Nikhilesh Das: How to Clean Oil Spills #INKtalks

About the Speaker

Nikhilesh Das

Nikhilesh Das was awarded the fifth National Grassroots Innovation Award by the President of India, Smt Pratibha Patil, for his innovative research on controlling oil pollution in water. A student of Cotton College (BSc in Physics), Das aims to pursue a career in nuclear physics and bring the spirit of scientific innovation to students across India.

Das has been keenly interested in science since childhood. When he was just in class six he made an herbal repellant for cockroaches, which was quite effective. Throughout his school years he represented his school in a number of science exhibitions, debate, quiz and speech competitions, and won many prizes at the state level. Das invented an innovative solution to control oil pollution using waste products. Through experimentation, Das discovered that human hair, bird feathers, and sawdust are all 95% effective at removing oil from water in clinical trials.

Das submitted his proposal to the NIF (National Innovation Foundation), and in 2009 they selected his idea for the national level Science Exhibition. They also recommended it for the highly prestigious National Students Award. Das won the competition, and President Smt. Pratibha Devi Singh Patil of India presented him with the award. In 2011, NIF and Das applied to the Government of India for a patent on his inventions.

Das is currently pursuing a degree physics from Cotton College Guwahati.

అరవింద గుప్తా: బేకార సామాన సే శిక్షా-ఉపయోగీ ఖిలౌనే బనానా

అగర వాకఈ కుఛ కరనా హై, తో డిగ్రియోం కో ఫేంక దీజిఏ!

చలిఏ ఆపకో ఏక దూసరీ హీ దునియా మేం లే చలూం। ఔర ఆపకో సునాఊం ఏక 45 సాల పురానీ ప్రేమ-కథా। గరీబ లోగోం సే ప్రేమ కీ కథా, జో కి ప్రతిదిన ఏక డౖలర సే భీ కమ కమాతే హైం। మైం ఏక బేహద సంభ్రాంత, ఖడూస, మహంగే కౖలేజ మేం పఢా, భారత మేం, ఔర ఉసనే ముఝే లగభగ పూరీ తరహ బరబాద కర హీ దియా థా। సబ ఫిక్స థా – మైం డిప్లోమేట, శిక్షక యా డౖక్టర బనతా – సబ జైసే ప్లేట మేం పరోసా పడా థా। సాథ హీ, ముఝే దేఖ కర ఐసా నహీం లగేగా కి మైం స్క్వైశ కే ఖేల మేం భారత కా రాష్ట్రీయ చైంపియన థా, తీన సాల తక లగాతార।

(హంసీ)

సారీ దునియా కే అవసర మేరే సామనే థే। సబ జైసే మేరే కదమోం మేం పడా హో। మైం కుఛ గడబడ కర హీ నహీం సకతా థా। ఔర తబ, యూం హీ, జిజ్ఞాసావశ మైంనే సోచా కి మైం గాంవ జాకర రహూం ఔర కామ కరూం – బస సమఝనే కే లిఏ కి గాంవ కైసా హోతా హై।

1965 మేం, మైం బిహార గయా। వహాం అబ తక కా సబసే భీషణ అకాల పడా థా। మైంనే భూఖ ఔర మౌత కా నంగా నాచ దేఖా। పహలీ బార ఠీక మేరే సామనే లోగ భూఖ సే మర రహే థే। ఉస అనుభవ నే మేరా జీవన బదల డాలా। మైం వాపస ఆయా ఔర మైంనే అపనీ మాం సే కహా, “మైం ఏక గాంవ మేం రహనా ఔర కామ కరనా చాహతా హూం।” మాం కోమా మేం చలీ గయీ।

(హంసీ)

“యే క్యా కహ రహా హై? సారీ దునియా కే అవసర తేరే సామనే హైం, ఔర భరీ థాలీ మేం లాత మార కర తూ ఏక గాంవ మేం రహనా ఔర కామ కరనా చాహతా హై? ముఝే సమఝ నహీం ఆ రహా హై కి ఆఖిర తుఝే హుఆ క్యా హై?”

