నాగపంచమీ

దినాంక 14 అగస్త, శనివార కీ ఛుట్టీ థీ ఔర ఇసీలిఏ సుబహ సే కామ ధీమీ గతి సే చల రహా థా। ఇన్ద్రదేవ భీ సుబహ సే మేహరబాన థే। బారిశ కీ హీ వజహ శాయద అఖబార వాలా దేర సే ఆయా, దేర మతలబ సాఢే ఆఠ బజే। అబ ఇసే తో దేర హీ కహేంగే। ఇధర అఖబార ఆయా ఔర ఉధర మేరీ బేటీ ప్రబోధినీ కా సుప్రభాత హుఆ। పత్నీజీ నే భీ ఆవ దేఖా న తావ, తురంత బిటియా కో హమారే హవాలే కియా ఔర నిర్దేశ (ఆప ఆదేశ భీ సమఝ సకతే హైం) దిఏ కి ఆజ ఉసే స్కూల కే తైయార కరకే హమ ఏక అచ్ఛే పితా హోనే కా సబూత దేం। స్వీకార కరనా హీ ఏకమాత్ర వికల్ప థా హమారే సామనే, సో సౌంపా గయా కామ పూరా కియా। తో బిటియా కే సాథ-సాథ హమేం భీ తైయార హోనే మేం బజ గఏ సాఢే నౌ।

అఖబార ఉఠాకర దేఖా, తో నాగరాజ కీ తస్వీర కే సాథ లిఖా థా 'ఆజ నాజపంచమీ హై'। యే తో భలీ కరీ పేపర వాలోం నే కి ఫోటూ దేఖకర త్యౌహార మాలూమ పడ గయా, వరనా సుబహ సే గలీ మేం ఐసా కోఈ మాహౌల హీ నహీం థా జిసససే లగే కి ఆజ కోఈ ఖాస దిన హై। న తో కిసీ నాగ వాలే నే ఆవాజ లగాఈ, 'పిలాఓ నాగ కో దూధ' ఔర న హీ కోఈ ఢోల వాలా దరవాజే పర మంగల ధ్వని కరనే ఆయా। ఆజ సే ఛ:-సాత సాల పహలే ఇన్దౌర శహర మేం నాగవాలే కభీ-కభీ దిఖాఈ దే జాతే థే। పర అబ తో వన విభాగ ఔర పులిస కా మహకమా తత్పర రహతా హై, జైసే హీ కోఈ నాగవాలా దిఖా ఉసే పకడకర నాగవాలీ పిటారీ జబ్త కర లీ జాతీ హై ఔర నాగోం కో జంగల మేం ఛోడ దియా జాతా హై। ఇసలిఏ బేటీ కో అఖబార మేం నాగ కా ఫోటో దిఖాయా ఔర బతాయా కి ఆజ నాగపంచమీ కా త్యౌహార హై। వో బహుత ఖుశ హుఈ కి శాయద ఆజ స్కూల న జానా పడే। పర జల్దీ హీ ఉసకీ ఖుశియోం పర తుషారాపాత హో గయా జబ హమనే బతాయా కి ఆజ భీ స్కూల తో జానా హీ హై। ఖైర అభీ చార సాల కీ ఉమ్ర మేం ఉసే నాగపంచమీ సే కోఈ లేనా-దేనా నహీం హై।

బిటియా 10:45 పర స్కూల చలీ గఈ। శ్రీమతీజీ నే రసోఈ కీ దీవార పర గేరూ సే నాగదేవ కా పారంపరిక రేఖాంకన కర ఉసీ కా పూజన కియా। హమ థోడా నాస్టేలజియా గఏ థే। ఐసా అక్సర హో జాతా హై......ఫ్లైశ బైక..... '70 కా దశక, ధార శహర మేం పీపలీ బాజార....ఉమ్ర 8-10 సాల। ఈస్టమైన కలర కీ ఛవియాఁ జేహన మేం తైర రహీ హైం। ఉస సమయ నాగపంచమీ కీ ఛుట్టీ హోతీ థీ। ఇసలిఏ బచ్చోం కే లిఏ త్యౌహార కా మజా దోగునా హో జాతా థా। బచ్చే సుబహ సే తైయార హోకర ఘర సే బాహర మోహల్లే మేం నికల ఆతే థే। హమారా ఘర T జంక్శన పర థా। తీనోం దిశాఓం మేం 8-10 సాథ కీ ఉమ్ర కే హిసాబ సే లగభగ 15 ఘరోం తక హమారే భ్రమణపథ కీ సీమారేఖా థీ। తో హమ భీ ఆస-పాస కే సమవయస్క సాథియోం కే సాథ నికల పడతే నాగపంచమీ కా జాయజా లేనే। సుబహ సే దసియోం నాగవాలే ఆవాజేం లగానే లగతే ..... పిలాఓ నాగ కో దోఽఽఽఽఽధ...... యా ...... నాగ కో దూధ పిలాఽఽఽఽఽఓ। హమ బచ్చోం కే లిఏ రోమాంచ కే క్షణ వే హోతే జబ కిసీ కే ఘర నాగవాలే కో పూజా కే లిఏ బులాయా జాతా। నాగ వాలా ఘర కీ దేహరీ పర బైఠ జాతా ఔర అపనీ పోటలీ మేం సే నాగ కీ పిటారీ నికాలతా। సభీ బచ్చోం కీ ఆఁఖే పూరీ ఖులకర ఝపకనా బంద హో జాతీ కి ఏక భీ పల చూక న జాఏ। ఓహ, అబ నాగరాజ కే దర్శన హుఏ, పిటారీ మేం కుండలీ మారే బైఠే యా లేటే హైం। నాగ వాలే జో ఆమతౌర పర కాలబేలియా సమాజ కే హోతే థే, నాగ కే ఆరామ మేం ఖలల డాలకర ఉసే ఫన ఉఠానే కో మజబూర కరతే। అబ తక ఘర కీ మహిలా దూధ కా కటోరా ఔర కుంకుమ-అక్షత ఆది పూజన సామగ్రీ లే ఆతీ। నాగ వాలే కటోరే మేం నాగ కా ముఁహ డాలకర దూధ పిలానే కీ ఏక్టింగ కరతా ఔర నాగ సే భీ కరవాతా। హమ సభీ బచ్చే బహుత హీ ధ్యాన సే కటోరే మేం దూధ కా స్తర జాఁచతే కి కితనా దూధ పియా, దూధ తో ఉతనా హీ బనా రహతా। అబ హమ సభీ బచ్చే ఆపస మేం బాత కరకే యహ మాన లేతే కి సుబహ సే హీ దూధ పీ రహా హై, తో అబ తక పేట భర గయా హోగా। అబ నాగ కా ముఁహ కటోరే బాహర నికాల లియా హై ఔర ఉసే పూజన కరనే వాలీ కాకీ, బుఆ, మాసీ, దాదీ, నానీ, భాభీ కే సామనే కర దియా హై। (హాఁ, ఖూన కా రిశ్తా హో యా న హో ఉస సమయ పూరే మోహల్లే మేం ఇన్హీం పారివారిక సంబోధనోం కా ఉపయోగ హోతా థా।) నాగ కా ముఁహ ముట్ఠీ మేం ఐసా పకడా హోతా కి సాఁస భీ బుమశ్కిల ఆ-జా పాతీ హోగీ। ఏక ఔర బాత హమ బచ్చే ఖాసతౌర పర దేఖతే థే, వహ థీ నాగరాజ కీ లమ్బాఈ। జిస బచ్చే కే ఘర పర 3-4 ఫీట కా నాగ ఆ జాతా వహ చార దినోం తక అపనీ గరదన నాగ కే ఫన కే సమాన ఉఠాఏ ఘూమతా రహతా। ఔర జిన బచ్చోం కే ఘర ఛోటే డేఢ ఫుటియే

బడే హోనే పర భీ కఈ లోగ ఐసా హీ కరతే రహతే హైం, పరివార మేం, పడౌస మేం, నాతేదారియోం మేం, సమాజ మేం, ఓఫిస మేం - ఖాసకర నేతాఓం, అధికారియోం యా రసూఖదారోం సే సమ్బన్ధ బతానే కే లిఏ।

