.. అనుగీతా ..
   
 ౧౬
 జ్
సభాయాం వసతోస్తస్యాం నిహత్యారీన్మహాత్మనోః . 
కేశవార్జునయోః కా ను కథా సమభవద్ద్విజ .. ౧..
 వ్
కృష్ణేన సహితః పార్థః స్వరాజ్యం ప్రాప్య కేవలమ్ . 
తస్యాం సభాయాం రమ్యాయాం విజహార ముదా యుతః .. ౨..
తతః కం చిత్సభోద్దేశం స్వర్గోద్దేశ సమం నృప . 
యదృచ్ఛయా తౌ ముదితౌ జగ్మతుః స్వజనావృతౌ .. ౩..
తతః ప్రతీతః కృష్ణేన సహితః పాణ్డవోఽర్జునః . 
నిరీక్ష్య తాం సభాం రమ్యామిదం వచనమబ్రవీత్ .. ౪..
విదితం తే మహాబాహో సఙ్గ్రామే సముపస్థితే . 
మాహాత్మ్యం దేవకీ మాతస్తచ్చ తే రూపమైశ్వరమ్ .. ౫..
యత్తు తద్భవతా ప్రోక్తం తదా కేశవ సౌహృదాత్ . 
తత్సర్వం పురుషవ్యాఘ్ర నష్టం మే నష్టచేతసః .. ౬..
మమ కౌతూహలం త్వస్తి తేష్వర్థేషు పునః ప్రభో . 
భవాంశ్చ ద్వారకాం గన్తా నచిరాదివ మాధవ .. ౭..
ఏవముక్తస్తతః కృష్ణః ఫల్గునం ప్రత్యభాషత . 
పరిష్వజ్య మహాతేజా వచనం వదతాం వరః .. ౮..
శ్రావితస్త్వం మయా గుహ్యం జ్ఞాపితశ్చ సనాతనమ్ . 
ధర్మం స్వరూపిణం పార్థ సర్వలోకాంశ్చ శాశ్వతాన్ .. ౯..
అబుద్ధ్వా యన్న గృహ్ణీథాస్తన్మే సుమహదప్రియమ్ . 
నూనమశ్రద్దధానోఽసి దుర్మేధాశ్చాసి పాణ్డవ .. ౧౦..
స హి ధర్మః సుపర్యాప్తో బ్రహ్మణః పదవేదనే . 
న శక్యం తన్మయా భూయస్తథా వక్తుమశేషతః .. ౧౧..
పరం హి బ్రహ్మ కథితం యోగయుక్తేన తన్మయా . 
ఇతిహాసం తు వక్ష్యామి తస్మిన్నర్థే పురాతనమ్ .. ౧౨..
యథా తాం బుద్ధిమాస్థాయ గతిమగ్ర్యాం గమిష్యసి . 
శృణు ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠ గదతః సర్వమేవ మే .. ౧౩..
ఆగచ్ఛద్బ్రాహ్మణః కశ్చిత్స్వర్గలోకాదరిన్దమ . 
బ్రహ్మలోకాచ్చ దుర్ధర్షః సోఽస్మాభిః పూజితోఽభవత్ .. ౧౪..
అస్మాభిః పరిపృష్టశ్చ యదాహ భరతర్షభ . 
దివ్యేన విధినా పార్థ తచ్ఛృణుష్వావిచారయన్ .. ౧౫..
 బ్ర్
మోక్షధర్మం సమాశ్రిత్య కృష్ణ యన్మానుపృచ్ఛసి . 
భూతానామనుకమ్పార్థం యన్మోహచ్ఛేదనం ప్రభో .. ౧౬..
తత్తేఽహం సమ్ప్రవక్ష్యామి యథావన్మధుసూదన . 
శృణుష్వావహితో భూత్వా గదతో మమ మాధవ .. ౧౭..
కశ్చిద్విప్రస్తపో యుక్తః కాశ్యపో ధర్మవిత్తమః . 
ఆససాద ద్విజం కం చిద్ధర్మాణామాగతాగమమ్ .. ౧౮..
గతాగతే సుబహుశో జ్ఞానవిజ్ఞానపారగమ్ . 
లోకతత్త్వార్థ కుశలం జ్ఞాతారం సుఖదుఃఖయోః .. ౧౯..
జాతీ మరణతత్త్వజ్ఞం కోవిదం పుణ్యపాపయోః . 
ద్రష్టారముచ్చనీచానాం కర్మభిర్దేహినాం గతిమ్ .. ౨౦..
చరన్తం ముక్తవత్సిద్ధం ప్రశాన్తం సంయతేన్ద్రియమ్ . 
దీప్యమానం శ్రియా బ్రాహ్మ్యా క్రమమాణం చ సర్వశః .. ౨౧..
అన్తర్ధానగతిజ్ఞం చ శ్రుత్వా తత్త్వేన కాశ్యపః . 
తథైవాన్తర్హితైః సిద్ధైర్యాన్తం చక్రధరైః సహ .. ౨౨..
సమ్భాషమాణమేకాన్తే సమాసీనం చ తైః సహ . 
యదృచ్ఛయా చ గచ్ఛన్తమసక్తం పవనం యథా .. ౨౩..
