విశ్వ భాషా ఉస భాషా కో కహతే హైం జిసకా ప్రయోగ అంతరరాష్ట్రీయ
స్తర పర హోతా హై ఔర జిస భాషా కో లోగ దూసరీ భాషా యా అతిరిక్త భాషా కే రూప మేం సీఖతే
హైం।హిందీ భాషా కీ బఢతీ జా రహీ లోకప్రియతా కా అందాజా ఇసీ సే హీ
లగాయా జా సకతా హై కి విశ్వ భర మేం హిందీ సీఖనే వాలోం కీ సంఖ్యా మేం జబరదస్త ఇజాఫా హుఆ హై।పిఛలే 8 వర్షోం
మేం హిందీ బోలనే కీ మాంగ మేం 50% కీ వృద్ధి హుయీ హై। భారత
దేశ కే చతుర్దిక వికాస కో దృష్టిగత రఖతే హుఏ అనివాసీ భారతీయ భీ అపనీ అగలీ పీఢీ కో
హిందీ సిఖానే కే లిఏ ప్రేరిత కర రహే హైం జిససే భారత మేం యా తో వే నివేశ కర సకేం
అథవా వాపస లౌట ఆయేం। 1980 ఔర 1990 కే దశక మేం భారత మేం ఉదారీకరణ,
వైశ్వీకరణ తథా ఔద్యోగీకరణ
కీ ప్రక్రియా తీవ్ర హుఈ పరిణామస్వరూప అనేక విదేశీ బహురాష్ట్రీయ కంపనియాం
భారత మేం ఆఈం తో హిందీ కే లిఏ ఏక ఖతరా దిఖాఈ దియా థా,
క్యోంకి వే
అపనే సాథ అంగ్రేజీ లేకర ఆఈ థీం, ఆజ మనోరంజన కీ దునియా మేం హిందీ సబసే అధిక మునాఫే కీ భాషా హై కుల విజ్ఞాపనోం కా లగభగ 75
ప్రతిశత హిందీ మాధ్యమ మేం హై। ‘గినీజ
వర్ల్డ రికౖర్డ – అబ ఇండియా తోడేగా’ కార్యక్రమ కా హిందీ మేం ప్రస్తుతి విశ్వవ్యాపీ
హిందీ కే ప్రభుత్వ కా హీ పరిణామ హై।
అంగ్రేజోం నే అపనే ఔపనివేశిక కాల మేం అంగ్రేజీ కో థోపా థా। శతాబ్దియోం బాద భీ అంగ్రేజోం కే తాత్కాలీన ఉపనివేశ మేం అంగ్రేజీ అభీ తక జనభాషా నహీం బన పాఈ హై। ఇసకే అతిరిక్త భారత కే రాజ్యోం మేం హిందీ ఏక సంపర్క భాషా కే రూప మేం అపనీ జడేం జమా చుకీ హై సిర్ఫ యహీం తక నహీం బల్కి పాకిస్తాన, బంగలాదేశ, నేపాల, దక్షిణ ఏశియా, ఖాడీ కే దేశోం ఆది మేం భీ హిందీ అపనీ లోకప్రియతా మేం సతత వృద్ధి కరతీ జా రహీ హై। యద్యపి వర్తమాన మేం చీనీ భాషా అధికాఁశ లోగోం ద్వారా బోలీ జాతీ హై పరన్తు శీఘ్ర హీ చీనీ భాషా కా స్థాన హిందీ గ్రహణ కర లేగీ క్యోంకి విశ్వ మేం భారతీయ చాహే తామిలనాడు కే హోం, కేరలా యా ఓడిశా కే హోం అథవా కిసీ అన్య భారతీయ రాజ్య కే జబ యహ సబ విదేశోం మేం ఆపస మేం మిలతే హైం తో ఇనకీ సంపర్క భాషా హిందీ హోతీ హై। ఇసకే అతిరిక్త విదేశోం మేం హిన్దీ పఠన-పాఠన కా భీ చలన
జోర పకడనే లగా హై। హిందీ సోసాఇటీ సింగాపుర / Hindi Society
(Singapore) ద్వారా కుల 7 హిందీ ప్రశిక్షణ కేంద్ర చలాయే జా రహే హేం జిసమేం బచ్చోం సే లేకర వయస్కోం
తక కో హిందీ ప్రశిక్షణ ప్రదాన కియా జాతా హై। యహ సంస్థా వర్ష 1990 మేం స్థాపిత హుయీ హై ఔర అబ తక కుల 2100 సే అధిక విద్యార్థియోం కో సఫల ప్రశిక్షణ
ప్రదాన కర చుకీ హై। ఇసకే అతిరిక్త 54 స్కూలోం మేం పేరేలల హిందీ ప్రోగ్రామ (Parallel Hindi
Programme) (PHP) చల రహా హై। ఓస్ట్రేలియా కే
విక్టోరియా ప్రాంత కీ సరకార నే దేశ కీ కేంద్ర సరకార సే హిందీ కో రాష్ట్రీయ పాఠ్రయక్రమ
మేం శామిల కరనే కీ గుజారిశ కీ హై। విక్టోరియన సరకార నే రాష్ట్రీయ పాఠ్యక్రమ
అథౖరిటీ సే పూఛా హై కి క్యోం హిందీ కో దేశ కే పాఠ్యక్రమ మేం 11
భాషాఓం
కే సాథ శామిల నహీ కియా జా సకతా? రాజ్య సరకార నే అపనే పత్ర మేం కహా
కి హిందీ దేశ మేం సబసే జ్యాదా బోలీ జానే భాషా బన చుకీ హై, హిందీ నే పిఛలే దస
సాలోం మేం 100 ప్రతిశత సే భీ జ్యాదా కీ గతి సే వికాస
కియా హై।
లేకిన భారత మేం విదేశీ భాషా సీఖనే కా చలన ఉతనా ఉత్సాహీ నహీం హై। లేకిన
అబ కేంద్రీయ విద్యాలయోం మేం అగలే సత్ర సే చీనీ భాషా కీ కక్షాఏం శురూ కరనే కీ తైయారీ చల రహీ హై, లేకిన సవాల ఉఠ ఖడా హుఆ హై కి సిఖాఏగా
కౌన? దిల్లీ
మేం కుఛ సంస్థాన చీనీ భాషా సిఖాతే హైం, ఇసలిఏ చీనీ జాననే వాలే కుఛ లోగ తో మిల జాంఏగే। థోడీ బహుత
మదద చీనీ దూతావాస భీ కరనే కో తైయార హై। లేకిన దిల్లీ కే సభీ స్కూలోం ఔర అన్య శహరోం కే