నాగ ఆతే వే బేచారే హీన భావనా సే గ్రస్త హో జాతే ఔర బడే నాగ వాలా బచ్చా ఇన్హేం హేయ దృష్టి సే దేఖతా। అబ యే నాగ కీ సాఇజ తో పూరీ తరహ సే గైమ్బలింగ థీ। జబ తక పిటారీ న ఖులే తబ తక నాగ కీ లంబాఈ పతా హీ నహీం చలతీ థీ। కఈ బార తో పడౌస మేం నాగ దేఖకర బాఁఛేం ఖిల జాతీం। అబ యే కహాఁ హోతీ హైం ఔర కైసే ఖిలతీ హైం పతా నహీం। హమ దౌడకర మాఁ కే పాస జాతే ఔర ఆఁచల పకడకర అనురోధ కరతే కి పాస వాలీ బబలీ కే ఘర పర జో నాగ వాలా హై నా, ఉసే హమ భీ బులాఏఁగే। పర మాఁ తో ఘర కే కామ కే హిసాబ సే పూజన కరతీ థీం, కోఈ ముహూర్త నహీం హోతా థా బస అందాజన 12 బజే సే పహలే పూజన కర లేతే థే। హమ మాఁ కే మనా కరనే పర మన మసోస కర రహ జాతే। ఘర పర నాగవాలే కే ఆనే పర స్థితి యహ హోతీ కి హమ ఘర కే అందర ఔర మోహల్లే కే బచ్చే దేహరీ కే బాహర సే ఝాఁకతే రహతే। కుఛ హిమ్మతీ ఔర జ్యాదా మిత్రవత బచ్చే అందర ఆకర హమారే పాస ఖడే హో జాతే ఔర గర్వ సే బాహర వాలోం కో దేఖతే కి దేఖో హమారీ పహుఁచ ఇస ఘర కే అందర తక హై। కమోబేశ ఐసా హర ఘర మేం హోతా బస అందర ఔర బాహర వాలే బచ్చే బదల జాతే। బడే హోనే పర భీ కఈ లోగ ఐసా హీ కరతే రహతే హైం, పరివార మేం, పడౌస మేం, నాతేదారియోం మేం, సమాజ మేం, ఓఫిస మేం - ఖాసకర నేతాఓం, అధికారియోం యా రసూఖదారోం సే సమ్బన్ధ బతానే కే లిఏ। నాగవాలే కే సాథ కభీ-కభీ కోఈ ఛోటా బచ్చా హోతా, జిసకే వే పురానే కపడోం కీ మాఁగ కరతే। నాగోం కీ చర్చా అగలే దో-చార దినోం కర స్కూల మేం చలతీ రహతీ। సభీ బచ్చే అపనే-అపనే జ్ఞాన కా ఆదాన ప్రదాన కరతే రహతే మసలన - మూఁఛోం వాలా నాగ, ఇచ్ఛాధారీ నాగ, మణిధారీ నాగ, నాగిన కా బదలా, మంత్ర సే జహర ఉతారనా ఆది-ఆది।

నాగపంచమీ కే దిన శామ కో ధార మేం లాల బాగ కే పాస మేల లగతా థా। అబ భీ లగతా హై। జిసే భుజరియా కా మేలా కహతే హైం। వహాఁ కఈ నాగవాలే శామ కో ఆకర బైఠ జాతే హైం ఔర బస ఐసే హీ నాగోం కా సార్వజనిక ప్రదర్శన హోతా హై, చఢావే మేం కుఛ పైసే భీ మిల జాతే హైం। బగీచే మేం మిట్టీ కీ ఏక బాంబీ జైసీ రచనా కీ జాతీ హై। యహాఁ లోగ నాగదేవ కీ పూజా కరతే హైం। బగీచే కే ఆస-పాస కీ సడకోం పర ఝూలే, ఖానే-పీనే కీ వస్తుఓం ఔర ఖిలౌనోం దుకానేం హోతీ హైం। ఆజ భీ కఈ బార యహాఁ మిట్టీ కే ఖిలౌనే దిఖాఈ దే జాతే హైం। గుబ్బారే, పిపహరీ వాలే ఘూమతే రహతే హైం ఔర ఆజకల చీన మేం బనే ఖిలౌనే భీ రఖతే హైం। నిపట భారతీయ కస్బే-దేహాత కా మాహౌల హోతా హై। దంగల కా ఆయోజన భీ హోతా హై।

ఆజ ఇన్దౌర మేం ఐసే ఆయోజన నహీం కే బరాబర రహ గఏ హైం క్యోంకి యహ శహర బేతహాశా భాగతే హుఏ మేట్రో సిటీ బననే కీ జిద పర అడా హై। మేరీ బేటీ ఇన మేలే-ఠేలే కే బారే మేం తభీ జాన పాఏగీ జబ మైం ఉసే తీజ-త్యౌహారోం యా మేలోం కే అవసర పర ధార యా ఆస-పాస కిసీ ఛోటే కస్బే మేం లే జాఊఁ।

జో లోగ ఇస లేఖ కో ఝేలతే హుఏ యహాఁ తక పహుఁచ గఏ హైం ఉనకీ వీరతా కో నమన ఔర ధన్యవాద తథా అబ అంత మేం కుఛ తంత కీ బాత। తంత శబ్ద మాలవీ మేం సార యా తథ్య కే సమకక్ష హోతా హై। జో లోగ '70 కే దశక మేం మధ్య ప్రదేశ మేం పఢే హైం ఉన్హోంనే కక్షా 3 యా 4 మేం హిన్దీ కీ పుస్తక మేం 'నాగపంచమీ' కవితా పఢీ హోగీ। పాఠ భీ శాయద చౌథా రహా హోగా। పుస్తక కా చౌథా పాఠ హోనే సే యహ హోతా థా కి అగస్త మాహ మేం పాఠ 4 ఔర నాగపంచమీ కా త్యౌహార కుఛ దినోం ఆగే-పీఛే ఆతే థే। ఇసలిఏ కవితా బహుత అచ్ఛీ లగతీ థీ। దు:ఖ కీ బాత యహ హై కి ఆజ ముఝే పూరీ కవితా యాద నహీం హై। శురూ కీ చార లాఇనేం ఇస ప్రకార హైం -
సూరజ కే ఆతే హీ భోర హుఆ
లాఠీ లేఝిమ కా శోర హుఆ
యే నాగపంచమీ ఝమ్మక ఝమ
యే ఢోల-ఢమాకా ఢమ్మక ఢమ।

కవితా భూల జానా మతలబ సమయ కే దౌర కా ధుంధలా జానా హై। కిసీ ఘిసీ రికౖర్డ, కైసేట యా సీడీ జైసీ అటకతీ యాదేం। ఇససే జ్యాదా కుఛ లిఖనా మునాసిబ నహీం హోగా క్యోంకి శ్రీ విష్ణు బైరాగీజీ నే జో లిఖ దియా హై వో శాయద హీ కోఈ లిఖ సకే। కవితా కే ఖో జానే కో జో భావ ఉన్హోంనే దిఏ హైం వో సంగ్రహణీయ హైం। ఇసే యహాఁ జరూర దేఖేం। కవితా కా బడా హిస్సా ఆకాశవాణీ వాలే యూనుసజీ నే యహాఁ ఉపలబ్ధ కరాయా హై। యది పాఠకోం మేం సే కిసీ కో పూరీ యాద హో యా కహీం సే మిల జాఏ తో ముఝే యా యూనుసజీ మేల సే భేజ దేం యా స్వయం అపనే బ్లౖగ పర ప్రకాశిత కరకే హమేం సూచిత కర దేం।

Read more...

