ఉస దిన శాంతి కే సర మేం తేజ దర్ద థా। శాయద గర్మీ కీ వజహ సే। శాంతి ఆఁఖ బంద కరకే లేటీ హీ థీ కి ఏస ఏమ ఏస కీ ఘంటీ బజీ। లేటే-లేటే హీ శాంతి నే ఫోన కీ ఖిడకీ పర దేఖా- ఆరతీ కా మేసేజ థా- ఉసకీ మాఁ నహీం రహీ। శాంతి కా మన దో మినట తక ఉస కే దర్ద సే భరే సర ఔర హాథ మేం పకడే ఫోన కే బీచ ఝూలతా రహా। ఆరతీ శాంతి కే సామనే వాలీ ఇమారత మేం రహతీ హై। ఉసకా బేటా పీయూష, అచరజ కే హీ క్లాస మేం హై ఔర దోనోం కీ అచ్ఛీ దోస్తీ భీ హై। దో-ఏక బార ఆరతీ ఔర పంకజ, శాంతి కే ఘర ఆఏ హైం ఔర దో-ఏక బార శాంతి ఔర అజయ ఉనకే ఘర గఏ హైం। ఆరతీ కీ మాఁ ఔర పితాజీ శాంతి కీ ఇమారత కే దూసరే వింగ మేం రహతే థే। ఔర శాంతి కా ఘర ఉనకే లిఏ ఆరతీ కే ఘర సే భీ పాస పడతా థా। మగర ఉనకా కహీం ఆనా-జానా కమ హీ హోతా థా। ఆంటీ కో వైసే భీ గఠియా థా ఔర చలనే-ఫిరనే మేం తకలీఫ హోతీ థీ ఔర అంకల వైసే తో స్వస్థ హైం మగర బహుత మిలనసార నహీం। నమస్తే కరనే పర ముస్కరా కర జవాబ జరూర దేతే హైం పర ఉససే జ్యాదా నజదీకియోం కీ కోఈ దిలచస్పీ నహీం దిఖాతే। న బచ్చోం కా హాల పూఛతే, ఔర న మౌసమ కే హాల పర బిసూరతే। బస ఆంటీ కే బగల మేం ఖడే హోకర ఉనకీ బాతోం కే ఖతమ హోనే కా ఇన్తజార కరతే। ఔర అక్సర ఉస ఇంతజార మేం ఉనకీ భంగిమా బిగడ సీ జాతీ। మగర ఆంటీ ఉనపర జరా ధ్యాన నహీం దేతీ- వో సూచనాఓం కే పర్యాప్త ఆదాన-ప్రదాన కే బాద హీ హిలతీం। వైసే భీ ఉనకీ హడ్డియోం కో హిలనే మేం తక్లీఫ థీ తో వో హర కదమ కా భరపూర లాభ లేకర హీ ఆగే బఢనా చాహతీం। అంకల బేచారే, జో శాయద కిసీ భీ ఆమ పురుష కీ తరహ చలనే మేం నహీం పహుఁచనే మేం యకీన రఖతే థే, ఉతనీ దేర కసమసాతే రహతే। అబ ఆంటీ చలీ గఈం.. అబ ఉన్హే కభీ ఇంతజార నహీం కరనా పడేగా- శాంతి నే సోచా। సర దర్ద సే బోఝిల హో రహా థా। ఖడే-ఖడే ఉసే ఉఠాఏ రఖనా భారీ పడ రహా థా, ఇసీలిఏ శాంతి లేట గఈ థీ। మగర ఇస నఈ సూచనా న ఉసకా లేటే రహనా ముశ్కిల హో గయా। ఉసే ఆరతీ కే పాస జానా హీ హోగా- సోచకర శాంతి ఉఠ గఈ। పహలే అజయ కో మేసేజ కియా, ఫిర పాఖీ కో బతాయా, ఔర నికల పడీ।
