ఉసనే ఘర సే సాఇకిల నికలీ ఔర చల పడా। సాఇకిల కే పూరే బదన పర ధూల బిఛీ హుఈ థీ। ఆజకల శహరోం మేం కితనీ ధూల హై, పతా నహీ కహాఁ సే ఆ జాతీ హై। విదేశ మేం తో కహీం ధూల నహీ హోతీ? యహాఁ వహాం దేఖో ధూల కా ఏక కణ భీ నహీ దిఖతా ఔర అపనే యే శహర తో మానో ధూల భరీ తశ్తరీ హై। జరా సీ హవా చలీ నహీ కి చహుఁ-ఓర ధూలమధూల। యే లోగ పేడ నహీ లగాతే, ఘర పర ఘాస కా 'లౖన' ఉగానా ప్రతిష్ఠా కా ప్రతీక హై, మగర మార్గ-విభాజక పర బిఛీ హుఈ ఘాస కా పద దమన కరనే మేం కోఈ హర్జ నహీ। దేఖా తో పహియోం మేం హవా భీ కుఛ కమ థీ। పిఛలే దో హఫ్తోం సే సాఇకిల జో న చలాయీ థీ!
సాఇకిల కా హేండల పకడ వహ బాహర నికలా। కల్లూ పంక్చర కీ దుకాన రస్తే మేం హీ హై - వహీఁ హవా భరా లేగా। ఆగే జాకర ఏక శార్టకట మార సీధా హవా భరవాఈ। సాఇకిల పర కపడా మారా తో లగా కహీం సే ఆహేం ఔర కహీం సే దుఆఏం ఆఈ। స్టైండ పర టికాకర పహియోం కో ఏక దో చక్కర ఘుమాయే, గియర అపనీ జగహ పర స్థాపిత కిఏ। ఆగే ఖాలీ సడక థీ - తో చల పడా।
శురుఆత మేం హీ గతి పకడ లీ, ఏక ఆధ ఓటోరిక్శా కో పీఛే కియా తో ఛాతీ ఫూల గఈ। కుఛ హీ దేర మేం వహ ఏక ఛుట్టన సీ కార కే బగల మేం థా -దోనోం సాథ మేం - ఔర అభీ తో సాఇకిల పాంచవే హీ గియర మేం థీ ! ఏక పల కే లిఏ కార వాలే కో విశ్వాస న హుఆ - ఝేంప కర ఉసనే అపనీ గతి బఢాఈ ఔర ధూల కా గుబార ఉడాకర ఆగే నికల గయా। మరా హాథీ భీ భైంస సే ఊంచా హోతా హై - భలే హీ ఛోటీ హో, హై తో కార హీ !
ఫిజూల హీ కార వాలే కే అహమ్ కో లలకారా। ఢేర సారీ ధూల ఫాంక కార వహ ఆగే బఢా - దేఖా తో చఢాఈ థీ। దో- తీన కిలీమీటర తో హో హీ గఏ హోంగే - శురూ కీ గర్మీ భీ అబ హవా హో చుకీ థీ। శ్వసన గతి భీ బఢ గఈ థీ - తుంరత గియర డాఉన కిఏ, హాఁఫతే హుఏ ఉస చఢాఈ కో పార కియా।
కుఛ దేర బాద అబ సాఁస సామాన్య హో చుకీ థీ। ఉసే అపనే అన్దర ఊర్జా కా ఏక ఉమడతా హుఆ స్రోత మహసూస హుఆ। ఏక అనోఖీ ఖుశీ ఔర ఉన్మాద కీ ఐసీ అప్రతిమ లహర - శాయద ఇసీ కో 'Second Wind' కహతే హైం।
Saturday, June 20, 2009
సాఈకిల
Sunday, May 31, 2009
దునియా కీ సబసే కఠిన భాషా?
ముఝే నఈ భాషాఏఁ సీఖనే మేం రూచి హై। కఈ సజ్జనోం నే పూఛా, "క్యోం?"। మన హుఆ కి బడబడా దూఁ "ఇన్టేలేక్చుఅల క్యురిఔసిటీ", మగర ఇన్టేలేక్చుఅల కో గటక గయా ఔర ఉగల దియా మాత్ర "క్యురిఔసిటీ"। కఈ బార మన మేం ప్రశ్న ఉఠతా హై కి "దునియా కీ సబసే కఠిన భాషా కౌనసీ హై?"। వైసే యహ ప్రశ్న యది యూపీ బోర్డ కే ఛాత్రోం తో సమక్ష రఖా జాఏ తో సర్వసమ్మత ఉత్తర మిలేగా - అంగ్రేజీ। యహీ దేఖకర ఉనకే మన మేం అంగ్రేజోం కే ప్రతి శ్రద్ధాభావ ఔర బఢ జాతా హై - వహాం తో బచ్చే భీ అంగ్రేజీ బోల లేతే హైం ఔర యహాఁ మైట్రిక పాస హోకర భీ 'హేలో గుడ మౖర్నింగ ఔర ప్లీజ' సే ఆగే నహీ బఢ పాతే!
వైసే యహ ప్రశ్న భీ బడా అజాయబ హై, జిసకా ఉత్తర ఇస బాత పర నిర్భర హై కి ఉత్తర దేనే వాలా కౌన హై! హిన్దీభాషీ కే లిఏ పంజాబీ సీఖనా ఉసీ తరహ ఆసాన హై జైసే పుర్తగాలీ బోలనే వాలే కే లిఏ స్పేనిశ సీఖనా।అంగ్రేజీ మేం ఏక కహావత హై "That's Greek to me" జిసకా అపనీ సీధీ సాధీ ఖడీ హిన్దీ మేం అనువాద హై - "యే బాత తో అపనే పల్లే న పడీ, సర కే ఊపర సే హో లీ"। గౌరతలబ బాత యహ హై కి లగభగ హర ప్రముఖ భాషా మేం ఇస కహావత కా ఏక సదృశ హై। ఇన ఉదాహరణోం పర ఏక నజర డాలేం తో కుఛ దిలచస్ప చీజేం దిఖాఈ దేంగీ। జైసే బ్రితానీ లోగోం కే పల్లే గ్రీక, చీనీ ఔర డచ భాషాఏఁ నహీ పడతీ తో ఫ్రాంసీసియోం కే పల్లే హిబ్రూ ఔర జావా। హమారీ అపనీ హిన్దీ అరబోం కీ సమఝ కే బాహర హై తో రోమ వాసియోం కే లిఏ అరబీ మంగల గృహ పర బోలీ జానే వాలీ భాషా హై। వైసే పంజాబీ మేం భీ కహతే హైం " కీ మైం ఫారసీ బోల రిహైం?" (క్యా మైం ఫారసీ బోల రహా హూఁ?)