గిద్ధభోజ

అభీ పరసోం శామ కో బన-ఠన కే నికలే, ఆఖిర శాదీ మేం జీమనే జానా థా। జీమనా నహీం సమఝే, మాలవీ మేం భోజన కరనే కో జీమనా కహతే హైం। రాస్తే మేం ఘాంసీరామజీ మిల గఏ। ఘాంసీరామజీ ఖాలిస మాలవీ కైరేక్టర హైం। హమనే పూఛా కిధర కీ తైయారీ హై। ఛూటతే హీ బోతే, 'అరే వో ఫలానీ జగహ గిద్ధభోజ మేం జఈ రియో హూం।' యే సునతే హీ మేరే దిమాగ మేం మన్నూ భండారీ కా మహాభోజ చక్కర కాటనే లగా। హైరానీ సే గిద్ధభోజ కో జరా స్పష్ట కరనే కో కహా తో బిల్కుల అనోఖీ బాత సామనే ఆఈ। వో భీ ఉసీ శాదీ మేం జా రహే థే జహాఁ మైం జా రహా థా ఔర వే భోజన కీ బఫే ప్రణాలీ కో గిద్ధభోజ కహ రహే థే। మైం తో అవాక రహ గయా, ఇస నిపట దేహాతీ నే బఫే కో కైసీ అనోఖీ ఉపమా దీ హై।

ఖైర వహాం పర పహుంచే తో లోగ అభీ ఆ రహే థే ఔర జో ఆ గఏ థే వే ఏక దూసరే సే మేల-ములాకాత కర సామాజికతా బఢా రహే థే। కుఛ దేర బాద జబ భోజన శురూ హుఆ తో థోడీ దేర తక తో ఠీక-ఠాక రహా। లేకిన జబ ఔర అధిక మేహమాన ఆ గఏ తో భోజన కే లిఏ తయ జగహ థోడీ ఛోటీ లగనే లగీ। లోగోం మేం ఇతనా ధీరజ నహీం థా కి కుఛ లోగోం కా భోజన హో జానే తక రుక జాఏం। దృశ్య ఐసా థా జైసే లోగ ఏక దూసరే కే ఊపర సే ఖానే పర టూట పడే హోం। అబ ముఝే యే బఫే పార్టీ వాకఈ గిద్ధభోజ లగ రహీ థీ। హర స్త్రీ-పురుష అపనీ ప్లేట ఏక హాథ మేం లేకర పండాల మేం ఉడ రహే హైం ఔర దూసరే హాథ మేం చమ్మచ యా కాంటా లేకర గులాబ-జామున, దహీబడా, నూడల్స, మంచూరియన, ఆది నానా ప్రకార కే వ్యంజనోం కే శికార కో ఉదరస్థ కర రహే హైం।

మేరీ దృష్టి కుఛ ధుంధలా గఈ హై.... హాం అబ ఠీక నజర ఆ రహా హై...ఓహ మైం దేఖ రహా హూం ఊపర ఆసమాన మేం ఏక వ్యక్తి ఉడ రహా హై। హాం గిద్ధ హీ లగ రహా హై, లేకిన చేహరా తో ఏండరసన కా హై ఔర పంఖోం పర యూనియన కార్బాఇడ లిఖా హై। అరే యే క్యా... నీచే పండాల కీ జగహ హజారోం భోపాల నివాసియోం కే శవ దిఖాఈ దే రహే హైం। అరే వహాం తో కుఛ దేసీ చేహరే వాలే గిద్ధ భీ ఉడ రహే హైం। ఓహ యే తో ఇంసానోం కో అపనీ ప్లేటోం మేం డాలే జా రహే హైం। అబ తో పూరే ఆసమాన మేం గిద్ధ హీ గిద్ధ దిఖాఈ దే రహే హైం। లేకిన యే తో నరభక్షీ నహీం బల్కి సర్వభక్షీ లగ రహే హైం। లో... అభీ ఏక గిద్ధ నే ఏక సడక కో సాంప సమఝకర నిగల లియా హై। ఉధర బహుత సే హైం జో సడకేం ఖా రహే హైం, కుఛ నే బాంధ ఔర పుల భీ ఖా లిఏ హైం। స్టేడియమ భీ బడే స్వాదిష్ట హోతే హైం, ఖేల సంఘ కీ చటనీ కే సాథ తో మజా దోగునా హో జాతా హై...యమీఽఽఽ...కఈ బార ఖిలాడియోం కో ఔర యది మహిలా ఖిలాడీ హో తో ఉనకీ ఇజ్జత కో భీ చఖ లేతే హైం। ఆఖిర గిద్ధ హైం తో పేట భరనా జరూరీ హై, యది టైంక పూరే నా పడేం తో శహీదోం కే కఫన భీ ఖా లేతే హైం। భఈ లాజవాబ హైం యే గిద్ధ, ఏక సమూహ కే హోం యా అలగ సమూహ కే, అక్సర మిలబాఁట కర ఖాతే హైం। భైంసోం కా చారా ఖా లేతే హైం, తో గరీబోం కా రాశన, మిట్టీ కా తేల వగైరహ భీ ఉదరస్థ కర లేతే హైం। బాఢ, సూఖా, భూకమ్ప ఆది కఈ తరహ కీ రాహత రాశియాం ఇనకా ప్రియ వ్యంజన హై। విభిన్న సరకారీ యోజనాఏం రోజ కే నాశ్తే కే లిఏ హోతీ హైం। కుఛ గిద్ధ హాఈ ప్రోఫాఇల హోతే హైం జో బడే-బడే సౌదోం మేం కమీశన ఖాతే హైం ఔర కఈ తో దేశ కీ అస్మత ఔర సురక్షా భీ హజమ కర జాతే హైం। కుఛ ఛుటభైయే గిద్ధ భీ హైం జో ఫాఇలేం, అర్జియాఁ, పేంశన, స్కౖలరశిప ఔర ఆమ జనతా కే కాగజ కో ఖాకర హీ సంతుష్ట హో లేతే హైం। కఈ ఖాతే నహీం హైం బల్కి కాగజాత దబాకర శికార మేం హిస్సా బఁటా లేతే హైం। కుఛ గిద్ధ ఇజ్జత బచానే కే లిఏ అపనీ సంతాన కో భీ మార దేతే హైం। యే గిద్ధ చాహతే హైం కి ఉనకే బచ్చోం కీ శాదీ ఉనకే ధర్మ ఔర జాతి మేం హీ హో లేకిన గోత్ర యా గాఁవ మేం నా హో।

ఉనకే గలే మేం రంగ బిరంగే దుపట్టే హైం, కుఛ కే సిర పర టోపీ ఔర కుఛ కే బదన పర వర్దీ హై। కుఛ గిద్ధోం నే రంగీన చశ్మే భీ లగా రఖే హైం। ఇన చశ్మోం కా రంగ హరా, భగవా, నీలా ఔర లాల యా కుఛ భీ హో సకతా హై। ఆజకల సఫేద చశ్మా భీ ప్రచలన మేం హై। యే చశ్మే వాలే గిద్ధ బినా చశ్మే వాలోం సే జ్యాదా ఖతరనాక హోతే హైం। జైసే లాల రంగ వాలే గిద్ధ లోగోం కో అక్సర దూసరే చశ్మే వాలే గిద్ధోం సే డరాతే హైం ఔర ఫిర...సురక్షా ఔర ఆజాదీ కే నామ పర ఖుద హీ పబ్లిక కో హజమ కర జాతే హైం। యే చశ్మే వాలే గిద్ధ కభీ చశ్మా హటాకర దునియా కో దేఖనా హీ నహీం చాహతే।

వైసే తో గిద్ధోం కా ధర్మ జాతి ఆది నహీం హోతే, ఫిర భీ యే ఖుద కో కిసీ ఖాస ధర్మ కే లోగోం కా హితైషీ, సంరక్షక, ఝండాబరదార ఆది బతాతే హైం। యే ధర్మ కే నామ పర భీ లోగోం కో జీమ రహే హైం। యే ధార్మిక గిద్ధ అపనా హీ రాగ అలాపతే రహతే హైం ఔర వివిధతా సే ఇన్హేం నఫరత హై। యే చాహతే హైం పూరీ దునియా మేం బస ఇనకే జైసే హీ గిద్ధ హోం, దూసరే యా తో ఖత్మ హో జాఏం యా ఇనకే జైసే హో జాఏం।

