Online TransLiteration by girgit.chitthajagat.in, of http://charwakshesh.blogspot.com/ Disclaimer
You may also see this page in Bangla, Devanagari, Gujarati, Gurmukhi, Kannada, Malayalam, Oriya, Roman(Eng), Tamil, Telugu

Saturday 12 May 2012

భంవరీ... స్త్రీ హై, దలిత హై, ఇసలిఏ బ్లైకమేలర హై, ఖలనాయికా హై...



జనతంత్ర కా జామా ఓఢే ఇస ఆజాద కహే జానే వాలే దేశ కే కుఛ "పంచ పరమేశ్వరోం" నే కరీబ సత్రహ సాల పహలే ఏక భంవరీ కా జో హశ్ర కియా థా, వహ శాయద తమామ భంవరియోం కీ ఉస "నియతి" కా బయాన థా, జో మనుఓం నే బడే జతన సే తయ కియా ఔర ఆజ భీ ఉసే సహేజ కర రఖా హై। సామూహిక బలాత్కార కీ పీడా కే సాథ మర-జీ రహీ ఏక స్త్రీ కో "ఝూఠీ" ఘోషిత కరతే హుఏ మను-భక్తోం నే జబ కహా హోగా కి "ఊంచీ జాతి కే లోగ కిసీ నీచ జాతి వాలే కో ఛూ నహీం సకతే తో భంవరీ కా బలాత్కార కైసే కర సకతే హైం" తో క్యా ఠీక వహీ వక్త నహీం రహా హోగా, జబ ఉన "పంచ-పరమేశ్వరోం" కే ముంహ పర థూక దియా జానా చాహిఏ థా? క్యా భంవరీ కా కసూర యహ థా కి ఏక సాథిన కే తౌర పర వహ సమాజ కో జాగరూక కరనే కే మకసద సే ఘర కీ దహలీజ కే బాహర నికల పడీ థీ, ఔర ఇససే భీ జ్యాదా వహ దేశ కే కానూనోం కే సాథ బాల-వివాహ కీ ముఖాలఫత కర రహీ థీ? ఇంసానియత, కిసీ సభ్య సమాజ కే తకాజే ఔర దేశ కే కానూన కీ కితాబ చాహే జో కహేం, యహ న కేవల సమాజ కే ఠేకేదారోం కే నంగా నాచనే కే లిఏ కాఫీ థా, బల్కి న్యాయ కీ మూర్తి కహే జానే వాలోం నే భీ భారత కే సంవిధాన ఔర కానూన కీ జగహ అపనే సడే హుఏ దిమాగ మేం అపనే పతా నహీం కిసకీ "స్మృతి" ఘుసేడ రఖీ థీ।

ఔర ఆజ జబ ఫిర ఏక మార డాలీ గఈ భంవరీ కో దూసరే పైమానోం సే ఉసీ స్మృతి కీ కసౌటీ పర పేశ కియా జా రహా హై, తో లగతా హై కి భంవరీ కీ సామాజిక హైసియత మేం మరనే-జీనే వాలే తమామ తబకోం కే పాస ఇస సమూచీ వ్యవస్థా కో ఖారిజ కరనే కే సివాయ కోఈ దూసరా వికల్ప నహీం హై। లగభగ దో దశక పహలే సామంతోం కీ శికార భంవరీ బాఈ పర ఝూఠీ హోనే కా ఆరోప లగానే వాలే మనుపుత్రోం కో న తబ శర్మ ఆఈ థీ, న ఆజ కే సమాజ కే "ఆధునిక" కహే జానే వాలే వ్యవస్థా కే ఝండాబరదారోం కో యహ కహతే హుఏ శర్మ ఆతీ హై కి భంవరీ దేవీ బ్లైకమేలర థీ, భంవరీ దేవీ అపనీ మహత్త్వాకాంక్షాఓం కీ శికార హుఈ।

హాం, వహ మహత్త్వాకాంక్షీ థీ...

