.. అశోకవన ..
పాంశుప్రదానావదానం

యో అసౌ స్వమాంసతనుభిర్ యజనాని కృత్వా  
అతప్యచ్చిరం కరుణాయ జగతో హితాయ |
తస్య శ్రమస్య సఫలీకరణాయ సన్తః 
సాఽవర్జితం శృణుత సాంప్రతభాష్యమాణం ||

ఏవం మయా శ్రుతం ఏకస్మిన్ సమయే భగవాన్
శ్రావస్త్యాం విహరతి |
ఇతి సూత్రం వక్తవ్యం |
అత్ర తావద్-
భగవత్తథాగతవదనామ్భోధరవివరప్రత్యుద్గత
వచనసరత్సలిలధారాసమ్పాతాపనీతరాగద్వేష
మోహమదమానమాయాశాఠ్యపఙ్కపటలానాం
శబ్దన్యాయాఽదితర్కశాస్త్రార్థావలోకనౌత్పన్న
ప్రజ్ఞాప్రదీపప్రోత్సారితకుశాస్త్రదర్శనాన్ధ
కారాణాం
సంసారతృష్ణాఛేదిప్రవరసద్ధర్మపయఃపాన
శౌణ్డానాం గురూణాం సంనిధౌ
సర్వావవాదకశ్రేష్ఠం
( శక్రబ్రహ్మైఇశానయమవరుణకువేరవాసవసోమ
ఆదిత్యాఽదిభిర్-
ఆ, శక్రబ్రహ్మైఇశానయమవరుణకువేరవసవసోమ
ఆదిత్యాఽదిభిర్ ) అప్యప్రతిహతశాసనం
కన్దర్పదర్పాపమర్దనశూరం మహాఽఽత్మానం
అతిమహర్ద్ధికం స్థవిరౌపగుప్తం ఆరభ్య కాఞ్చిద్-
ఏవ విబుధజనమనఃప్రసాదకరీం ధర్మ్యాం
కథాం సమనుస్మరిష్యామః |
తత్ర తావద్గురుభిర్ అవహితశ్రోత్రైర్ భవితవ్యం |
ఉపగుప్తౌపాఖ్యానం
ఏవం అనుశ్రూయతే |
యదా భగవాన్ పరినిర్వాణకాలసమయే
అపలాలనాగం వినీయ కుమ్భకారీం చణ్డాలీం
గోపాలీం చ తేషాం మథురాం అనుప్రాప్తః |
తత్ర భగవాన్ ఆయుష్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్త్రయతే స్మ |
అస్యాం ఆనన్ద మథురాయాం మమ
వర్షశతపరినిర్వృతస్య గుప్తో నామ గాన్ధికో
భవిష్యతి |
తస్య పుత్రో భవిష్యతి ఉపగౌప్తనామ  అలక్షణకో
బుద్ధో యో మమ వర్షశతపరినిర్వృతస్య
బుద్ధకార్యం కరిష్యతి |
తస్య  అవవాదేన బహవో భిక్షవః
సర్వక్లేశప్రహాణాదర్హత్త్వం సాక్షాత్ కరిష్యన్తి
|
తే అష్టాదశహస్తాం ఆయామేన ద్వాదశహస్తాం
విస్తరేణ చతురఙ్గులమాత్రాభిః శలాకాభిఋ
గుహాం పూరయిష్యన్తి |
ఏషో అగ్రో మే ఆనన్ద శ్రావకాణాం భవిష్యతి
అవవాదకానాం యదుత  ఉపగుప్తో భిక్షుః |
పశ్యసి త్వం ఆనన్ద దూరతఏ ఏవ
నీలనీలామ్బరరాజిం |
ఏవం భదన్త |
ఏష ఆనన్ద ఉరుముణ్డో నామ పర్వతః |
అత్ర వర్షశతపరినిర్వృతస్య తథాగతస్య
శాణకవాసీ నామ భిక్షుర్ భవిష్యతి |
