వయంజీవ సంరక్షకోం కీ దునియా కీ జానీ మానీ మహాన విభూతి తథా దుధవా నేశనల పార్క కీ స్థాపనా మేం అగ్రణీ ఏవం మహతీ భూమికా నిభానే వాలే పదమశ్రీ బిలీ అర్జున సింహ ఆజ కే హీ దిన యానీ ఏక జనవరీ 2010 కో దునియా సే అలవిదా కరకే పంచతత్వ మేం విలీన హో గఏ థే। యహ విడమ్బనా హీ కహీ జాఏగీ కి క్షేత్ర కే వాఇల్డ లాఇఫరోం సమేత వయంజీవ సంరక్షణ కా ఢింఢోరా పీటనే వాలే ఏనజీఓ కే అగువాకారోం నే హీ నహీం వరన్ దుధవా నేశనల పార్క ప్రశాసన నే భీ స్వర్గీయ బిలీ అర్జున సింహ కో దో సాల కే భీతర హీ భులా దియా। ఇసకా ప్రమాణ యహ హై కి క్షేత్ర మేం కహీం భీ ఉనకీ యాద మేం కోఈ కార్యక్రమ కిసీ నే ఆయోజిత కరనే కీ జహమత నహీం ఉఠాఈ హై।

బతాతే చలేం కి 15 అగస్త 1917 కో దేశ కే పంజాబ సూబే మేం కపూరథలా స్టేట కే జసవీర సింహ కే ఘర మేం అర్జున సింహ పైదా హుఏ థే। గోరఖపుర తథా మేరఠ మేం నజదీకియాం హోనే సే వహ ఫౌజ మేం భరతీ హో గఏ। ద్వితీయ విశ్వయుద్ధ మేం అంగ్రేజీ సేనా కీ ఓర సే వర్మా దేశ మేం జాకర బతౌర ఆర్మీ కైప్టన యుద్ధ లడా థా। ఇసకే బాద దేశ కీ ఆజాదీ సే పహలే హీ అర్జున సింహ నే ఫౌజ కీ నౌకరీ ఛోడ దీ థీ। ఇససే పూర్వ అపనే కుఛ రిశ్తేదారోం కే బులావే పర అర్జున సింహ ఖీరీ కే జంగల మేం శికార కరనే ఆఏ థే తబ ఉన్హోంనే బారహ వర్ష కీ అల్పాయు మేం బాఘ కా శికార కియా థా। మగర ఫిర శికార కరనే కే బాద ఉనకా హృదయ పరివర్తన హో గయా ఔర ఖీరీ కే ఘనే జంగలోం కే అలావా సంపూర్ణ ప్రకృతి కే వహ ప్రేమీ హో గఏ ఉన్హేం వయంజీవోం ఏవం పక్షియోం మేం ఖాస కర బాఘ సే బేహద ప్రేమ హో గయా। ఫౌజ మేం వహ ఏయరఫోర్స మేం జానా చాహతే థే లకని ఉనకీ ఇచ్ఛా కే ఆగే కద ఆ గయా। యహ ఇచ్ఛా పూరీ కరనే కే లిఏ స్వతంత్రతా కే బాద వహ ఖీరీ కే పలియా థానా క్షేత్ర కే తహత జంగల కీ సీమా పర ఉన్హోంనే టాఇగర హైవన కే నామ సే ఆశియానా బనాకర రహనే లగే। కేన్ద్రీయ సరకార మేం పహుంచ ఔర ప్రధానమంత్రీ స్వర్గీయ ఇన్దిరా గాంధీ సే నజదీకియాం హోనే కే కారణ పర్యావరణ ప్రేమీ బిలీ అర్జున సింహ కో విలాయత సే లాఈ గఈ తారా నామక బాఘిన కో పాలనే పోసనే కే లిఏ శ్రీమతీ గాంధీ నే హీ ఉన్హేం సౌంపా థా। ఇస బీచ దో ఫరవరీ 1977 కో దుధవా నేశనల పార్క కీ స్థాపనా కరానే మేం భీ బిలీ అర్జున సింహ కా ఖాసా మహత్వపూర్ణ యోగదాన రహా। ఇనకే ప్రయాసోం సే హీ 1984 మేం బాఘ సంరక్షణ పరియోజనా కీ భీ శురూఆత హుఈ థీ। యూపీ, ఖీరీ ఔర దుధవా కో దునియా కే పర్యటన