స్కూలోం మేం చీనీ పఢానే కే లిఏ సైకడోం శిక్షక చాహిఏ హోంగే। ఇసకే లిఏ కేంద్రీయ విద్యాలయ సంగఠన
నే సాంస్కృతిక
ఆదాన –ప్రదాన కార్యక్రమ
ఔర అన్య శైక్షిక కార్యక్రమోం కే తహత భారత మేం హిందీ
సీఖనే యా శోధ కే లిఏ ఆఏ చీనియోం సే హిందీ సిఖానే కీ గుజారిశ కర రహా హై। కేంద్రీయ
విద్యాలయ ప్రశాసన నే విదేశీ భాషాఓం కీ బఢతీ జరూరత కే మద్దేనజర ఛాత్రోం కో ఛఠీ కక్షా సే హీ ఇనకా
ఆరంభిక జ్ఞాన కరానే కా నిర్ణయ లియా హై। శురూఆత జర్మన సే కీ జా చుకీ హై। లేకిన అభీ తక 34 కేంద్రీయ విద్యాలయోం మేం హీ జర్మన
భాషా కీ పఢాఈ శురూ హో పాఈ హై। అగలే సత్ర సే స్కూలోం మేం
చీనీ భాషా కీ శురూఆత కీ జా రహీ హై। జో అన్య
భాషాఏం బాద మేం శురూ హోంగీ ఉనమేం ఫ్రేంచ, జాపానీ, స్పేనిశ శామిల హైం। ఏక ఉచ్చ అధికారీ కే అనుసార హమ చీనీ భాషా
పఢానే వాలే
శిక్షకోం కీ తలాశ కర రహే హైం।
యూఁ తో హమారీ సంస్కృతి మేం "వసుధైవ కుటుంబకమ"
వర్షోం సే రచా-బసా హై పర జిస సాజ-సజ్జా సే వైశ్వీకరణ యా భూమండలీకరణ నే
ఖుద కో ప్రస్తుత కియా హై, ఉససే హీ ప్రభావిత హోకర భారతీయ విజ్ఞాపన ముఖర
హో బోల పడా-'కర లో దునియా, ముట్ఠీ మేం'। కథా సాహిత్య,
యాత్రా విత్రాంత,
ఫిల్మోం,
విదేశీ
వస్తుఓం సే చలతే-మచలతే, విదేశ కబ దేశ జైసా లగనే లగా పతా హీ
నహీం చలా। కల తక నౌకరీ కే లిఏ కీ జానేవాలీ విదేశ యాత్రా కబ శాపింగ ఔర
భ్రమణ కే రూప మేం జిందగీ కీ ఆమ చర్చా కా విషయ హో గఈ, యహ విభిన్న దేశోం కే
జనమానస కో భీ జ్ఞాత నహీం। తకనీకీ క్రాంతి నే తో వర్షోం సే లోకప్రియ గీత-'మేరే పియా గఏ
రంగూన, కియా హై వహౖ సే టేలీఫూన, కి తేరీ యాద సతాతీ హై'
కో
జనసామాన్య కే జీవన మేం విభిన్న రాగ-రాగినియోం కే సాథ ఉతార దియా ఔర ఇస
ప్రకార హర ప్రకార కీ దూరియౖ నజదీకియోం మేం పరివర్తిత హో గఈ ఔర సాథ హీ బదలనే
లగీ అపనీ-అపనీ కహానీ సంగ లోగోం కీ జిందగానీ, పర క్యా జిందగానియోం
మేం పరివర్తన సచముచ మేం ఆ గయా హై అథవా పరివర్తన బాధిత సా లగతా హై?
నహీం,
ఐసా
కైసే సంభవ హో సకతా హై భలా, కి ఏక తరఫ హమ భూమండలీకరణ కే నినాద కే
నిత-ప్రతిదిన నఏ రంగ-ఓ-అందాజ సే రూ-బ-రూ హో రహే హైం తథా దూసరీ ఓర విభిన్న బాధాఓ
కీ భీ అనవరత చర్చాఏఁ జారీ హైం। శాయద ద్వంద్వ హీ వికాస కీ సీఢీ హై ఔర
ఇసీ దౌర సే భూమండలీకరణ కా ప్రాథమిక చరణ గుజర రహా హై।
వికాసశీల యుగ మేం సమతల హోతీ దునియా మేం భౌగోలిక సీమాఏఁ ని:సందేహ టూట రహీ హైం కిన్తు సాంస్కృతిక మూల్యోం కే సాథ అభివ్యక్తి మేం కిసీ ప్రకార కీ టూట-ఫూట ఔర సమామేలన నహీం దిఖలాఈ పడ రహా హై బల్కి సాంస్కృతిక మూల్య ఔర నీజి అభివ్యక్తి శైలీ నే విశ్వ మేం భాషా కీ అస్మితా కో జిస ప్రఖర అందాజ మేం పిఛలే కుఛ వర్షోం సే ఏక సామయిక వ మహత్వపూర్ణ విషయ బనాయా హై ఉససే విశ్వ పటల పర భాషాఏఁ ఏక నఈ దీప్తి ఔర మహత్వ కే సంగ అపనీ ఉమంగ, తరంగ కీ లయ మేం అపనే అస్తిత్వ ఆరోహణ కా మృదంగ బజా రహీ హైం। యహ సబ పూర్వనియోజిత కార్యప్రణాలీ కా పరిణామ నహీం హై ఔర వైసే భీ అఖిల విశ్వ స్తర పర అపనీ-అపనీ భాషా కీ సాధనా, ఆరాధనా ఔర విశ్వ విజయ కామనా కీ ఉర్జాపూర్ణ హలచలేం గణేశ జీ కో దూధ పిలానే జైసీ రహస్యమయీ లోకచేతనా నహీం హో సకతీ హై, తో ప్రశ్న ఉఠనా స్వాభావిక హై కి భూమండలీకరణ కే పరలీకరణ మేం అపనీ శరణ మేం కిన భావీ ఆవరణోం కో ఛుపాఏ భాషాఏఁ అపనే-అపనే తీర ద్వారా అశ్వమేధ యజ్ఞ మేం నిమగ్న హైం। పిఛలే దో దశకోం సే భాషాఈ సంఘర్ష చల రహా హై తథా జైసే-జైసే వైశ్వీకరణ అపనే ప్రభావ కో బఢాతే జా రహా హై వైసే-వైసే భాషా కా మసలా అపనీ గహరాఈయోం కా విశ్లేషణ కరతే హుఏ అపనే నిఖార కో ఔర సఁవార రహా హై। హిందీ తో అపనీ సంఘర్ష యాత్రా అనవరత జారీ రఖే హుఏ హై తథా ఇస సంఘర్ష కే దౌరాన హిందీ కీ అనేకోం ఛటాఏఁ బరబస అపనీ ఓర ఖీంచ లేనే కీ కూవత పా బైఠీ హై।