హాం, భంవరీ దేవీ మహత్త్వాకాంక్షీ థీ, క్యోంకి జిస ఖానాబదోశ నట జాతి మేం వహ పైదా హుఈ థీ, ఉసకీ పుశ్తైనీ సంస్కృతి కో నిబాహనే కే బజాయ ఉసనే స్కూల జానా పసంద కియా థా; క్యోంకి జిస రాజస్థాన మేం అనుసూచిత జాతియోం కే బీచ సాక్షరతా కుల ఆఠ ఫీసద హై ఔర ఖాసతౌర పర నట జాతి మేం సిర్ఫ నామ కే లిఏ, ఔర ఉనమేం భీ అఠాసీ ఫీసద బచ్చే బీచ మేం హీ స్కూల ఛోడ దేతే హైం, భంవరీ దేవీ నే పహలే హాఈ స్కూల కీ పరీక్షా పాస కీ, ఫిర ఏఏనఏమ కే లిఏ మానక జాంచ పరీక్షా మేం అపనీ యోగ్యతా సాబిత కీ; క్యోంకి జోధపుర కీ కుల 617 మేం సే అనుసూచిత జాతి ఔర అనుసూచిత జనజాతి కీ మహజ 47 ఏఏనఏమ మేం దర-దర భటకనే కే లిఏ జానీ జానే వాలీ నట జాతి కీ భంవరీ శాయద అకేలీ థీ; ఔర క్యోంకి ఉసనే అపనీ తనఖ్వాహ కా ఇస్తేమాల అపనే బచ్చోం కో స్కూల భేజనే మేం కరనా జ్యాదా జరూరీ సమఝా థా। ఇసకే అలావా, ఇస తథాకథిత సమాజ కే హాశియే కే బాహర జీనే వాలీ నట సముదాయ మేం పైదా హోనే కే బావజూద ఉసనే గీత-సంగీత కే క్షేత్ర మేం దఖల దియా; ఉసమేం సృజన కా జజ్బా థా ఔర ఉసనే అపనీ రచనాత్మకతా సాబిత కీ థీ; ఉసనే సంగీత కే కఈ అల్బమ మేం కామ కియా థా।

ఔర అపనీ ఇన్హీం "మహత్త్వాకాంక్షాఓం" కో జిందా రఖనే కే లిఏ వహ అపనే ఇలాకే కే విధాయక మలఖాన సింహ సే మిలీ థీ। వజహ సిర్ఫ యహ థీ కి బతౌర ఏఏనఏమ ఉసకా తబాదలా ఉసకే ఘర సే బహుత దూర కర దియా గయా థా ఔర వహ ఉసే రుకవానా చాహతీ థీ। ఇస తరహ యా దూసరీ జరూరతోం కే లిఏ లోగోం కా అపనే క్షేత్ర కే జన-ప్రతినిధియోం సే అనురోధ కరనా ఏక ఆమ రివాయత హై। లేకిన వహ కౌన-సీ సామాజిక-రాజనీతిక నైతికతా యా కానూనీ నియమ-కాయదే కిసీ జన-ప్రతినిధి కో యహ ఛూట దేతీ హై కి వహ ఫరియాదీ మహిలా కే లిఏ సిఫారిశ కరనే కే బదలే ఉసే "యౌన-సహయోగ" కే లిఏ మజబూర కరే?

కుఛ సమయ పహలే బిహార మేం సుప్రీమ కోర్ట కే ఆదేశ కే బాద లగభగ పైంతీస హజార ప్రశిక్షిత శిక్షకోం కో బహాలీ దీ గఈ। ఇస బహాలీ మేం బడీ తాదాద మేం వైసీ మహిలాఏం హైం జిన్హేం అపనే ఆవాస తో దూర, బల్కి అపనే గృహ-జిలే సే భీ దో యా ఢాఈ సౌ కిలోమీటర దూర కే స్కూల మేం పదస్థాపిత కియా గయా। అవ్వల తో మహిలాఓం కో ఇతనీ దూర నియుక్తి దేనే కా ఫైసలా కితనా సహీ హై, దూసరే ఐసీ కితనీ మహిలాఏం హోంగీ, జిన్హేం ఇస తరహ కే పదస్థాపన సే శికాయత నహీం హోగీ। క్యా హమనే అపనే సమాజ ఔర పరివేశ కో ఐసా సహజ ఔర సురక్షిత స్వరూప దే దియా హై కి ఐసీ స్థితి మేం కిసీ మహిలా కే దిమాగ మేం "ఇతనీ దూర" జానే కో లేకర కోఈ పరేశానీ నహీం పైదా హో? ఔర తీసరే కి ఐసే ఫైసలోం కే పీఛే శోషణ ఔర ఘూసఖోరీ కీ కౌన-సీ పటకథా తైయార కీ జాతీ హై, క్యా యహ కిసీ సే ఛిపా హై?

