జాలీ వాలీ తారే హటనీ లగీ ఔర ఉనకీ జగహ లీ ఛతోం పర బడే బడే టేలీవిజన కే ఏన్టీనా నే. ఫిర భీ మోహల్లే మే ఇక్కా దుక్కా ఏన్టీనా హీ దిఖతే థే. హమ లోగ ఛత పర జాకర ఇన్టినా గిననే కా ఖేల ఖేలతే. లోగో కా రూతబా ఏన్టినా సే జానా జాతా, జిసకా ఏన్టీనా జ్యాదా ఊఁచా, ఉసకీ ఉతనీ జ్యాదా హైంకడీ. వర్మాజీ కా సారా టాఇమ తో ఛత పర యే దేఖనే మే లగ జాతా థా కి ఉనకా ఏన్టీనా బగల వాలే శర్మా జీ కే ఏన్టీనా సే నీచా నా రహే. కఈ బార తో ఇస చక్కర మే హీ వర్మాజీ ఏన్టీనా సమేత ఛత సే టపకే థే. హమ లోగో కో పతంగ ఉడానే మే దిక్కతో కా సామనా కరనా పడతా థా, అపనీ ఛత సే పతంగ ఉడ సకే తో శర్మా జీ కే ఏన్టినే సే అటకతీ, వహాఁ సే బచో తో వర్మా జీ కే ఏన్టినే మే పతంగ అటక జాతీ థీ, నా జానే కితనీ పతంగే శహీద హుఈ, అబ ఆమిర ఖాన కో స్టోరీ సునాయే తో వో శాయద పిక్చర బనా దే, ఇస పర. కుల మిలాకర వానర సేనా కో పరేశానీ ఆతీ థీ.
అబ లోగోం కా లాఇఫస్టాఇల బదల రహా థా. అబ లోగో కీ రవివార కీ శామేం ఘర కే అన్దర హీ బీతా కరతీ..క్యోం? అరే భఈ సన్డే కో ఫీచర ఫిల్మ జో ఆతీ థీ. హమారే టీవీ కీ కహానీ భీ సున లీజియే…..హమారే ఘర భీ టీవీ కా పదార్పణ హుఆ, టీవీ కా స్థాపన కియా గయా,బాకాయదా పూజా పాఠ ఔర నారియల తక ఫోడా గయా. ఛోటే బచ్చోం జిసమే హమ భీ శామిల థే, కో బాకాయదా తాకీద కీ గయీ కి టేలీవిజన కే ఆసపాస భీ నా ఫటకేం, వరనా టాంగే తోడకర దుఛత్తీ(జిస సజ్జన కో దుఛ్త్తీ కా మతలబ నా సమఝ ఆయే వో ఫురసతియా జీ సే సవాల పూఛే ) పర రఖ దీ జాయేంగీ. టేలీవిజన ఔర ఉసమే ఆనే వాలే ప్రోగ్రామోం కే ఖిలాఫ బోలనా, బేఅదబీ ఔర బదతమీజీ సమఝీ జాతీ థీ. మేరా చచేరా భాఈ కాఫీ ఏడవేన్చరస థా, సో ఉసనే టేలీవిజన కే బటనో సే ఛేడఛాడ కీ, జిససే చైనల కా రిసేప్శన ఖరాబ హుఆ, టీవీ వాలే ఇన్జీనియర అంకల కో బులానా పడా, క్యోంకి టీవీ కే బటన వగైరహా ఛేడకర చాచాజీ కోఈ రిస్క నహీ లేనా చాహతే థే, ఖైర అంకల ఆయే, దో మినట కా కామ దో ఘన్టే మే కియా, జిసమే సే ఏక ఘన్టా అన్ఠావన మినట తో యే సమఝానే మే లగా దియే కి టీవీ కోఈ మామూలీ చీజ నహీ హై, ఛేడఛాడ మత కియా కరే, ఇసబీచ దో చార బార చాయ నాశ్తా డకార గయే సో అలగ.చాచాజీ నే టీవీ మే ఛేడఖానీ కరనే వాలే కీ ఖోజ కే లియే ఏక కమేటీ బనాఈ, కమేటీ కో విశ్వస్త సూత్రోం(యాని మై)సే పతా చలా కి చచేరే భాఈ నే యే నామాకూల హరకత కీ థీ ఔర నతీజతన చచేరే భాఈ కీ బహుత జబరదస్త ధునాఈ హుఏ, సచ పూఛో తో దిల కో బహుత సకున మిలా, క్యోంకి హమేశా ఉసకే పంగో కీ వజహ సే ఖాంమఖా మై హీ పిటతా రహతా థా.యే ఏక సబక థా, హమ సబకే లియే ఉసకే బాద సే హమ లోగ టేలీవిజన సే కట లియే,ఠీక వైసే జైసే స్కూల మే దియే హోమవర్క సే కటే హుఏ థే
