గురూ నానక దేవ జీ సిఖా దే మోఢీ గురూ సన। ఇన్హాం దా జనమ ౨౦ అకత్బ్ర 1469 నూం పాకిసతాన విఖే రాఇ-భోఇ దీ తలవండీ విచ హోఇఆ। తలవండీ దా చౌధరీ రాఇ బులార స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దా అనింన సేవక హోఇఆ హై। ఇస లఈ స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దా ప్రకాస ధరతీ ’తే హోణ తోం పహిలాం రాఇ బులార ఉసే రాత నూం ఇక సుపనా దేఖదా హై, జిస నూం ననకాఇణ దా కరతా బహుత సుందర సబదాం విచ అంకిత కరదా హైఉం చీ మాీ ఆపణీ సుతా రాఇ బులార। అల్హా అకబర ఆఖ కే బరాఇఆ త్రై వార। బేగమ ఝూట జగాఇఆ పుఛిఆ నాల పిఆర। కీ తకదా హాం ఖాబ విచ బోలిఆ తే విచకార। అసమానాం తోం టుట కే తారా ఇక బలకార। తలవండీ ’తే డిగిఆ చమక అజాఇబ మార। వగ పిఆ విచ బార దే నూరాం దా దరిఆ। రు్హిఆ జావాం ఉస విచ కంఢా హథ నా ఆవే। జదోం స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దా ప్రకాస హోఇఆ తాం ఇహీ ప్రకాస-రూపీ తారా పితా కాలూ జీ అతే మాతా త్రిపతా జీ దీ గోద విచ చమకణ లగ పిఆ। ఇసీ తారే నూం గురబాణీ విచ ‘చరాగు’ కిహా గిఆ హై। ఇస చిరాగ సదకే హీ అంధకార విచ ప్రకాస హోఇఆ। కలయుగ విచ నామ ధరమ దీ చరచా చలీ। సారే భవనాం విచ పారబ్రహమ దా రూప స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దీ రుసనాఈ ఫైల గఈ: బలిఓ చరాగు అంధ్హార మహి సభ కలి ఉధరీ ఇక నామ ధరమ॥ ప్రగటు సగల హరి భవన మహి జను నానకు గురు పారబ్రహమ।
బాల లీలా
కిహా జాందా హై జదోం ఆప పంజ సాలాం దే సన తాం ఉచేరీ భావనా వాలీఆం గలాం కరదే సన| హిందూ అతే ముసలమాన అపణే ఢంగ నాల ప్రశంసా కరదే సన| జిథే బచపణ దే హాణీఆం నాల ఆప ఖేడదే సన ఇథే రాఏ బులార నే ఛోటా జిహా తలాఉ బణాఇఆ సీ జదోం ఆప జీ దీ మహిమా దూర తక ఫైల చుకీ సీ....
పన పాఉణా
...................
ఆప జద సతాం వరిఆం దే హోఏ తాం పణ లఈ పాంధే కోల భేజిఆ గిఆ| పాంధే నే గురూ జీ వాసతే పైంతీ లిఖకే దితీ| కహిందే హన గురూ జీ నే అగలే దిన బిన దేఖే లిఖ దిఖాఈ|ఆఖదే హన కి ఉస వేలే నికే జిహే గురూ నే పైంతీ అఖరీ పటీ తే లిఖీ తే హోరనాం బోలీఆం విచ అజిహీఆం రచనావాం వాంగ గురూ జీ నే వీ ముఢోం తరతీబవార అఖరాం నూం లిఆ తే పదాం రాహీం జినాం విచ ఇహ అఖర ఆఉందే హన ఛందా బందీ విచ వాహిగురూ నూం మిలణ దే భావ , ఆపణే మత దే నియమాం తే సిరజణహార దే గుణాం దీ ప్రసంసా కీతీ హై|
రాగ ఆసా విచ పటీ ఇస తరాం లిఖీ హై|
రాగ ఆసా మహలా పటీ లిఖీ
ੴ సతిగుర ప్రసాది||
ససై సోఇ సి్రసటి జిని సాజీ సభనా సాహిబు ఏకు భఇఆ|