తం సమాసాద్య మేధావీ స తదా ద్విజసత్తమః . 
చరణౌ ధర్మకామో వై తపస్వీ సుసమాహితః . 
ప్రతిపేదే యథాన్యాయం భక్త్యా పరమయా యుతః .. ౨౪..
విస్మితశ్చాద్భుతం దృష్ట్వా కాశ్యపస్తం ద్విజోత్తమమ్ . 
పరిచారేణ మహతా గురుం వైద్యమతోషయత్ .. ౨౫..
ప్రీతాత్మా చోపపన్నశ్చ శ్రుతచారిత్య సంయుతః . 
భావేన తోషయచ్చైనం గురువృత్త్యా పరన్తపః .. ౨౬..
తస్మై తుష్టః స శిష్యాయ ప్రసన్నోఽథాబ్రవీద్గురుః . 
సిద్ధిం పరామభిప్రేక్ష్య శృణు తన్మే జనార్దన .. ౨౭..
వివిధైః కర్మభిస్తాత పుణ్యయోగైశ్చ కేవలైః . 
గచ్ఛన్తీహ గతిం మర్త్యా దేవలోకేఽపి చ స్థితిమ్ .. ౨౮..
న క్వ చిత్సుఖమత్యన్తం న క్వ చిచ్ఛాశ్వతీ స్థితిః . 
స్థానాచ్చ మహతో భ్రంశో దుఃఖలబ్ధాత్పునః పునః .. ౨౯..
అశుభా గతయః ప్రాప్తాః కష్టా మే పాపసేవనాత్ . 
కామమన్యుపరీతేన తృష్ణయా మోహితేన చ .. ౩౦..
పునః పునశ్చ మరణం జన్మ చైవ పునః పునః . 
ఆహారా వివిధా భుక్తాః పీతా నానావిధాః స్తనాః .. ౩౧..
మాతరో వివిధా దృష్టాః పితరశ్చ పృథగ్విధాః . 
సుఖాని చ విచిత్రాణి దుఃఖాని చ మయానఘ .. ౩౨..
ప్రియైర్వివాసో బహుశః సంవాసశ్చాప్రియైః సహ . 
ధననాశశ్చ సమ్ప్రాప్తో లబ్ధ్వా దుఃఖేన తద్ధనమ్ .. ౩౩..
అవమానాః సుకష్టాశ్చ పరతః స్వజనాత్తథా . 
శారీరా మానసాశ్చాపి వేదనా భృశదారుణాః .. ౩౪..
ప్రాప్తా విమాననాశ్చోగ్రా వధబన్ధాశ్చ దారుణాః . 
పతనం నిరయే చైవ యాతనాశ్చ యమక్షయే .. ౩౫..
జరా రోగాశ్చ సతతం వాసనాని చ భూరిశః . 
లోకేఽస్మిన్ననుభూతాని ద్వన్ద్వజాని భృశం మయా .. ౩౬..
తతః కదా చిన్నిర్వేదాన్నికారాన్నికృతేన చ . 
లోకతన్త్రం పరిత్యక్తం దుఃఖార్తేన భృశం మయా . 
తతః సిద్ధిరియం ప్రాప్తా ప్రసాదాదాత్మనో మయా .. ౩౭..
నాహం పునరిహాగన్తా లోకానాలోకయామ్యహమ్ . 
ఆ సిద్ధేరా ప్రజా సర్గాదాత్మనో మే గతిః శుభా .. ౩౮..
ఉపలబ్ధా ద్విజశ్రేష్ఠ తథేయం సిద్ధిరుత్తమా . 
ఇతః పరం గమిష్యామి తతః పరతరం పునః . 
బ్రహ్మణః పదమవ్యగ్రం మా తేఽభూదత్ర సంశయః .. ౩౯..
నాహం పునరిహాగన్తా మర్త్యలోకే పరన్తప . 
ప్రీతోఽస్మి తే మహాప్రాజ్ఞ బ్రూహి కిం కరవాణి తే .. ౪౦..
యదీప్సురుపపన్నస్త్వం తస్య కాలోఽయమాగతః . 
అభిజానే చ తదహం యదర్థం మా త్వమాగతః . 
అచిరాత్తు గమిష్యామి యేనాహం త్వామచూచుదమ్ .. ౪౧..
భృశం ప్రీతోఽస్మి భవతశ్చారిత్రేణ విచక్షణ . 
పరిపృచ్ఛ యావద్భవతే భాషేయం యత్తవేప్సితమ్ .. ౪౨..
బహు మన్యే చ తే బుద్ధిం భృశం సమ్పూజయామి చ . 
యేనాహం భవతా బుద్ధో మేధావీ హ్యసి కాశ్యప .. ౪౩..
 ౧౭
 వా
తతస్తస్యోపసఙ్గృహ్య పాదౌ ప్రశ్నాన్సుదుర్వచాన్ . 
పప్రచ్ఛ తాంశ్చ సర్వాన్స ప్రాహ ధర్మభృతాం వరః .. ౧..
 కాజ్యప
కథం శరీరం చ్యవతే కథం చైవోపపద్యతే . 