అగర ఇన భాషాఈ ముహావరోం కో ఏక మానదండ మాన కర యది ఏక సర్వసమ్మత నిష్కర్ష నికలా జాఏ తో వహ యహ హోగా కి దునియా కీ సబసే కఠిన భాషా చీనీ హై। అబ సీఖనే మేం సబసే ముుశ్కిల భాషా బోలనే వాలే యే చీనీ లోగ కిస భాషా కో సబసే కఠిన సమఝతే హైం ? జంగల కే రాజా శేర కో మాత దేనే వాలే కో చునౌతీ దేనే కా మాద్దా కిసమే హై? చీనీ భాషా కే ముహావరోం పర నజర డాలేంగే తో పాఏంగే కి చిడియోం కీ భాషా హీ అగలా పాయదాన హై। ధన్య హో చీనియోం!
Sunday, September 14, 2008
సిటీ బస మేం దో మహిలాఏం - భాగ దో
బస నే ఫిర సే గతి పకడ లీ థీ। అపనీ సఫలతా సే ఉత్సాహిత హోకర వో పురూష గప్పియానే లగే। బస మేం బైఠే లోగ భీ ఇస క్షణిక పరిహాస కో మరుస్థల మేం జల కీ బూఁద సమఝ ఉకతా గఏ - కుఛ ఫిర సే ఝోంకే ఖానే లగే, తో దూసరోం నే అఖబార మేం నజరేం గఢా లీం। లడకీ భీ ఇసే దైవగతి సమఝ హతాశ భావ సే బస కే ఖంభే కో తాకనే లగీ।
బస మేం ఊపర చఢనే లగీ తో దరవాజే పే కుఛ లడకే లటకే హుఏ థే। యే లటకతే హుఏ జీవ భీ అజీబ నస్ల హైం। హర బడే శహర - చాహే దిల్లీ హో యా బంగలోర, కలకత్తా హో యా ముంబఈ - కీ బసోం సే లటకతే మిల జాయేంగే। శాయద తేజీ సే బఢతీ ఆబాదీ కే సబసే ప్రత్యక్ష ప్రమాణ హై యే ! బస చాహే భరీ హో యా ఖాలీ - యే జరూర దరవాజే పర లటకేంగే। కిసీ కీ నహీం సునతే - కండక్టర బేచారా రోజ కా కహతా హుఆ థక జాతా హై। స్టాప పర బస రుకతే హీ - ఏక హుజూమ ఆగే బఢతా హై - యే లట్క్న్త జీవ నీచే ఉతారతే హైం - సడక పర థూకతే హుఏ, ఆసపాస గుజరతీ హుఈ లడకియోం కో ఘూరతే హైం। భీడ కే ఊపర చఢనే కా ఇంతజార కరతే హైం। ఫిర ఉసీ హాలత మేం ఏక హాథ బస కే కిసీ కోనే మేం ఫసాంకర యూఁహీ లటక జాతే హైం। కోఈ మనోవైజ్ఞానిక హోతా తో జరూర ఇనకో స్కేపిస్ట జీవ బతాతా !
ఖైర, ఉస మహిలా నే ఇన 'లట్క్న్త' జీవోం కీ జమ కర ఖబర లీ। ఐసే డాంట పిలాఈ కి లడకే భీగీ బిల్లీ బన గుపచుప రహ గఏ। వైసే లడకే కుఛ కమ న థే - పూరే దబంగ! మగర ఉస మహిలా కే డీల-డౌల ఔర తేజ ఆవాజ సే హుఏ ఇస 'గురిల్లా అటైక' సే భౌంచక్కే రహ గఏ। న కుఛ కహతే బన పాయా, న కుఛ కరతే। చుపచాప ఊపర ఆ తో గఏ, మగర క్షణ భర మేం హీ అపనే ఖోయే హుఏ పౌరుష కా ఏహ్సాహ హుఆ। మహిలా ఆగే జా చుకీ థీ - సో ఫిర సే ప్రత్యక్ష ముఠభేడ కీ సంభావనా కో నకారతే హుఏ ఫిర సే ఆకర దరవాజే పర లటక గఏ।
గరీబ కమజోర జనతా కో ధకేలతే హుఏ ఔర కుఛ బదనసీబోం కా పద-దమన కరతే హుఏ మహిలా రణభూమి మేం విజయీ సేనా కీ భాంతి రోందతే హుఏ ఆగే బఢతీ జా రహీ థీ। లగభగ సభీ సీట భరీ హుఈ థీ। తభీ ఉసకీ నజర ఆగే కీ సీట పర పడీ। మహిలా ఆరక్షిత సీట పర విరాజమాన పురూష ! - దేఖకర హీ మన మేం సుగబుగాహట ఉఠీ। ఫిర బగల మేం సుకుచాఈ హుఈ, బస కే ఖంభే కో కసకర పకడీ లడకీ దిఖాఈ దీ। పల భర మేం హీ సారా మాంజరా ఉసకీ సమఝ మేం ఆ గయా।
కులాంచే మారతే హుఏ సీట తక పహుఁచీ - ఔర అంగార భరీ నిగాహోం సే ఉన పురుషోం కీ తరఫ దేఖా। ఇస బార వే ఇస మహిలా కీ ఉపస్థితి కో నకార న పాయే। ఉసకే జౌహర వే పహలే హీ దేఖ చుకే థే - సో జ్యాదా హీల-హుజ్జత కిఏ బినా హీ ఉఠ లిఏ। మహిలా మయ బైగ సీట పర ధమ్మ సే బైఠీ। లడకీ కో ఇశారా కర పాస బులాయా ఔర సాథ మేం బిఠా లియా।
ఉస లడకీ కే లిఏ యహ ఏక నయా పాఠ థా। ఉసనే నజరేం ఉఠా కర ఉన పురుషోం కీ తరఫ దేఖా, జో ఖిసియా కర అబ స్థానీయ రాజనీతి పర బహస కరనే లగే థే। ఖిడకీ సే ఆతీ హుఈ బయార సే పసీనే కే సాథ-సాథ ఉసకా సంకోచ భీ హవా హో రహా థా।
సిటీ బస మేం దో మహిలాఏం - భాగ 1