ముఝే ఔర అధిక సాఫ దిఖాఈ దేనే లగా హై। పూరే దేశ కే ఆసమాన మేం గిద్ధ హీ గిద్ధ ఉడతే నజర ఆ రహే హైం। వే పూరే దేశ కో నోంచ-నోంచ కే ఖా రహే హైం। పర ఇన ఛోటే-బడే గిద్ధోం కే భోజన చక్ర మేం అంతిమ రూప సే ఆమ జనతా హీ కలేవా బన రహీ హై...లేకిన మైం దేఖ రహా హూఁ కి ఇస ఆమ జనతా మేం భీ జో వ్యక్తి గిద్ధోం కో కోసతా రహతా హై, వహ భీ జబ మౌకా మిలతా హై తో గిద్ధ బనకర అపనే సే కమజోర కో శికార బనా లేతా హై। దేశ కీ పూరీ ఆబాదీ హీ గిద్ధ హో గఈ హై కుఛ స్థాయీ ఔర కుఛ అస్థాయీ। సారా ముల్క మరఘట మేం తబ్దీల హో గయా హై। సాంయ-సాంయ కరతా సన్నాటా మేరే కానోం కో చీర రహా హై।

పూరే దేశ కే ఆసమాన మేం గిద్ధ హీ గిద్ధ ఉడతే నజర ఆ రహే హైం। వే పూరే దేశ కో నోంచ-నోంచ కే ఖా రహే హైం। పర ఇన ఛోటే-బడే గిద్ధోం కే భోజన చక్ర మేం అంతిమ రూప సే ఆమ జనతా హీ కలేవా బన రహీ హై...

స్తబ్ధ దేఖ రహా హూఁ మైం సబకుఛ గిద్ధోం కే ముంహ మేం జాతే హుఏ-దేశ కా ధన, సంసాధన, సంపదా, సడక, రేల, పుల, బాంధ, జంగల, ప్రాణీ, జనతా ఔర ఠీక వైసే హీ అర్జున నే కృష్ణ కే విరాట రూప మేం ప్రాణియోం కో ప్రవేశ కరతే దేఖా థా। ముఝే తత్వజ్ఞాన ప్రాప్త హో గయా హై కి మైంనే మనుష్య జన్మ పాయా హై తో అపనే కర్మ కరతా రహూఁ ఔర గిద్ధ మేం కనవర్ట హోనే కా విచార భీ మన మేం నా లాఊఁ। ఓహ... వో మేరీ హీ ఓర ఆ రహా హై, లేకిన మేరా తో కిసీ భీ దుపట్టే, టోపీ, వర్దీ యా చశ్మే వాలే గిద్ధ సే కోఈ సీధా కనేక్శన నహీం రహా హై। శాయద ఉసనే మేరీ పోస్ట పఢ లీ హై। వో మేరే సిర పర మండరా రహా హై...ఉసకే విశాల డైనోం కీ హవా సే మేరే సిర కే బచే బాల లహరా రహే హైం। ఆహ... ఉసనే అపనే నుకీలే నాఖూనోం వాలే పంజోం సే మేరే దోనోం కంధే జకడ లిఏ హైం। వో పకడకర ఝకజోర రహా హై... మైం పసీనే సే లథపథ...చీఖనా చాహతా హూఁ...మేరీ చేతనా మేరా సాథ ఛోడ రహీ హై...

వో ఆవాజ దే రహా హై...సునో...అరే సునోఽఽఽ...
ఇంద్రియాఁ సజగ హుఈం। ఓహ! మేరీ పత్నీ మేరే దోనోం కంధోం కో పకడ కర ఝకఝోర రహీ హై।
'సునో! ఆజ ఉఠనా హై యా నహీం?'
మైం బిస్తర పర హూఁ ఔర పత్నీజీ జగానే కీ భరసక కోశిశ కర రహీ హైం...తో యే శ్రీఖండ, రాజభోగ, పేటిస, కుల్చే, పనీర ఆది సూతనే సే ఉత్పన్న ఖుమారీ సే పరిపూర్ణ సపనా థా।

గిద్ధ దృశ్య పటల సే చలే గఏ హైం। మైం భీ నహాకర అఖబార కే పన్నే పలటూఁగా ఔర కామ పర చలా జాఊఁగా ఔర ఫిర వహీ జిన్దగీ కీ భాగమభాగ, వహీ మారామారీ శురూ హో జాఏగీ జిసే సరల భాషా మేం మన కో తసల్లీ దేనే కే లిఏ రూటీన కహతే హైం। అచ్ఛా హుఆ వో సపనా హీ థా లేకిన వో కేవల సపనా హీ థా క్యా? గిద్ధ భీ తో అపనే రూటీన పర చల పడే హోంగే।

ఇతి గిద్ధమ।

అస్వీకరణ: యే విచార మేరే సపనే కీ ఖురాఫాతేం హైం। ఇనకా కిసీ భీ జీవిత యా మృత గిద్ధ అథవా మానవ సే కోఈ సంబంధ నహీం హై। నా హీ ఇసమేం గిద్ధోం కా అపమాన కరనే కీ కోఈ కోశిశ కీ గఈ హై। పశు-పక్షీ అధికార వాలే మహానుభావ అన్యథా న లేం। గిద్ధ ఆజ విలుప్తప్రాయ ప్రజాతి హై జో ప్రకృతి కీ సఫాఈ కర ఉసే సంతులి రఖతీ హై। ఆఇఏ ఉనకే సంరక్షణ మేం సహభాగీ బనేం।

చిట్ఠాజగత పర సమ్బన్ధిత: Satire, Vulture, వ్యంగ్య, గిద్ధ,

Read more...

సుర్ఖ హోతా 'లాల' వాద

.....ఉన్హోంనే 72 కో మార దియా। తో క్యా హుఆ? ఆఖిర సరకార కో ఇస 'హరే శికార' కీ క్యా జరూరత థీ? వైసే వే లోగ భీ తో శికార హీ కర రహే హైం। ఉన ఆదివాసియోం కీ గరీబీ, భూఖ, అశిక్షా, విశ్వాస, నిర్మల మన కా శికార హీ తో కర రహే హైం। వే కహతే హైం కి వే ఇన వనపుత్రోం కో ఉనకా హక దిలవా రహే హైం। జో హక గణతంత్ర సే నహీం మిలా వో గనతంత్ర సే దిలా రహే హైం। వనోపజ, శికార, ప్రాచీన ఖేతీ పర నిర్భర యే లోగ ఏక తరహ సే జంగలరాజ మేం హీ గుజర కరతే హైం। శికార కరో యా శికార హో జాఓ। అభీ ఇనకా శికార మాఓవాదీ కర రహే హైం। యది స్వతంత్రతా ప్రాప్తి కే బాద సరకారీ మశీనరీ ఠీక సే ధ్యాన దేతీ తో సరకారీ ఆదమీ ఖాఓవాదీ బనకర ఇనకా శికార కరతే। మతలబ ఇనకా ఆఖేట హోనా తో తయ థా। హో సకతా హై జిన స్థానీయ లోగోం నే కభీ ఇన విభిన్న 'వాదియోం' కో అపనా మదదగార సమఝా హో వే ఆజ స్వయం కో అసహాయ ఔర ఠగా మహసూస కర రహే హోం। ఉనకీ స్థితి ఫిల్మీ మాఫియా కే చంగుల మేం ఫఁసే హీరో కే జైసీ హో గఈ హై కి అపనీ మర్జీ సే ఆ తో సకతే హో పరంతు జా నహీం సకతే। బిల్కుల వన-వే ట్రైఫిక। ఇతనే "సాలోం" కీ సరకార విరోధీ గతివిధియోం, హింసా ఔర సమాంతర సరకార చలనే పర భీ లోగోం కా కోఈ భలా హుఆ హోగా యా ఉనకీ దైనిక జరూరతేం భీ పూరీ హో గఈం హోంగీ, ఐసా లగతా నహీం హై। నక్సలీ ప్రభావిత క్షేత్ర కీ జనతా నిశ్చిత రూప సే సాంప-ఛఛూందర కీ స్థితి మేం హోగీ। ఇస లాల ఆందోలన కో చలానే వాలోం మేం అబ వైసే హీ తత్వోం కీ ఘుసపైఠ హో గఈ హై జైసే శహరోం మేం హఫ్తా వసూలీ, రంగదారీ ఆది కరనే వాలే ఏక తయ ఇలాకే మేం సమాంతర సరకార నహీం తో భీ ఖౌఫ కీ చక్కీ తో చలాతే హీ హైం జినమేం శహరీ ఆమ ఆదమీ పిసతా హై। ఆందోలన కే ప్రణేతా కానూ సాన్యాల నే ఇస భటకావ కో దేఖకర ఆత్మహత్యా కర లీ। జబ నక్సలవాద జన్మా హోగా తో సంభవత: ఉసకే లక్ష్య ఉచిత రహే హోంగే క్యోంకి యే ఆందోలన ప్రశాసనిక కుప్రబంధన కే ఖిలాఫ థా, పరంతు లక్ష్య ప్రాప్తి కే తరీకోం కే బారే మేం పూరీ తరహ సే ఐసా నహీం కహా జా సకతా। నక్సలబాడీ సే చలీ యహ ధారా సమయ, పరిస్థితి, స్థాన కే కారణ అపనా ప్రవాహ బదలతీ గఈ ఔర సబ జగహోం కీ గందగీ భీ అపనే సాథ సమేటతీ గఈ। సమయ కే సాథ ఉలఝనే భీ బఢతీ గఈం। జబ సాధన హీ గలత హో గఏ తో దిశాహీనతా కీ స్థితి ఆనీ హీ థీ।