ఘర కే బాహర జూతే-చప్పలోం కీ ఢేరీ లగీ హుఈ థీ। దరవాజా ఖులా థా। ఔర బాహర కే కమరే మేం హీ ఆంటీ కా శవ కమరే కే బీచో-బీచ రఖా థా। శాంతి నే పిఛలీ బార జబ ఆంటీ కో దేఖా థా ఉసకే ముకాబలే కాఫీ కమ వజన లగ రహా థా। అస్పతాల మేం బితాఏ అన్తిమ దినోం మేం శాయద యే బదలావ ఆయా హోగా। శాంతి కీ నజరేం ఆరతీ కో ఖోజనే లగీం। కుఛ పహచానే హుఏ ఔర కుఛ అనజాన చేహరే భీ ఉస కమరే మేం మౌజూద థే। సబకే చేహరే గమ్భీర ఔర ఉదాస। పర ఉనమేం ఆరతీ నహీం థీ। ఆంటీ కే శవ కే సాథ ఉన అనజాన లోగోం కే బీచ ఖడే రహనా శాంతి కో అజీబ సా లగనే లగా। శాంతి అన్దర చలీ గఈ। ఆరతీ రసోఈ మేం పంకజ ఔర ఏక దో అన్య లోగోం కే సాథ థీ- దాహ-సంస్కార కే బారే మేం బాత హో రహీ థీ। కబ హోగా, కైసే హోగా.. కిస-కిస కో ఖబర హో గఈ, కౌన రహ గయా ఆది। జైసే హీ శాంతి ఔర ఆరతీ కీ నజరేం మిలీం। దోనోం స్వాభావిక రూప సే ఏక దూసరే కే గలే లగ గఈం। శాంతి నే ఆరతీ కీ పీఠ పర ఏక-దో దఫే దిలాసా కే లిఏ హాథ ఫేరా। ఆరతీ నే భీ హలకే సే శాంతి కీ పీఠ థపథపాఈ.. కుఛ పల వే ఇసీ ముద్రా మేం రహే ఔర ఫిర అలగ హో గఏ। ఆరతీ వాపస అపనీ చింతాఓ మేం లౌట గఈ। శాంతి కో ఏక పల కా అవకాశ మిలా ఔర ఉసే అపనా సరదర్ద యాద ఆయా। వో వహీం థా, కహీం నహీం గయా థా। ఉస సర దర్ద కీ ఉపస్థితి మేం హీ శాంతి నే పాయా కి శాంతి కా ఆరతీ కో దిలాసే కే లిఏ గలే లగానా ఏక ఔపచారికతా థా- ఉసనే పహలే సే సోచా హుఆ థా కి వో క్యా కరేగీ। ఆంటీ కీ మృత్యు దుఖ కా మౌకా థా మగర తకల్లుఫ కా భీ మౌకా థా। శాంతి కో దుఖ హై పర ఇతనా భీ నహీం కి ఉసే రోనా ఆ జాయ। ఔర ఆరతీ కే దుఖ మేం శరీక హోనా బినా రోఏ కైసే ముమకిన హై.. శాయద సిర్ఫ ఉసే గలే లగాకర ఔర పీఠ థపథపానే కీ దిలాసా దేకర। లేకిన అపనీ ఔపచారికతా కే అలావా ఉస గలే లగనే మేం శాంతి కో ఆరతీ కీ భీ ఔపచారికతా కా ఏహసాస హుఆ। జైసే పహలే సే తయ థా కి వో గలే మిలేంగే ఔర కుఛ పల ఏక-దూసరే కీ పీఠ సహలాకర అలగ హో జాఏంగే। ఆరతీ పహలే సే తైయార థీ। శాంతి నే ఆరతీ కే చేహరే కో దేఖా- ఆరతీ ఉదాస థీ పర రో నహీం రహీ థీ। ఉసకే హావభావ సే లగ రహా థా కి జిమ్మేదారీ నిభా రహీ థీ। మృత్యు ఏక నిజీ అవసర హై, మరనే వాలే కే లిఏ ఔర ఉసకే కరీబీ లోగోం కే లిఏ। మగర మృత్యు ఏక సామాజిక అవసర భీ హై, జహాఁ దోస్త, పడోసీ ఔర దూర కే సమ్బన్ధీ ఉస సత్య కే సాక్షీ హోతే హైం। ఉస వక్త ఆరతీ కో దేఖతే హుఏ బిలకుల నహీం లగా కి ఉసకే లిఏ ఆంటీ కీ మృత్యు కోఈ నిజీ అవసర థీ। వో పూరీ తరహ ఉసకే సామాజిక ఆయామ మేం బనీ హుఈ థీ। తో ఫిర ఆంటీ కీ మృత్యు కా ఆరతీ పర నిజీ తౌర పర కోఈ ఫర్క నహీం పడా థా? ఐసా కైసే సమ్భవ థా!