సిటీ బస ఠసాఠస భరీ హుఈ థీ। జిధర దేఖో సర, హాథ, పైర హీ దిఖాయీ పడతే థే! లోగ ఇస కదర భరే హుఏ థే కి మాలూమ హోతా థా మానో ఏక దడబే భర ముర్గియోం కో ఏక పింజరే మేం ఠూంస దియా గయా హో। కహీం కోఈ కుహనీ కిసీ కమర కో గుదగుదా రహీ థీ, తో కహీం కుఛ పైర దూసరోం పర విరాజమాన థే। కుఛ లోగ మయ ఝోలా- బైగ సఫర కర రహే థే- జిససే బస కీ రక్త వాహినియోం కా సంచరణ అతి సంకుచిత హో చుకా థా। ఇంజన కీ ఆవాజ సే లగతా థా మానో బస ఆంఖిరీ సాఁసే గిన రహీ హో।
ఆగే కీ సీట మహిలాఓం కే లిఏ ఆరక్షిత రహతీ హైం। ఆజ బస మేం మహిలాఓం కీ సంఖ్యా కమ థీ ఇసలిఏ కుఛ పురూష ఇస మౌకే కా ఫాయదా ఉఠా కర కబ్జా జమాయే బైఠే థే। తభీ బస మేం ఏక నవయువతీ చఢీ - లమ్బీ-దుబలీ సీ, సకుచాఈ నజరోం సే ఇధర ఉధర దేఖతీ హుఈ ఆగే బఢీ। లగతా థా ౯ సే ౫ కా అపనా దఫ్తర కా కోటా పూరా కరకే ఆఈ థీ। బస దుబారా చలే హుఏ పాఁచ మినట హో చుకే థే। అబ లడకీ కీ జాన మేం జాన ఆఈ। పిఛలే పాఁచ మినట సే వహ ఆసపాస కే వాతావరణ సే అభిజ్ఞ సర ఝుకాఏ ఖడీ థీ। అబ ఉసకే చేహరే కే భావ కుఛ సంయత హుఏ - ఉసనే సర ఉఠా కర చారోం ఓర నజరేం ఘుమాఈ, కుఛ మహిలా ఆరక్షిత సీట పర పురూష బైఠే థే।
ఉసకే సంకోచీ మన మేం కఈ విచార ఉఠే లగే, కుఛ అనిర్ణీత పలోం కే బాద వహ ఆగే బఢీ ఔర ఉస సీట కే పాస జాకర ఖడీ హో గఈ। ఉసే లగా కి సీధే కహ దేనా ఉచిత న హోగా, వహాం బైఠే పురూష ఉసకే లిఏ స్వతః సీట ఖలీ కర దేంగే।
౫ బజే కఈ దఫ్తరోం మేం ఛుట్టీ హో జాతే హై। దిన భర సే సర ఖపా కర లోగ సీధే అపనే ఘర, అపనే పరివార కే పాస జానా చాహతే హైం। బడే శహరోం మేం కిసీ కో ఏక దూసరే సే కోఈ మతలబ నహీ, సబ అపనీ ధున మేం మస్త రహతే హైం। యహ కోఈ ఛోటా-మోటా కస్బా నహీ కి ఆప భోజన కే పశ్చాత్ ఏక చక్కర కాటనే నికలే తో ఆఠ-దస పహచాన వాలోం సే దుఆ సలామ హో గఈ। యహ మహానగర హై ! యహాఁ అపనే పడోసీ కా పరిచయ ప్రాప్త కిఏ బినా హీ జిందగీ నికల జాతీ హై।
వహాం బైఠే హుఏ పురూష భీ ఇస '౯-౫' నస్ల కీ ఉత్పత్తి థే - ఏకదమ మోటీ ఖాల! ఇస బాత కో తాడ గఏ, నిర్లజ భావః సే జమ్హాఈ భరతే హుఏ ఖిడకీ సే బాహర హవా ఖానే లగే। పూరే బస మేం బైఠే లోగోం కీ నిగాహేం ఉస లడకీ పర థీ। లడకీ కా చేహరా లజ్జా సే లాల థా। సర ఝుకాఏ, వహ పేరోం కే అంగూఠే సే కురేదనే కా అసఫల ప్రయాస కరనే లగీ। మన మేం రహ -రహ కర విచార ఉఠ జాతే థీ - హాయ క్యోం మైంనే ఐసే అపనీ భద్ద కరవాఈ!
(ఆగే జారీ...)
Wednesday, September 3, 2008
హైప్పీ గణేశ చతుర్థీ!
మైం దిన భర కే కామ పూరే కర బైఠా హీ థా కి అచానక మేరే ఏక మిత్ర దనదనాతే హుఏ ఘర కే అన్దర ఆఏ। హావ భావ కుఛ అచ్ఛే ప్రతీత నహీ హో రహే థే, కుఛ బడబడా భీ రహే థే మన హీ మన శాయద। ఆతే హీ కమరే మేం చక్కర కాటనే లగే। మైంనే థాహ లేనే కే లిఏ కహా, "హైప్పీ గణేశ చతుర్థీ"! బస ఫిర క్యా థా ఉనకే సబ్ర కా బాఁధ టూట పడా!
"అజీబ బదతమీజీ హై ! మతలబ గుండాగర్దీ హై క్యా? కుఛ భీ కరేంగే?", ఏకదమ సే దో -తీన సవాల ఉన్హోంనే దాగ దిఏ। మేరే ద్వారా దిఏ గఏ పానీ కే ఏక గ్లాస కో గటక కర థోడా నరమ పడే। "యహ లోగ భీ న, గణేశ చతుర్థీ కే బహానే బస కుఛ భీ కరనా శురూ కర దేతే హైం!"
"అరే క్యా హుఆ కుఛ ఖుల కర బతాఇఏ న ?" మైంనే సహానుభూతి కే భావ చేహరే పర లాకర పూఛా।
"అరే యార క్యా బతాఊఁ? సుబహ ౬ బజే సే ఫుల వోల్యూమ మేం గానే లగా దేతే హైం। వహ భీ అధ్యాత్మ రస సే భరపూర భక్తి గీత నహీ - బల్కి హిమేశ రేశమియా ఛాప, కవ్వాలీ టాఇప గానే। గానే కే బోల కమ ఔర ఛః ఫుటియా స్పీకర సే నికలీ హుఈ బీట్స జ్యాదా సునాఈ దేతీ హైం। సుబహ ఝక మారకర ఉఠా ఔర దూధ లేనే కే లిఏ నీచే గయా తో దేఖా కి సామనే సడక ఖుదీ హుఈ హై! ఏక హీ గలీ మేం బముశ్కిల ౨౦ మీటర కీ దూరీ పర చార పండాల ఛాపే హుఏ హైం। అన్దర "గణపతి బప్పా" శాన సే బైఠే హుఏ 'మోనాలిసా స్మాఇల' దే రహే హైం। మాలుమ హోతా థా మానో హమారీ హాలత పర హీ తిరస్కార భరీ దృష్టి హో!"