…….కరే కరాఏ సభ కిఛు జాణై నానక సాఇర ఇవ కహిఆ|౩౫|౧|
గురూ జీ చుప చాప రహిందే సన పాంధే నే కిహా తుసీం పదే కిఉం నహీం తాం గురూ జీ నే కిహా ,”కీ తుసీం మైంనూం పాఉణ లఈ కాఫీ విదవాన హో? పాంధే నే జబావ దితా కి మైం సభ వేద శాసతర పే హన లేఖా, ఖాతే, రోకాం, రకమాం దే టాకరే కర సకదా హాం| తాం గురూ జీ నే ఫురమాఇఆ:
” తేరే సిఖే హోఏ ఇనాం గుణాం నాలోం వాహిగురూ దే గిఆన నూం సిఖణా మైం చంగా సమఝదా హాం”
గురూ జీ నే ఫిర ఇహ శబద ఉచారిఆ:
జాలి మోహు ఘసి మసు కరి మతి కాగదు కరి సారు|
…….నానక ఉఠీ చలిఆ సభి కూే తుటే నేహ|౪|౬|
పాంధా ఇహ సుణ కే హైరాణ హో గిఆ తే గురూ జీ నూం సంత జాణ కే నమసకార కీతీ తే కిహా జో తుహాడీ మరజీ కరో|ఇస విదిఅక చమతకార పిఛోం గురూ జీ నే పాఠశాలా ఛడ దితీ ఆప ధరమీ పురశాం దీ సంగత కరిఆ కరదే తలవండీ నాల లగదే జంగలాం విచ వసదే సాధూఆం దా సాథ కరదే| జో శాంతీ గురూ జీ నూం ఆతమక విచార అతే సతిసంగ తోం మిలీ, ఉస బారే గురూ జీ ఇంఝ కహిందే హన....
జోగీ హోవై జోగవై భోగీ హోవై ఖాఇ|
తపీఆ హోవై తపు కరే తీరథి మలి నాఇ|౧|
తేరా సదా సుణీజై భాఈ జే కో బహై అలాఇ|౧| రహాఉ|
ఇస పిఛోం గురూ జీ నూం ఫారసీ పణ లఈ ములాం కోల పాఇఆ గిఆ గురూ జీ నే పాంధే వాంగ రుకన దీన నూం హైరాన కర దితా ములాం దే కహిణ తే గురూ జీ నే జబావ విచ ఉసతాద దా చిరిత్ర ధార కే ఫారసీ దీ హేఠ లిఖీ సీహరఫీ దా ఉచారన కీతా...
౧ అలఫ అలా నూం యాద కర గఫలత మనహు వసారు|
సాస పలటే నామ బిను ధ్రిగ జీవన సంసార|౧|
౨ బే బిదాఇత దూర కర కదమ తరీకత రాఖ|
సభనా అగై నివ చలో మందా కిసే నా ఆఖ|౨|
౩ తే తోబా కర ఆజీ సాఈం బేప్రవాహ|
సాథ నా చలే కుతబ దీన తిస సా కీ బేసాహు|౩|
౪ సే సనాఇత బహుత కర ఖాలక నూం కర యాద|
యాద న కీతో కుతబదీన జనమ జవాఇఓ బాద|౪|
౫ జీమ జమాఇత జమాం కర పంజ నమా గుార|
బాఝహు యాద ఖుదాఇ దే హోసీ బహుత ఖుఆర|౫|+
మఝాం చారణీఆం
........................
ఆప జీ దే పితా జీ నే ఆప జీ నూం అవారా సమఝణా శురూ కర దితా ఉహనాం ఆప జీ నూం లాగే జంగల విచ మఝాం చారణ లఈ భేజ దితా ఇక దిన ఠీక రిహా పర దూజే దిన ఆప సౌం గఏ డంగర నాల దీ పైలీ విచ జా వే| ఖేత దే మాలక నే బహుత బురా భలా కిహా| ఆప నే కిహా కి ప్రమాతమా తుహాడీ పైలీ విచ బరకత పావేగా|మాలక నే రాఏ బులార ను జా దసిఆ| రాఏ బులార నే అపణే బందే వేఖణ లఈ భేజే ఇహ పైలీ బిలకుల హరీ భరీ ఖీ సీ| డంగరాం దే ఖురాం తక దే నిశాన నహీం సన| జిథే ఇహ కౌతక హోఇఆ ఉస థాం నూం ” కిఆరా సాహిబ ” కహిందే హన|
జనేఊ పాఉణా
.....................