రసోఈ మేం భీడ బఢనే లగీ థీ। శాంతి పీఛే హట ఆఈ। అచానక ఉసకీ నజర దూసరే కమరే మేం బిస్తర పర బైఠే అంకల పర పడీ। అంకల కమరే మేం ఏకదమ అకేలే థే ఔర వో ఉసీ ఓర దేఖ రహే థే। శాంతి కో ఏకాఏక సమఝ నహీం ఆయా కి వో క్యా కరే? నమస్తే కరే యా కుఛ ఔర? శాంతి నే అపనే ఆప కో ఆరతీ కా సామనా కరనే కే లిఏ తో తైయార కియా థా, పర అంకల కీ బాత వో భూల హీ గఈ థీ। ఔర ఇసీలిఏ ఉనసే కైసే మిలే మేం కుఛ భీ సూఝ న పానే కీ స్థితి మేం శాంతి దరవాజే కే సామనే సే హట గఈ।
అంకల అకేలే క్యోం థే? ఉనకీ పత్నీ కీ మృత్యు హుఈ థీ.. కోఈ ఉనకో దిలాసా క్యోం నహీం దే రహా? ఫిర శాంతి నే గౌర సే దేఖా పూరే ఘర మేం ఆరతీ ఔర పంకజ కే దోస్త ఔర పడోసీ హీ థే। అంకల కా ఏక భీ దోస్త వహాఁ నహీం థా? శాంతి కో లగా కి ఉసే అంకల కే పాస బైఠనా చాహియే। వో దరవాజే పర లౌట గఈ। అంకల నే వాపస ఉస కీ ఓర దేఖా। ఇస బార శాంతి తైయార థీ- ఉసనే నమస్తే కర లీ.. ఔర ఉనకే పాస హీ బైఠ గఈ। పర ఉసకే పాస కహనే కో కుఛ నహీం థా। అంకల కీ తరఫ సీధే దేఖనా భీ ఆసాన నహీం థా। వో ఇధర-ఉధర దేఖతీ రహీ। బీచ-బీచ మేం ఏక నజర అంకల కో భీ దేఖ లేతీ। అంకల భీ రో నహీం రహే థే। ఉదాస థే ఔర చుప థే। జిస బిస్తర పర వో బైఠే థే ఉస పర అస్పతాల జానే సే పహలే ఆంటీ భీ సోయా కరతీ హోంగీ। కితనీ రాతోం దోనోం నే జీవన ఔర మృత్యు కీ బాతే కీ హోంగీ। అచానక శాంతి కో ఏహసాస హుఆ కి క్యోం నహీం రో రహే థే అంకల ఔర ఆరతీ। ఆంటీ కీ మృత్యు కే పహలే హీ ఉనకీ బీమారీ కే దౌరాన ఉన్హోనే ఆంటీ కీ మృత్యు కీ కల్పనా కరనా శురు కర దియా హోగా.. ఔర శాయద ఉసకా ఇంతజార భీ।
కుఛ వక్త బీత గయా। కమరే మేం శాంతి ఔర అంకల హీ బనే రహే। అంకల కా కోఈ దోస్త తబ భీ నహీం ఆయా థా। శాయద ఉనకా కోఈ దోస్త థా హీ నహీం। ఆంటీ హీ ఉనకీ ఏకమాత్ర దోస్త థీం। అంకల ఔర దునియా కా జో భీ సమ్బన్ధ థా, ఆంటీ కే జరియే థా। బినా ఆంటీ కే అంకల శాయద అబ చలతే సమయ కిసీ సే మిలనే కే లిఏ కహీం నహీం రుకేంగే। కిసీ కా ఇంతజార నహీం కరేంగే.. సీధే అపనీ మంజిల పర పహుఁచ జాయేంగే।
***
పిఛలే ఇతవార కో దైనిక భాస్కర మేం ఛపీ