భూమండలీకరణ కో, సమతల దునియా కా నామ భీ దియా గయా హై జిససే ఏక దేశ సే దూసరే దేశ మేం ఆవాగమన, సంపర్క, వ్యాపార ఆది సహజ ఔర సామాన్య హోతా జాఏగా। భూమండలీకరణ కే సమతల హోనే సే దేశోం కే బీచ కీ ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక ఆది దీవారేం టూట రహీ హైం, హర ప్రకార కే వాద కా విశ్వస్తరీయ మానకీకరణ కా ఏక తేజ దౌర చల రహా హై, ప్రతియోగితాఓం ఔర ఉపలబ్ధియోం కా దాయరా అపనీ సీమాఓం కో తోడతే హుఏ పూరీ ధరతీ తక పసర రహా హైం జిసమేం హర తరఫ సరల, సహజ, సర్వమాన్య ఔర సారగర్భిత విభిన్న తత్వోం వ పక్షోం కీ మాఁగ హో రహీ హై। ఇస ప్రకార అతి విస్తృత కార్యక్షేత్ర మిల జానే సే ప్రత్యేక రాష్ట్ర అపనీ మౌలిక సభ్యతా, సంస్కృతి కో లేకర ఉభర రహా హై తథా ఇస సభ్యతా ఔర సంస్కృతి కే సాథ అపనే రాష్ట్ర కీ భాషా కో అభివ్యక్తి కా మాధ్యమ బనా, అపనీ ఏక ముకమ్మల పహచాన కీ ఫిరాక మేం లగా హై। వైశ్వీకరణ కా యహ దౌర ప్రత్యేక రాష్ట్ర కే శక్తి పరీక్షణ కా హై జిసమేం అభివ్యక్తియాఁ అపనీ మహత్వపూర్ణ భూమికాఏఁ నిభాఏఁగీ తథా జిస రాష్ట్ర కా సమ్ప్రేషణ జితనా ప్రఖర ఔర పరిస్థితిజన్య హోగా వహ బాజీ ఉతనీ హీ సుగమ తౌర పర ఉస దేశ కే హాఁథ హోగీ। అతఏవ భూమండలీకరణ మేం భాషాఓం కీ వర్చస్వతా కా అఘోషిత వ అప్రత్యక్ష లడాఈ జారీ హై।
భూమండలీకరణ కే ఇస ఆరమ్భిక దౌర మేం హిందీ నే స్వంయ కో రాష్ట్ర కీ బిందీ ప్రమాణిత కరతే హుఏ అపనే డైనే కో హనుమాన కీ తరహ విశాల రూప దేనే మేం సఫలతాపూర్వక ప్రయత్నశీల హై। హిందీ కీ జబ భీ బాత హో తబ ఉర్దూ భాషా కా జిక్ర న హో యహ హో నహీం సకతా, అతఏవ భారత ఔర పాకిస్తాన దోనోం దేశోం కే నాగరికోం ఆది ద్వారా హిందీ భాషా కో నిరన్తర వ్యాపక ఔర సక్షమ ఆధార దియా జా రహా హై। హిందీ కీ సీమాఏఁ యహీం ఆకర ఖతమ నహీం హో జాతీ హైం బల్కి ఇసకే వికాస మేం ద్రవిడీయన, తుర్కీ, ఫారసీ, అరబీ, పుర్తగాలీ ఔర అంగ్రేజీ భాషాఓం కా ఉల్లేఖనీయ యోగదాన హై। భారత దేశ కీ సభ్యతా ఔర సంస్కృతి కో ఇసీ ప్రకార కీ భాషా సంచేతనా సహిత ఆఠ సౌ వర్షోం సే కుశలతాపూర్వక అభివ్యక్త కియా జా రహా హై। వైశ్వీకరణ కే వర్తమాన దౌర మేం డిజీటల మిడీయా ద్వారా హిందీ కో అఫ్రీకా, మధ్య-పూర్వ, యూరోప ఔర ఉత్తరీ అమేరీకా మేం ఏక చిత్తాకర్షక ఢంగ సే లగాతార పహుఁచాయా జా రహా హై। దూసరీ ఓర బహురాష్ట్రీయ కంపనియౖ దక్షిణ ఏశియా కే బాజార మేం పైఠ లగానే హేతు హిందీ కీ ఉపయోగితా మేం ఉత్తరోత్తర బఢోతరీ కరతే జా రహీ హైం। ఇన సబకే సాథ కుశల మానవ శ్రమ, విశేషజ్ఞోం కీ జరూరతోం ఆది కే లిఏ భీ దక్షిణ ఏశియా విశ్వ కో అపనీ ఓర ఖీంచ రహా హై। ఇసకా తాత్పర్య యహ కతఈ నహీం హై కి విశ్వ మేం అన్య భాషాఏఁ అలసాఈ సీ హైం బల్కి విశ్వ మేం అపనే పరచమ కో లేకర హిందీ కే సాథ అగ్రణీ కతార మేం దౌడ లగానేవాలీ జర్మన, ఫ్రేంచ, జాపానీ, స్పైనిశ ఔర చీనీ జైసీ ప్రముఖ భాషాఏఁ భీ కదమ సే కదమ మిలాకర ఏక-దూసరే సే ఆగే నికలనే కీ హోడ మేం దౌడ రహీ హైం। ఏక తాజా భాషాఈ అనుమాన కే అనుసార విశ్వ మేం కుల ఛహ హజార ఆఠ సౌ నౌ భాషాఏఁ బోలీ జా రహీ హైం జిసమేం సే 905 భాషాఓం కో బోలనేవాలోం కీ సంఖ్యా ఏక లాఖ సే కమ హై। ఇన సభీ భాషాఓం మేం హిందీ కో సీధే చునౌతీ దేనేవాలీ భాషా చీన మేం బోలీ జానవాలీ మైండ్రీన భాషా హై। జ్ఞాతవ్య హై కి జనసంఖ్యా కీ దృష్టి సే చీన ఔర భారత కో చునౌతీ దే పానా అన్య దేశోం కే లిఏ కఠిన కార్య హై।