తో భంవరీ దేవీ భీ అపనే ఘర సే దూర కర దిఏ గఏ తబాదలే కో రుకవానే కే లిఏ మహజ ప్రార్థనా కరనే గఈ థీ ఔర మలఖాన సింహ ఏక సత్తా కేంద్ర థా జో భంవరీ కా యహ కామ కరా దే సకతా థా। క్యా యహ సంభవ నహీం హై కి అపనే కామ కే లిఏ బార-బార దౌడతీ భంవరీ థక కర మలఖాన కే జాల ఫంస గఈ హో? అగర నహీం తో మలఖాన సింహ నే భంవరీ కో మదేరణా సే కిస మకసద సే మిలవాయా? మంత్రియోం ఔర విధాయకోం కే లిఏ ఐసా కౌన-సా విశేష నియమ హై జో ఉన్హేం "ఏక వయస్క కీ సహమతి" కే నామ పర మహిలాఓం కా యౌన-శోషణ కరనే కీ ఆజాదీ దేతా హై? క్యా అబ ఇస బాత కీ భీ జాంచ కిఏ జానే కీ జరూరత హై కి తథాకథిత జన-ప్రతినిధియోం కీ కాల-కోఠరీ మేం కితనీ భంవరీ దేవియాం దఫన హో గఈ హోంగీ?

సహమతి కా జాల...

ఇతనా తయ హై కి "తకనీకీ తౌర పర" దో వయస్కోం కే బీచ "ఆపసీ సహమతి" పర ఆధారిత సంబంధోం కా మామలా హోనే కీ వజహ సే భంవరీ కే సాథ జో హుఆ, వ్యవస్థా ఉసే బలాత్కార నహీం కహేగీ। లేకిన యహాం అజీబ కానూన హై జహాం శాదీ కా ఝాంసా దేకర హాసిల కీ గఈ యౌన-సంబంధోం కీ సహమతి కో బలాత్కార మానా జా సకతా హై, లేకిన అగర కోఈ అపనే పద యా హైసియత కా ఇస్తేమాల కర కిసీ మహిలా కో అపనే జాల మేం ఫంసాతా హై ఔర ఉసే "సహమతిజన్య సంబంధ" కా నామ దేతా హై తో వహ కహీం సే భీ బలాత్కారీ నహీం హై!

అస్సీ కే దశక మేం బలాత్కార కానూనోం మేం సుధార కే మసలే పర హుఈ బహస మేం యహ సవాల ఉఠా థా కి అగర కోఈ పురుష అపనే ఊంచే పద యా హైసియత కా దురుపయోగ కర అపనీ కిసీ మహిలా కర్మచారీ పర యౌన-సంబంధ బనాతా హై తో ఉసే భీ బలాత్కార మానా జాఏ। లేకిన ఆజ జబ రాజనీతిక హలకోం సే లేకర నౌకరీ యా కార్యస్థలోం పర మహిలాఓం కే యౌన-శోషణ కే లిఏ "సహమతిజన్య సంబంధ" కే దలీల కీ ఆడ మేం ఐసే మామలే ఆమ హోతే జా రహే హైం తో సమఝా జా సకతా హై కి తబ వహ ప్రస్తావ ఖారిజ కరనే కే పీఛే వ్యవస్థావాదియోం కీ క్యా మంశా రహీ హోగీ।

సమరథ కో నహి దోష గుసాఈం...

ఇస లిహాజ సే దేఖేం తో భంవరీ దేవీ కే సాథ జో హుఆ, వహ భారతీయ రాజనీతి మేం ఘుసీ పురుష నీచతాఓం ఔర ఆపరాధిక జాలసాజియోం కా ఏక ప్రతినిధి మామలా హై। ఇసమేం సత్తా ఔర శక్తి కే ఇస్తేమాల సే దబావ బనా కర సేక్స హాసిల కరనా హై, హత్యారోం కే గిరోహ కే సాథ చునే గఏ జనప్రతిధియోం ఔర సరకార కే ఊంచే ఓహదే పర బైఠే మంత్రియోం కా గఠజోడ హై, తాకతవర జాతియోం ద్వారా ఏక కమజోర జాతి కీ మహిలా కా శోషణ హై, ఔర యహ సబ కరతే హుఏ భీ తథాకథిత జనప్రతినిధియోం కా జనతా కే బీచ ఇతనా లోకప్రియ బనే రహనా హై। ధ్యాన రఖనే కీ బాత హై కి మహిపాల సింహ మదేరణా ఔర మలఖాన సింహ కో సహీ ఠహరాతే హుఏ న సిర్ఫ ఇనకే పరివార వాలే, బల్కి బడీ తాదాద మేం ఇనకే సమాజ కే లోగోం నే భీ జులూస నికాల కర మదేరణా ఔర మలఖాన కా పక్ష లియా।