కథం కష్టాచ్చ సంసారాత్సంసరన్పరిముచ్యతే .. ౨..
ఆత్మానం వా కథం యుక్త్వా తచ్ఛరీరం విముఞ్చతి . 
శరీరతశ్చ నిర్ముక్తః కథమన్యత్ప్రపద్యతే .. ౩..
కథం శుభాశుభే చాయం కర్మణీ స్వకృతే నరః . 
ఉపభుఙ్క్తే క్వ వా కర్మ విదేహస్యోపతిష్ఠతి .. ౪..
 బ్ర్
ఏవం సఞ్చోదితః సిద్ధః ప్రశ్నాంస్తాన్ప్రత్యభాషత . 
ఆనుపూర్వ్యేణ వార్ష్ణేయ యథా తన్మే వచః శృణు .. ౫..
 సిద్ధ
ఆయుః కీర్తికరాణీహ యాని కర్మాణి సేవతే . 
శరీరగ్రహణేఽన్యస్మింస్తేషు క్షీణేషు సర్వశః .. ౬..
ఆయుః క్షయపరీతాత్మా విపరీతాని సేవతే . 
బుద్ధిర్వ్యావర్తతే చాస్య వినాశే ప్రత్యుపస్థితే .. ౭..
సత్త్వం బలం చ కాలం చాప్యవిదిత్వాత్మనస్తథా . 
అతివేలముపాశ్నాతి తైర్విరుద్ధాన్యనాత్మవాన్ .. ౮..
యదాయమతికష్టాని సర్వాణ్యుపనిషేవతే . 
అత్యర్థమపి వా భుఙ్క్తే న వా భుఙ్క్తే కదా చన .. ౯..
దుష్టాన్నం విషమాన్నం చ సోఽన్యోన్యేన విరోధి చ . 
గురు వాపి సమం భుఙ్క్తే నాతిజీర్ణేఽపి వా పునః .. ౧౦..
వ్యాయామమతిమాత్రం వా వ్యవాయం చోపసేవతే . 
సతతం కర్మ లోభాద్వా ప్రాప్తం వేగవిధారణమ్ .. ౧౧..
రసాతియుక్తమన్నం వా దివా స్వప్నం నిషేవతే . 
అపక్వానాగతే కాలే స్వయం దోషాన్ప్రకోపయన్ .. ౧౨..
స్వదోషకోపనాద్రోగం లభతే మరణాన్తికమ్ . 
అథ చోద్బన్ధనాదీని పరీతాని వ్యవస్యతి .. ౧౩..
తస్య తైః కారణైర్జన్తోః శరీరాచ్చ్యవతే యథా . 
జీవితం ప్రోచ్యమానం తద్యథావదుపధారయ .. ౧౪..
ఊష్మా ప్రకుపితః కాయే తీవ్రవాయుసమీరితః . 
శరీరమనుపర్యేతి సర్వాన్ప్రాణాన్రుణద్ధి వై .. ౧౫..
అత్యర్థం బలవానూష్మా శరీరే పరికోపితః . 
భినత్తి జీవ స్థానాని తాని మర్మాణి విద్ధి చ .. ౧౬..
తతః స వేదనః సద్యో జీవః ప్రచ్యవతే క్షరన్ . 
శరీరం త్యజతే జన్తుశ్ఛిద్యమానేషు మర్మసు . 
వేదనాభిః పరీతాత్మా తద్విద్ధి ద్విజసత్తమ .. ౧౭..
జాతీమరణసంవిగ్నాః సతతం సర్వజన్తవః . 
దృశ్యన్తే సన్త్యజన్తశ్చ శరీరాణి ద్విజర్షభ .. ౧౮..
గర్భసఙ్క్రమణే చాపి మర్మణామతిసర్పణే . 
తాదృశీమేవ లభతే వేదనాం మానవః పునః .. ౧౯..
భిన్నసన్ధిరథ క్లేదమద్భిః స లభతే నరః . 
యథా పఞ్చసు భూతేషు సంశ్రితత్వం నిగచ్ఛతి . 
శైత్యాత్ప్రకుపితః కాయే తీవ్రవాయుసమీరితః .. ౨౦..
యః స పఞ్చసు భూతేషు ప్రాణాపానే వ్యవస్థితః . 
స గచ్ఛత్యూర్ధ్వగో వాయుః కృచ్ఛ్రాన్ముక్త్వా శరీరిణమ్ .. ౨౧..
శరీరం చ జహాత్యేవ నిరుచ్ఛ్వాసశ్చ దృశ్యతే . 
నిరూష్మా స నిరుచ్ఛ్వాసో నిఃశ్రీకో గతచేతనః .. ౨౨..
బ్రహ్మణా సమ్పరిత్యక్తో మృత ఇత్యుచ్యతే నరః . 
స్రోతోభిర్యైర్విజానాతి ఇన్ద్రియార్థాఞ్శరీరభృత్ . 
తైరేవ న విజానాతి ప్రాణమాహారసమ్భవమ్ .. ౨౩..
తత్రైవ కురుతే కాయే యః స జీవః సనాతనః . 
తేషాం యద్యద్భవేద్యుక్తం సంనిపాతే క్వ చిత్క్వ చిత్ . 