మైంనే కహా, “నహీం, ముఝే సర్వశ్రేష్ఠ శిక్షా మిలీ హై। ఉసనే ముఝే సోచనే పర మజబూర కర దియా హై। ఔర మైం కుఛ వాపస దేనా చాహతా హూం, అపనే హీ తరీకే సే।”

“పర తూ ఆఖిర ఏక గాంవ మేం కరేగా క్యా? న రోజగార హై, న పైసా హై, న సురక్షా, న హీ కోఈ భవిష్య।”

మైంనే కహా, “మై గాంవ మేం రహ కర పాంచ సాల తక కుఆం ఖోదనా చాహతా హూం।”

“పాంచ సాల తక కుఆం ఖోదేగా? తూ భారత కే సబసే మహంగే స్కూల ఔర కౖలేజ మేం పఢా హై, ఔర అబ పాంచ సాల తక కుఆం ఖోదనా చాహతా హై?” ఉన్హోంనే ముఝసే బహుత లంబే సమయ తక బాత తక నహీం కీ, క్యోంకి ఉన్హేం లగా కి మైంనే అపనే ఖానదాన కీ నాక కటవా దీ హై।

లేకిన ఇసకే సాథ హీ, ముఝే సీఖనే కో మిలా దునియా కా సబసే బేహతరీన జ్ఞాన ఔర కౌశల, జో బహుత గరీబ లోగోం కే పాస హోతా హై, మగర కభీ భీ హమారే సామనే నహీం లాయే జాతే – జో పరిచయ ఔర సమ్మాన తక కో మోహతాజ రహతే హైం, ఔర జిన్హేం కభీ బడే రూప మేం ఇస్తేమాల హీ నహీం కియా జాతా। ఔర మైంనే సోచా కి మైం బేయరఫుట కౖలేజ కీ శురుఆత కరుంగా। ఏక కౖలేజ కేవల గరీబోం కే లిఏ।

గరీబ లోగ క్యా సోచతే హైం, యే ముఖ్య మసలా థా। యహీ ఇస కౖలేజ కీ నీంవ భీ థీ। ఇస గాంవ మేం యహ మేరా పహలా దిన థా।

బడే-బూఢే మేరే పాస ఆయే ఔర పూఛా, “క్యా పులిస సే భాగ కర ఛుపే హో?”

మైంనే కహా, “నహీం।”

(హంసీ)

“పరీక్షా మేం ఫేల హో గయే హో?”

మైంనే కహా, “నహీం।”

“తో సరకారీ నౌకరీ నహీం మిల పాయీ హోగీ?”

మైంనే కహా, “వో భీ నహీం।”

“తబ యహాం క్యా కర రహే హో? యహాం క్యోం ఆయే హో? భారత కీ శిక్షా వ్యవస్థా తో ఆపకో పేరిస ఔర నయీ-దిల్లీ ఔర జురిఖ కే ఖ్వాబ దిఖాతీ హై; తుమ ఇస గాంవ మేం క్యా కర రహే హో? తుమ కుఛ తో జరూర ఛిపా రహే హో హమసే?”

మైంనే కహా, “నహీం, మైం తో ఏక కౖలేజ ఖోలనే ఆయా హూం, కేవల గరీబోం కే లిఏ। గరీబ లోగోం కో జో జరూరీ లగతా హై, వహీ ఇస కౖలేజ మేం హోగా।”

తో బుజుర్గోం నే ముఝే బహుత నేక ఔర సార్థక సలాహ దీ। ఉన్హోంనే కహా, “కృపా కరకే, కిసీ భీ డిగ్రీ-హోల్డర యా మాన్యతా-ప్రాప్త ప్రశిక్షిత వ్యక్తి కో అపనే కౖలేజ మేం మత లానా।”

లిహాజా, యే భారత కా ఇకలౌతా కౖలేజ హై, జహాం యది ఆప పీఏచడీ యా మాస్టర హైం, తో ఆపకో నాకారా మానా జాఏగా। ఆపకో యా తో పఢాఈ-ఛోడ, యా భగోడా యా నిలంబిత హోనా హోగా … హమారే కౖలేజ మేం ఆనే కే లిఏ। ఆపకో అపనే హాథోం సే కామ కరనా హోగా। ఆపకో మేహనత కీ ఇజ్జత సీఖనీ హోగీ। ఆపకో యే దిఖానా హోగా కి ఆపకే పాస ఐసా హునర హై, జిససే లోగోం కా భలా హో సకతా హై ఔర ఆప సమాజ కో కోఈ సేవా ప్రదాన కర సకతే హైం।