1995 జబ ఇస దేశ కే న్యాయ కే మందిర కహే జానే వాలీ ఏక అదాలత నే జబ భంవరీ బాఈ కే బలాత్కారియోం కో రిహా కియా థా తో ఏక తత్కాలీన భాజపా విధాయక నే జయపుర మేం విజయ జులూస నికాలా థా ఔర భాజపా కీ హీ మహిలా సంగఠన నే భీ ఉస రైలీ మేం హిస్సా లియా ఔర భంవరీ బాఈ కో "ఝూఠీ" బతాయా। ఇస బార జబ కానూన నే భంవరీ కే హత్యారోం కో యోం హీ బఖ్శ దేనే కీ ఇజాజత నహీం దీ తో మదేరణా ఔర మలఖాన కో గిరఫ్తార కియా గయా। ఇసకే బాద మదేరణా ఔర మలఖాన కే సమాజ కే లోగోం నే జిస తరహ హజారోం కీ తాదాద మేం అపనే "పవిత్ర" నేతాఓం కే సమర్థన మేం జులూస నికాల కర ఉన్హేం నిర్దోష ఘోషిత కరనే కీ మాంగ కీ, ఉససే ఇస దేశ కీ త్రాసదీ కా అందాజా లగాయా జా సకతా హై।

బ్లైకమేలర భంవరీ కీ అకూత జాయదాద...

జబ భంవరీ ఔర మదేరణా కీ సీడీ కా కిస్సా సామనే ఆయా తో న సిర్ఫ భంవరీ కీ హత్యా కే ఆరోపియోం ఔర ఉసకే పరివార-సమాజ కే లోగోం, బల్కి సీబీఆఈ తక నే భంవరీ కో "బ్లైకమేలర" కహా। సీబీఆఈ కే నిదేశక నే ఇస మామలే మేం హౖలీవుడ కీ ఏక ఫిల్మ "సేక్స లాఇజ ఏండ వీడియోటేప" కా ఉదాహరణ పేశ కియా ఔర ఇసీ ఆధార పర మీడియా ఔర ఉసే "దేవ-వచన" మాననే వాలోం నే ఇసే "బ్లైకమేల, రాజనీతిక, సేక్స ఔర సీడీ" కా సబూత మాన లియా। కహా గయా కి సేక్స సీడీ ఖుద భంవరీ నే బనవాఈ ఔర ఉసే సార్వజనిక కరనే కీ ధమకీ దేకర ఉసనే ఇసమేం శామిల లోగోం సే అకూత ధన వసూలా।

యానీ రాజనేతాఓం కే పద, హైసియత, శక్తి ఔర ఇసకే బూతే అపనే ఐయ్యాశీ కే లిఏ జాల మేం ఫాంస కర ఔర ఉసకే భరపూర శోషణ కరనే కే బాద మార డాలనే వాలే తో "బేచారే", "మాసూమ" ఔర "నాయక" హీ రహే, లేకిన జబ భంవరీ నే అపనీ హైసియత బనానే కీ కోశిశ కీ తో వహ బ్లైకమేలర ఔర ఖలనాయికా హో గఈ।

అపనీ సామాజిక ఔర రాజనీతిక సత్తాఓం కే దమ పర రోజ న జానే కితనీ భంవరియోం కా శికార కరనే వాలే మదేరణాఓం ఔర మలఖానోం కీ మహత్త్వాకాంక్షా సే తో దేశ ఔర సమాజ ప్రేరణా గ్రహణ కరతా హై, క్యోంకి వహ పురుష హై ఔర భంవరీ నే అపనీ మజబూరీ కీ జిందగీ కీ భరపాఈ ఏక ఖోఖలే సపనే సే కరనా చాహా, తో ఉసకీ మహత్త్వాకాంక్షా మజాక ఔర నఫరత కే కాబిల హై, క్యోంకి వహ స్త్రీ హై।