భూమండలీకరణ 21 వీం శతాబ్దీ మేం వైశ్విక గౖవ బనతే జా రహా హై। ఏక అరబ సే భీ అధిక నాగరికోం కే భారత దేశ నే, తేజ గతి సే వికసిత హో రహీ ఇసకీ అర్థవ్యవస్థా నే, విశ్వ కో అపనీ ఓర దేఖనే కే లిఏ వివశ కర దియా హై। హాల హీ మేం జబ యహ తథ్య ఉభరా కి దునియా కీ 3 హజార భాషాఓం ఔర బోలియోం కా అస్తిత్వ వర్ష 2050 తక సమాప్త హో జాఏగా, జిసే సునకర విశ్వ కీ భాషాఏఁ చౌంక ఉఠీం తథా భారత దేశ మేం దబే శబ్దోం మేం ఏక సుగబుగాహట సీ చలీ కి కహీం హిందీ భీ తో ఇన తీన హజార భాషాఓం మేం ఏక నహీం హై। యహ ఏక కాల్పనిక భయ మాత్ర హై కింతు ఇససే ఏక సంకేత యహ భీ మిలతా హై కి దేశ మేం కుఛ ఐసే లోగ భీ హైం జిన్హేం హిందీ భాషా కీ సమాప్తి కీ శంకా హై। జబకి అమేరీకా కే సేంట్రల ఇంటేలీజేంస ఏజేన్సీ కీ 2005 కీ సీ.ఆఈ.ఏ. వర్ల్ర్డ ఫైక్ట బుక కే అనుసార ధరతీ పర బోలీ జానేవాలీ భాషాఓం మేం సే హిందీ విశ్వ కీ సబసే ప్రభావశాలీ చతుర్థ భాషా హై। యహౖ పర మేరా ప్రయాస హిందీ భాషా కే వ్యక్తవ్యోం కా ప్రస్తుతీకరణ నహీం హై బల్కి కోశిశ హై హిందీ భాషా కీ ఇన దో విరోధీ మానసికతా కే విశ్లేషణ కా, జిసమేం ఏక ఓర భారత దేశ కే కుఛ లోగోం కా భయ హై తో దూసరీ ఓర భూమండలీయ స్తర పర ఉస భయ కా నిరాకరణ భీ ఉపలబ్ధ హై। యది హమ పహలే భారత కీ ఇస మానసికతా కా విశ్లేషణ కరేం తో నతీజా యహీ హోగా కి బహుత కమ లోగ హైం జో హిందీ కీ వర్తమాన గతి ఔర ప్రగతి కీ స్పందనోం కా అద్యతన అనుభవ కర రహే హైం వరనా అధికాంశత: లోగోం కీ భాషాగత ధారణాఏఁ యత్ర-తత్ర, పఠన-శ్రవణ కే ఆధార పర వేతాల కథా సరీఖీ హైం। హమారే దేశ మేం హిందీ నిరంతర విభిన్న స్తరోం పర స్వీకారీ జా రహీ హై ఇసకే బావజూద భీ యహ ధారణా మానస మేం ఘర కర గఈ హై కి - లోగ క్యా కహేంగే। హమారా దేశ హిందీ కీ మానసికతా సే అభీ భీ జూఝ రహా హై, జబకి విశ్వ మేం హిందీ కే ప్రచార-ప్రసార ఔర లోకప్రియతా కా విశ్లేషణ పరిణామ, హిందీ కో ఏక ఉర్జాపూర్ణ భవిష్య కీ ఓర లే జా రహా హై।
విశ్వ స్తర పర హిందీ కే విస్తార మేం హిందీ సాహిత్య కీ ఉల్లేఖనీయ భూమికా హై ఔర అభీ భీ హిందీ సాహిత్య అపనీ ఇస భూమికా కో బఖూబీ నిభా రహా హై। సమయ కే సంగ భూమికా కే తరీకే మేం బదలావ ఆతే జా రహా హై। హిందీ సాహిత్య అబ తకనీకీ సే భీ జుడ రహా హై తథా కంప్యూటర కీ విభిన్న విధాఓం మేం హిందీ అపనీ ఉపస్థితి కో దర్జ కరాతే బఢ రహీ హై। హిందీ గద్య విధా మేం అభివ్యక్తి, గర్భనాల ఆది జైసీ వేబ పత్రికాఏఁ హైం తథా కావ్య మేం అనుభుతి ఆది జైసీ వేబ పత్రికాఏఁ హిందీ సాహిత్య కే బేహతర ఛవి కో నిరంతర నిఖార రహీ హైం తథా ఐసీ కఈ పత్రికాఓం కో విదేశోం సే ఏక బడా పాఠక వర్గ మిలా హై। జాలఘర పర అనేకోం హిందీ పత్రికాఏఁ ఔర బ్లౖగ హిందీ కే మహత్వ కో దర్శాతే హుఏ ప్రభావశాలీ ఢంగ సే ప్రచార-ప్రసార మేం వ్యస్త హైం। భూమండలీకరణ కే యుగ మేం సూచనా ఔర ప్రౌద్యోగికీ కే తాల-మేల కే బినా హిందీ కే విస్తార కీ కల్పనా తక నహీం కీ జా సకతీ హై। అపనీ తమామ కఠినాఈయోం కే బావజూద భీ హిందీ నే జిస తరహ ప్రౌద్యోగికీ జగత మేం అపనా పైర జమాయా హై ఉసకీ భూరి-భూరి ప్రశంసా ముక్త కంఠ సే జితనీ జ్యాదా కీ జాఏ ఉతనా హీ కమ హై। కౌన లోగ హైం జో హిందీ ఔర ప్రౌద్యోగికీ కే సంగమ కే లిఏ ఉల్లేఖనీయ భూమికాఏఁ నిభా రహే హైం? ని:సందేహ భూమండల కే విభిన్న దేశోం మేం బసే భారతీయ ఔర హిందీ ప్రేమీ, భారత సరకార తథా దేశ మేం ముట్ఠీ భర ప్రౌద్యోగికీ సే నాతా రఖనేవాలే హిందీ ప్రేమీజన। ఆజ వ్యక్తి కా మోబాఈల నంబర జితనా జరూరీ హో గయా హై ఉతనా హీ మహత్వపూర్ణ హో గయా ఇంటరనేట కా ఉసకా ఆఈ.డీ.। కంప్యూటర సే జుడే రహనే సే ఇంటరనేట కీ దునియా మేం హిందీ కే ఫైలతే సామ్రాజ్య కీ నవీనతమ జానకారియౖ మిలతీ రహతీ హైం। ప్రసిద్ధ సర్చ ఇంజన గూగల కే ప్రముఖ ఏరిక శ్మిట కా మాననా హై కి అగలే పాంచ సే దస సాలోం మేం హిందీ ఇంటరనేట పర ఛా జాఏగీ ఔర అంగ్రేజీ ఔర చీనీ కే సాథ హిందీ ఇంటరనేట కీ దునియా కీ ప్రముఖ భాషా హోగీ।