తత్తన్మర్మ విజానీహి శాస్త్రదృష్టం హి తత్తథా .. ౨౪..
తేషు మర్మసు భిన్నేషు తతః స సముదీరయన్ . 
ఆవిశ్య హృదయం జన్తోః సత్త్వం చాశు రుణద్ధి వై . 
తతః స చేతనో జన్తుర్నాభిజానాతి కిం చన .. ౨౫..
తమసా సంవృతజ్ఞానః సంవృతేష్వథ మర్మసు . 
స జీవో నిరధిష్ఠానశ్చావ్యతే మాతరిశ్వనా .. ౨౬..
తతః స తం మహోచ్ఛ్వాసం భృశముచ్ఛ్వస్య దారుణమ్ . 
నిష్క్రామన్కమ్పయత్యాశు తచ్ఛరీరమచేతనమ్ .. ౨౭..
స జీవః ప్రచ్యుతః కాయాత్కర్మభిః స్వైః సమావృతః . 
అఙ్కితః స్వైః శుభైః పుణ్యైః పాపైర్వాప్యుపపద్యతే .. ౨౮..
బ్రాహ్మణా జ్ఞానసమ్పన్నా యథావచ్ఛ్రుత నిశ్చయాః . 
ఇతరం కృతపుణ్యం వా తం విజానన్తి లక్షణైః .. ౨౯..
యథాన్ధ కారే ఖద్యోతం లీయమానం తతస్తతః . 
చక్షుష్మన్తః ప్రపశ్యన్తి తథా తం జ్ఞానచక్షుషః .. ౩౦..
పశ్యన్త్యేవంవిధాః సిద్ధా జీవం దివ్యేన చక్షుషా . 
చ్యవన్తం జాయమానం చ యోనిం చానుప్రవేశితమ్ .. ౩౧..
తస్య స్థానాని దృష్టాని త్రివిధానీహ శాస్త్రతః . 
కర్మభూమిరియం భూమిర్యత్ర తిష్ఠన్తి జన్తవః .. ౩౨..
తతః శుభాశుభం కృత్వా లభన్తే సర్వదేహినః . 
ఇహైవోచ్చావచాన్భోగాన్ప్రాప్నువన్తి స్వకర్మభిః .. ౩౩..
ఇహైవాశుభ కర్మా తు కర్మభిర్నిరయం గతః . 
అవాక్స నిరయే పాపో మానవః పచ్యతే భృశమ్ . 
తస్మాత్సుదుర్లభో మోక్ష ఆత్మా రక్ష్యో భృశం తతః .. ౩౪..
ఊర్ధ్వం తు జన్తవో గత్వా యేషు స్థానేష్వవస్థితాః . 
కీర్త్యమానాని తానీహ తత్త్వతః సంనిబోధ మే . 
తచ్ఛ్రుత్వా నైష్ఠికీం బుద్ధిం బుధ్యేథాః కర్మ నిశ్చయాత్ .. ౩౫..
తారా రూపాణి సర్వాణి యచ్చైతచ్చన్ద్రమణ్డలమ్ . 
యచ్చ విభ్రాజతే లోకే స్వభాసా సూర్యమణ్డలమ్ . 
స్థానాన్యేతాని జానీహి నరాణాం పుణ్యకర్మణామ్ .. ౩౬..
కర్మ క్షయాచ్చ తే సర్వే చ్యవన్తే వై పునః పునః . 
తత్రాపి చ విశేషోఽస్తి దివి నీచోచ్చమధ్యమః .. ౩౭..
న తత్రాప్యస్తి సన్తోషో దృష్ట్వా దీప్తతరాం శ్రియమ్ . 
ఇత్యేతా గతయః సర్వాః పృథక్త్వే సముదీరితాః .. ౩౮..
ఉపపత్తిం తు గర్భస్య వక్ష్యామ్యహమతః పరమ్ . 
యథావత్తాం నిగదతః శృణుష్వావహితో ద్విజ .. ౩౯..
 ౧౮
 బ్ర్
శుభానామశుభానాం చ నేహ నాశోఽస్తి కర్మణామ్ . 
ప్రాప్య ప్రాప్య తు పచ్యన్తే క్షేత్రం క్షేత్రం తథా తథా .. ౧..
యథా ప్రసూయమానస్తు ఫలీ దద్యాత్ఫలం బహు . 
తథా స్యాద్విపులం పుణ్యం శుద్ధేన మనసా కృతమ్ .. ౨..
పాపం చాపి తథైవ స్యాత్పాపేన మనసా కృతమ్ . 
పురోధాయ మనో హీహ కర్మణ్యాత్మా ప్రవర్తతే .. ౩..
యథా కత్మ సమాదిష్టం కామమన్యుసమావృతః . 
నరో గర్భం ప్రవిశతి తచ్చాపి శృణు చోత్తరమ్ .. ౪..
శుక్రం శోణితసంసృష్టం స్త్రియా గర్భాశయం గతమ్ . 
క్షేత్రం కర్మజమాప్నోతి శుభం వా యది వాశుభమ్ .. ౫..
సౌక్ష్మ్యాదవ్యక్తభావాచ్చ న స క్వ చన సజ్జతే . 