తో హమనే బేయరఫుట కౖలేజ కీ స్థాపనా కీ, ఔర హమనే పేశేవర హోనే కీ నయీ పరిభాషా గఢీ।

ఆఖిర పేశేవర కిసకో కహా జాఏ? ఏక పేశేవర వ్యక్తి వో హై, జిసకే పాస హునర హో, ఆత్మ-విశ్వాస హో ఔర భరోసా హో। జమీన కే భీతర పానీ కా పతా లగానే వాలా పేశేవర హై। ఏక పారంపరిక దాఈ ఏక పేశేవర హై। ఏక కఢాఈ గఢనే వాలా పేశేవర హై। సారీ దునియా మేం ఐసే పేశేవర భరే పడే హైం। యే ఆపకో దునియా కే కిసీ భీ దూర-దరాజ గాంవ మేం మిల జాఏంగే। ఔర హమేం లగా కి ఇన లోగోం కో ముఖ్యధారా మేం ఆనా చాహిఏ ఔర దిఖానా చాహిఏ కి ఇనకా జ్ఞాన ఔర ఇనకీ దక్షతా విశ్వ-స్తర కీ హై। ఇసకా ఇస్తేమాల కియా జానా జరూరీ హై ఔర ఇసే బాహరీ దునియా కే సామనే లానా జరూరీ హై – కి యే జ్ఞాన ఔర కారీగరీ ఆజ భీ కామ కీ హై।

కౖలేజ మేం మహాత్మా గాంధీ కీ జీవన-శైలీ ఔర కామ కే తరీకే కా పాలన హోతా హై। ఆప జమీన పర ఖాతే హైం, జమీన పర సోతే హైం, జమీన పర హీ చలతే హైం। కోఈ సమఝౌతా, లిఖిత దస్తావేజ నహీం హై। ఆప మేరే సాథ 20 సాల రహ సకతే హైం ఔర కల జా భీ సకతే హైం। ఔర కిసీ కో భీ 100 డౖలర మహీనే సే జ్యాదా నహీం మిలతా హై। యది ఆప పైసా చాహతే హైం, ఆప బేయరఫుట కౖలేజ మత ఆఇఏ। ఆప కామ ఔర చునౌతీ కే లిఏ ఆనా చాహతే హైం, ఆప బేయరఫుట ఆ సకతే హైం। యహాం హమ చాహతే హైం కి ఆప ఆఏం ఔర అపనే ఆఇడియా పర కామ కరేం। చాహే జో భీ ఆపకా ఆఇడియా హో, ఆ కర ఉస పర కామ కీజిఏ। కోఈ ఫర్క నహీం పడతా, యది ఆప ఫేల హో గయే తో। గిర కర, చోట ఖా కర, ఆప ఫిర శురుఆత కీజిఏ। యే శాయద అకేలా ఐసా కౖలేజ హైం, జహాం గురు శిష్య హై ఔర శిష్య గురు హై। ఔర అకేలా ఐసా కౖలేజ జహాం హమ సర్టిఫికేట నహీం దేతే హైం। జిస సముదాయ కీ ఆప సేవా కరతే హైం, వో హీ ఆపకో మాన్యతా దేతా హై। ఆపకో దీవార పర కాగజ కా టుకడా లటకానే కీ జరూరత నహీం హై, యే దిఖానే కే లిఏ కి ఆప ఇంజీనియర హైం।

తో జబ మైంనే యే సబ కహా, తో ఉన్హోంనే పూఛా, “ఠీక హై, బతాఓ క్యా సంభవ హై। తుమ క్యా కర రహే హో? యే సిర్ఫ బతకహీ హై, జబ తక తుమ కుఛ కర కే నహీం దిఖాతే।”

తో హమనే పహలా బేయరఫుట కౖలేజ బనాయా, సన 1986 మేం। ఇసే 12 బేయరఫుట ఆర్కిటేక్టోం నే బనాయా థా, జో కి అనపఢ థే, 1.5 డౖలర ప్రతి వర్గ ఫుట కీ కీమత మేం। 150 లోగ యహాం రహతే థే, ఔర కామ కరతే థే।

ఉన్హేం 2002 మేం ఆర్కిటేక్చర కా ఆగా ఖాన పురస్కార మిలా। పర ఉన్హేం లగతా థా, కి ఇస కే పీఛే కిసీ మాన్యతా ప్రాప్త ఆర్కిటేక్ట కా హాథ జరూర హోగా।

మైంనే కహా, “హాం, ఉన్హోంనే నక్శే బనాయే థే, మగర బేయరఫుట ఆర్కిటేక్టోం నే అసల మేం కౖలేజ కా నిర్మాణ కియా।” శాయద హమ హీ ఐసే లోగ హోంగే, జిన్హోంనే 50,000 డౖలర కా పురస్కార లౌటా దియా, క్యోంకి ఉన్హేం హమ పర విశ్వాస నహీం హుఆ, ఔర హమేం లగా జైసే వో లోగ కలంక లగా రహే హైం, తిలోనియా కే బేయరఫుట ఆర్కిటేక్టోం కే నామ పర।

మైంనే ఏక జంగల-అఫసర సే పూఛా – మాన్యతాప్రాప్త, పఢే-లిఖే అఫసర సే – మైంనే కహా, “ఇస జగహ పర క్యా బనాయా జా సకతా హై?”