ఆందోలన అధికతర వహాఁ ఫైలా జహాఁ భూఖే-అశిక్షిత లోగ థే క్యోంకి ఉన్హేం బరగలానా ఆసాన హై। వికసిత, శిక్షిత, రోజగార మేం లగీ ఆబాదీ మేం ఇనకీ పైఠ సంభవ నహీం హై। ఉన లోగోం కా భీ ఇసమేం యోగదాన హై జో శిక్షిత హైం పర ఉనకే పాస కామ నహీం హైం యా ఫిర కామ కరనా నహీం చాహతే హైం, యా ఫిర వే లోగ జో శిక్షిత తో బహుత అధిక హైం లేకిన ఉనకీ సోచ, ఉనకీ దృష్టి పర ఏక విచారధారా కా చశ్మా చఢా హై। జబ అంకుర ఫూటా థా తబ హీ ఇస ఖరపతవార కో పహచానకర ఉఖాడ ఫేంకనా థా। పర కుఛ లోగోం నే ఇసే ఖాద పానీ దేనా శురూ కియా, ఆజ భీ దే రహే హైం। నతీజా సబకే సామనే హై। దేశ మేం జహాఁ ప్రాకృతిక ఔర ఖనిజ సంపదా హై వహీం పర ఇసకీ లాల జడేం ఫైల గఈ హైం। వర్తమాన మేం భీ ఇనకే నేతా యా సంగఠన ప్రముఖ కీ గిరఫ్తారీ పర కుఛ తథాకథిత లోకతంత్ర బచాఊ సంగఠనోం నే దిల్లీ మేం ప్రదర్శన కియా హై। కుఛ సామాజిక కార్యకర్తాఓం కే బయాన ఆఏ హైం కి దంతేవాడా కా యే నక్సలీ హమలా ఓపరేశన గ్రీన హంట కా దుష్పరిణామ హై। సురక్షాబలోం పర ఆరోప లగ రహే హైం కి వే గాఁవోం మేం ఘుసకర నిర్దోష ఆదివాసియోం సే మారపీట కరతే హైం। ఠీక ఐసా హీ హమ కాశ్మీర మామలోం మేం భీ సునతే ఆ రహే హైం। ఇన్హేం ఆతంకవాదీ నహీం కహా జాతా తో బస ఇసలిఏ కి యే ఇసీ దేశ కే నాగరిక హైం? వరనా ఇనమేం ఔర బాహర సే ఆకర ఆతంక ఫైలానే వాలోం మేం క్యా అంతర హై? దంతేవాడా మేం సశస్త్ర సురక్షా బల కీ బఖ్తరబంద సురంగరోధీ వాహన కో ఉడా దేనే వాలే హథియార ఇన్హేం పాస-పడౌస సే యా దూర-దరాజ సే హీ మిలే హోంగే, జహాఁ ఇన్హేం ప్రశిక్షణ భీ మిలా హోగా। సాత రాజ్యోం మేం లగభగ 150 జిలోం మేం నక్సలవాదీ హింసా కీ ఆగ ఫైల చుకీ హై ఔర నిశ్చిత రూప సే బాహరీ శత్రు ఇసే హవా దేకర దేశ కో అస్థిర కరనే కా మంసూబా పాలే బైఠే హోంగే। యది ఐసా హీ చలతా రహా తో ఉత్తర-పూర్వ, పశ్చిమ బంగాల, ఉడీసా, ఆంధ్ర ప్రదేశ, ఛత్తీసగఢ, మధ్య ప్రదేశ ఔర దక్షిణ కే రాజ్యోం మేం లాల గలియారా బన జాఏగా జో నేపాల హోతే హుఏ సీధే చీన కీ ఓర జాఏగా।

యహ బాత భలే హీ సత్య హో కి కానూ సాన్యాల నే వంచితోం కే లిఏ ఇస విచారధారా కో జన్మ దియా, పరంతు సంభవత: భారతీయతా కే అభావ కీ వజహ సే లోహియా ఔర జేపీ కే ఆందోలన కే జైసా దేశవ్యాపీ సమర్థన ఔర సఫలతా నహీం మిలీ। ఆజ భీ దేశ కే విభిన్న భాగోం మేం, జహాఁ నక్సల యా మాఓ సమస్యా నహీం హై, సామాజిక విషమతాఏం అవశ్య హైం, సరకారీ యోజనాఏఁ, పరియోజనాఏఁ వ అన్య సామాజిక సరోకార సమాజ కే హర వర్గ కో బరాబరీ సే ఉపలబ్ధ నహీం హో సకే హైం, ఫిర భీ ఇస విషమతా కీ ఖాఈ కో పాటనే కే లిఏ గ్రామీణోం యా సురక్షాకర్మియోం కీ లాశోం నితాంత హీ గలత ఔర మూర్ఖతాపూర్ణ రాస్తా హై। వంచితోం కో హక దిలానే ఔర సామాజిక సమసరతా స్థాపిత కరనే కే అహింసక తరీకే భీ హైం। ఆఖిర గాఁధీ ఇసీ దేశ మేం హుఏ హైం ఔర ఆజ భీ పూరే విశ్వ మేం ప్రాసంగిక హైం।

అబ లగతా హై పానీ సర సే ఊపర జానే మేం దేర నహీం హై। సభీ రాజనీతిక దల ఏకజుట హోకర, నిజీ స్వార్థ సే పరే సోచ రఖకర దృఢ ఇచ్ఛాశక్తి సే ఇస ఫాంస కో నికాల సకతే హైం। లిట్టే కా ఉదాహరణ సామనే హై। సమయ రహతే ఉపాయ నహీ కిఏ గఏ తో సాలోం బాద దిల్లీ సే యే బయాన భీ నహీం ఆ సకేంగే కి యే కాయరానా హరకత హై, యే ఉనకీ హతాశా కా పరిణామ హై, ఇసకే లిఏ కఠోర కదమ ఉఠాఏ జాఏఁగే, ఇసమేం విదేశీ తత్వోం కా హాథ హై।

[ప్రస్తుత ఆలేఖ దంతేవాడా మేం 6 అప్రైల 2010 కో సురక్షాకర్మియోం పర ఘాత లగాకర కిఏ గఏ హమలే కే ప్రతిక్రియాస్వరూప హై। ఇసమేం దీ గఈ జానకారీ ఔర విచార మేరీ సామాన్య సమఝ కే అనుసార హైం। పాఠక కీ ఇససే సహమతి యా అసహమతి హో సకతీ హై యా ఉనకే అనుసార ఇసమేం కమియాఁ భీ హో సకతీ హైం।]

Read more...