సమ్ప్రాప్య బ్రహ్మణః కాయం తస్మాత్తద్బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ . 
తద్బీజం సర్వభూతానాం తేన జీవన్తి జన్తవః .. ౬..
స జీవః సర్వగాత్రాణి గర్భస్యావిశ్య భాగశః . 
దధాతి చేతసా సద్యః ప్రాణస్థానేష్వవస్థితః . 
తతః స్పన్దయతేఽఙ్గాని స గర్భశ్చేతనాన్వితః .. ౭..
యథా హి లోహనిష్యన్దో నిషిక్తో బిమ్బవిగ్రహమ్ . 
ఉపైతి తద్వజ్జానీహి గర్భే జీవ ప్రవేశనమ్ .. ౮..
లోహపిణ్డం యథా వహ్నిః ప్రవిశత్యభితాపయన్ . 
తథా త్వమపి జానీహి గర్భే జీవోపపాదనమ్ .. ౯..
యథా చ దీపః శరణం దీప్యమానః ప్రకాశయేత్ . 
ఏవమేవ శరీరాణి ప్రకాశయతి చేతనా .. ౧౦..
యద్యచ్చ కురుతే కర్మ శుభం వా యది వాశుభమ్ . 
పూర్వదేహకృతం సర్వమవశ్యముపభుజ్యతే .. ౧౧..
తతస్తత్క్షీయతే చైవ పునశ్చాన్యత్ప్రచీయతే . 
యావత్తన్మోక్షయోగస్థం ధర్మం నైవావబుధ్యతే .. ౧౨..
తత్ర ధర్మం ప్రవక్ష్యామి సుఖీ భవతి యేన వై . 
ఆవర్తమానో జాతీషు తథాన్యోన్యాసు సత్తమ .. ౧౩..
దానం వ్రతం బ్రహ్మచర్యం యథోక్తవ్రతధారణమ్ . 
దమః ప్రశాన్తతా చైవ భూతానాం చానుకమ్పనమ్ .. ౧౪..
సంయమశ్చానృశంస్యం చ పరస్వాదాన వర్జనమ్ . 
వ్యలీకానామకరణం భూతానాం యత్ర సా భువి .. ౧౫..
మాతాపిత్రోశ్చ శుశ్రూషా దేవతాతిథిపూజనమ్ . 
గురు పూజా ఘృణా శౌచం నిత్యమిన్ద్రియసంయమః .. ౧౬..
ప్రవర్తనం శుభానాం చ తత్సతాం వృత్తముచ్యతే . 
తతో ధర్మః ప్రభవతి యః ప్రజాః పాతి శాశ్వతీః .. ౧౭..
ఏవం సత్సు సదా పశ్యేత్తత్ర హ్యేషా ధ్రువా స్థితిః . 
ఆచారో ధర్మమాచష్టే యస్మిన్సన్తో వ్యవస్థితాః .. ౧౮..
తేషు తద్ధర్మనిక్షిప్తం యః స ధర్మః సనాతనః . 
యస్తం సమభిపద్యేత న స దుర్గతిమాప్నుయాత్ .. ౧౯..
అతో నియమ్యతే లోకః ప్రముహ్య ధర్మవర్త్మసు . 
యస్తు యోగీ చ ముక్తశ్చ స ఏతేభ్యో విశిష్యతే .. ౨౦..
వర్తమానస్య ధర్మేణ పురుషస్య యథాతథా . 
సంసారతారణం హ్యస్య కాలేన మహతా భవేత్ .. ౨౧..
ఏవం పూర్వకృతం కర్మ సర్వో జన్తుర్నిషేవతే . 
సర్వం తత్కారణం యేన నికృతోఽయమిహాగతః .. ౨౨..
శరీరగ్రహణం చాస్య కేన పూర్వం ప్రకల్పితమ్ . 
ఇత్యేవం సంశయో లోకే తచ్చ వక్ష్యామ్యతః పరమ్ .. ౨౩..
శరీరమాత్మనః కృత్వా సర్వభూతపితామహః . 
త్రైలోక్యమసృజద్బ్రహ్మా కృత్స్నం స్థావరజఙ్గమమ్ .. ౨౪..
తతః ప్రధానమసృజచ్చేతనా సా శరీరిణామ్ . 
యయా సర్వమిదం వ్యాప్తం యాం లోకే పరమాం విదుః .. ౨౫..
ఇహ తత్క్షరమిత్యుక్తం పరం త్వమృతమక్షరమ్ . 
త్రయాణాం మిథునం సర్వమేకైకస్య పృథక్పృథక్ .. ౨౬..
అసృజత్సర్వభూతాని పూర్వసృష్టః ప్రజాపతిః . 
స్థావరాణి చ భూతాని ఇత్యేషా పౌర్వికీ శ్రుతిః .. ౨౭..
తస్య కాలపరీమాణమకరోత్స పితామహః . 
భూతేషు పరివృత్తిం చ పునరావృత్తిమేవ చ .. ౨౮..
యథాత్ర కశ్చిన్మేధావీ దృష్టాత్మా పూర్వజన్మని . 
యత్ప్రవక్ష్యామి తత్సర్వం యథావదుపపద్యతే .. ౨౯..