ఉసనే మిట్టీ పర ఏక నజర డాలీ ఔర కహా, “యహాం కుఛ నహీం హో సకతా। జగహ ఇస లాయక నహీం హై। న పానీ హై, మిట్టీ పథరీలీ హై।”

మైం కఠిన పరిస్థితి మేం థా। ఔర మైంనే కహా, “ఠీక హై, మైం గాంవ కే బూఢే కే పాస జా కర పూఛూంగా కి “యహాం క్యా ఉగానా చాహిఏ?”

ఉసనే మేరీ ఓర దేఖా ఔర కహా, “తుమ యే బనాఓ, వో బనాఓ, యే లగాఓ, ఔర కామ హో జాఏగా।”

ఔర వో జగహ ఆజ ఐసీ దిఖతీ హై।

మైం ఛత పర గయా ఔర సారీ ఔరతోం నే కహా, “యహాం సే జాఓ। ఆదమీ నహీం చాహిఏ క్యోంకి హమ ఇస తరకీబ కో ఆదమియోం కో నహీం బతానా చాహతే। యే ఛత కో వాటరప్రూఫ కరనే కీ తకనీక హై।”

(హంసీ)

ఇసమేం థోడా గుడ హై, థోడీ పేశాబ హై ఔర ఐసీ కఈ చీజేం జో ముఝే నహీం పతా హై। లేకిన ఇసమేం పానీ నహీం చూతా హై। 1986 సే ఆజ తక, పానీ నహీం చుఆ హై। ఇస తకనీక కో, ఔరతేం మర్దోం కో నహీం బతాతీ హైం।

(హంసీ)

యే అకేలా ఐసా కౖలేజ హై, జో పూరీ తరహ సౌర-ఊర్జా పర చలతా హై। సూరజ సే హీ సారీ బిజలీ ఆతీ హై। ఛత పర 45 కిలోవాట కే పైనల లగే హైం। ఔర సబ కుఛ అగలే 25 సాలోం తక సిర్ఫ సౌర-ఊర్జా సే చల సకతా హై। తో జబ తక దునియా మేం సూరజ హై, హమేం బిజలీ కీ కోఈ సమస్యా నహీం హోగీ। మగర సబసే బఢియా బాత యే హై కి ఇసే స్థాపిత కియా థా ఏక పుజారీ నే, ఏక హిందూ పుజారీ నే, జిసనే సిర్ఫ ఆఠవీం కక్షా తక పఢాఈ కీ థీ – కభీ స్కూల నహీం గయా, కభీ కౖలేజ నహీం గయా। ఇన్హేం సౌర-తకనీకోం కే బారే మేం జ్యాదా జానకారీ హై విశ్వ కే కిసీ భీ ఔర వ్యక్తి కే ముకాబలే, యే మేరీ గారంటీ హై।

భోజన, యది ఆప బేయరఫుట కౖలేజ మేం ఆఏంగే, ఆపకో సౌర-ఊర్జా సే బనా మిలేగా। మగర జిన లోగోం నే ఉస సౌర-చూల్హే కో బనాయా హై, వో స్త్రియాం హైం, అనపఢ స్త్రియాం, జో అపనే హాథ సే అత్యంత జటిల సౌర-చూల్హా బనాతీ హైం। యే పరవలయ (పైరాబోలా) ఆకారా కా బినా రసోఇయే కా చూల్హా హై। దుర్భాగ్య సే, యే ఆధీ జరమన హైం, వో ఇతనీ సూక్ష్మతా సే నాప-జోఖ కరతీ హైం।

(హంసీ)

ఆపకో భారతీయ మహిలాఏం ఇతనీ సూక్ష్మ నాప-తోల కరతీ నహీం మిలేంగీ। బిలకుల ఆఖిరీ ఇంచ తక, వో ఉస చూల్హే కో బనా సకతీ హైం ఔర యహాం సాఠ వ్యక్తి దిన మేం దో బార సౌర-చూల్హే కా ఖానా ఖాతే హైం।