ఇంటరనేట పర హిందీ కే ప్రయోగ మేం సబసే బడీ కఠినాఈ హిందీ ఫౖన్ట కీ హై। హిందీ కే ఫౖన్ట మేం ఏకరూపతా కే అథక ప్రయాసోం సే యూనికోడ కీ ఉపలబ్ధి నే హిందీ ఫౖన్ట కో ఏకరూపతా దేనే కా ప్రయాస కియా హై కింతు అభీ భీ మంజిల కాఫీ దూర హై। జాలఘర కీ కుఛ ప్రముఖ పత్రికాఓం నే యూనికోడ కో అపనా లియా హై కింతు విభిన్న బైంకోం, కార్యాలయోం ఆది మేం అభీ భీ ఇసే పూరీ తరహ అపనాయా జానా బాకీ హై। హిందీ కీ విభిన్న సౖఫ్టవేయర కంపనియోం కో భీ చాహిఏ కి వే ఇస దిశా మేం కుఛ కారగర కదమ ఉఠాఏఁ కింతు ఉన్హేం వ్యావసాయిక ఖతరోం కా అందేశా హై అతఏవ ఏక సార్థక పహల నహీం హో పా రహీ హై। ఇంటరనేట జగత మేం హిందీ లిఖనే కే లిఏ రోమన లిపి కా సహారా లియా జా రహా హై కింతు ఇసకా ఆశయ యహ నహీం లగాయా జానా చాహిఏ కి దేవనాగరీ లిపి ఛూట రహీ హై బల్కి యాహూ జేసే నేట ప్రదాన కరనేవాలీ కంపనీ దేవనాగరీ లిపి కో లేకర గంభీర నహీం హుఈ హై జబకి గూగల ద్వారా సరాహనీయ ప్రయాస హో రహే హైం। నేట పర దేవనాగరీ లిపి కీ వర్చస్వతా కే పీఛే వ్యావసాయిక దృష్టికోణ సే భీ కహీం అధిక రూకావట దృఢ ఇచ్ఛాశక్తి కా అభావ హై। క్యా ఆప లోగోం కో నహీం లగతా కి భాషా కీ తమామ ఖూబియోం కే బావజూద భీ హిందీ దృఢ ఇచ్ఛాశక్తి కీ కమీ కా శికార హై। మానవ శరీర మేం రక్త కీ కమీ సే ప్రచలిత శబ్ద ఏనిమిక కా ఉపయోగ కియా జాతా హై జబకి దృఢ ఇచ్ఛాశక్తి కీ కమీ సే హిందీ ఏనిమిక హో గఈ హై।
హిందీ కీ ఏక విచిత్ర స్థితి నజర ఆ రహీ హై జిసకే తహత్ కుఛ లోగ హిందీ కే వర్తమాన గతి, ప్రగతి ఔర నీతి కో సహజ, సామాన్య ఔర సుబద్ధ నామకరణ సే విభూషిత కర రహే హైం తో కుఛ లోగ ఇసే అశుద్ధ, అనర్గల ఔర అభద్ర విశేషణోం సే నవాజనే మేం నహీం హిచక రహే హైం, ఇస ప్రకార హిందీ చర్చా-పరిచర్చా కే అనేకోం దౌర సే గుజర రహీ హై తథా సమయ-సమయ పర అగ్ని పరీక్షాఓం సే గుజరతే హుఏ అపనీ కుందనీయ ఆభా సహిత జనమానస కే హృదయ మేం వందనీయ భాషా బనతీ జా రహీ హై। యహ తో స్పష్ట హై కి భూమండల మేం హిందీ కీ ఏక బయార చల పడీ హై, కహీం తేజ హై, కహీం మంథర హై తో కహీం ఉనీందీ సీ కసమసా రహీ హై। యహ ప్రగతి పథ యకబయక కైసే ఉభర పడా కోఈ కరిశ్మా కహా జాఏ యా కి అలాదీనీ తాకత ? స్థూల తౌర పర దేఖా జాఏ తో యహ హమారే దేశ కే బాజార కా అసర హై జిసమేం ఆర్థిక వికాస, జనసంఖ్యా ఆది నే భూమండల కో అపనీ ఓర మోడ లియా హై। వరనా కిసనే సోచా థా కి అమేరికన ప్రశాసన ఏక దిన బోల ఉఠేగా కి 21వీం శతాబ్దీ మేం రాష్ట్రీయ సురక్షా ఔర సమృద్ధి కే లిఏ అమేరికీ నాగరికోం కో హిందీ సీఖనీ చాహిఏ। బాత యహీం తక నహీం హై బల్కి అమరీకీ రాష్ట్రపతి బుశ నే అపనే అహమ్ రాష్ట్రీయ భాషణ మేం కహా కి 'హమ హౖథ పర హౖథ ఘర కర నహీం బైఠ సకతే। దునియా కీ అర్థవ్యవస్థా మేం హమ భారత ఔర చీన జైసే నఏ ప్రతియోగీ దేఖ రహే హైం।" హమేం దునియా బడీ ఉత్సకుతాపూర్ణ నజరోం సే దేఖ రహీ హై జిసకా ఏక ఉదాహరణ హమేం మార్చ, 2006 కా ఆమ బజట పేశ కరతే హుఏ బ్రిాతానీ విత్త మంత్రీ కే వక్తవ్య మేం భీ మిలతా హై జిసమేం ఉన్హోంనే కహా హై కి " భారత ఔర చీన సే మిలనే వాలీ కడీ ప్రతిస్పర్ధా కా మతలబ హై కి హమ హౖథ పర హౖథ ధర కర నహీం బైఠే రహ సకతే।" ఇసకే అతిరిక్త బహురాష్ట్రీయ కంపనియోం ద్వారా హిందీ కో గలే సే లగానా తో సర్వవిదిత హై తథా హమారే సమాజ కే చర్చిత తథా మనోరంజన హేతు జనిత సాస-బహూ కే ఝగడే కో భీ శీత పేయ కీ బహురాష్ట్రీయ కంపనియౖ కోకా కోలా ఔర పేప్సీ కే హిందీ విజ్ఞాపన మహాసమర నే మాత కర దియా హై। వస్తుత: హిందీ అబ కేవల జనసామాన్య కీ భాషా హీ నహీం రహ గఈ హై బల్కి బాజార కీ ఏక మజబూరీ భీ బన గఈ హై। చైనలోం పర రిమోటీయ ఉడాన భర కర దేఖిఏ తో హర ఠహరావ పర విజ్ఞాపన హిందీ హీ బోలతే మిలేగా।