సుఖదుఃఖే సదా సమ్యగనిత్యే యః ప్రపశ్యతి . 
కాయం చామేధ్య సఙ్ఘాతం వినాశం కర్మ సంహితమ్ .. ౩౦..
యచ్చ కిం చిత్సుఖం తచ్చ సర్వం దుఃఖమితి స్మరన్ . 
సంసారసాగరం ఘోరం తరిష్యతి సుదుస్తరమ్ .. ౩౧..
జాతీ మరణరోగైశ్చ సమావిష్టః ప్రధానవిత్ . 
చేతనావత్సు చైతన్యం సమం భూతేషు పశ్యతి .. ౩౨..
నిర్విద్యతే తతః కృత్స్నం మార్గమాణః పరం పదమ్ . 
తస్యోపదేశం వక్ష్యామి యాథాతథ్యేన సత్తమ .. ౩౩..
శాశ్వతస్యావ్యయస్యాథ పదస్య జ్ఞానముత్తమమ్ . 
ప్రోచ్యమానం మయా విప్ర నిబోధేదమశేషతః .. ౩౪..
 ౧౯
 బ్ర్
యః స్యాదేకాయనే లీనస్తూష్ణీం కిం చిదచిన్తయన్ . 
పూర్వం పూర్వం పరిత్యజ్య స నిరారమ్భకో భవేత్ .. ౧..
సర్వమిత్రః సర్వసహః సమరక్తో జితేన్ద్రియః . 
వ్యపేతభయమన్యుశ్చ కామహా ముచ్యతే నరః .. ౨..
ఆత్మవత్సర్వభూతేషు యశ్చరేన్నియతః శుచిః . 
అమానీ నిరభీమానః సర్వతో ముక్త ఏవ సః .. ౩..
జీవితం మరణం చోభే సుఖదుఃఖే తథైవ చ . 
లాభాలాభే ప్రియ ద్వేష్యే యః సమః స చ ముచ్యతే .. ౪..
న కస్య చిత్స్పృహయతే నావజానాతి కిం చన . 
నిర్ద్వన్ద్వో వీతరాగాత్మా సర్వతో ముక్త ఏవ సః .. ౫..
అనమిత్రోఽథ నిర్బన్ధురనపత్యశ్చ యః క్వ చిత్ . 
త్యక్తధర్మార్థకామశ్చ నిరాకాఙ్క్షీ స ముచ్యతే .. ౬..
నైవ ధర్మీ న చాధర్మీ పూర్వోపచితహా చ యః . 
ధాతుక్షయప్రశాన్తాత్మా నిర్ద్వన్ద్వః స విముచ్యతే .. ౭..
అకర్మా చావికాఙ్క్షశ్చ పశ్యఞ్జగదశాశ్వతమ్ . 
అస్వస్థమవశం నిత్యం జన్మ సంసారమోహితమ్ .. ౮..
వైరాగ్య బుద్ధిః సతతం తాపదోషవ్యపేక్షకః . 
ఆత్మబన్ధవినిర్మోక్షం స కరోత్యచిరాదివ .. ౯..
అగన్ధ రసమస్పర్శమశబ్దమపరిగ్రహమ్ . 
అరూపమనభిజ్ఞేయం దృష్ట్వాత్మానం విముచ్యతే .. ౧౦..
పఞ్చ భూతగుణైర్హీనమమూర్తి మదలేపకమ్ . 
అగుణం గుణభోక్తారం యః పశ్యతి స ముచ్యతే .. ౧౧..
విహాయ సర్వసఙ్కల్పాన్బుద్ధ్యా శారీర మానసాన్ . 
శనైర్నిర్వాణమాప్నోతి నిరిన్ధన ఇవానలః .. ౧౨..
విముక్తః సర్వసంస్కారైస్తతో బ్రహ్మ సనాతనమ్ . 
పరమాప్నోతి సంశాన్తమచలం దివ్యమక్షరమ్ .. ౧౩..
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి యోగశాస్త్రమనుత్తమమ్ . 
యజ్జ్ఞాత్వా సిద్ధమాత్మానం లోకే పశ్యన్తి యోగినః .. ౧౪..
తస్యోపదేశం పశ్యామి యథావత్తన్నిబోధ మే . 
యైర్ద్వారైశ్చారయన్నిత్యం పశ్యత్యాత్మానమాత్మని .. ౧౫..
ఇన్ద్రియాణి తు సంహృత్య మన ఆత్మని ధారయేత్ . 
తీవ్రం తప్త్వా తపః పూర్వం తతో యోక్తుముపక్రమేత్ .. ౧౬..
తపస్వీ త్యక్తసఙ్కల్పో దమ్భాహఙ్కారవర్జితః . 
మనీషీ మనసా విప్రః పశ్యత్యాత్మానమాత్మని .. ౧౭..
స చేచ్ఛక్నోత్యయం సాధుర్యోక్తుమాత్మానమాత్మని . 
తత ఏకాన్తశీలః స పశ్యత్యాత్మానమాత్మని .. ౧౮..
సంయతః సతతం యుక్త ఆత్మవాన్విజితేన్ద్రియః . 