"అరే యహ తో హర సాల కా ఖేల హై - కభీ దుర్గా పూజా, కభీ గణేశ చతుర్థీ తో కభీ ఔర కుఛ। ", కహకర హమనే భీ బహతీ గంగా మేం హాథ ధో లిఏ।
"అజీ అబ క్యా బతాఏం ఆపకో, గలీ కే సారే నికమ్మే లౌండోం కా కియా ధరా హై యే సబ। దో హఫ్తే పహలే హీ కుఛ ముస్టండే ఆఏ థే చందా మాంగనే।" ఉన్హోంనే ఫుంఫకార మార కర కహా। "ఔర హఫ్తే భర బాద దేఖియేగా యహీ "గణపతి బప్పా" కహీం గందే పానీ మేం ఫాంకే మార రహే హోంగే!", ఉనకీ బాతోం మేం కటాక్ష కా భారీ వజన థా।
"జీ హాఁ ముఝే భీ కల కుఛ అదన్నీ సే బచ్చే ఏక రసీద పుస్తికా లిఏ హుఏ మిల గఏ థే గలీ కే మోడ పే। గణపతి కే లిఏ చందా మాంగ రహే థే - బడీ ముశ్కిల సే టరకాయా మైంనే!", హమ భీ దాంవ పర దాంవ మార రహే థే।
"అబ క్యా కహేం బముశ్కిల పిఛలే మహీనే హీ నగరపాలికా వాలోం నే సడక కీ మరమ్మత కరవాఈ థీ। ఔర అభీ తో బరసాత భీ పూరీ తరహ నహీ ఢలీ హై। ఝుమరీ తల్లైయా కా అగలా అవతరణ యహీం హోనే వాలా హై।", వో బేధడక చాలూ థే। "అభీ శామ కో థకకర ఘర ఆయా హూఁ తో వహీ రాత్రీ-గాన కా 'డేలీ డోజ'। మతలబ ఆజ కీ రాత కో జగరాతా?"
"Religion is the opium of masses" ఔర "ఆజకల కా భౌతికవాదీ సమాజ" ఐసే కుఛ మార్క్సవాదీ విచార హమనే భీ ఠేల దిఏ। అబ వార్తాలాప మేం మజా సా ఆనే లగా థా।
మగర వహ తో పూరీ తరహ సే బిదకే హుఏ థే। "అజీ సాహబ, కోఈ ఇన భలే లోగోం కో బతాయే - పరమాత్మా నే రాత్రి విశ్రామ కే లిఏ బనాఈ హై ; జిసకో 'రాఖీ సావంత నైట' మనానీ హో వో డాంస బార మేం జాఏ!"
హమనే ఠహాకే కే సాథ మిఠాఈ కీ తశ్తరీ ఉనకీ తరఫ సరకాఈ। దో -తీన కదాచిత స్థూల లడ్డుఓం ఔర నిర్బల బర్ఫియోం కో నిపటానే కే బాద వో కుఛ ఠండే పడే। "అచ్ఛా ఆపకా బిస్తర యహీ లగవా దేతే హైం, ఆజ రాత తో ఆరామ కర లీజియే!", యహ ప్రస్తావ ఉన్హేం సంయత కర గయా।
"అజీ ఆజ కీ రాత తో కట జాయేగీ మగర అభీ తో విసర్జన మేం దస దిన బాకీ హైం, తబ తక తో హమారా గోభీ చూరమా బన జాయేగా।" ఐసే కహతే హుఏ ఉన్హోంనే చద్దర ముంహ పర లే లీ।
Saturday, August 23, 2008
ఏక ట్రేన యాత్రా
జేఠ కీ భరీ దుపహర! ట్రేన కే అన్దర బైఠే సభీ ముసాఫిర బేదమ హైం। కమీజ పసీనే సే గీలీ హో పీఠ సే చిపకీ జా రహీ హై। పహలీ బరసాత మేం హర చప్పే పర ఫూట పడనే వాలే మశరూమోం కీ తరహ, గలే మేం ఉగ ఆఈ ఘమోరియోం కో ఖుజలా - ఖుజలా కర ఏక బచ్చా పరేశాన థా। ఉసకీ మాఁ బీచ - బీచ మేం "ఏక కే సాథ దో ముఫ్త" బ్రాండ వాలే పావడర కో ఛిడక దేతీ థీ। మగర కుఛ హీ సమయ మేం పసీనా బరసాతీ నదియోం కీ భాంతి ఉసే బహా లే జాతా థా। కుంఠిత హోకర బచ్చా అపనే పైర పటకనే లగతా తో బగల మేం బైఠే ఉసకే పితా ఆఁఖే దిఖనే లగతే। బచ్చా ఆశా భరీ నజరోం సే బార-బార ఖిడకియోం కీ తరఫ దేఖతా థా। అభీ కుఛ సమయ పహలే హీ పితా నే ఖిడకీ ఖోలనే కీ కోశిశ కీ థీ। జరా సీ జగహ మిలతే హీ యూఁ గరమ హవా కా ఝోంకా అన్దర ఆయా మానో గరమ తవే పర హవా కో సేకా గయా హో। తబసే ఖిడకియాఁ తో బౖర్డర కీ తరహ సీల కీ జా చుకీ థీ। జరా సా భీ హలచల హుఈ తో గార్డ నుమా యాత్రీ ఆఁఖేం తరేరనే లగతే - జుర్రత హై క్యా?