హమారే యహాం ఏక దంత-చికిత్సక హైం। వో దాదీ-మాం హై, అనపఢ హై ఔర దాంతోం కీ డాక్టర హైం। వో దాంతోం కీ దేఖభాల కరతీ హైం కరీబ 7000 బచ్చోం కే।

బేయరఫుట టేక్నౖలాజీ

యే 1986 హై। కిసీ ఇంజీనియర, యా ఆర్కిటేక్ట నే ఇస బారే మేం నహీం సోచా। మగర హమ బారిశ కే పానీ కో ఛత సే ఇకట్ఠా కర రహే థే। బహుత హీ కమ పానీ బర్బాద హోతా హై। సారీ ఛతోం కో జమీన కే నీచే బనే 400,000 లీటర కే టైంక సే జోడా హుఆ హై। ఔర పానీ బర్బాద నహీం హోతా। యది హమేం చార సాల లగాతార భీ సూఖే కా సామనా కరనా పడే, తో భీ హమారే పాస పానీ హోగా, క్యోంకి హమ బారిశ కే పానీ కో ఇకట్ఠా కరతే హైం।

60 ఫీసదీ బచ్చే స్కూల ఇసలిఏ నహీం జా పాతే, క్యోంకి ఉన్హేం జానవరోం కీ దేఖభాల కరనీ హోతీ హై – భేడ, బకరీ – ఘర కే కామ। తో హమనే సోచా కి ఏక స్కూల ఖోలా జాఏ రాత మేం, బచ్చో కో పఢానే కే లిఏ। క్యోంకి తిలోనియా కే రాత కే స్కూలోం మేం 75,000 బచ్చోం సే జ్యాదా రాత కో పఢ చుకే హైం, క్యోంకి యే బచ్చోం కీ సహూలియత కే లిఏ హై, యే శిక్షకోం కీ సహూలియత కే లిఏ నహీం హై। ఔర హమ యహాం క్యా పఢాతే హైం? ప్రజాతంత్ర, నాగరికతా, అపనీ జమీనోం కీ నాప కైసే కరేం, అగర ఆపకో పులిస పకడ లే, తో క్యా కరేం, యది ఆపకా జానవర బీమార హో జాఏ, తో క్యా కరేం। యహీ హమ రాత కే స్కూలోం మేం పఢాతే హైం। క్యోంకి సారే స్కూల మే సౌర-ఊర్జా హై।

హర పాంచ సాల మేం, హమ చునావ కరతే హైం। 6 సే లే కర 14 సాల తక కే బచ్చే ఇస ప్రజాతాంత్రిక ప్రణాలీ మేం హిస్సా లేతే హైం, ఔర వో ఏక ప్రధానమంత్రీ చునతే హైం। ఇస వక్త జో ప్రధానమంత్రీ హై, ఉసకీ ఉమ్ర హై 12 వర్ష। వో సుబహ 20 బకరియోం కీ దేఖభాల కరతీ హై, మగర శామ కో వో ప్రధానమంత్రీ హో జాతీ హై। ఉసకా అపనా మంత్రిమండల హై, శిక్షా మంత్రీ, బిజలీ మంత్రీ, స్వాస్థ్య-మంత్రీ। ఔర వో అసల మేం దేఖభాల కరతే హైం కరీబ 150 స్కూలోం కే 7000 బచ్చోం కీ।

పాంచ సాల పహలే ఉసే విశ్వ బాలక పురస్కార సే నవాజా గయా థా ఔర వో స్వీడన గయీ థీ। పహలీ బార గాంవ సే బాహర నికలీ థీ। కభీ స్వీడన దేఖా నహీం। లేకిన ఆసపాస కీ చీజోం సే జరా భీ ప్రభావిత నహీం।

స్వీడన కీ రానీ, జో వహీం థీం, మేరీ ఓర ముడీ ఔర కహా, “క్యా ఆప ఇస బచ్చీ సే పూఛేంగే కి ఇతనా ఆత్మ-విశ్వాస కహాం సే ఆతా హై? యే కేవల 12 సాల కీ హై ఔర కిసీ సే ప్రభావిత నహీం హోతీ।”