తథాయమాత్మనాత్మానం సాధు యుక్తః ప్రపశ్యతి .. ౧౯..
యథా హి పురుషః స్వప్నే దృష్ట్వా పశ్యత్యసావితి . 
తథారూపమివాత్మానం సాధు యుక్తః ప్రపశ్యతి .. ౨౦..
ఇషీకాం వా యథా ముఞ్జాత్కశ్చిన్నిర్హృత్య దర్శయేత్ . 
యోగీ నిష్కృష్టమాత్మానం యథా సమ్పశ్యతే తనౌ .. ౨౧..
ముఞ్జం శరీరం తస్యాహురిషీకామాత్మని శ్రితామ్ . 
ఏతన్నిదర్శనం ప్రోక్తం యోగవిద్భిరనుత్తమమ్ .. ౨౨..
యదా హి యుక్తమాత్మానం సమ్యక్పశ్యతి దేహభృత్ . 
తదాస్య నేశతే కశ్చిత్త్రైలోక్యస్యాపి యః ప్రభుః .. ౨౩..
అన్యోన్యాశ్చైవ తనవో యథేష్టం ప్రతిపద్యతే . 
వినివృత్య జరామృత్యూ న హృష్యతి న శోచతి .. ౨౪..
దేవానామపి దేవత్వం యుక్తః కారయతే వశీ . 
బ్రహ్మ చావ్యయమాప్నోతి హిత్వా దేహమశాశ్వతమ్ .. ౨౫..
వినశ్యత్ష్వపి లోకేషు న భయం తస్య జాయతే . 
క్లిశ్యమానేషు భూతేషు న స క్లిశ్యతి కేన చిత్ .. ౨౬..
దుఃఖశోకమయైర్ఘోరైః సఙ్గస్నేహ సముద్భవైః . 
న విచాల్యేత యుక్తాత్మా నిస్పృహః శాన్తమానసః .. ౨౭..
నైనం శస్త్రాణి విధ్యన్తే న మృత్యుశ్చాస్య విద్యతే . 
నాతః సుఖతరం కిం చిల్లోకే క్వ చన విద్యతే .. ౨౮..
సమ్యగ్యుక్త్వా యదాత్మానమాత్మయేవ ప్రపశ్యతి . 
తదైవ న స్పృహయతే సాక్షాదపి శతక్రతోః .. ౨౯..
నిర్వేదస్తు న గన్తవ్యో యుఞ్జానేన కథం చన . 
యోగమేకాన్తశీలస్తు యథా యుఞ్జీత తచ్ఛృణు .. ౩౦..
దృష్టపూర్వా దిశం చిన్త్య యస్మిన్సంనివసేత్పురే . 
పురస్యాభ్యన్తరే తస్య మనశ్చాయం న బాహ్యతః .. ౩౧..
పురస్యాభ్యన్తరే తిష్ఠన్యస్మిన్నావసథే వసేత్ . 
తస్మిన్నావసథే ధార్యం స బాహ్యాభ్యన్తరం మనః .. ౩౨..
ప్రచిన్త్యావసథం కృత్స్నం యస్మిన్కాయేఽవతిష్ఠతే . 
తస్మిన్కాయే మనశ్చార్యం న కథం చన బాహ్యతః .. ౩౩..
సంనియమ్యేన్ద్రియగ్రామం నిర్ఘోషే నిర్జనే వనే . 
కాయమభ్యన్తరం కృత్స్నమేకాగ్రః పరిచిన్తయేత్ .. ౩౪..
దన్తాంస్తాలు చ జిహ్వాం చ గలం గ్రీవాం తథైవ చ . 
హృదయం చిన్తయేచ్చాపి తథా హృదయబన్ధనమ్ .. ౩౫..
ఇత్యుక్తః స మయా శిష్యో మేధావీ మధుసూదన . 
పప్రచ్ఛ పునరేవేమం మోక్షధర్మం సుదుర్వచమ్ .. ౩౬..
భుక్తం భుక్తం కథమిదమన్నం కోష్ఠే విపచ్యతే . 
కథం రసత్వం వ్రజతి శోణితం జాయతే కథమ్ . 
తథా మాంసం చ మేదశ్చ స్నాయ్వస్థీని చ పోషతి .. ౩౭..
కథమేతాని సర్వాణి శరీరాణి శరీరిణామ్ . 
వర్ధన్తే వర్ధమానస్య వర్ధతే చ కథం బలమ్ . 
నిరోజసాం నిష్క్రమణం మలానాం చ పృథక్పృథక్ .. ౩౮..
కుతో వాయం ప్రశ్వసితి ఉచ్ఛ్వసిత్యపి వా పునః . 
కం చ దేశమధిష్ఠాయ తిష్ఠత్యాత్మాయమాత్మని .. ౩౯..
జీవః కాయం వహతి చేచ్చేష్టయానః కలేవరమ్ . 
కిం వర్ణం కీదృశం చైవ నివేశయతి వై మనః . 
యాథాతథ్యేన భగవన్వక్తుమర్హసి మేఽనఘ .. ౪౦..
ఇతి సమ్పరిపృష్టోఽహం తేన విప్రేణ మాధవ . 