మాఁ బచ్చే కా సర సహలానీ లగీ । ట్రేన చలే హుఏ ౩ ఘంటే తో హో హీ చుకే థే। ఇస బార గర్మియోం కీ ఛుట్టియోం మేం నానీ కే ఘర జాయేంగే - ఇస ప్రలోభన మాత్ర కో మన మేం దబాయే హుఏ బచ్చా కుఛ శాంత థా। నానీ కే ఘర పహుఁచ కర బర్ఫ వాలా రూహ అఫజా ఔర రసనా మిలేగా - ఫిర నానీ కీ గోద మేం బైఠ కర రబడీ వాలీ ఠండాఈ ఉడాఈ జాయేగీ! డేఢ మహీనే తక పఢాఈ సే ఛుట్టీ ఔర టీవీ దేఖనే కీ ఆజాదీ। ఫిర పిఛలీ గర్మియోం మేం బనాయే హుఏ దోస్తోం సే భీ తో మిలనా హై। హీ మైన, సుపర కమాండో ధ్రువ ఔర న జానే కౌనసే పోస్టర ఔర స్టీకర ఇకఠ్ఠా కియా హైం ఉసనే - దోస్తోం పర రోబ జమానే కే లిఏ।
బచ్చే కీ మాఁ భీ సోచ మేం థీ - న జానే గుడ్డీ కే రిశ్తే కా క్యా హుఆ? ఉసకీ శాదీ కే బాద బస ఛోటీ బహిన గుడ్డీ కీ హీ జిమ్మేదారీ రహ గఈ థీ। పిఛలే హఫ్తే హీ మాఁ నే ఖబర దీ కీ ఏక లడకా దేఖ కర గయా హై। లడకా తో అచ్ఛా హీ థా - లాల బాజార వాలే స్వ. లాలా రతనలాల జీ ప్రపోత్ర హై, ఊఁచా ఖానదాన , భరే బాజార మేం దుకాన, తిమంజిలా ఘర, పరివార కే నామ పర బస ఏక ఛోటీ బహిన - వో భీ కుఛ సమయ బాద విదా హో జాయేగీ। ఔర మాఁ -బాప తో బస కబ్ర మేం పాఁవ లటకాఏ బైఠే హైం। రాజ కరేగీ అపనీ గుడ్డీ। వహ ఘర జాకర మాఁ -పితా కో సమఝాయేగీ కి యే వర హాథ సే న జానే దేం। జో భీ దేనా దుఆనా హై బస పూరా కరో - లడకా హాథ సే నికలనా నహీ చాహిఏ।
రాజూ కీ పఢాఈ కా భీ న జానే క్యా హుఏ। పిఛలే సాల హీ ద్రితీయ శ్రేణీ సే బీ. కౖమ. కియా హై మగర నౌకరీ కా కుఛ పతా నహీ। అభీ ఘర కే కామ మేం హాథ బంటాతా హై। పితాజీ కీ నౌకరీ ఔర దో సాల తక హై - తో కామ చల జాఏగా। మగర జబ ఘర మేం బహూ ఆఏగీ తో క్యా హోగా?
ఇస బార ఇందౌర మేం ఆమ కీ అచ్ఛీ ఫసల హుఈ హై। పేడ తో మానో లద గఏ హైం - దో బోరే అచారీ ఆమ ట్రేన కీ సీట కే నీచే రఖే హుఏ హైం। భోపాల జాకర అచార బనాయా జాయేగా - కుఛ హాథ బంట జాఏగా, యహాఁ తో అకేలే యే సబ కరనే కీ హిమ్మత హీ నహీ హై।
బచ్చే కే పితా శూన్య మేం తాంకతే హుఏ సోచ రహే హైం। వాపస ఆకర ఛోటూ కా ఏడ్మిశన నఏ అంగ్రేజీ స్కూల మేం కరనా హై। ఆఖిర కబ తక ఇస హిన్దీ మధ్యమ బాల విద్యా భారతీ విద్యాలయ మేం పఢేగా? పిఛలే హఫ్తే శర్మాజీ యూఁ దఫ్తర మేం బఘియా రహే థే - ఉనకే సుపుత్ర కో అంగ్రేజీ మేం పూరే పిచానవే 'మార్క్స' మిలే హైం। జబ భీ ఘర జాఓ తో ఛాతీ ఫులాకర బేటే సే 'బా - బా బ్లైక శీప' కవితా కా పాఠ కరవా దేతే హైం। మాలుమ హోతా హై అఁగరేజ అపనీ విరాసత మేం సే కుఛ హిస్సా ఇనకే నామ లిఖ గఏ హోం! వైసే బాత హో సహీ హీ హై - అంగ్రేజీ కా బోలబాలా హై। కహీం కుఛ కామ నహీ హోతా ఇసకే బినా।
లేకిన అంగ్రేజీ స్కూల కీ మోటీ ఫీస కా ఇంతజామ కహాఁ సే హో? యూఁ హీ తంగహాల హైం అబ యే నఏ శోశే ! మగర శర్మా జీ కే ఉస గర్వ భరే అట్ఠాహస కే సామనే సబ తర్క విఫల థే। ఇస మహంగాఈ కే జమానే మేం సరకారీ నౌకరీ సే క్యా హోతా హై - అబ బోనస మిలనే కే బాద హీ కుఛ ఇంతజామ భీ హో పాయేగా। ఔర హాఁ, లాలాజీ కో కహకర ఘర కీ ఛత భీ సుధారవానీ హై। పిఛలీ బరసాత ఖత్మ హోనే పర హీ చూనే లగీ థీ - ఔర దీవారోం కీ సీలన హో మహీనే భర బాద భీ న గఈ థీ। న జానే కబ అపనే ఘర మేం రహనా నసీబ హోగా?
అచానక ట్రేన కే ఝటకే నే తంద్రా భంగ కీ। ట్రేన కీ గతి కమ హోతీ జా రహీ థీ। దూర ధుంధలా సా భోపాల స్టేశన దిఖాఈ పడ రహా థా। ధూప భీ కుఛ మంద పడ చుకీ థీ। ఖిడకియాఁ ఖోలీ గఈ - తాజీ బయార నే పసీనే సే కుఛ రాహత దీ। ఢీలీ సీ గతి సే హోతే హుఏ ట్రేన ప్లేటఫార్మ పర జా లగీ। ఖిడకీ సే బాహర ఝాఁకా తో సామనే ఖడా రాజూ దిఖాఈ దియా। ఝటపట ఆకర ఆమ కీ దో బోరియాం, సూటకేస ఔర బైగ ట్రేన సే బాహర లాద దిఏ। ఫిర పైర ఛుఏ ఔర గలే మిలా। పీఛే ఔర భీ లోగ ఇంతజార కర రహే థే। ఘర పహుఁచ కర సబ పంఖే కే నీచే లధర గఏ। ఫిర బర్ఫ కా ఠండా పానీ మిలా తో జాన మేం జాన ఆఈ। చారోం ఔర సబ లోగ ఖుశ థే। ఛోటూ నానీ కీ గోద మేం ఖేలతే హుఏ నఈ గేంద కో సరాహ రహా థా।
ఏక ఝోంకే సే సారా 'పసీనా' ఛూ హో చుకా థా।
Sunday, April 27, 2008
డ్రామా - ఐ - IPL!