ఖతరనాక మహత్త్వాకాంక్షాః ప్రేరక కుకర్మ

యోం భీ, హమ జిస సామంతీ సమాజ ఔర సంస్కృతి పర అపనా సీనా ఫులాఏ ఫిరతే హైం, ఉసమేం సత్తాఓం కే తమామ కుకర్మ భీ "ప్రేరక" హోతే హైం, ఔర శాసితోం కీ చీఖేం భీ దఫన కర దేనే లాయక మానీ జాతీ హైం। ఇసీ కసౌటీ పర భంవరీ అవ్వల తో స్త్రీ థీ, దూసరే శాసిత థీ ఔర ఇససే భీ జ్యాదా ఏక ఐసీ జాతి మేం శుమార థీ, జిసే "నీచ" కహా జాతా హై। జాహిర హై, భంవరీ కీ మహత్త్వాకాంక్షా ఖతరనాక థీ, క్యోంకి వహ సామాజిక సత్తాఓం కే పూరే భవిష్య కో ఉలట-పులట కర దే సకతీ థీ।

లేకిన ఛల కే బల పర రాజ కరనే వాలోం కే బరక్స భంవరీ దేవీ సిర్ఫ ఉనకా శికార హీ హో సకతీ థీ, అపనీ మహత్త్వాకాంక్షాఓం కీ లడాఈ లడ పానా ఉసకే బూతే కీ బాత నహీం థీ। ఇసలిఏ అపనీ "మహత్త్వాకాంక్షీ" హోనే కీ లడాఈ వహ హారీ ఔర అపనే శికారియోం కే హాథోం మారీ గఈ।

జబ ఉసకీ హత్యా కా మామలా ఖులా ఔర ఉసకే బాద ఉసకే బచ్చోం నే కానూనీ లడాఈ కే లిఏ జిస వకీల కో ముకదమా సౌంపా, తో వహ వకీల ఇసలిఏ భాగ గయా క్యోంకి భంవరీ కే బచ్చోం కే పాస ఉసే దేనే కే లిఏ ఫీస నహీం థీ। యహాం యహ సమఝనా ముశ్కిల హై కి భంవరీ నే "బ్లైకమేలింగ" కే జరిఏ జో "అకూత" ధన ఇకట్ఠా కియా థా, వే సారే పైసే కహాం చలే గఏ! ఉసకీ బేటీ కో క్యోం స్కూల సే నికాల దియా గయా ఔర ఉసకే బేటే నే కిసకే డర సే కౖలేజ జానా బంద కర దియా। సాథిన భంవరీ కా బేటా భీ జబ కౖలేజ జానే లాయక హుఆ థా తో దబంగోం కే బాల-బచ్చోం నే ఉసకీ బార-బార పిటాఈ కర కౖలేజ జానే సే రోకా।

యానీ భంవరీ కీ కహానీ తబ భీ వహీం థీ ఔర అబ భీ వహీం హై। క్యా ఇసకీ వజహ ఇసకే సివా కుఛ ఔర భీ హో సకతీ హై కి దోనోం భంవరీ స్త్రీ హై సో హై, దలిత భీ హై?

సాథిన భంవరీ కో కహాం ఇస బాత కా అందాజా థా కి పితృసత్తా, మర్దవాద ఔర బ్రాహ్మణవాద కే జిన అంధే పహరుఓం కే బీచ ఖడీ హోకర వహ ఏక అంధేరే సమాజ మేం అలఖ జగానే కీ కోశిశ కర రహీ హై, ఉనకీ సత్తా హీ అంధకార కీ వజహ సే కాయమ హై। ఇసలిఏ ఉన్హోంనే అపనీ సత్తా కే ఖిలాఫ ఖడీ కేవల సాథిన భంవరీ కీ నహీం, బల్కి శాసిత స్త్రీ ఔర దలిత కీ అస్మితా ఔర సమ్మాన కో కుచల డాలా, తాకి హజారోం సాలోం సే కాయమ ఏక బర్బర ఔర జుల్మీ వ్యవస్థా కాయమ రఖా జా సకే। ఇస ఫర్జీ ఔర మక్కార వ్యవస్థా సే బేఖబర సాథిన భంవరీ నే జబ ఇంసాఫ కీ గుహార లగాఈ తో న సిర్ఫ బలాత్కారియోం కే పరివార ఔర సమాజ నే ఉసే "ఝూఠీ ఔరత" కహా, బల్కి ఇస ఆజాద దేశ కే పంచ-పరమేశ్వరోం నే జో కహా, వహ అబ దునియా కే ఇతిహాస మేం దర్జ హై। క్యా కోఈ సామాజిక వ్యవస్థా ఇస హద తక జంగలీ హో సకతీ హై, జిసమేం న్యాయ కీ కుర్సీ పర బైఠే లోగ న్యాయ నహీం కరతే, బల్కి న్యాయ కా గలా ఘోంటనే ఔర అపనీ వ్యవస్థా కో బచానే కే లిఏ బేశర్మీ కీ తమామ హదేం లాంఘ జాతే హైం?