ఔర వో లడకీ, జో ఉనకీ బాయేం ఓర హై, మేరీ ఓర ముడీ, ఔర రానీ కీ ఆంఖోం మేం ఆంఖేం డాల కర బోలీ, “కృపయా ఇన్హేం బతా దీజిఏ కి మైం ప్రధానమంత్రీ హూం।”

(హంసీ)

జహాం సాక్షరతా బహుత కమ హై, హమ కఠపుతలియోం కా ఇస్తేమాల కరతే హైం। కఠపుతిలియోం కే సహారే హమ అపనీ బాత రఖతే హైం। హమారే పాస జోఖిమ చాచా హై, జో కరీబ 300 సాల కే హైం। యే మేరే మనోవైజ్ఞానిక హైం। యే హీ మేరే శిక్షక హైం। యహీ మేరే చికిత్సక హైం। యహీ మేరే వకీల హైం। యహీ ముఝే దాన దేతే హైం। యహీ ధన భీ జుటాతే హైం, మేరే ఝగడే భీ సులఝాతే హైం। యే మేరే గాంవ కీ సమస్యా కా సమాధాన కరతే హైం। యది గాంవ మేం తనావ హో, యా ఫిర స్కూలోం మేం హాజిరీ కమ హో రహీ హో ఔర అధ్యాపకోం ఔర అభిభావకోం కే బీచ మనముటావ హో, తో యే కఠపుతలీ అధ్యాపకోం ఔర అభిభావకోం కో సారే గాంవ కే సామనే బులాతీ హై ఔర కహతీ హై, “హాథ మిలాఇఏ। హాజిరీ కమ నహీం హోనీ చాహిఏ।” యే కఠపుతలియాం విశ్వ-బైంక కీ బేకార పడీ రిపోర్టోం సే బనీ హైం।

(హంసీ)

తో ఇస వికేంద్రిత ఔర పారదర్శీ తరీకే సే, గాంవోం కో సౌర-ఊర్జా దేనే కే తరీకే సే, హమనే సారే భారత మేం కామ కియా హై। లద్దాఖ సే లే కర భూటాన తక। సబ జగహోం పర సౌర-ఊర్జా ఉన లోగోం ద్వారా లాయీ గయీ, జిన్హేం ప్రశిక్షణ దియా గయా।

హమ లద్దాఖ గయే। వహాం హమనే ఏక మహిలా సే పూఛా కి ఆప, మాఇనస 40 డిగ్రీ సేంటిగ్రేట పర, ఛత సే బాహర ఆయీ హైం, క్యోంకి బర్ఫ సే ఆజూ-బాజూ కే రాస్తే బంద హై … ఔర హమనే పూఛా, “ఆపకో క్యా లాభ హుఆ సౌర ఊర్జా సే?” ఔర ఏక మినట తక సోచనే కే బాద ఉసనే కహా, “యే పహలీ బార హై కి మైం సర్దియోం మేం అపనే పతి కా చేహరా దేఖ పాయీ।”

(హంసీ)

హమ అఫగానిస్తాన గయే। భారత మేం హమనే ఏక బాత యే సీఖీ కి మర్దోం కో ఆప కుఛ నహీం సిఖా సకతే।

(హంసీ)

ఆదమీ ఉచ్ఛృంఖల హోతే హైం। ఆదమీ మహత్వాకాంక్షీ హోతే హైం। వో ఏక జగహ టిక కర బైఠనా నహీం పాతే ఔర ఉన సబకో ఏక ప్రమాణ-పత్ర చాహిఏ హోతా హై।

(హంసీ)

దునియా భర మేం, యహీ చాహత హై ఆదమియోం కీ, ఏక ప్రమాణ-పత్ర చాహిఏ। క్యోం? క్యోంకి వో గాంవ ఛోడనా చాహతే హైం, ఔర శహర జానా చాహతే హైం, నౌకరీ కరనే కే లిఏ। తో హమనే ఇసకా ఏక బేహతరీన తరీకా నికాలా। బూఢీ దాదియోం కో ప్రశిక్షణ దేనే కా। అపనీ బాత దూర-దూర తక ఫైలానే కా ఆజ కీ దునియా మేం క్యా తరీకా హై? టేలీవిజన? నహీం। టేలీగ్రాఫ? నహీం। టేలీఫోన? నహీం। ఏక స్త్రీ కో బతా దీజిఏ బస!