ఆజకల IPL కాఫీ శోరగుల మచా రహా హై। ఇతనా శోర కి ఉసకీ గూఁజ సదన మేం భీ సునాఈ దే రహీ హై। అమరీకన నచఇయే కే భడకీలే కపడోం కో లేకర బవాల మచా హుఆ హై। ఆఖిర వహ కైసే ఇతనే ఛుటలే కపడే పహన కర నాచ సకతీ హైం? యహ తో అన్యాయ హై - అబ హమారే బౌలీవుడ కీ అభినేత్రియోం కా క్యా హోగా? ఆఖిర కుఛ దిన పహలే హీ కరీనా నే టశన మేం ఆకర ఇతనా "వేట లూజ" కియా హై! ఔర యే ఫిరంగీ లౌండియాఁ బీచ మేం ఆకర హమారీ రాఖీ సావన్తోం కే పేట పే లాత మార రహీ హైం!
ఔర యే క్యా - లో జీ శ్రీసంత తో రో పడే! ఆఖిర హుఆ క్యా ? భజ్జీ నే చమాట రసీద కర దిఖా దియా కి పంజాబ కీ టీమ మేం న హోనే సే కుఛ నహీ హోతా - అసలీ పంజాబ కే పుత్తర వహీ హైం। అబ యా తో శ్రీసంత నే భీ మర్ద బనకర భజ్జీ కో చమ్టియా దేనా థా యా ఫిర చుపచాప సహన కర లేనా చాహిఏ థా। మగర పహలే తో ౧౦,౦౦౦ లోగోం కే సామనే ప్రసాద పాయా ఔర ఫిర కరోడోం కే సామనే రో పడే। అబ హిందుస్తాన కీ టీమ ఓస్ట్రేలియా జాయేగీ తో క్యా కహేంగే వహ లోగ ?
వైసే విశ్వసనీయ సూత్రోం కా యహ కహనా హై కి ప్రీటీ జింటా సే "జప్పీ" న ప్రాప్త హోనే కీ వజహ సే వహ రో పడే। అబ యే హాల అపనీ "యంగిస్తాన" కీ జేనరేశన కే ఆఇకన కా హై తో ఫిర హో గయా కల్యాణ !
ఖైర, మైం తహే దిల సే ఆభారీ హూఁ IPL కా - Is మనోరంజన భరే డ్రామే కే లిఏ! అగలా "మైచ" భజ్జీ ఔర శోఏబ కే బీచ మేం హోనా చాహిఏ। వైసే సాఇమండ్స భీ ఇశాంత శర్మా కే సాథ బౌక్సింగ మైచ కా ఇరాదా జతా చుకే హైం - తో హో జాఏ SETMAX పే ఇన్టరటేన్మేన్ట అనలిమిటేడ!
Monday, April 21, 2008
హాఉ టూ బీ అ సోశియాలాయిట
Socialite - A socialite is a person (male or female, but more often used for a woman) of social prominence who spends significant resources entertaining and being entertained but is not (at least in the early 20th century heyday of socialites) a professional entertainer. A socialite is usually a member of the upper class or aristocracy with their social movements categorized in high-society magazines. - from Wikipedia.
ముఝే పబ్లిక నే కహా కి మైం సోశియల నహీం హూఁ (ఇసకా మతలబ ఏంటీ - సోశియల సే న జోడా జాఏ )। ఘర పే గయా తో పితాజీ బోలే ,"బేటా కుఛ సోశియల బనో" - । "ముఝే సోశియాలిస్మ సే కుఛ ఖాస లగావ నహీ హై"- మైంనే ఐసా టంగ-ఇన-చీక కమేన్ట దియా తో వహ ఆఁఖే దిఖానే లగే। అబ పితాజీ కో నిబటా కే సాఁస భరీ హీ థీ కి ఫ్రేండ్స నే బిగుల బజా దియా - "అబే కైసా హై తూ ?", మైంనే కహా, "మైం ఐసా హీ హూఁ"। కాఫీ సమయ తక ఉనకో ఇగ్నోర కరనే కే ఆజకల మైం సోశియల బననే కీ కోశిశ కర రహా హూఁ।
వైసే సోశియలాయిట హోనా భీ ఏక కలా హీ హై। ఇసకే నిదాన కే లిఏ "లాఖ దుఖోం కీ ఏక దవా" వికిపేడియా పర ఖోజా గయా తో పతా చలా కి ఇసకే లిఏ కుఛ స్టేప్స హైం।
1. అచ్ఛా నామ హోనా చాహిఏ। జైసే తారాపోరవాలా , సింఘానియా, మల్హోత్రా, గోదరేజ ఆది అనాదీ। జ్యాదా చూల హో తో క-అక్షరధారీ కిసీ భీ ప్రదూషిత ధారావాహిక కా అవలోకన కియా జా సకతా హై - మగర అపనే రిస్క పే। అబ "లల్లన పాణ్డేయ" జైసే చిరకుటియా నామ కా ప్రయోగ తో బిల్కుల హీ అనఫైశనేబల హై - అపనే పైర పర కుల్హాడీ మారనే జైసా। హాఁ, మిసేజ పూనావాలా ఏకదమ "ఇన" నామ హై।
2. లూక్స ఐసీ హోం కి లగే మానోం రాజఘరానే కే వారిస ఆజ అనాథాలయ మేం బక్శీశ దేనే ఆఏ హోం। యహ న హో కి నామ హో లిల్లేటే దుబే ఔర శకల హో హైదరాబాద కే లాద బాజార మేం చూడియాఁ బేచనే వాలే సారఖీ।
3. ఆపకా గ్రేజుఏశన సహీ సబ్జేక్ట సే హో - జైసే ఇంగ్లిశ యా ఫ్రేంచ లిటరేచర , రోమన కలా ఔర సాహిత్య, సాఇకోలోజీ యా ఇకోనోమిక్స। హిన్దీ సాహిత్య యా రాజనీతీ విజ్ఞాన జైసే ఆత్మఘాతీ శబ్దోం కా ప్రయోగ తో కతఈ న కరేం। దేహరాదూన యా నైనీతాల కే బోర్డింగ స్కూలోం మేం బచపన నికలా హో తో సోనే పే సుహాగా!