ఆజ భీ తస్వీర మేం కితనా ఫర్క ఆయా హై? ఖానాబదోశ నట జాతి కీ త్రాసదీ కా సామనా కరతీ హుఈ భంవరీ నే ఖుద పఢాఈ-లిఖాఈ కీ, ఏఏనఏమ బన గఈ ఔర అపనీ అగలీ పీఢీ కో ఉససే భీ ఆగే లే జానే కా సపనా జమీన పర ఉతారనే లగ గఈ। లేకిన ఏక తబాదలా రుకవానే కీ కోశిశ మేం వహ కహాం సమఝ పాఈ కి వహ కిస మర్ద ఔర సవర్ణ సత్తా కే జాల మేం ఫంసనే జా రహీ హై, జో ఉసకే సామనే మహత్త్వాకాంక్షాఓం కా టుకడా ఫేంక కర ఉసకా శికార కరనే కే లిఏ ఘాత లగాఏ బైఠా థా। భంవరీ ఉస జాల మేం ఫంసీ ఔర ఆఖిరకార మార డాలీ గఈ।

మర్ద కే బరక్స ఔరత...

ఏక అస్సీ పార బూఢే నారాయణ దత్త తివారీ కీ సేక్స సీడీ బాజార మేం ప్రసారిత హోతీ హై, వహ "సమ్మానిత" నేతా బనా ఆజ భీ సబసే అపనీ పాంవ-పూజా కరాతా ఫిర రహా హై, దూసరీ ఓర, ఏక సేక్స సీడీ మేం జాల మేం ఫంసీ భంవరీ మార డాలీ జాతీ హై ఔర ఫిర భీ బ్లైకమేలర ఔర ఖలనాయికా కా దర్జా పాతీ హై। భంవరీ దేవీ కే చరిత్ర కీ "జాంచ" కరనే కే లిఏ బినా కిసీ కీ ఇజాజత కే ఉసకే బచ్చోం కా డీఏనఏ పరీక్షణ కరాయా జాఏగా ఔర సాబిత హో జాఏగా కి భంవరీ కే ఏక బచ్చే కీ వజహ మలఖాన సింహ థా। యానీ కి యహ పహలే హీ సాబిత హో చుకా హై కి భంవరీ దేవీ ఐసే సంబంధోం కీ "అభ్యస్త" థీ। దూసరీ ఓర, ఏక యువక గుహార లగాతా ఫిరేగా కి నారాయణ దత్త తివారీ కీ డీఏనఏ జాంచ కరాఓ, అదాలత ఆదేశ దేగీ కి నారాయణ దత్త తివారీ కే డీఏనఏ కీ జాంచ కరాఓ, పతా లగాఓ కి వహ యువక తివారీ కా బేటా హై యా నహీం! లేకిన సారే గుహార జాఏ భాడ మేం... అదాలత కా ఆదేశ ఠేంగే పర...!!! కౌన హిసాబ మాంగేగా ఇస "మర్ద" సే ఔర "బాబా" సే?

ఔర భంవరీ... మహజ ఇసలిఏ నఫరత కే కాబిల హై క్యోంకి వహ స్త్రీ హై ఔర ఇససే భీ జ్యాదా కి ఖానాబదోశీ కీ నియతి కో కబూల కరనే కే బజాయ ఉసనే "ఇంసానోం" కీ తరహ కుఛ సపనే దేఖ లిఏ థే...!!!

బిహార కే పూర్ణియా జిలే మేం భాజపా కే ఏక విధాయక రాజకిశోర కేసరీ కీ హత్యా కరనే వాలీ రూపమ పాఠక ఔర రాజస్థాన కీ ఇస భంవరీ దేవీ కే మామలే మేం క్యా ఫర్క హై, సివాయ ఇసకే కి రూపమ పాఠక నే మార డాలా ఔర భంవరీ దేవీ మారీ గఈ...!!!

