పేచిశ (నఈ యా పురానీ)

స్వచ్ఛ సౌంఫ ౩౦౦ గ్రామ ఔర మిశ్రీ ౩౦౦ గ్రామ లేం। సౌంఫ కే దో బరాబర హిస్సే కర లేం। ఏక హిస్సా తవే పర భూన లేం। భునీ హుఈ ఔర బచీ హుఈ సౌంఫ లేకర బారీక పీస లేం ఔర ఉతనీ హీ మిశ్రీ (పిసీ హుఈ) మిలా లేం। ఇస చూర్ణ కో ఛః గ్రామ (దో చమ్మచ) కీ మాత్రా సే దిన మేం చార బార ఖాయేం। ఊపర సే దో ఘూఁట పానీ పీ సకతే హైం। ఆంవయుక్త పేచిశ - నయీ యా పురానీ (మరోడ దేకర థోడా-థోడా మల తథా ఆంవ ఆనా) కే లిఏ రామబాణ హై। సౌంఫ ఖానే సే బస్తీ-శూల యా పీడా సహిత ఆంవ ఆనా మిటతా హై।

యా దహీ, భాత, మిశ్రీ కే సాథ ఖానే సే ఆంవ-మరోడీ కే దస్తోం మేం ఆరామ ఆతా హై।

యా మైథీ (శుష్క దానా) కా సాగ బనాకర రోజానా ఖావేం అథవా మైథీ దానా కా చూర్ణ తీన గ్రామ దహీ మేం మిలాకర సేవన కరేం। ఆంవ కీ బిమారీ మేం లాభ కే అతిరిక్త ఇససే పేశాబ కా అధిక ఆనా భీ బన్ద హోతా హై। ప్రతిదిన మైథీ కా సాగ ఖానే సే ఆంవ కీ బిమారీ అచ్ఛీ హోతీ హై। ఔర పేశాబ కా అధిక ఆనా బన్ద హోతా హై।

వాయు గైస

పేట మేం వాయు-గైస బననే కీ అవస్థా మేం భోజన కే బాద ౧౨౫ గ్రామ దహీ కే మట్ఠే మేం దో గ్రామ అజవాయన ఔర ఆధా గ్రామ కాలా నమక మిలాకర ఖానే సే వాయు-గైస మిటతీ హై। సప్తాహ-దో సప్తాహ ఆవశ్యకతానుసార దిన కే భోజన కే పశ్చాత లేం।

ఇససే వాయు-గోలా, అఫారా కే అతిరిక్త కబ్జ భీ దూర హోతీ హై।

పరహేజ - చావల, అరబీ, ఫూల గోభీ ఔర అన్య వాయు పైదా కరనే వాలే పదార్థ।

తత్కాల లాభ కే లిఏ - ఏక దో లహసున కీ ఫాంకేం ఛీలకర బీజ నికాలీ హుఈ మునక్కా మేం లపేటకర, భోజన కరనే కే బాద, చబాకర నిగల జానే సే థోడే సమయ మేం హీ పేట మేం రుకీ హవా నికల జాయేగీ। సర్దీ కే కారణ సారా శరీర జకడ గయా హో ఔర కమర దర్ద హో తో వహ భీ జాతా రహేగా।

హోఠోం కా ఖుశ్కీ సే బచావ

నాభి మేం రోజానా సరసోం కా తేల లగానే సే హోంఠ నహీం ఫటతే ఔర ఫటే హుఏ హోంఠ ములాయమ ఔర సున్దర హో జాతే హై। సాథ హీ నేత్రోం కీ ఖుజలీ ఔర ఖుశ్కీ దూర హో జాతీ హై।

యా సరసోం కా తేల కనపటీ మేం మలిఏ, కాన మేం డాలిఏ, నాక మేం సుడకిఏ, నాభి మేం లగాఇఏ - ఇససే నేత్ర-జ్యోతి తథా మస్తిష్క - శక్తి బఢతీ హై। జుకామ కభీ నహీం హోతా। సర్దీ కే దినోం మేం ప్రతిదిన సరసోం కా తేల నాభి పర లగానే సే హాథ పాంవ భీ నహీం ఫటతే ఔర హాథ పైరోం కీ చమడీ ఖురదరీ నహీం హోతీ।