4. ఆప కఈ సారే ట్రస్ట యా కమిటీ కే సదస్య హోం తో అచ్ఛా హోగా। హౖస్పిటల, చేరిటీ, సమాజ కే నిమ్న (గిరే హుఏ) వర్గోం సే సంబంధిత కుఛ మిల జాఏ తో ఇమోశన కా తడకా భీ ఆ జాఏ। వైసే ఆజకల HIV - AIDS కా బాజార భీ కాఫీ గరమ హహై।పూజనీయ శ్రీమతీ రాధా బాఈ గంగవాల ధర్మశాలా కా జిక్ర నుకసానదాయక హో సకతా హై।
5. శౌక ఐసే పాలేం మానో నవాబ కే జానే హోం! గోల్ఫ, పోలో,టేనిస, హౌర్స రాయడింగ, ఫార్మూలా వన జైసే ఖేలో మేం రూచి రఖేం।గోల్ఫ క్లబ కీ సదస్యతా లేం - కిరకిట, హౖకీ, కబ్బడీ జైసే సడకఛాప ఖేలోం సే దూర హీ రహే। హాఁ, IPL మేం రూచి దిఖా సకతే హైం।
6. గాల కో చూమనా సీఖేం - మగర భడైత తరీకే సే నహీం - బస హవా మేం ఏక కిస। లంబా వాలా సేశన పార్టీ కే బాద కార మేం పూరా కర సకతే హైం।
7. హోటల మేం సమయ బితాఏం। ఏక రాత కే లిఏ కమరా లేకర దోస్తోం కో పార్టీ పర బులాఏం - కహ సకతే హైం కి ఘర పే ఆప "బోర" హో గఏ థే - యా ఫిర "యూ నీడేడ అ బ్రేక"। ఉపరోక్త ఉపాయ ప్రాయతః కాఫీ సఫల పాయా గయా హై।
8. చమకనే వాలే కపడే పహనే, జితనీ చమక ఉతనా అసర ! లందన ఔర ఫ్రాంస కా లేబల హో తో బాత బన జాఏ।
9. చేహరే పే సదా ఏక ముస్కాన బనీ రహీ - కైటరినా కైఫ జైసీ -(కమబఖ్త హర సీన మేం ఏక హీ చేహరా లే కే ఆ జాతీహై)। ఏకదమ గ్రేసఫుల ఔర నౖన-చలేంట రహేం - దీన దునియా సే అవిచలిత। భలే హీ ఆపకే సాామనే అభిషేక బచ్చన ఖడా హో - యూం బిహేవ కరేం కి మానోం ఆపకే లిఏ యే రోజ కీ బాత హో!
10. ఏండ లాస్ట బాత నేవర ద లీస్ట - బాత కరనే కా లహజా సీఖేం। "యూ లుక బియుటిఫుల/గోర్జియస " కే బజాయ " యూలుక డివాయిన / డివాస్టేటిన్గ " బేహతర హై। ఆప జో భీ కహేం వహ ఏక్సాఇటిన్గ హోనా చాహిఏ - ఆమ ఘరేలు కామ కో సజా -ధజాకర బతాఏం।
అబ ముఝ జైసే దేహాతీ - అనరిఫాఇన్డ కా న జానే క్యా హోగా మగర ఆప హీ శాయద ఇన తరీకోం సే లాభ ఉఠా పాఏం - ఇసీ సే మేరా లేఖ సార్థక హో జాఏగా।
నోట - ఆజ కే ఇస భాషాఈ డాయరియా కే లిఏ క్షమాప్రార్థీ హూఁ। మగర క్యా కరూఁ ఏక ప్రోస్పేక్టివ సోశియాలాయిట కో ఇసీ భాషా కా ప్రయోగ మాన్య హై!
Saturday, February 16, 2008
ఫ్రాంస కీ వాఈన ఔర బంగలాదేశ కే మచ్ఛర
గ్లోబల వార్మింగ వాలే కాఫీ సమయ సే చిల్ల పో మచా రహే హైం - ఇస బార శాన్తి కా నోబేల పురస్కార మిలనే సే ఉనకే ప్రయాసోం కో బఢావా భీ మిలా హై। అమరీకా కే పూర్వ రాష్ట్రపతి అల గోర ౨౦౦౦ కా చునావ హారనే కా గమ గ్లోబల వార్మింగ కే జరియే భులా రహే హైం। అమరీకా ఔర యూరోప కే దేశోం మేం తో యహ కాఫీ సంవేదనశీల మామలా హై। జహాఁ భారత, రూస, కనాడా, యూరోపియన యూనియన ఔర హాల హీ మేం ఓస్ట్రేలియా నే క్యోటో ప్రోటోకౖల కో ప్రమాణిత కియా హై వహీం సబసే బడే దోషీ అమరీకా, చీన ఔర జాపాన కీ ఇస మామలే మేం బహుత భద్ద పిటీ హై।
వైజ్ఞానిక కహతే హైం కీ గ్లోబల వార్మింగ కే వజహ సే కైటరినా జైసే తూఫానోం కీ సంఖ్యా మేం కమీ ఆఏగీ (ధ్రువోం ఔర భూమధ్య రేఖా కే తాపమాన కా అన్తర కమ హోనే కే కారణ), తో కుఛ కహతే హైం బఢ జాయేగీ। కుల మిలకర మామలా థోడా పేచీదా హై।
ఇంసాన టేక్నోలౖజీ రుపీ భస్మాసురీ వరదాన లేకర విచలిత హై, ఇధర ఉధర భటక రహా హై కిసీ కో భస్మ కరనే కే లిఏ - కభీ శేరోం కో, కభీ జంగలో కో, కభీ గ్లేశియర-సముద్రోం కో తో కభీ ఖుద కీ జడేం కాటనే పే ఉతారూ హై।
వైజ్ఞానికోం కా కహనా హై కి గ్లోబల వార్మింగ కే కారణ భారత ఔర బంగలాదేశ కే మచ్ఛర ఔర పిస్సూ ఉడకర యూరోప కే దేశోం మేం పహుఁచ జాయేంగే - ఇసీ బహానే మలేరియా, డేంగూ ఔర చికనగునియా జైసీ బీమారియోం పర సే తీసరీ దునియా కా ఏకాధికార భీ నికల జాఏగా। సాథ హీ యూరోప కే దేశోం కీ బర్ఫ పిఘలకర బంగలాదేశ కే తట కో డూబా దేగీ - మానో బదలా లేనే కే లిఏ! పోలర భాలూ ధ్రువోం సే జమీన కీ తరఫ బఢ రహే హైం తో శార్క ఔర కేకడే అంటార్టికా పర హమలే కో తయార హైం।
ఫ్రాంస మేం గర్మీ కే కారణ అంగూర కీ ఫసల దస దిన పహలే పక రహీ హై। ఐసే అంగూరోం మేం చీనీ కీ మాత్రా ఔర P. H. లేవల దోనోం బఢనే కే కారణ ఫ్రాంస కీ మశహూర వాఈన కా స్వాద భీ బదల సకతా హై। యహ భీ హో సకతా హై కీ ఫ్రాంస కీ వాఈన అబ బ్రిటేన మేం ఉగాఈ జాఏ !