అబ మర చుకీ భంవరీ కే లిఏ అదాలత కే పంచ-పరమేశ్వర ఏక బార ఫిర క్యా ఫైసలా సునాఏంగే, ఇసకా అందాజా ఇసీ సే లగాయా జా సకతా హై కి మామలే కీ జాంచ కే కర్ణధారోం నే పహలే హీ భంవరీ కో బ్లైకమేలర ఔర ఖలనాయికా ఘోషిత కర దియా హై। యానీ కహానీ ఫిర వహీం కీ వహీం... ఏక భంవరీ ఝూఠీ, ఏక భంవరీ బ్లైకమేలర...! కహానీ కే శేష పాత్ర పవిత్ర దేవ.... భూదేవ...!!!

ఖామోశ...!!! అదాలత జారీ హై...!!!

Monday 26 March 2012

గాలీ ప్రేమీ సామంతోం కే ఖిలాఫ బగావత హై పాన సింహ తోమర...



స్పష్టీకరణః
"ఆప ఫిల్మ కో ఫిల్మ కీ తరహ దేఖతేం హైం। ఆప సమాజ కో భీ ఫిల్మ కీ తరహ దేఖతే హైం। ...మైం ఫిల్మ కో సమాజ కీ తరహ దేఖతా హూం। ఔర సమాజ కీ రాజనీతి కీ తరహ దేఖతా హూం।"




"దేల్హీ బేలీ" బనానే కే బాద అగర ఆమిర ఖాన కే హాథ మేం "పాన సింహ తోమర" గఈ హోతీ తో యహ ఫిల్మ కైసీ బనీ హోతీ? యహ ఖయాల ముఝే "పాన సింహ తోమర" కే ఆఖిరీ దృశ్య మేం "పాన సింహ తోమర" యానీ ఇరఫాన కీ మౌత కే సాథ హీ ఆయా।

తిగ్మాంశు ధూలియా కీ దూసరీ ఫిల్మేం కైసీ హైం, ఇసకే బారే మేం కుఛ కహనే కీ స్థితి మేం నహీం హూం। ఉనకీ "పాన సింహ తోమర" కే కలా యా సరోకారీ పహలూ పర బహుత కుఛ లిఖా జా చుకా హై। లేకిన మేరే దిమాగ మేం ఇస ఫిల్మ కే ఖత్మ హోతీ హీ "దేల్హీ బేలీ" యా ఆమిర ఖాన జైసే ఫిల్మకారోం కా హీ నామ క్యోం ఆయా? "దేల్హీ బేలీ" అగర కిసీ వజహ సే యాద రహ జాతీ హై తో సిర్ఫ ఇసలిఏ కి "గరీబీ" కా పాఖండ జీతే తీనోం ఏలీట హీరో ఏక దూసరే కో మాం-బహన కీ సబసే వీభత్స గాలియాం ఐసే సహజ భావ బోలతే హైం జైసే కిసీ కో తోహఫే మేం ఫూల దే రహే హోం; "దేల్హీ బేలీ" కా ఏక "హీరో" ఏక స్త్రీ కీ కీమత లగాతా హై ఔర పూరీ సహజతా సే ఉసకీ ఛాతియాం దబా కర చలా జాతా హై; ఏక హీరో అపనీ "ప్రేమికా" కీ జాంఘోం కే బీచ ముంహ లగాఏ హుఏ దూసరీ "ప్రేమికా" కా ఫోన సునతా హై ఔర బీచ మేం హీ ఉఠ కర ఉసకీ "సేవా" మేం చలా జాతా హై; ఏక హీరో బడీ సహజతా సే యహ డాయలౖగ చిల్లాతా హై కి "యే శాదీ ఇసలిఏ నహీం హో సకతీ, క్యోంకి ఇసనే మేరా చూసా హై ఔర మైనే భీ ఇసకీ లీ హై..."। ("మైంనే భీ ఇసకీ లీ హై... " కీ జగహ వాస్తవ మేం క్యా హై, ఇసే సమఝనా ముశ్కిల నహీం హై; వహీ హీరో అపనీ "ప్రేమికా" కో దర్జనోం బార "చుడైల-చుడైల" కహతా హై; ఔర ఏక (ఆధునిక ఔర "ఇమ్పావర్డ") హీరోఇన కో మహజ యౌన-తాజగీ కే లిఏ అపనే "ప్రేమీ" కే సాథ ఫూహడ హో జానే కీ హద తక "జహాం-తహాం" ముంహ మేం ముంహ లగా కర మగ్న హో జానే మేం కోఈ పరేశానీ నహీం హోతీ...।