కిశోర: ప్యార అజనబీ హై

పిఛలే దినోం కిశోర కుమార పర బనీ ఏక డౖక్యూమేంట్రీ దేఖనే కో మిలీ। మోజర బేయర ఇంటరటేనమేంట లి. ద్వారా నిర్మిత ఔర సందీప రాయ ద్వారా నిర్దేశిత 'జిన్దగీ ఏక సఫర కిశోర కుమార' లగభగ దో ఘంటే బీస మినట కీ ఫిల్మ హై। ఇసమేం కిశోరదా కే పరిజనోం కే సాథ-సాథ ఉన లోగోం కే సాక్షాత్కార భీ హైం జిన్హోంనే ఉనకే సాథ కామ కియా హై, జిన్హోంనే ఉనకే సాథ సమయ గుజారా హై, జో ఉనకే సమకాలీన రహే హైం। సభీ లోగోం సే చర్చా, మశహూర రేడియో ఉద్ఘోషక అమీన సయానీ సాహబ నే కీ హై। ఇస ఫిల్మ కో దేఖకర లగతా హై కి యహ బహుత సాల పహలే శూట కీ గఈ హోగీ। అమిత కుమార బహుత యువా నజర ఆఏ హైం ఔర 'జాదూగర' ఔర 'తూఫాన' కే దౌర కే అమితాభ హైం, శమ్మీ కపూర కే బచే బాల కాలే హైం ఔర ఖిచడీ దాఢీ మేం సఫేదీ కమ। ఆజ తక కిశోర కుమార కే బారే మేం పత్ర, పత్రికాఓం, దూరదర్శన ఆది సే హీ జాననే కో మిలా థా। ఇస ఫిల్మ సే కిశోర దా కే జీవన ఔర శఖ్సియత కే బారే మేం థోడా ఔర జాననే కో మిలా। ఫిర భీ ఐసా లగతా హై కి యహ ఆదమీ వహ నహీం హై జో ఊపర సే లోగోం కో నజర ఆతా రహా యా ఫిర ఉసనే హీ ఖుద కో లోగోం కే సామనే ఐసా పేశ కియా।



కిసీ ఫిల్మ కా నాయక కిశోర కుమార హో తో ఆమతౌర పర యహీ లగతా హై కి అభీ వో నాచతా-గాతా, యూడలింగ కరతా ఆఏగా ఔర అపనీ హరకతోం సే సబ హఁసాఏగా। పర శాయద కిశోరదా అపనే అందర పతా నహీం కితనా దర్ద సమేటే హుఏ థే। ఉనకీ గాఏ హుఏ గీత సున కర లగతా హై కి గీతో మేం పీడా ఉన్హోంనే అపనే అందర సే ఉడేలీ థీ। లోగ యా ఫిర మీడియా ఉనకీ కంజూసీ యా ఖబ్త కే కిస్సే బయాం కరతే రహే ఔర హమ కభీ పూరీ తరహ సే నహీం జాన పాఏ కి వో శఖ్సియత క్యా థీ। క్యా వో సినిక థే యా ఫిర ఏక టేలేంట కీ కుఛ సనక థీ। యా దూసరే శబ్దోం మేం కహేం తో వో ఏక మూడీ ఇంసాన థే, అబ ఇతనీ ఛూట తో మేరే ఖ్యాల సే ఏక కలాకార కో మిలనీ హీ చాహిఏ। శాయద ఉన్హోంనే ఏక దాయరా బనా రఖా థా జిసకే అందర వో శాయద హీ కిసీ కో ఆనే దేతే హోం। ఏక స్పేస, జో ఉస హరఫనమౌలా ఇంసాన నే తయ కియా థా। ఉసకా అపనా స్పేస జిసమేం బహుత హీ ఆత్మీయ లోగోం కో జగహ మిలీ హో।


ఖైర, మైం ఉస శఖ్స పర కుఛ లిఖూఁ తో వో సాగర మేం సే దో బూఁద కే బరాబర హోగా। మైంనే ఉస డౖక్యూమేంట్రీ మేం ఉనకీ ఏక ఐసీ ఫిల్మ కే కుఛ సీన దేఖే జో డిబ్బాబంద హోకర రహ గయీ। ఫిల్మ థీ 'ప్యార అజనబీ హై' ఔర యహ కిశోర కుమార ప్రోడక్శన కే తహత హీ బన రహీ థీ। హీరోఇన, కిశోరదా కీ పత్నీ లీనా చందావరకర థీ, జో ఉస సమయ ఉనకీ పత్నీ బనీ నహీం థీం। ఫిల్మ కే నాయక కిశోర హీ థే। నిర్మాతా, నిర్దేశక, గాయక ఔర సంగీతకార భీ కిశోర కుమార థే। ఫిల్మ కా లేఖన ఔర సంవాద ఆది భీ ఉన్హీం కే థే। సంభవత: గీత భీ ఉన్హీం కే రహే హోం, అభీ ఖోజబీన పర ఇసకీ జానకారీ నహీం మిలీ హై। యే ఫిల్మ తో బనతే-బనతే రహ గఈ, పర ఇసకా సంగీత భీ బాజార మేం నహీం ఆ పాయా। ఉస డౖక్యూమేంట్రీ మేం దో గీతోం కీ ఝలక బతాఈ గఈ హై। దోనోం అద్భుత హైం। కిశోర దా నే గీత ఐసీ రాగినీ మేం బాఁధే హైం కి సుననే వాలా భీ బఁధ కర రహ జాతా హై। ఏక గీత కా ముఖడా 'ప్యార అజనబీ హై' హై, ఇసకీ కంపోజిశన ఇతనీ సరల హై కి జో బందా గానా న జానతా హో వహ భీ సాథ మేం గునగునానే లగ జాఏ, పర సరల హోనే కే సాథ హీ బహుత హీ మధుర భీ హై। గీత పియానో కే పీస సే శురూ హోతా హై। ధీరే సే కిశోర ముఖడే కో శురూ కరతే హైం। మద్ధమ లయ మేం రిదమ లహరానే లగతీ హై ఔర గీత ఉస పర తైరతా హుఆ సీధే దిల మేం ఉతరనే లగతా హై।

కిశోర కే లిఏ కిశోర। నా దేవ కే లిఏ, నా రాజేశ కే లిఏ ఔర నా హీ అమితాభ కే లిఏ। మహసూస హోతా హై జైసే కిశోర నే ఖుద కే లిఏ గాయా హో, న కేలవ పర్దే పర బల్కి అసల జీవన మేం।

ఆవాజ బిలకుల గోల్డన వౖఇస, పీడా ఐసీ జైసే గీత నహీం కిసీ నే పిఘలా సోనా కాన మేం ఉడేల దియా హో। హౖన్ట కరతీ చిరయువా ఆవాజ, కిసీ ధుంధభరీ సుబహ మేం కోఈ భటకీ ఆత్మా ముక్తి కా గీత గా రహీ హో। జైసే కోఈ మాంఝీ అపనీ కశ్తీ లిఏ గాతా జా రహా హై అపనే సాహిల కీ తలాశ మేం। తలాశ కిశోర కీ జీవన మేం కిసీ మంజిల కీ, కిసీ ఠహరావ కీ। బరసోం కీ భటకన కో జైసే ఏక ఠాఁవ కీ జరూరత హో।