సో అత్ర ఉరుముణ్డపర్వతే విహారం
ప్రతిష్ఠాపయిష్యతి |
ఉపగుప్తం చ ప్రవ్రాజయిష్యతి |
మథురాయాం ఆనన్ద నటో భటశ్చ ద్వౌ భ్రాతరౌ
శ్రేష్ఠిణౌ భవిష్యతః |
తౌ  ఉరుముణ్డపర్వతే విహారం ప్రతిష్ఠాపయిష్యతః
|
తస్య నటభటికా  ఇతి సంజ్ఞా భవిష్యతి |
ఏతదగ్రం మే ఆనన్ద భవిష్యతి
శమథానుకూలానాం శయ్యాఽసనానాం యదిదం
నటభటికారణ్యాఽయతనం |
అథ  ఆయుశ్మాన్ ఆనన్దో భగవన్తం ఇదం అవోచత్ |
ఆశ్చర్యం భదన్త యదీదృశం ఆయుష్మాన్ ఉపగుప్తో
బహుజనహితం కరిష్యతి |
భగవాన్ ఆహ |
న  ఆనన్ద ఏతర్హి యథా  అతీతే అప్యధ్వని తేన
వినిపతితశరీరేణ  అప్యత్ర  ఏవ బహుజనహితం
కృతం |
ఉరుముణ్డపర్వతే త్రయః పార్శ్వాః |
ఏకత్ర ప్రదేశే పఞ్చ ప్రత్యేకబుద్ధశతాని ప్రతివసన్తి
|
ద్వితీయే పఞ్చర్షిశతాని |
తృతీయే పఞ్చమర్కటశతాని |
తత్ర యో అసౌ పఞ్చానాం మర్కటశతానాం
యూథపతిః స తం యూథం అపహాయ యత్ర పార్శ్వే
పఞ్చ ప్రత్యేకబుద్ధశతాని ప్రతివసన్తి తత్ర గతః |
తస్య తాన్ ప్రత్యేకబుద్ధాన్ దృష్ట్వా ప్రసాదో జాతః |
స తేషాం ప్రత్యేకబుద్ధానాం శీర్ణపర్ణాని
మూలఫలాని చ  ఉపనామయతి యదా చ తే పర్యఙ్కేణ 
ఉపవిష్టా భవన్తి స వృద్ధాన్తే ప్రణామం కృత్వా
యావన్ నవాన్తం
గత్వా పర్యఙ్కేణ  ఉపవిశతి |
యావత్ తే ప్రత్యేకబుద్ధాః పరినిర్వృతాః |
స తేషాం శీర్ణపర్ణాని మూలఫలాని చ 
ఉపనామయతి |
తే న ప్రతిగృహ్ణన్తి |
స తేషాం చీవరకర్ణికాని  ఆకర్షయతి |
పాదౌ గృహ్ణాతి |
యావత్ స మర్కటశ్చిన్తయతి |
నియతం ఏతే కాలగతా భవిష్యన్తి |
తతః స మర్కటః శోచిత్వా పరిదేవిత్వా చ ద్వితీయం
పార్శ్వం గతో యత్ర పఞ్చర్షిశతాని ప్రతివసన్తి |
తే చ ఋషయః కేచిత్ కణ్టకాపాశ్రయాః కేచిద్-
భస్మాపాశ్రయాః కేచిదూర్ధ్వహస్తాః కేచిత్
పఞ్చాఽతపావస్థితాః |
స తేషాం తేషాం ఈర్యాపథాన్ వికోపయితుం ఆరబ్ధః |
యే కణ్టకాపాశ్రయాస్తేషాం కణ్టకాన్ ఉద్ధరతి |
భస్మాపాశ్రయాణాం భస్మ విధునోతి |
ఊర్ధ్వహస్తానాం అధో హస్తం పాతయతి |
పఞ్చాఽతపావస్థితానాం అగ్నిం అవకిరతి |
యదా చ తైర్ ఈర్యాపథో వికోపితో భవతి తదా స
తేషాం అగ్రతః పర్యఙ్కం బధ్నాతి |