ఘుటనోం కా దర్ద

సవేరే మైథీ దానా కే బారీక చుర్ణ కీ ఏక చమ్మచ కీ మాత్రా సే పానీ కే సాథ ఫంక్కీ లగానే సే ఘుటనోం కా దర్ద సమాప్త హోతా హై। విశేషకర బుఢాపే మేం ఘుటనే నహీం దుఖతే।

యా సవేరే భూఖే పేట తీన చార అఖరోట కీ గిరియాం నికాలకర కుఛ దిన ఖానే మాత్ర సే హీ ఘుటనోం కా దర్ద సమాప్త హో జాతా హై।

యా నారియల కీ గిరీ అక్సర ఖాతే రహనే సే ఘుటనోం కా దర్ద హోనే కీ సంభావనా నహీం రహతీ।

ముఁహ కే ఛాలే

ఛోటీ హరడ కో బారిక పీసకర ఛాలోం పర లగానే సే ముఁహ తథా జీభ కే ఛాలోం సే ఛుటకారా మిలతా హై। జో ఛాలే కిసీ భీ దవా సే ఠీక నహీ హో రహే హో ఇస దవా కే లగానే సే నిశ్చయ హీ ఠీక హో జాయేంగే। దిన మేం దో తీన బార లగాయేం।

యా (౧) పేట సాఫ రఖా జాయే। (౨) అధిక మిర్చ మసాలేదార పదార్థోం సే బచేం।

యా రాత కే భోజన కే పశ్చాత ఏక ఛోటీ హరడ చూసేం। ఇససే ఆమాశయ ఔర ఆన్తడియోం కే దోషోం కే కారణ మహీనోం ఠిక న హోనే వాలే ముఁహ వ జీభ కే ఛాలే ఠీక హో జాతే హైం। హరడ కో చుసతే రహనే సే పాచక అంగ శక్తిశాలీ బన జాతే హైం, పేట కే కీడే నష్ట హో జాతే హైం।

యా తులసీ కీ చార-పాఁచ పత్తియాం నిత్య సుబహ ఔర శామ చబాకర ఊపర సే దో ఘూఁట పానీ పీయేం। ముఁహ కే ఛాలే వ ముఁహ కీ దుర్గన్ధ దూర హోతీ హై। సప్తాహ భర ఖాయేం।

యా దో గ్రామ భునా హుఆ సుహాగా కా బారీక చూర్ణ పన్ద్రహ గ్రామ గ్లీంసరీన మేం మిలాకర రఖ లేం। దిన మేం దో తీన బార ముఁహ ఏవం జీభ కే ఛాలోం పర లగాయేం।

యా బచ్చోం కే ముఁహ కే ఛాలే - మిశ్రీ కో బారీక పీసకర ఉసమేం థోడా సా కపూర మిలాకర ముఁహ మేం లగాయేం। ఇససే ముఁహ కే ఛాలే ఔర ముఁహ పాక మిటతా హై। యహ దవా బచ్చోం కే ముఁహ ఆనే పర బహుత లాభకారీ హై।

బాలోం కా సమయ సే పహలే సఫేద హోనా

ఏక చమ్మచ భర ఆంవలా చూర్ణ దో ఘూంట పానీ సే సోతే సమయ అంతిమ వస్తు కే రూప మేం లేం। అసమయ బాల సఫేద హోనే ఔర చేహరే కీ కాన్తి నష్ట హోనే పర జాదూ కా సా అసర కరతా హై। (సాథ హీ స్వర కో మధుర ఔర శుద్ధ బనాతా హై తథా గలే కీ ఘర-ఘరాహట భీ ఇససే ఠీక హో జాతీ హై।

యా ఆంవలా చూర్ణ కా లేప - సూఖే ఆంవలోం కే చూర్ణ కో పానీ కే సాథ లేఈ బనాకర ఇసకా ఖోపడీ పర లేప కరనే తథా పాఁచ దస మినట బాద కేశోం కో జల సే ధో లేనే సే బాల సఫేద హోనే ఔర గిరనే బన్ద హో జాతే హై।