భటకన-పహలా వివాహ, రూమా గుహాఠాకురతా, దో జీనియస ఏక సాథ న రహ పాఏ। అలగ హోనా పడా। ఫిర మధుబాలా కా ఆగమన-దిలీప, భారత భూషణ, ప్రదీప కుమార సే వివాహ న హోనే కా దర్ద, కిశోర-పహలీ పత్నీ కే విఛోహ కా దుఖ। లోగోం నే కహా ప్రేమ నహీం సమఝౌతా। కిశోర దా శాదీ సే పహలే హీ జానతే థే వో నహీం బచేగీ పర శాదీ కీ ఔర అంత తక నిభాయా। యోగితా బాలీ-శాయద తేల ఔర పానీ కా మేల। శాయద యహీ భటకన కిసీ కినారే కీ ఖోజ మేం థీ। క్యా కిశోరదా ఫిల్మ బనానే కే లిఏ ఫిల్మ బనాఈ యా లీనా మేం అపనే జీవన కా లక్ష్య ఢూఁఢనే కే లిఏ యే గీత రచే। జో భీ హో గీత మేం ఏక అచీన్హా దర్ద హై, బారిశ మే దినోం మేం మోర కీ తడపభరీ కూజన జైసా। పర్దే పర భీ కిశోర కే చేహరే పర యహీ దర్ద నజర ఆతా హై। పార్టీ మేం జోడే థిరక రహే హైం ఔర కిశోర ఏక మేజ కే పీఛే బైఠే గా రహే హైం। దూర క్షితిజ పర అదృష్ట కో దేఖతీ ఆఁఖేం ఔర అతల గహరాఈ సే ఆతీ ఆవాజ। ఏక అలఖ జగాతా జోగీ। జోగీ కిశోర, ఠౌర కీ తలాశ మేం కిశోర।

పూరే గీత మేం పియానో రిదమ కో సహారా దేతా రహతా హై, సైక్సోఫోన కే సుర సాఁప సే లిపట జాతే హైం। ఇంటరల్యూడ మేం పియానో అపనే బోఝ కో ధీమే సే సైక్సోఫోన కో థమా దేతా హై ఔర ఫిర వాపస లే లేతా హై। సాఇడ రిదమ గైప కో భరతీ చలతీ హై। దో అంతరోం మేం గీత పూరా హోతా హై ఔర హమ నిశ్చల రహ జాతే హైం। బాహర సన్నాటా! పర అందర కిశోర కీ ఆవాజ కహీం గహరే ఉతర గఈ హై ఔర గీత గూఁజ రహా హై 'ప్యార అజనబీ హై'। పూరీ కాయనాత మేం ఏక మహక సీ ఘుల గఈ హై। లగతా హై జైసే దసోం దిశాఓం సే కిశోర నే గానా శురూ కర దియా హై, సరాఉండ కిశోర ఇఫేక్ట!

బార-బార సుననే పర భీ అబుఝ ప్యాస జగానే వాలే గీత కీ కవితా పఢిఏ-

ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ

జానే కహాఁ సే ఆఏ

ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ
ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ
కబ జీవన మేం ఫూల ఖిలాఏ కబ జీవన మేం ఫూల ఖిలాఏ
కబ ఆఁసూ దే జాఏ

ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ

ప్యార హై వో రంగో కా బాదల జీవన పర జో ఛాఏ
మన చాహే తో బరసే వరనా బిన బరసే ఉడ జాఏ
కభీ యే మన కీ ప్యాస బుఝాఏ
కభీ యే ఆగ లగాఏ
రేత మేం యే మోతీ సా చమకే శబనమ సా ఖో జాఏ


ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ
ఫిర భీ ఇసకే పీఛే పీఛే మన దీవానా దౌడే
జబ తక తన మేం సాంస చలే యే ఆస న ఇసకీ ఛోడే
ఏక పల మన కో చైన యే దే తో ఇక పల చైన చురాఏ
యే అనదేఖే ఖ్వాబ సజాఏ ఖ్వాబ యహీ దిఖలాఏ


ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ
కబ జీవన మేం ఫూల ఖిలాఏ కబ జీవన మేం ఫూల ఖిలాఏ
కబ ఆఁసూ దే జాఏ
ప్యార అజనబీ హై జానే కహాఁ సే ఆఏ
జానే కహాఁ సే ఆఏ
జానే కహాఁ సే ఆఏ


అబ గీత సునిఏ:



ఔర యే హై ఛోటా సా ఉపలబ్ధ వీడియో:







దూసరే గీత కే ఓడియో ఔర వీడియో దోనోం హీ ఏక మినట సే భీ కమ అవధి కే మిలే హైం। ఆమతౌర పర కిశోర కీ ఆవాజ మేం గజలే కమ హీ సునీ హైం పర యహ గీత బతాతా హై కి యది కిశోర గజల గాయకీ మేం ఉతరే హోతే వహాఁ భీ శీర్ష పర రహతే। సాఇడ రిదమ నావ కే చప్పుఓం సే తాల మిలాతీ హై। ప్రేమ కో అభివ్యక్తి కరతే కిశోర అభినేతా నహీం బల్కి రీయల లగే హై। ప్రేమీ కీ దేవీ కో సురోం కే అర్ఘ్య చఢాతా బంజారా। లీనా కీ ఖూబసూరతీ దేఖిఏ ఇస గీత మేం। బిల్కుల మహుఏ కీ మహక ఔర ఖిలే టేసూ। ఔర గీత క్యా హై ఐసా లగతా హై జైసే కిసీ నే శహద మేం కాంటా డుబోకర జుబాం మేం చుభో దియా హో।


గీత కే బోల హైం:


హమారీ జిద హై కి దీవానగీ న ఛోడేంగే
హమారీ జిద హై కి దీవానగీ న ఛోడేంగే
న తుమ భీ కోఈ కసర రఖనా ఆజమానే మేం
జునూన ఏ ఇశ్క భీ క్యా శై హై ఇస జమానే మేం


ఇస గీత కా కేవల వీడియో మిలా హై, ఇసకా ఆనంద లీజిఏ:





కిశోర కుమార కే ఇన గీతోం కే ప్రతి యే కేవల మేరీ అనుభూతి హై। హో సకతా హై ఆపకో వైసా న లగే జైసా మైంనే అనుభవ కియా హై। కిశోర కుమార పర అధిక జానకారీ మనీష కుమారజీ నే అపనే బ్లౖగ పర పర దీ హై।

Read more...

హిన్దీ దివస

హిన్దీ దివస బీత గయా। దేశభర మేం రస్మ అదాయగీ భీ హో గఈ। విభిన్న విభాగోం నే హిన్దీ సప్తాహ మనా లియా। సరకారీ దఫ్తరోం మేం సూచనా పట్ట పర పురానే నేతాఓం, సాహిత్యకారోం యే విదేశీ విద్వానోం కే హిన్దీ కే బారే మేం వక్తవ్య లిఖే గఏ। బైంకోం మేం లిఖా 'హిన్దీ మేం చేక స్వీకారే జాతే హైం'। అంగ్రేజీ మాధ్యమ కే స్కూలోం మేం హిన్దీ కే లిఏ ప్రతియోగితాఏఁ ఆయోజిత కీ గఈం। పురస్కార వగైరహ భీ బఁట గఏ। ఫిర...ఫిర జిన్దగీ కీ ధారా రోజమర్రా కీ తరహ బహనే లగీ। మాతాఏఁ గర్వ సే కహనే లగీం, యూ నో, హమారీ బేటీ తో హిన్దీ మేం ఇతనీ వీఽఽఽఽక హై నా కి బస। స్కూలోం మేం హిన్దీ మేం బోలనే పర సజా, నహీం పనిశమేంట మిలనే లగా। జహాఁ సజా నహీం హోతీ వహాఁ తీన సాల కా హిన్దీ భాషీ బచ్చా జబ స్కూల మేం ఉసకీ టీచర సే హిన్దీ మేం కుఛ బోలతా హై తో వే మహోదయా ఉస అలిఖిత నియమ పాలన కరనే మేం కోతాహీ నహీం బరతతీం కి హిన్దీ బోలనే పర జవాబ హీ నహీం దేనా హై, ఆఖిర ఝఖ మారకర అంగ్రేజీ మేం హీ బోలేగా, జైసీ భీ ఆఏ।