యావత్ తైర్ ఋషిభిర్ ఆచార్యాయ నివేదితం |
తేన  అపి చ  ఉక్తం |
పర్యఙ్కేణ తావన్ నిషీదత |
యావత్ తాని పఞ్చర్షిశతాని పర్యఙ్కేణ 
ఉపవిష్టాని |
తే అనాచార్యకా అనుపదేశకాః సప్తత్రింశద్-
బోధిపక్షాన్ ధర్మాన్ ఆముఖీకృత్య ప్రత్యేకాం
బోధిం సాక్షాత్ కృతవన్తః |
అథ తేషాం ప్రత్యేకబుద్ధానాం ఏతదభవద్|
యత్ కిఞ్చిదస్మాభిః శ్రేయో అవాప్తం తత్ సర్వం
ఇమం మర్కటం ఆగమ్య |
తైర్ యావత్ స మర్కటః ఫలమూలైః పరిపాలితః |
కాలగతస్య చ తచ్ఛరీరం గన్ధకాష్ఠైర్-
ధ్మాపితం |
తత్ కిం మన్యసే  ఆనన్ద యో అసౌ పఞ్చానాం
మర్కటశతానాం యూథపతిః స ఏష ఉపగుప్తః |
తదా  అపి తేన వినిపతితశరీరేణ  అప్యత్ర  ఏవ 
ఉరుముణ్డపర్వతే బహుజనహితం కృతం |
అనాగతే అప్యధ్వని వర్షశతపరినిర్వృతస్య మమ 
అత్ర  ఏవ  ఉరుముణ్డపర్వతే బహుజనహితం కరిష్యతి
|
తచ్చ యథా  ఏవం తథా  ఉపదర్శయిష్యామః |
శాణకవాస్య్-ఉపాఖ్యానం
యదా స్థవిరేణ శాణకవాసినా  ఉరుముణ్డే పర్వతే
విహారః ప్రతిష్ఠాపితః సమన్వాహరతి |
కిం అసౌ గాన్ధిక ఉత్పన్నః |
అథ  అద్య  అపి న  ఉత్పద్యతఏ ఇతి |
పశ్యత్యుత్పన్నః |
స యావత్ సమన్వాహరతి |
యో అసౌ తస్య పుత్ర ఉపగుప్తో నామ్నా  అలక్షణకో
బుద్ధో నిర్దిష్టో యో మమ వర్షశతపరినిర్వృతస్య
బుద్ధకార్యం కరిష్యతి  ఇతి కిం అసావుత్పన్నః |
అథ  అద్య  అపి న  ఉత్పద్యతఏ ఇతి |
పశ్యత్యద్య  అపి న  ఉత్పద్యతే |
తేన యావదుపాయేన గుప్తో గాన్ధికో భగవచ్ఛాసనే
అభిప్రసాదితః |
స యదా  అభిప్రసన్నస్తదా స్థవిరః సంబహులైర్-
భిక్షుభిః సార్ధం ఏకదివసం తస్య గృహం
ప్రవిష్టః |
అపరస్మిన్నహని  ఆత్మద్వితీయః |
అన్యస్మిన్నహని  ఏకాకీ |
యావద్గుప్తో గాన్ధికః స్థవిరం శాణకవాసినం
ఏకాకినం దృష్ట్వా కథయతి |
న ఖల్వార్యస్య కశ్చిత్ పశ్చాచ్ఛ్రమణః |
స్థవిర ఉవాచ |
జరాధర్మాణాం కుతో అస్మాకం పశ్చాచ్ఛ్రమణో
భవతి |

This page uses Unicode utf-8 encoding for devanagari. Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct Unicode font. Questions, comments:sanskrit@cheerful.com