అబ చాచాజీ కీ పూరీ కీ పూరీ శామేం టేలీవిజన కే సామనే నికలనే లగీ, చాహే చౌపాల హో యా కామగార సభా, చాచాజీ సబ కుఛ దేఖతే ఔర టేలీవిజన తభీ బన్ద హోతా జబ రాత్రి విచార బిన్దు కా వక్త ఆతా. చాచాజీ భారీ మన సే టీవీ బన్ద కరతే, టీవీ కా శటర బన్ద కరతే,ఉస పర కపడా చఢాతే……ఔర ఉసకే బాద హీ డినర కరతే ఔర ఇస బీచ చాచీ భినభినాతీ రహతీ, లేకిన కుఛ కహ నహీ పాతీ, క్యోంకి చాచాజీ టేలీవిజన కే ఖిలాఫ కుఛ భీ సుననా పసన్ద నహీ కరతే థే.అబ చాచాజీ కా ఏక నయా శగల శురు హో గయా థా, దాదాజీ కీ తరహ లోగోం కో పకడ పకడ లానా ఔర టేలీవిజన కే ప్రోగ్రామ దిఖానా, ఆఫ కోర్స చాయ నాశ్తా తో పైకేజ డీల మే శామిల థా. హాఁ టేలీవిజన కీ ఆవాజ కమ జ్యాదా కరనే కీ జిమ్మేదార అభీ భీ చాచాజీ పర హీ థీ ఔర రిమోట కన్ట్రోల? యే కిస చిడియా కా నామ హై? ఉస జమానే మే రిమోట కన్ట్రోల నహీ హుఆ కరతా థా.లోగబాగ భీ ఆతే, టీవీ కీ తారీఫ కరతే,చాయ నాశ్తా డకారతే ఔర నికల లేతే.
ఇసబీచ బదకిస్మతీ సే లఖనఊ దూరదర్శన వాలోం నే బచ్చోం కే లియే భీ ఏక ప్రోగ్రామ దేనా శురు కర దియా, నతీజతన, మోహల్లే కే సారే బచ్చోం కో పకడా జాతా, గినతీ హోతీ(ప్రోగ్రామ కే శురు మే ఔర ఆఖిరీ మే దోనో బార)ఔర టేలీవిజన కే ఆగే బిఠా దియా జాతా ఔర కహా జాతా కి చుపచాప బైఠకర టేలీవిజన దేఖో. అబ దేఖే తో క్యా దేఖేం కుఛ పల్లే పడతా తబ నా? దూరదర్శన వాలే భీ పతా నహీ కహాఁ కహాఁ సే పకడ పకడ కర లోగో సే టేలీవిజన ప్రోగ్రామ కరవాతే థే, జో కాఫీ సమయ తో అపనీ తారీఫ మే బితాతే, కుఛ బచతా తో బచ్చోం వహీ పకీ పకాఈ ఘిసీ పిటీ కవితాయే వగైరహా పఢతే, హమ లోగ ఝేలే భీ తో కైసే? లేకిన చాచాజీ కే డన్డే కా డర థా, హమ లోగ చుపచాప టేలీవిజన దేఖతే, యే బాత ఔర థీ కి సబసే ఆగే బైఠేనే వాలే ధీరూ కో చికోటీ కాటతే రహతే, జిససే వో చిల్లాతా ఔర చాచాజీ కే డన్డే కా శికార హోతా. ధీరే ధీరే ధీరూ నే చికోటీ పర రియేక్శన కరనా బన్ద కర దియా, క్యోం? అమాం యార! చికోటీ కా దర్ద, డన్డే కే దర్ద సే కాఫీ కమ హోతా హై, ఇసలియే. రవివార కీ శామ, ఘర కీ మహిలాఓం కే లియే ఖాసీ పరేశానీ భరీ హోతీ, క్యోంకి రవివార కో ఫీచర ఫిల్మ ఆతీ ఔర చాచాజీ పూరే మోహల్లే పహలే సే హీ నిమంత్రణ దే ఆతే, లగే హాథో ఆనే వాలీ ఫిల్మ కీ తారీఫ కరకే లోగో మే జిజ్ఞాసా భర ఆతే. ఘర లౌటతే సమయ టీవీ దేఖనే ఆనే వాలే లోగో కే లియే లఇయా,చనా చబైలా ఔర ముంగఫలీ కా ఇన్తజామ కరనా నా భూలతే.