Wednesday, February 13, 2008
భఇయా లోగోం కే లిఏ కుఛ సబక
ఆజకల మహారాష్ట్ర మేం 'మహారాష్ట్రియతా' కే నామ పర జో భీ హో రహా హై - యా హుఆ హై ఉసకీ జితనీ భర్త్సనా కీ జాఏ కమ హై। ఖైర, ఇస మామలే మేం బహుత కుఛ కహా ఔర లిఖా జా రహా హై మీడియా మేం - సో మైం ఔర కుఛ గఢనా నహీ చాహతా। ఇసకే పీఛే కీ సచ్చాఈ తో యహ హై। వైసే "డేమోక్రేజీ" మేం యహ సబ తో హోతా రహతా హై। భారతీయోం కా 'భారత నికాలా' హో రహా హై - వహ భీ పూరే ప్రచార-ప్రసార కే సాథ। కోఈ భలే హీ కుఛ కహే, సచ యహ హై కీ ఇస సబ కే పీఛే కఈ మరాఠీ 'మానుసోం' కా మూక సమర్థన భీ హై। వహీ సబ కహా జా రహా హై జో జనతా సుననా చాహతీ హై। బస కిరదార ఔర జగహ బదలీ హైం - కభీ రాజ - కభీ బాల, కభీ మహారాష్ట్ర - కభీ కశ్మీర తో కభీ గుజరాత, కభీ తసలీమా తో కభీ హుసైన। ఆఖిర జనతా కా రాజ జో హై!
సబకో ఆరక్షణ చాహిఏ - గూర్జర కో ఔర మీణా కో, ఈసాఈ కో ఔర ముస్లిమ కో, పిఛడోం కో ఔర సవర్ణోం కో, తో మహారాష్ట్ర కే మరాఠీ క్యోం చుప రహేం? ఉనకీ తో యహ జన్మభూమి హై। వహ తో ఫిర భీ రాజ ఠాకరే హైం, సోచియే అగర మహారాష్ట్ర కీ జగహ బిహార / యూపీ హో - తో లాలూ ఔర మాయావతీ గైర 'భఇయా' లోగోం కా క్యా హాల కరేం ! దునియా భర మేం బిహారియత కా దంభ భరనే వాలే లాలూ ఆజ చుప హైం, హాఁ బీచ - బీచ మేం కుఛ బడబడాకర అపనీ అసహమతి జరుర జాహిర కర దేతే హైం। "దలిత కీ బేటీ" మాయావతీ భీ చుప హైం - భలే హీ ఇస "మహారాష్ట్రియతా" కా ప్రహార సబసే అధిక ఇసీ తబకే పర హై। చుప హైం హమారే రాష్ట్రీయ నేతా ఆడవాణీ ఔర అటల, సోనియా జీ తో ఆజకల 'ఓవర ఏక్సేర్శన' కీ శికార హైం, ఔర వామపంథీ బంగాల ఔర కేరల కే బాహర కీ రాజనీతి మేం జ్యాదా కుఛ దిలచస్పీ నహీ రఖతే హైం।
ఇనసే సబక
ఉపరోక్త బాతోం సే ఆప సమఝ హీ గఏ హోంగే - యహ సబ హోతా ఆ రహా హై ఔర హోతా రహేగా। సరకార సే జ్యాదా ఉమ్మీద న రఖేం - జబ తక కి ఆప కుఛ ఖాస వోట బైంక కే హిస్సే న హోం। ఇస ఖబర కే అనుసార సిర్ఫ నాసిక శహర సే ౧౦,౦౦౦ ఉత్తర భారతీయ అపనే ఘరోం కీ ఓర ప్రస్థాన కర చుకే హైం। ప్రశిక్షిత కామగారోం కీ కమీ కీ వజహ సే అభీ తక వ్యవసాయ జగత కో ౫౦౦-౭౦౦ కరోడ కా నుకసాన హో చుకా హై। ౪౦ ప్రతిశత ఛోటే ఔర మధ్యమ వర్గ కే ఉద్యోగ బంద హో చుకే హైం। అసంగఠిత మజదూరోం ఔర ఫడ - ఠేలో కే జానే కా నుకసాన లగనా థోడా ముశ్కిల హై। అబ ఇస సబ నుకసాన కా భార మహారాష్ట్ర కీ జనతా ఉఠా పాయేగీ యా నహీం యే తో వక్త హీ బతాఏగా।
సిర్ఫ నిమ్న వర్గ కే లోగోం పర హో రహే ఇన హమలోం సే డేమోక్రేజీ కా ఏక సచ జాహిర హుఆ కి "గిరే హుఏ కో సభీ లాత మారతే హైం"। క్యా రాజ ఠాకరే కీ హిమ్మత యహ సబ కుఛ ఆఈటీ ఇండస్ట్రీ సే జుడే భఇయా లోగోం కే సాథ కరనే కీ హిమ్మత హై - నహీం। తో పఢో లిఖో- జాగరూక బనో, శిక్షా హీ సబసే బడా హథియార హై।
అబ సమయ ఆ గయా హై కి అపనే ఘరోం కీ తరఫ లౌటనే వాలే ఇన లోగోం కో అపనీ రాజ్య సరకారోం సే సవాల కరనా హోగా కి యహ ఉద్యోగ ధంధే క్యోం నహీం ఉనకే ఘర కే నజదీక శురూ కిఏ జాతే। రాజ్య సరకారోం కే హాథ భీ ఏక సునహరా మౌకా లగా హై - ఆజ కే సమయ మేం ప్రశిక్షిత కామగార ఏక మహత్వపూర్ణ జరూరత హై। జో లోగ పంజాబ కీ భూమి మేం ఫసలేం లహరా సకతే హైం, ముమ్బఈ మేం ఫల బేచ సకతే హైం, నాసిక కీ ఫైక్ట్రియోం మేం అపనా ఖూన పసీనా బహా సకతే హైం వో అపనే ఘర ఆకర క్యా నహీ కర సకతే। తో క్యోం న ఉత్తర భారత మేం ఉద్యోగ శురూ కరకే ఇన దుధారూ గాయోం కో దుహా జాఏ ? జిసే కహతే హైం కి "Maharashtra's loss is Bihar's gain"। బాకీ అపనీ కిస్మత అపనే హాథ।