(హంసీ)

తో హమ పహలీ బార అఫగానిస్తాన గయే ఔర హమనే తీన స్త్రియోం కో చునా ఔర కహా, “హమ ఇన్హేం భారత లే జానా చాహతే హైం।”

ఉన్హోంనే కహా, “అసంభవ। యే తో అపనే కమరే తక సే బాహర నహీం నికలతీ హైం, ఔర తుమ భారత లే జానే కీ బాత కరతే హో।”

మైంనే కహా, “మైం ఏక ఛూట దే సకతా హూం। మైం ఉనకే పతియోం కో భీ సాథ లే జాఊంగా।”

తో మైం ఉనకే పతియోం కో భీ లే ఆయా। జాహిర హై, ఔరతేం ఆదమియోం సే కహీం జ్యాదా బుద్ధిమాన హోతీ హైం। ఛహ మహీనే కే భీతర, హమ ఇన ఔరతోం కో కైసే బదల దేం? ఇశారోం కీ భాషా సే। తబ ఆప లిఖిత చీజోం పర భరోసా నహీం కరతే। బోలచాల కీ భాషా సే భీ కామ నహీం బనతా। ఆప ఇశారోం కీ భాషా ఇస్తేమాల కరతే హైం। ఔర ఛహ మహీనోం మేం, వో సౌర-ఇంజీనియర బన గయీం। వో వాపస జా కర అపనే గాంవ మేం సౌర-బిజలీ లే ఆయీం।

ఇస స్త్రీ నే వాపస జా కర, పహలీ బార కిసీ గాంవ మేం సౌర-బిజలీ లగాయీ, ఏక కారఖానా లగాయా। అఫగానిస్తాన కా పహలా గాంవ, జహాం సౌర-బిజలీ ఆయీ, తీన ఔరతోం ద్వారా కియా గయా థా। యే స్త్రీ ఏక మహాన దాదీ మాం హై। 55 సాల కీ ఉమ్ర మేం ఇసనే అఫగానిస్తాన మేం 200 ఘరోం కో సౌర-బిజలీ దీ హై। ఔర యే ఖరాబ భీ నహీం హుఈ హై। యే అసల మేం అఫగానిస్తాన కే ఇంజీనియరింగ విభాగ గయీ ఔర వహాం కే ముఖ్య-అధికారీ కో బతా కర ఆయీ కి ఏసీ ఔర డీసీ మేం ఫర్క క్యా హోతా హై। ఉసే నహీం పతా థా। ఇన తీన ఔరతోం నే 27 ఔర ఔరతోం కో ప్రశిక్షణ దియా హై ఔర అఫగానిస్తాన కే 100 గాంవోం మేం సౌర-బిజలీ లగవా దీ హై।

హమ అఫ్రీకా గయే, ఔర హమనే యహీ కియా। యే సారీ ఔరతేం జో ఏక మేజ పర బైఠీ హైం, అలగ-అలగ ఆఠ దేశోం కీ హైం, సబ బతియా రహీ హైం, మగర బినా ఏక భీ శబ్ద సమఝే, క్యోంకి వో సబ అలగ-అలగ భాషా బోల రహీ హైం। మగర ఇనకీ భావ-భంగిమాఏం గజబ కీ హైం। యే ఏక దూసరే సే బతియా భీ రహీ హైం ఔర సౌర-ఇంజీనియర బన రహీ హైం।

మైం సియరా ల్యోన గయా ఔర వహాం ఏక మంత్రీ సే మిలా, జో రాత కే ఘనఘోర అంధేరే మేం డ్రాఇవింగ కర రహే థే। ఏక గాంవ పహుంచా। వాపస ఆయా। గాంవ పహుంచా, ఔర కహా, “ఇసకీ క్యా కహానీ హై?”

ఉన్హోంనే కహా, “ఇన దో దాదీ-మాంఓం నే…”

“దాదియోం నే?” మంత్రీ సాహబ కో భరోసా హీ నహీం హుఆ।

“వో కహాం గయీ థీ?”

“భారత సే లౌట కర ఆయీ హైం।”

వో సీధే రాష్ట్రపతి కే పాస గయా। ఉసనే కహా, “ఆపకో పతా హై కి సియరా ల్యోన మేం ఏక సౌర-బిజలీ యుక్త గాంవ హై?”

జవాబ మిలా, “నహీం।”

అగలే దిన ఆధే సే జ్యాదా మంత్రిమండల ఇన ఔరతోం సే మిలనే ఆ గయా।

“కహానీ క్యా హై?”