ప్రత్యబ్రువం మహాబాహో యథా శ్రుతమరిన్దమ .. ౪౧..
యథా స్వకోష్ఠే ప్రక్షిప్య కోష్ఠం భాణ్డ మనా భవేత్ . 
తథా స్వకాయే ప్రక్షిప్య మనో ద్వారైరనిశ్చలైః . 
ఆత్మానం తత్ర మార్గేత ప్రమాదం పరివర్జయేత్ .. ౪౨..
ఏవం సతతముద్యుక్తః ప్రీతాత్మా నచిరాదివ . 
ఆసాదయతి తద్బ్రహ్మ యద్దృష్ట్వా స్యాత్ప్రధానవిత్ .. ౪౩..
న త్వసౌ చక్షుషా గ్రాహ్యో న చ సర్వైరపీన్ద్రియైః . 
మనసైవ ప్రదీపేన మహానాత్మని దృశ్యతే .. ౪౪..
సర్వతః పాణిపాదం తం సర్వతోఽక్షిశిరోముఖమ్ . 
జీవో నిష్క్రాన్తమాత్మానం శరీరాత్సమ్ప్రపశ్యతి .. ౪౫..
స తదుత్సృజ్య దేహం స్వం ధారయన్బ్రహ్మ కేవలమ్ . 
ఆత్మానమాలోకయతి మనసా ప్రహసన్నివ .. ౪౬..
ఇదం సర్వరహస్యం తే మయోక్తం ద్విజసత్తమ . 
ఆపృచ్ఛే సాధయిష్యామి గచ్ఛ శిష్యయథాసుఖమ్ .. ౪౭..
ఇత్యుక్తః స తదా కృష్ణ మయా శిష్యో మహాతపాః . 
అగచ్ఛత యథాకామం బ్రాహ్మణశ్ఛిన్నసంశయః .. ౪౮..
 వా
ఇత్యుక్త్వా స తదా వాక్యం మాం పార్థ ద్విజపుఙ్గవః . 
మోక్షధర్మాశ్రితః సమ్యక్తత్రైవాన్తరధీయత .. ౪౯..
కచ్చిదేతత్త్వయా పార్థ శ్రుతమేకాగ్రచేతసా . 
తదాపి హి రథస్థస్త్వం శ్రుతవానేతదేవ హి .. ౫౦..
నైతత్పార్థ సువిజ్ఞేయం వ్యామిశ్రేణేతి మే మతిః . 
నరేణాకృత సఞ్జ్ఞేన విదగ్ధేనాకృతాత్మనా .. ౫౧..
సురహస్యమిదం ప్రోక్తం దేవానాం భరతర్షభ . 
కచ్చిన్నేదం శ్రుతం పార్థ మర్త్యేనాన్యేన కేన చిత్ .. ౫౨..
న హ్యేతచ్ఛ్రోతుమర్హోఽన్యో మనుష్యస్త్వామృతేఽనఘ . 
నైతదద్య సువిజ్ఞేయం వ్యామిశ్రేణాన్తరాత్మనా .. ౫౩..
క్రియావద్భిర్హి కౌన్తేయ దేవలోకః సమావృతః . 
న చైతదిష్టం దేవానాం మర్త్యై రూపనివర్తనమ్ .. ౫౪..
పరా హి సా గతిః పార్థ యత్తద్బ్రహ్మ సనాతనమ్ . 
యత్రామృతత్వం ప్రాప్నోతి త్యక్త్వా దుఃఖం సదా సుఖీ .. ౫౫..
ఏవం హి ధర్మమాస్థాయ యోఽపి స్యుః పాపయోనయః . 
స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాస్తేఽపి యాన్తి పరాం గతిమ్ .. ౫౬..
కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పార్థ క్షత్రియా వా బహుశ్రుతాః . 
స్వధర్మరతయో నిత్యం బ్రహ్మలోకపరాయణాః .. ౫౭..
హేతుమచ్చైతదుద్దిష్టముపాయాశ్చాస్య సాధనే . 
సిద్ధేః ఫలం చ మోక్షశ్చ దుఃఖస్య చ వినిర్ణయః . 
అతః పరం సుఖం త్వన్యత్కిం ను స్యాద్భరతర్షభ .. ౫౮..
శ్రుతవాఞ్శ్రద్దధానశ్చ పరాక్రాన్తశ్చ పాణ్డవ . 
యః పరిత్యజతే మర్త్యో లోకతన్త్రమసారవత్ . 
ఏతైరుపాయైః స క్షిప్రం పరాం గతిమవాప్నుయాత్ .. ౫౯..
ఏతావదేవ వక్తవ్యం నాతో భూయోఽస్తి కిం చన . 
షణ్మాసాన్నిత్యయుక్తస్య యోగః పార్థ ప్రవర్తతే .. ౬౦..

.. ఇతి అనుగీతా సమాప్తా ..


Please send corrections to Sunder Hattangadi( sunderh@hotmail.com OR sanskrit@cheerful.com) ; 
Last updated October 12 1998 for HTML version

This page uses Unicode utf-8 encoding for devanagari. Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct Unicode font. Questions, comments:sanskrit@cheerful.com