మానచిత్ర పర ఏక సమ్మానజనక స్థాన దిలవానే మేం బిలీ అర్జున సింహ నే అహమ భూమికా అదా కీ థీ। ఉన్హోంనే దుధవా కీ ఖ్యాతి కో బ్రిటేన, ఇంగ్లైండ ఆది దునియా కే అన్య దేశోం తక పహుంచాయా। హైరియట ఔర జూలియట నామక నర మాదా తేందుఆ కో అపనే ఆవాస పర పాల పోసకర బడా కియా థా। బీతే దో సాల పూర్వ ఏక జనవరీ కో బిలీ అర్జున సింహ నే జబ ఇస దునియా సే అలవిదా కహా థా తబ ఉనకే అంతిమ దర్శనోం కే లిఏ దేశ విదేశ సే ఉనకే నాతే రిశ్తేదారోం కే సాథ హీ క్షేత్రీయ జన ప్రతినిధి, డబ్ల్యూడబ్ల్యూఏఫ కే అధికారీ తథా సూబే కే వన విభాగ కే ఉచ్చాధికారీ యహాం ఆఏ థే। దుధవా నేశనల పార్క కే కర్మచారియోం నే సీమా పర ఉనకీ శవయాత్రా కో సలామీ భీ దీ థీ। లేకిన యహ విడమ్బనా కీ బాత యహ హై కి దో సాల హీ బీతా హై కి క్షేత్రీయ లోగోం నే ఉనకో భులా దియా యహాం తక దుధవా నేశనల పార్క ప్రశాసన నే హీ ద్వితీయ పుణ్యతిథి పర బిలీ కో యాద కియా ఔర న హీ వాఇల్డ లాఇఫర హోనే కా దంభ భరనే వాలోం సమేత వయంజీవ సంరక్షణ కే నామ పర చలా రహే ఏనజీవోం కే అగువాకారోం ద్వారా కోఈ కార్యక్రమ ఆయోజిత కియా గయా। ఇససే లగతా హై కి క్షేత్ర కీ మహాన విభూతి బిలీ అర్జున సింహ కో యహాం కే లోగోం నే భులా దియా హై। బిలీ అర్జున సింహ కీ ద్వితీయ పుణ్యతిథి పర మైం అపనీ ఓర సే శ్రద్ధాంజలి అర్పిత కరతా హై।
కితాబేం లిఖీ, తమామ పురస్కారోం సే నవాజా గయా
బిలీ అర్జున సింహ కో టాఇగర కంజరవేశన కే లిఏ కిఏ గఏ ఉనకే మహత్వపూర్ణ యోగదాన కే లిఏ 1979 మేం దేశ కే అలంకరణ పదమశ్రీ ఉపాధి సే విభూషిత కియా గయా। సన్ 2005 మేం అమేరికా కే విశ్వస్తరీయ పాలగేటీ ఏవార్డ సే భీ ఉన్హేం నవాజా గయా థా। ఇససే పూర్వ 1977 మేం విశ్వ మేం విశ్వజీత కోష సే గోల్డన ఆర్క పురస్కార మిలా। 1989 మేం ఈఏసఏసఓ సమ్మాన, 2003 మేం సేంక్చురీ ఏమఏమఆరఓ లాఇఫ టాఇమ సర్విస సమ్మాన, సన్ 2005 మేం యశ భారతీ సమ్మాన సే భీ ఉనకో నవాజా గయా థా। బిలీ అర్జున సింహ ద్వారా వయంజీవ తథా బాఘ సంరక్షణ పర ది లీజేండ ఆఫ మైనఇటర టాఇగర, టాఇగర హైవన, వాచింగ ఇండియాజ వాఇల్డ లాఇఫ, తారా ద టాఇగ్రేస, ప్రింస ఆఫ కైట్స, బాయోగ్రాఫీ ఇండియస వాఇల్డ లాఇఫ ఆది పుస్తకేం భీ లిఖీ జో విశ్వ స్తర పర ఖాసీ ప్రసిద్ధ హుఈ। బ్రిటిశ లేఖక డఫ హర్టడేవిస ద్వారా బిలీ కే జీవన పర లిఖీ గఈ పుస్తక ఆనరేటీ టాఇగర ద లాఇఫ ఆఫ బిలీ అర్జున సింహ భీ ఖాసీ చర్చిత రహీ।
 |
| సూనా హో గయా టాఇగర హేవన
|