హిందీ చాహే విజ్ఞాపన కీ భాషా కే రూప మేం హో యా
కిసీ అన్య విధా మేం ఉసకా ప్రభావ కిసీ సీమా తక హీ నహీం రహతా బల్కి విభిన్న
ప్రచార-ప్రసార మాధ్యమోం సే భూమండల మేం విస్తృత హో జాతా హై। సంసార కే లగభగ 120
దేశోం
మేం భారతీయ మూల కే లోగ రహతే హైం। ఇనమేం సే బహుత బడీ సంఖ్యా అపనీ
భాషా భూల చుకీ హై పర ఇసకా మతలబ యహ నహీం హో సకతా కి వే హిందీ సీఖ నహీం రహే
హైం। భూమండలీయ ఆకాశ పర పైర పసారతీ హిందీ అపనే కఈ రూప దిఖలా రహీ హై తథా యహ
కహనా కఠిన హై కి కిస దేశ మేం హిందీ కిస అందాజ మేం హోగీ ఠీక వైసే హీ
జైసే బంబఈయా హిందీ, మద్రాసీ హిందీ, లఖనవీ హిందీ,
హైదరాబాదీ
హిందీ ఆది। జ్ఞాతవ్య హై కి ప్రాయ: పరివర్తన ప్రగతి కా పరిచాయక
హోతా హై। పరివర్తన ఔర ప్రగతి కే ఏక ఉదాహరణస్వరూప సింగాపుర కా ఉదాహరణ లేతే
హైం జహౖ కీ జనసంఖ్యా మేం భారతీయోం కా ప్రతిశత మాత్ర ఛహ ఫీసదీ హై। 1990
మేం
జబ సింగాపుర మేం హిందీ సోసాయటీ కీ స్థాపనా హుఈ తో సింగాపుర సరకార నే
హిందీ కో దూసరీ ఐసీ భాషా ఘోషిత కర దియా జిసే విద్యార్థీ సబసే జ్యాదా సీఖనా
చాహతే హైం। సింగాపుర కీ హిందీ జరూర హమారే దేశ మేం ప్రయుక్త హిందీ సే థోడీ
భిన్న హోగీ। బ్రిటేన మేం తో ధడల్లే సే 'హింగలిశ' చల పడీ హై। ఇతనా హీ నహీం
ఉపన్యాసకార ఔర శిక్షక బలజిందర మహల నే హింగలిశ జైసీ మజేదార భాషా కే సంసార
కో వ్యాపక బనానే కే లిఏ ఇసకీ ఏక గాఇడ, శబ్దకోష కే రూప పేశ కీ హై జిసకా నామ
హై-"ద క్వీన్స హింగలిశ హాఊ టూ స్పీక పక్కా।" అంగ్రేజీ అఖబార కే స్తంభకార
శ్రీ జగ సురైయా నే హింగలిశ పర అపనే ఏక లేఖ మేం లిఖా హై – you are
not believing on me? Just you go to Bilayat or amerika and finding out you will
be.Peoples there are using many-many ajib words we desi Angreziwallas are
bilkul not understanding, no matter how much koshish karo we do. శాయద కుఛ
లోగోం కీ భృకుటియౖ ఐసీ భాషా సునకర తన జాఏ ఔర శ్రీ మహావీర ప్రసాద
ద్వివేదీ యా డౖ. రఘువీర కీ ఆత్మా భాషా శుద్ధతా కీ మునాదీ ఫిర సే శురూ కర
దేం పర సచ తో యహ హై కి హిందీ బిగడ నహీం రహీ హై బల్కి భూమండలీయ స్తర పర అపనే
కో విభిన్న రూపోం మేం సజా-సఁవార రహీ హై। హౖ, యహ కటు యథార్థ
హై కి హిందీ కే వర్తమాన మౌలిక రూప కో బనాఏ రఖనే కా దాయిత్వ హమ సబ పర హై
తథా ఇన భాషాఈ ఝోకోం ఔర అంధడోం సే గుజరతే హుఏ హిందీ కో హమ జిస కలేవర మేం
ఢాల పాఏఁగే హిందీ కా వహీ రూప హోగా। వైసే ఇస హింగలిశ సే బచ పానా భీ కఠిన
కార్య హై।
యహౖ యహ సోచ భీ ప్రాసంగిక హై కి జబ వైశ్విక స్తర పర హిందీ ప్రగతి దర్శా రహీ హై తో అబ తక సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ కీ భాషా క్యోం నహీం బన పాఈ ? సర్వవిదిత హై కి ఇస సమయ సంసార కీ ఛహ భాషాఏఁ - అంగ్రేజీ, ఫ్రేంచ, స్పేనిశ, జర్మన, చీనీ తథా అరబీ భాషాఏఁ సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ కీ ఆధికారిక భాషాఏఁ హైం, తో క్యా కమీ హై హిందీ మేం ? ఇసకా కేవల యహీ ఉత్తర హో సకతా హై కి హమనే అబ తక నిరంతర గంభీరతా సే ఇసపర కార్రవాఈ నహీం కీ హై పరంతు భూమండలీకరణ నే హిందీ కో పహచానా హై తథా హిందీ కా భూమండల పర గానా-బజానా, సాహిత్య కా రంగ-బిరంగా తరానా ఆది, ఇసే విశ్వ భాషాఓం మేం ఏక సయానా కా దర్జా దిఏ జా రహా హై అతఏవ సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ తక పహుఁచనా కఠిన నహీం రహ గయా హై। వైసే అనేకోం స్వంయసేవీ సంస్థాఏఁ భీ ఇస దిశా మేం అపనే-అపనే ఢంగ సే ప్రయాసరత హైం తథా హమేం భీ అపనే-అపనే స్తర పర ప్రయాసరత రహనా చాహిఏ, ఆశావాదీ రహనా చాహిఏ। చూఁకి అబ అంతర్రాష్ట్రీయ స్తర పర హిందీ అపనీ ఛాప ఛోడ రహీ హై తథా ఆర్థిక రూప సే హమారా దేశ సతత్ సమృద్ధ ఔర సక్షమ హోతే జా రహా హై ఇసలిఏ లోగ అబ భారత కీ ఓర ముడ రహే హైం। హిందీ బోలనే-సమఝనే వాలోం కీ సంఖ్యా 40 కరోడ కే ఆసపాస హోనే కా అనుమాన హై। ఇసకా ఏక ప్రముఖ కారణ హై రోజగార కే అవసర మేం లగాతార వృద్ధి। హిందీ కీ లోకప్రియతా మేం హిందీ ఫిల్మోం యా బౖలీవుడ కే మహత్వ కో అనదేఖా నహీం కియా జా సకతా।