జద ఆప నౌం వరిఆం దే హోఏ తాం ఘరదిఆం నే జనేఊ దీ రసమ లఈ సోచిఆ | హిందూఆం విచ యగయోపవీత మంనిఆ జాందా హై| సారా కుటంబ, సాక, గవాంఢీ, ప్రోహిత ఆ గఏ| సారీఆం రసమాం హో గఈఆం తే పరవార దా ప్రోహత హరదిఆల గురూ జీ దే గల ‘చ జనేఉ పాఉణ లఈ అగే వధిఆ గురూ జీ నే ధాగా పక కే కిహా మైనూం ఇస ధాగే దా కీ ఫాఈదా హోవేగా| ప్రోహత నే కిహా హిందూ ధరమ దా పహిలా అసూల జనేఉ పాఉణా హై నహీం తాం శూదర మంనిఆ జాందా హై| జనేఊ పాఉణ నాల ఇస దునీఆ విచ వడిఆఈ తే అగలే జనమ విచ సుఖ మిలదా హై| ఇహ సుణ ఛోటే జిహే నానక నే కిహా కి...
దఇఆ కపాహ సంతోఖ సూతు జతు గంఢీ సతు వటు|
ఏహ జనేఊ జీఅ కా హఈ తాం పాండే ఘతు|
స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దే ప్రకాస సమేం సంసార అందర ఖాస తౌర ’తే భారత వరస దీ అందరూనీ హాలత మందభాగీ సీ। కిసే వీ దేస దీ ఖుసహాలీ దా అందాజా ఉథోం దీ రాజనీతిక, ఆరథిక, సమాజిక అతే ధారమిక హాలత తోం లాఇఆ జాందా హై। భారత ఇన్హాం చారే ప్రసథితీఆం విచ ఆపణే అసలీ వజూద నూం ఖోహ చుకా సీ। ధరమ దే ఆగూ ఆపణా ధీరజ ఖోహ చుకే సన। కాజీ, బ్రాహమణ అతే జోగీ తింనే హీ లోకాఈ నూం కురాహే పా రహే సన। ఇస లఈ ఇన్హాం తింనాం నూం గురూ జీ నే కరే సబదాం రాహీం నిందిఆ హై: కాదీ కూు బోలి మలు ఖాఇ॥ బ్రాహమణు నావై జీఆ ఘాఇ॥ జోగీ జుగతి న జాణై అంధు॥ తీనే ఓజాే కా బంధు॥ (పంనా 662) ధరమ దా వివహార వరణ-వివసథా విచ వండిఆ గిఆ। వరణ-ఆసరమ వివసథా జిస మనోరథ జాం ఆదరస లఈ ఆరంభ కీతీ గఈ సీ ఉహ విలీన హో గఈ సీ। సమాజ విచ బ్రాహమణాం దా రుతబా వధదా గిఆ జిస నాల నీవీఆం జాతాం దా జీవన నరక బణ గిఆ। ఉన్హాం దీ హాలత దిన-ప్రతీదిన నిఘరదీ గఈ। ఉన్హాం దే వికాస దే దరవాజే బంద హో గఏ। స్రీ గురూ నానక దేవ జీ నే ఆపణీ బాణీ రాహీం జోరదార సబదాం విచ బ్రాహమణవాద నూం నకార కే నీచ కహే జాందే లోకాం దీ బాంహ ఫీ అతే ఫురమాఇఆ: నీచా అందరి నీచ జాతి నీచీ హూ అతి నీచు॥ నానకు తిన కై సంగి సాథి వడిఆ సిఉ కిఆ రీస॥ (పంనా 15) గురూ జీ నే ఊచ-నీచ దా భేద మిటా కే సమానతా తే భరాతరీ-భావ దా ప్రచార కీతా। ఇస తర్హాం రసమాం-రివాజాం, మూరతీ-పూజా, యగాం, ఊచ-నీచ అతే జాత-పాత దే వితకరే, కరమకాండ, పూజా, అనేకాం వహిమాం-భరమాం, సంకిఆం, అంధ-విసవాసాం అతే బాహరీ ఆచారాం-విహారాం నే ఇథోం దే ప్రచలత ధరమ నూం వికరత కర దితా సీ। స్రీ గురూ నానక దేవ జీ నే ధరమ దీ ఇస వాసతవికతా నూం బాణీ రాహీం నకారాతమక సిధ కీతా। కిసే సమేం విసవ నూం ప్రభావిత కరన వాలే ధరమ దే దారసనిక ప్రభావ సమేం దే బీతణ నాల కురీతీఆం దా సికార హో గఏ సన। పరమాతమా దే సరూప నూం గుంఝలదార బణా దితా గిఆ సీ। పరమాతమా నూం మందరాం విచ కైద కర దితా గిఆ సీ। హిందూఆం దే నాలనాల బోధీ వీ మూరతీఆం దీ పూజా కరన లగే। ఇక సమాం అజిహా ఆఇఆ కి మూరతీఆం దీ సంఖిఆ హిందూఆం నాలోం వధ గఈ సీ। ధారమిక హాలత నిఘరీ హోఈ సీ। స్రీ గురూ నానక దేవ జీ నే ధారమిక అధోగతీ దా గంభీరతా నాల అధిఐన కీతా అతే జగత-జలందే నూం ఠారణ లఈ మానవీ చేతనా నూం జాగ్రిత కరన లఈ తింన ఉదాసీఆం దా ఇక లంమా ప్రోగరామ ఉలీకిఆ తాం జో జులమాం థలే దబీ హోఈ మనుఖతా నూం సారథిక జీవన-మారగ లఈ నవీం సేధ ప్రాపత హో సకే। స్రీ గురూ నానక దేవ జీ నే రబీ ఏకతా అతే మానవీ చేతనా నాల లోకాఈ నూం జాగ్రిత కీతా। గురూ జీ నే రాజసీ సమాజిక జబర విరుధ జహాద కీతా। రత పీణే రాజిఆం నూం అతే ఉన్హాం దే భ్రిసట కరమచారీ వరగ దీ కరే సబదాం రాహీం ఆలోచనా కీతీ।
ఆపణే జీవన దే అంతిమ అఠ-దస వర్హే ఆప జీ నే కరతారపుర విఖే నివాస కీతా। జిథే ఆప జీ నితనేమ, కథా-కీరతన తే భజన-బందగీ కరదే అతే హర కిసే నూం ప్రభూ హుకమ అనుసార జీవన బితాఉణ తే సతినామ దా అభిఆస కరన దీ సిఖిఆ దేందే। భాఈ మరదానా జీ నే ఆపణే అంతిమ సవాస ఆప జీ దీ గోద విచ లఏ। భాఈ గురదాస జీ కరతారపుర దీ ధరమశాలా దా వరణన కరదే ురమాఉందే హన....
గిఆను గోసటి చరచా సదా అనహది సబది ఉఠే ధనుకారా।
ఇథే హీ ఆప జీ దా దీదార కరన భాఈ లహిణా జీ ఆఏ। దీదార ఐసా హోఇఆ కి జోతీ జోతి రలీ। దోవేం ఇక జోత హో గఏ। భాఈ లహిణా జీ స్రీ గురూ నానక దేవ జీ దా అంగ బణ కే స్రీ గురూ అంగద దేవ జీ హో నిబే।
౭ సతంబర, సంన ౧౫౩౯ నూం సతిగురూ స్రీ గురూ నానక దేవ జీ ఆపణా జోతి రూపీ నూర భాఈ లహిణా జీ (స్రీ గురూ అంగద దేవ జీ) విచ టికా కే అకాల సతి విచ సమా గఏ:
సూరజ కిరణి మిలే జల కా జలు హూఆ రామ॥
జోతీ జోతి రలీ సంపూరను థీఆ రామ॥
(
గురూ నానక దీఆం నజరాం విచ ఇసతరీ -----