తయ సమయ పర సభీ లోగ లఇయా చనా ఔర ముంగఫలీ లేకర ఫిల్మ దేఖతే, ఫిల్మ కే దృశ్యానుసార హఁసతే రోతే. హఁసతే సమయ జ్యాదా ముఁగఫలీ ఖాతే, ఔర రోతే సమయ చాదరోం కో ఖరాబ కరతే.ముఝే యాద హై బసన్తు కీ అమ్మా అపనే బచ్చే కో సుస్సు ఔర పాటీ భీ టేలీవిజన కే సామనే కరాఈ థీ, అబ టేలీవిజన కే లియే యే దిన భీ దేఖనా పడేగా, కిసనే సోచా థా…. కుఛ లోగ ఫిల్మ ఖత్మ హోనే కే బాద భీ డినర ఖానే కే లియే లటకే రహతే, బహానా హోతా, సమాచార దేఖనే కా. ఘర కీ మహిలాయేం, మనాతీ కి హఫ్తే మే సే రవివార కో నికాల దియా జానా చాహియే, క్యోం? అరే యార! బాహర కే లోగ ఫిల్మ దేఖే ఔర ఘర కీ మహిలాయే చాయ నాశ్తా బనాతీ రహేం యే కహాఁ కా ఇన్సాఫ హై? ఫిల్మ కే బాద ఘర కూడాఘర బన జాతా. కైసే? అమాం యార, ముంగఫలీ కే ఛిలకే లోగ అపనే సాథ లే జాతే క్యా? లేకిన దూరదర్శన వాలో కో ఇసకా కహాఁ ఇల్మ థా, ఉన్హోనే తో హఫ్తే మే దో దో ఫిల్మే దేనీ శురు కర దీ, వృహస్పతివార కా చిత్రహార ఔర సోమవార కా మద్రాసీ ఔర అన్యభాషా కే గానోం చిత్రమాలా సో అలగ. అబ టీవీ దేఖనే ఆనే వాలే లోగో కీ డిమాన్డ భీ బఢ రహీ థీ, లోగ దుహాఈ దేతే, వర్మా జీ తో టీవీ దిఖానే కే లియే బులాతే హై ఔర నాశ్తే మే హలవా భీ ఖిలాతే హై. చాచాజీ కీ భృకుటి తన జాతీ థీ, నతీజతన భాగ భాగ కర జలేబీ వగైరహా హమే లానీ పడతీ థీ. అబ కబ తక ఝేలతే యే సబ?
అబ పానీ సర సే ఊపర గుజర రహా థా, సో చాచాజీ కో ఛోడకర సారే లోగోం నే ప్లానింగ బనాఈ కీ కిసీ తరహ సే టీవీ కో ఖరాబ కర దియా జాయ, టీవీ వాలే అంకల కో సైట కియా గయా, ఉన్హోనే ఝూఠీ మూఠీ బతాయా కి ఏక స్పేయర పార్ట ఖరాబ హో గయా హై, ఆనే మే ఏక మహీనా లగేగా…… తబ కంహీ జాకర ఏక మహీనే కే లియే టీవీ ఖరాబ రహా థా……సారే పరివార నే, సివాయ చాచాజీ కో ఛోడకర, చైన కీ సాంస లీ. ఇసబీచ చాచాజీ క్యా కరతే రహే? అరే యార! శహర భర కే టేలీవిజన కీ దుకానోం మే స్పేయర పార్ట లియే లియే ఢూంఢతే రహే, అబ ఉనకో స్పేయర పార్ట తో తబ హీ మిలతా నా జబ వో టేలీవిజన కా హోతా, హమ లోగో నే ఉనకో పురానే ఖరాబ రేడియోం కా స్పేయర పార్ట టికాయా థా.
ధీరే ధీరే వో జమానా భీ బీతా. అబ జమానా ఆయా వీడియో కా…………..ఇసకీ కహానీ ఫిర కభీ…అభీ కే లియే సిర్ఫ ఇతనా హీ, ఆప భీ అపనే సంస్మరణ లిఖనా మత భూలియేగా.