యహౖ యహ సోచ భీ ప్రాసంగిక హై కి జబ వైశ్విక స్తర పర హిందీ ప్రగతి దర్శా రహీ హై తో అబ తక సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ కీ భాషా క్యోం నహీం బన పాఈ ? సర్వవిదిత హై కి ఇస సమయ సంసార కీ ఛహ భాషాఏఁ - అంగ్రేజీ, ఫ్రేంచ, స్పేనిశ, జర్మన, చీనీ తథా అరబీ భాషాఏఁ సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ కీ ఆధికారిక భాషాఏఁ హైం, తో క్యా కమీ హై హిందీ మేం ? ఇసకా కేవల యహీ ఉత్తర హో సకతా హై కి హమనే అబ తక నిరంతర గంభీరతా సే ఇసపర కార్రవాఈ నహీం కీ హై పరంతు భూమండలీకరణ నే హిందీ కో పహచానా హై తథా హిందీ కా భూమండల పర గానా-బజానా, సాహిత్య కా రంగ-బిరంగా తరానా ఆది, ఇసే విశ్వ భాషాఓం మేం ఏక సయానా కా దర్జా దిఏ జా రహా హై అతఏవ సంయుక్త రాష్ట్ర సంఘ తక పహుఁచనా కఠిన నహీం రహ గయా హై। వైసే అనేకోం స్వంయసేవీ సంస్థాఏఁ భీ ఇస దిశా మేం అపనే-అపనే ఢంగ సే ప్రయాసరత హైం తథా హమేం భీ అపనే-అపనే స్తర పర ప్రయాసరత రహనా చాహిఏ, ఆశావాదీ రహనా చాహిఏ। చూఁకి అబ అంతర్రాష్ట్రీయ స్తర పర హిందీ అపనీ ఛాప ఛోడ రహీ హై తథా ఆర్థిక రూప సే హమారా దేశ సతత్ సమృద్ధ ఔర సక్షమ హోతే జా రహా హై ఇసలిఏ లోగ అబ భారత కీ ఓర ముడ రహే హైం। హిందీ బోలనే-సమఝనే వాలోం కీ సంఖ్యా 40 కరోడ కే ఆసపాస హోనే కా అనుమాన హై। ఇసకా ఏక ప్రముఖ కారణ హై రోజగార కే అవసర మేం లగాతార వృద్ధి। హిందీ కీ లోకప్రియతా మేం హిందీ ఫిల్మోం యా బౖలీవుడ కే మహత్వ కో అనదేఖా నహీం కియా జా సకతా।
భూమండలీకరణ కే యుగ మేం హిందీ కీ భూమికా సంపర్క, సమ్ప్రేషణ ఔర సానిధ్య కీ హై తథా జిసే హిందీ బఖూబీ నిభా రహీ హై, హౖ ఆప చాహేం తో బౖలీవుడ కో అగ్రణీ స్థాన దే సకతే హై ఆఖిరకార హిందీ ఫిల్మేం కేవల గీత-నృత్య-సంవాద కా రంగీన పిటారా హీ లేకర భూమండల మేం నహీం ఘూమతీ హైం బల్కి ఇసకే సాథ హమారే దేశ కీ సభ్యతా ఔర సంస్కృతి భీ పాయల కీ రూన-ఝున కీ తరహ విశ్వ సే ఏక రాగాత్మకతా స్థాపిత కర రహీ హై। ఇస విషయ పర యది హమ దూసరే పక్ష బైంక, కార్యాలయ, మహావిద్యాలయ, విశ్వవిద్యాలయ ఆది కీ ఓర భేదక దృష్టి సే దేఖేం తో మన అచానక పూఛ ఉఠేగా కహౖ హై హిందీ, కహౖ హై రాజభాషా, కైసే ఉఠతీ హై భూమండలీకరణ మేం హిందీ దీప్తి కీ ఆశా ? యహౖ ఆకర హిందీ భాషా కీ మనభావనీ విహంగీయ ఉడాన కో ఏక మచాన మిల జాతా హై తథా మేరే జైసా బోలనేవాలా పల భర కే లిఏ సోచ మేం పడ జాతా హై। సోచ అనుత్తరిత హోనే కా నహీం, క్యోంకి బౌద్ధికతా, యక్ష ప్రశ్నోం కా జవాబ తో ఢూఁఢ హీ లేతీ హై, బల్కి సోచ ఉస దిశా కీ తలాశ కరతీ హై జహౖ పర సమాధాన తో హై పర ఉస సమాధాన కా సంజ్ఞాన, దిశా కో భీ నహీం। హిందీ కే ప్రతి ఏక ఆరోప హమేశా లగాయా జాతా హై కి యహ కేవల భావనాఓం ఔర సంవేదనాఓం కీ భాషా హై తథా విచారోం కీ భాషా బననే మేం అసఫల రహీ హై। ఇస ఆరోప కో నిరాధార సాబిత కరనే కా దాయిత్వ హమ సబకా హై। హిందీ విచారోం కీ భాషా హై ఇసకా ప్రచార-ప్రసార నహీం హుఆ హై। సంగోష్ఠీ, పరిసంవాద ఆది కా ఆయోజన ఏక దాయరే మేం సిమట కర రహ జాతా హై జబకి ఆజ కే యుగ మేం ప్రత్యేక కార్య కే లిఏ ప్రచార-ప్రసార ఆవశ్యక హో గయా హై। రాజభాషా కే రూప మేం హిందీ కీ క్షమతాఓం కో దేఖకర ఏక సుఖద ఆశ్చర్య కా హోనా ఆవశ్యక హై కింతు వైచారిక హిందీ కో లోకప్రియ బనానే కే ప్రయాసోం మేం వస్తుత: కమీ హై। వైచారిక హిందీ కే విభిన్న రూపోం కే వికాస, ప్రచార-ప్రసార కే లిఏ కిసీ భీ స్తర పర కోఈ కమీ నహీం హై, కమీ హై తో ప్రతిబద్ధతా కీ। యది సాహసపూర్ణ శబ్దోం మేం కహనే కీ హిమాకత కరూఁ తో హిందీ సే జుడే అధికాంశ లోగ హీ హిందీ కే వైచారిక లోకప్రియతా మేం బాధక హైం। యహ తో హమారే దేశ కీ బాత హై పరన్తు భూమండల మేం ఇస దిశా మేం భీ ప్రయాస జారీ హైం, కహీం పర పత్రికాఓం కే మాధ్యమ సే తో కహీం పర గోష్ఠీ ఆది కే ద్వారా తథా ఇసకా వ్యాపక ప్రచార-ప్రసార భీ హో రహా హై।