జాహిర హై పూరే దేశ మేం యహీ సబ హో రహా హై, ఫిర భీ ఇన సబకే బీచ కుఛ ఐసా భీ హై జిససే ఏక ఉమ్మీద బఁధతీ హై। మైం అపనే కార్యాలయ కీ బాత కర రహా హూఁ। దేశ కే మధ్య మేం స్థిత మధ్యప్రదేశ కే మాలవా ప్రాంత కే ఇన్దౌర శహర, జిసే మినీ ముంబఈ భీ కహా జానే లగా హై, మేం యే సబ దేఖా-సునా హై మైంనే। పాత్రోం కే నామ పహచాన కీ గోపనీయతా కీ దృష్టి సే బదల దిఏ గఏ హైం।
సుబోధ దాసగుప్తా ఔర నూరుద్దీన పశ్చిమ బంగాల కే రహనే వాలే హైం। దోనోం కీ మాతృభాషా బాంగ్లా హై। జబ దోనోం సే ములాకాత హోతీ హై తో వే లోగ ముఝసే హిన్దీ మేం హీ బాతే కరతే హైం। సుజయ కాకాతీ ఆసామ కే వాసీ హైం। బస కామ కే సిలసిలే మేం ఇన్దౌర ఆనా హో గయా। ధనంజయ పాత్ర ఔర అనితా సాహూ ఉడీసా కే రహనే వాలే హైం। యే లోగ భీ మేరే సహకర్మీ హైం। యే లోగ భీ ముఝ సే హిన్దీ మేం హీ బాత కరతే హైం। ఇస బాత పర ఆప లోగ సోచ రహే హోంగే కి యే తో స్వాభావిక హై క్యోంకి ముఝే తో ఇన సభీ కీ భాషా ఆతీ నహీం హై ఇసలిఏ ఉన్హేం హిన్దీ హీ తో బోలనా హోగీ। కుఛ లోగోం కో ఇసమేం భాషాఈ అల్పసంఖ్యకతా నజర ఆ జాఏ। యా ఫిర హిన్దీ భాషీ లోగోం కీ దాదాగిరీ భీ కహ సకతే హైం। పర ఐసా కుఛ భీ నహీం హై। చూంకి బంగాలీ కో అసమియా సమఝ మేం నహీం ఆతీ హై, తో ఉడియాభాషీ కే లిఏ బాంగ్లా ఏక అలగ భాషా హై। ఇసలిఏ యే లోగ కేవల ముఝసే హీ నహీం ఆపస మేం హిన్దీ మేం హీ చర్చా కరతే హైం। మైంనే ఇన్హేం కభీ భీ ఆపస మేం అంగ్రేజీ బోలతే నహీం సునా। జ్ఞాన తో అంగ్రేజీ కా ఉన్హేం పర్యాప్త హై। వే లోగ కార్యాలయీన ఔర బాహరీ కామ యది అంగ్రేజీ మేం హోనా హై తో బఖూబీ కరతే హైం, ఫిర చాహే వహ పత్రాచార హో, మీటింగ హో యా ఫోన కౖల।

యహాఁ పంజాబ భీ హై, రమణీక కౌర సలూజా, గురమీత సింహ ఈశార। గుజరాత భీ హై, జయతి శ్రాఫ, ప్రజ్ఞా దవే। మహారాష్ట్ర భీ హై సునందా కేలకర, ఉల్లాస ఖరే, నలినీ దేఉసకర। కోంకణ (గోవా) భీ హై, శాలినీ జానసన। జరా రుకిఏ దక్షిణ భారత భీ హై, కేరల సే సుజా ఇలియామా జోసేఫ హైం తో కర్నాకట సే జీ. రామానుజ హైం। హనుమప్పా తమిలనాడు సే హైం తో నీలమణి రేడ్డీ ఆంధ్ర ప్రదేశ సే హైం। ముఝే ఛోడకర అధికాంశ లోగ అంగ్రేజీ మాధ్యమ సే పఢే హైం ఫిర భీ ఆజ యే లోగ అపనే ఆపసీ సంవాద కే లిఏ అంగ్రేజీ పర నిర్భర నహీం హైం। ఉనకా హీ కహనా హై కి అంగ్రేజీ కే బజాఏ వే లోగ హిన్దీ మేం బాత కరనే మేం జ్యాదా సహజ అనుభవ కరతే హైం। యహ తర్క దియా జా సకతా హై కి యది యే సబ లోగ అహమదాబాద మేం హోతే తో గుజరాతీ బోలతే యా ఫిర చేన్నఈ మేం హోతే తో తమిల బోలతే। యహ సహీ భీ హో సకతా హై, పరన్తు శాయద గుజరాతీ యా తమిల ఉన్హేం సీఖనీ హోతీ, జబకి యే లోగ జబ ఇన్దౌర ఆఏ తో టూటీ-ఫూటీ, కామచలాఊ హిన్దీ పహలే సే హీ జానతే థే। యహాఁ రహకర తో ఉనకీ హిన్దీ మేం కేవల నిఖార ఆయా హై।

ఆప లోగ క్యా సోచతే హైం? క్యా హిన్దీ దేశ కీ సంపర్క భాషా నహీం హై? క్యా శ్రేష్ఠివర్గ ఔర హిన్దీ కే తథాకథిత మఠాధీశోం నే హీ హిన్దీ కో అంగ్రేజీ కీ బేడియోం మేం జకడ నహీం రఖా హై?

చిట్ఠాజగత పర సమ్బన్ధిత: హిన్దీ, రాష్ట్రభాషా, Hindi,

Read more...

మేరే బారే మేం

విశేష కుఛ భీ నహీం హై మేరే బారే మేం। ఏక ఆమ భారతీయ, భారత కే హృదయ స్థల మధ్య ప్రదేశ కే మాలవాంచల మేం రాజా భోజ కీ ధారా నగరీ (వర్తమాన ధార శహర) మేం పైదా హుఆ వహీం పర బచపన బీతా, శిక్షా భీ వహీం పర హుఈ, ఔర అబ యహీం మాలవ మాటీ పర దేవీ అహిల్యా కే ఇన్దౌర శహర మేం వేబదునియా మేం కార్యరత హూఁ। ఖాలీ సమయ మేం, జో కి ఆజ కీ దౌడతీ భాగతీ జిందగీ మేం సే చురానా పడతా హై, అపనే పరివార కే సాథ బితానా పసంద కరతా హూఁ, ఫిర భీ కుఛ ఖాలీ రహ జాఏ తో కుఛ పఢతా హూఁ, ఇసకే బాద భీ సమయ రహే తో కోరే కాగజ పర కుఛ ఆకృతియాఁ ఉకేరనే కా ప్రయాస కరతా హూఁ, రేడియో కా శౌకీన, ఔర కభీ కభీ టీవీ దేఖ కర ఉస పర భీ ఏహసాన కర దేతా హూఁ। పఢనే మేం కహానియోం ఔర నిబంధ కో ప్రాథమికతా, విజ్ఞాన గల్ప తో బహుత హీ పసంద హై। ఇసకే బాద కవితా, నాటక, ఉపన్యాస ఆది పర కృపా కీ జాతీ హై। వైసే జబ పసందీదా విషయ కీ పుస్తకేం పఢనే కో నహీం హో తో కిసీ భీ విషయ-ధర్మ, దర్శన, రాజనీతి, పర్యావరణ, ఇతిహాస, విజ్ఞాన ఆది- సే కామ చలా లేతా హూఁ। ఫిల్మేం బహుత దేఖా కరతా థా। రుపహలే పర్దే కే లిఏ దీవానగీ థీ। ఆజ భీ ఫిల్మేం దేఖతా హూఁ పర సినేమా హాల మేం కమ ఔర ఘర పర సీడీ, డీవీడీ పర జ్యాదా।

Read more...

వివశతా

కుఛ చిట్ఠోం పర టిప్పణీ దేనే కే లిఏ బ్లౖగర యా గూగల ఖాతే సే సాఇన ఇన కరనా హోతా హై। ఇస వివశతా కా పరిణామ హై యహ।
యది యహ ఘర అచ్ఛా లగా తో భవిష్య మేం యహాఁ డేరా జమాయా జాఏగా।
యది కోఈ భటకతే హుఏ ఇస వీరాన ఘర మేం చలా ఆఏ తో కృపయా మేరే వర్తమాన ఘర మాలవ సందేశ పర చలా ఆఏ।

Read more...