యా ఆంవలా జల సే సిర ధోనా సర్వోత్తమ - విధి ఇస ప్రకార హై - ౨౫ గ్రామ సూఖే ఆంవలోం కే యవకూట (మోటా-మోటా కూటకర) కిఏ హుఏ టుకడోం కో ౨౫౦ గ్రామ పానీ మేం రాత కో భిగో దేం। ప్రాతః ఫూలే హుఏ ఆంవలోం కో కడే హాథ సే మసలకర సారా జల పతలే స్వచ్ఛ కపడే సే ఛాన లేం। అబ ఇస నిథరే హుఏ జల కో కేశోం కీ జడోం మేం హల్కే-హల్కే అచ్ఛీ తరహ మలిఏ ఔర దస బీస మినట బాద కేశోం కో సాదే పానీ సే ధో డాలిఏ। రూఖే బాలోం కో సప్తాహ మేం ఏక బార ఔర చికనే బాలోం కో సప్తాహ మేం దో బార ధోనా చాహిఏ। ఆవశ్యకతా హో తో కుఛ దిన రోజానా భీ ధోయా జా సకతా హై। కేశ ధోనే కే ఏక ఘంటే పహలే యా జిస దిన కేశ ధోనే హోం, ఉసకే ఏక దిన పహలే రాత మేం ఆంవలోం కే తేల కీ మాలిశ కేశోం మేం కరేం।

తులసీ

తులసీ ఏక దివ్య పౌధా హై।

తులసీ కీ ౨౧ సే ౩౫ పత్తియాఁ స్వచ్ఛ ఖరల యా సిలబట్టే (జిస పర మసాలా న పీసా గయా హో) పర చటనీ కీ భాంతి పీస లేం ఔర ౧౦ సే ౩౦ గ్రామ మీఠీ దహీ మేం మిలాకర నిత్య ప్రాతః ఖాలీ పేట తీన మాస తక ఖాయేం। ధ్యాన రహే దహీ ఖట్టా న హో ఔర యది దహీ మాఫిక న ఆయే తో ఏక-దో చమ్మచ శహద మిలాకర లేం। ఛోటే బచ్చోం కో ఆధా గ్రామ దవా శహద మేం మిలాకర దేం। దూధ కే సాథ భులకర భీ న దేం। ఔషధి ప్రాతః ఖాలీ పేట లేం। ఆధా ఏక ఘంటే పశ్చాత నాశ్తా లే సకతే హైం। దవా దినభర మేం ఏక బార హీ లేం పరన్తు కైంసర జైసే అసహ్య దర్ద ఔర కష్టప్రద రోగో మేం ౨-౩ బార భీ లే సకతే హైం।

ఇసకే తీన మహీనే తక సేవన కరనే సే ఖాంసీ, సర్దీ, తాజా జుకామ యా జుకామ కీ ప్రవృత్తి, జన్మజాత జుకామ, శ్వాస రోగ, స్మరణ శక్తి కా అభావ, పురానా సే పురానా సిరదర్ద, నేత్ర-పీడా, ఉచ్చ అథవా నిమ్న రక్తచాప, హ్రదయ రోగ, శరీర కా మోటాపా, అమ్లతా, పేచిశ, మన్దాగ్ని, కబ్జ, గైస, గుర్దే కా ఠీక సే కామ న కరనా, గుర్దే కీ పథరీ తథా అన్య బీమారియాం, గఠియా కా దర్ద, వృద్ధావస్థా కీ కమజోరీ, విటామిన ఏ ఔర సీ కీ కమీ సే ఉత్పన్న హోనే వాలే రోగ, సఫేద దాగ, కుష్ఠ తథా చర్మ రోగ, శరీర కీ ఝుర్రియాం, పురానీ బివాఇయాం, మహిలాఓం కీ బహుత సారీ బీమారియాం, బుఖార, ఖసరా ఆది రోగ దూర హోతే హైం।

యహ ప్రయోగ కైంసర మేం భీ బహుత లాభప్రద హై।