తో ఉన్హోంనే ముఝే బులాయా ఔర కహా, “క్యా ఆప మేరే లిఏ 150 దాదియోం కో ప్రశిక్షణ దే సకతే హైం?”

మైంనే కహా, “జీ నహీం, మహామహిమ। మగర యే దే సకతీ హైం। యే దాదియాం।”

తో ఉన్హోంనే సియరా ల్యోన మేం మేరే లిఏ పహలా బేయరఫుట ట్రేనింగ సేంటర బనవాయా… ఔర 150 దాదియోం కో సియరా ల్యోన మేం ప్రశిక్షణ మిల చుకా హై।

గామ్బియా

హమ గామ్బియా మేం ఏక దాదీ మాం కో చుననే కే లిఏ గయే। ఏక గాంవ మేం పహుంచే। ముఝే పతా థా కి మైం కిస స్త్రీ కో చుననా చాహతా హూం। సబ లోగ సాథ జుటే ఔర ఉన్హోంనే కహా, “ఇన దో స్త్రియోం కో లే జాఏం।”

మైంనే కహా, “నహీం, మైం తో ఉసే లే జానా చాహతా హూం।”

ఉన్హోంనే కహా, “క్యోం? ఉసే తో భాషా భీ నహీం ఆతీ। ఆప ఉసే జానతే నహీం హైం।”

మైంనే కహా, “ముఝే ఉసకీ భావ-భంగిమాఏం ఔర బాత కరనే కా తరీకా అచ్ఛా లగతా హై।”

“ఉసకా పతి నహీం మానేగా: నహీం హోగా।”

తో పతి కో బులాయా గయా। వో ఆయా। అకడ సే చలతా హుఆ, నేతాఓం కీ తరహ, మోబాఇల లహరాతా హుఆ।

“నహీం హోగా।”

“క్యోం నహీం?”

“ఉసే దేఖో, వో కితనీ సుందర హై।”

మైంనే కహా, “హాం, బహుత సుందర హై।”

“అగర కిసీ భారతీయ ఆదమీ కే సాథ భాగ గయీ తో?”

యే ఉసకా సబసే బడా డర థా।

మైంనే కహా, “వో ఖుశ రహేగీ, ఔర తుమ్హేం మోబాఇల పర కౖల కరేగీ।”

వో దాదీ మాం కీ తరహ గయీ ఔర ఏక శేరనీ బన కర వాపస లౌటీ। వో హవాఈ-జహాజ సే బాహర నికలీ ఔర ప్రేస సే ఐసే బతియానే లగీ, జైసే యే ఉసకే లిఏ ఆమ బాత హో ఔర హమేశా సే యహీ కరతీ రహీ హో। ఉసనే రాష్ట్రీయ ప్రేస కో సమ్హాలా ఔర వో ప్రసిద్ధ హో గయీ।

జబ మైం ఛహ మహీనే బాద ఉస సే మిలా, మైంనే కహా, “తుమ్హారా పతి కహాం హై?”

“అరే, కహీం హోగా, ఉససే క్యా ఫర్క పడతా హై।”

(హంసీ)

సఫలతా కీ కహానీ।

(హంసీ)

మైం అపనీ బాత యే కహ కర ఖత్మ కరనా చాహూంగా కి ముఝే లగతా హై కి సమాధాన ఆపకే అందర హీ హోతా హై। సమస్యా కా హల అపనే అందర ఢూంఢిఏ। ఔర ఉన లోగోం కీ బాత సునిఏ, జో ఆపసే పహలే సమాధాన కర చుకే హైం। సారీ దునియా మేం ఐసే లోగ మౌజూద హైం। చింతా హీ మత కరిఏ। విశ్వ బైంక కీ బాత సుననే సే బేహతర హై కి ఆప జమీనీ లోగోం కీ బాతేం సునేం। ఉనకే పాస దునియా భర కే హల హైం।

మైం అంత మేం మహాత్మా గాంధీ కీ కహీ బాత దోహరానా చాహతా హూం।

“పహలీ బార వో ఆపకో అనసునా కర దేతే హైం … ఫిర వో ఆప పర హంసతే హైం … ఫిర వో ఆపసే లడతే హైం … ఔర ఫిర ఆప జీతే జాతే హైం।”

ధన్యవాద।

LOOK AT YOURSELF AFTER WATCHING THIS.mp4

Narendra Modi's speech during students felicitation of Ajmeri Comminity

Narendra Modi speech at icreate

Solve The Rubiks Cube With 2 Moves!