విశ్వ
పటల పర హిన్దీ కీ సబసే బడీ చునౌతీ వ్యావసాయికతా మేం ఇసకే ఉపయోగ కో లేకర హై। యద్యపి
హిన్దీ అపనీ క్షమతాఓం సహిత అనవరత ప్రగతి దర్శా రహీ హై తథాపి వ్యవసాయ కీ ఊంచీ సీఢియోం పర ఇసకీ ఉపయోగితా నహీం హై జిససే రాష్ట్రీయ
స్తర పర వ్యవసాయ
మేం హిన్దీ కా
ఉపయోగ నహీం కియా జాతా హై। యహ పరిస్థితి హిన్దీ కే
వైశ్విక వికాస కే లిఏ బాధక హై తథా ఇస దిశా మేం విశేష ప్రయాస కీ ఆవశ్యకతా హై। //media.bloomberg.com/bb/avfile/roQIgEa4jm3w) మేం ఉన దేశోం కీ సూచీ దీ గయీ హై
జహాం అంగ్రేజీ కే అలావా అన్య భాషాఏం
భీ వ్యావసాయిక కార్యోం మేం ప్రయుక్త హోతీ హై । ఉస పర
ఆధారిత ఇస జానకారీ పర గౌర కరేం:
వ్యావసాయిక భాషాఏం
అరబీ (Arabic) కరీబ 25 కరోడ (23)
ఇతాలవీ (Italian) కరీబ 6 కరోడ (4)
కోరియాఈ (Korean) కరీబ 7 కరోడ (1)
చీనీ మైండరిన (Chinese Mandarin) 100 కరోడ సే అధిక (1)
జర్మన (German) 12-13 కరోడ (6)
జాపానీ(Japanese) 12-13 కరోడ (1)
తుర్కీ Turkish) 6-7 కరోడ (1)
పుర్తగాలీ(Portuguese) కరీబ 20 కరోడ (8)
ఫ్రాంసీసీ(French) 12-13 కరోడ (27)
రూసీ (Russian) 25-26 కరోడ (4)
స్పేనీ (Spanish) కరీబ 40 కరోడ (20)
నోటః- సంబంధిత భాషా కే నామ
కే ఆగే ఉసే బోలనే/సమఝనే వాలోం కీ అనుమానిత సంఖ్యా దీ గయీ హై। పంక్తి కే అంత కే కోష్ఠకోం మేం ఉన దేశోం కీ సంఖ్యా హై జహాం భాషా కో ఆధికారిక
హోనే కా దర్జా ప్రాప్త హై। యది హమారే దేశ మేం భీ హిన్దీ భాషా కో వ్యావసాయిక మహత్వ దియా జాయే తో విశ్వ
పటల పర హిన్దీ కో స్థాపిత కరనే మేం యహ విశేష సహాయక హోగా।
భారత దేశ కీ విభిన్న స్తర కీ ప్రతిభాఏఁ నౌకరీ,
వ్యవసాయ
కే కారణ భూమండల కే కోనే-కోనే మేం అపనే నీడ కా నిర్మాణ కర రహీ హైం।
జో భారతీయ విదేశోం మేం జా రహే హైం వే హిందీ కో భీ అపనే సాథ లే జా రహే హైం
తథా జో కాఫీ పహలే సే విదేశోం మేం బస కర విదేశీ హో గఏ హైం వే చమకతే
భారత మేం హిందీ సీఖతే హుఏ ఆ-జా రహే హైం తథా ఇస ప్రకార భూమండల మేం కల-కల,
ఛల-ఛల
హిందీ సరణీ ప్రవాహిత హో రహీ హై। ధరతీ సే 35,000 ఫీట సే భీ
అధిక ఊఁచాఈ పర హిందీ కీ కమీ కా అనుభవ హోనే లగా హై తథా విదేశీ వాయుసేవా కంపనియౖ,
విశేషకర
యూరోప కీ కంపనియౖ హిందీ కో అపనీ ఆవశ్యకతా బతలా రహీ హైం।ఆస్ట్రియన
ఏయరలాఇన్స, స్విస ఏయరలాఇన్స, ఏయర ఫ్రాన్స ఔర
అలీటౖలియా నే కహా హై కి భారతీయ యాత్రియోం కీ లగాతార హో రహీ వృద్ధి కో
దృష్టిగత రఖతే హుఏ వే భారత కీ అపనీ ప్రత్యేక ఉడాన మేం కమ సే కమ ఐసే దో క్రూ
కో రఖేంగే జో హిందీ బోలనా జానతే హోం। భూమండల పర హిందీ దౌడ రహీ హై తథా
వాయుమండల మేం ఉడ రహీ హై తథా రాష్ట్రీయ అస్మితా ఔర అస్తిత్వ కో పారదర్శీ తౌర
పర విశ్వ కే సమక్ష సఫలతాపూర్వక రఖ రహీ హై। హిందీ అకేలే నహీం హై బల్కి ఉసకే సాథ అన్య భారతీయ భాషాఏఁ భీ హైం। భారత
దేశ కీ ఉభరతీ ఆర్థిక శక్తియౖ హిందీ భాషా కే ద్వారా భీ ముఖరిత హో రహీ
హై। హమ సబకే లిఏ భవిష్య మేం ఔర భీ నఈ చునౌతియౖ హైం జిసకే సమాధాన కే
లిఏ హమేం అపనీ జుగలబందీ కో నయా ఆయామ దేనా హోగా। ఆఈఏ,
హమ
సబ మిలకర అపనీ హిందీ లయ కో ఔర మధురతా దేం ఔర ప్రఖరతా
ప్రదాన కరేం।
Subscribe to రాజభాషా/Rajbhasha