ఇసకే అలావా, "దేల్హీ బేలీ" కీ కహానీ క్యా హై, ఔర ఇసకే ఉపర్యుక్త దృశ్యోం కీ జరూరత క్యా థీ, ఉసకా జవాబ నహీం మిలతా హై। అబ ఇసే అగర కుఛ "మహాన" సమీక్షక స్త్రీ కే పక్ష మేం ఖడీ ఫిల్మ తక ఘోషిత కరతే హైం తో ఉనకీ కుంఠాఓం యా నఫే-నుకసాన కా సిరా భీ సమఝా జా సకతా హై।

బహరహాల, ఆమిర ఖాన ఔర అక్షత వర్మా కో "పాన సింహ తోమర" బనానా హోతా తో యహ ఫిల్మ కైసీ బనతీ?

గాంవ కా పాన సింహ తోమర, ఫౌజీ పాన సింహ తోమర, ఫౌజీ అధికారియోం సే సజా పాతా ఔర ఉనసే పూరే భోలేపన కే సాథ జవాబ-తలబ కరతా పాన సింహ తోమర, అపనే దబంగ ఔర సామంతీ ఠసక వాలే రిశ్తేదారోం కే అత్యాచార ఝేలతా పాన సింహ తోమర, బాగీ పాన సింహ తోమర, అపనే గిరోహ కే సాథ బీహడ మేం జీతా-మరతా యా ధనపతియోం కా అపహరణ కరతా ఔర ఉనసే ఫిరౌతీ వసూలతా పాన సింహ తోమర... । యానీ అక్షత వర్మా ఔర ఆమిర ఖాన యా అనురాగ కశ్యప జైసోం కే హిసాబ సే దేఖేం తో పూరీ ఫిల్మ మేం సంవాద యా డాయలౖగ కే నామ పర అగర కుఛ హోతా తో బస మాం-బహన కీ గాలియాం హోతీం। శురూ సే లేకర ఆఖిర తక ఇస ఫిల్మ మేం జో సామంతీ సామాజిక-సాంస్కృతిక పరివేశ మౌజూద హై, అక్షత వర్మా, ఆమిర ఖాన, సుధీర మిశ్రా యా అనురాగ కశ్యప జైసే తమామ "మహాన" ఫిల్మకార ఇస ఫిల్మ కో గాలియోం కీ "గంగా" మేం డుబా దేతే ఔర యహ ఫిల్మ భీ సమాజ ఔర సంస్కృతి కే యథార్థ నిరూపణ కా తమగా హాసిల కర లేతీ!

లేకిన వే కౌన-సీ వజహేం హోంగీ కి తిగ్మాంశు ధూలియా కో పూరీ ఫిల్మ మేం న కేవల గాలీ జరూరీ నహీం లగీ, బల్కిల ఏక జగహ తిగ్మాంశు గాలియోం కే ఖిలాఫ ఖడే హోతే హైం, జబ పూరీ ఫిల్మ మేం ఏకమాత్ర జగహ గాలీ కా జవాబ పాన సింహ తోమర సే దిలవాతే హైం కి "హమారే యహాం గాలీ పర గోలీ చల జాతీ హై...।"

యహ మేరే లిఏ హైరాన కర దేనే వాలీ హకీకత హై కి "పాన సింహ తోమర" కే పూరే పరివేశ మేం అగర గాలియాం భర దీ జాతీం, తబ భీ ఉసే ఏక పైమానే పర జరూరీ (సహీ నహీం) ఠహరాయా జా సకతా థా, లేకిన తిగ్మాంశు ధూలియా కో పూరీ ఫిల్మ మేం యహ గైర జరూరీ లగా ఔర ఇసకే బావజూద ఫిల్మ కా ఏక మినట కా భీ కోఈ దృశ్య అపనే అసర మేం కమజోర నహీం రహా ఔర దర్శకోం మేం గహరే పైఠా రహా।

మైం నహీం జానతా కి తిగ్మాంశు కీ బాకీ ఫిల్మోం కీ సామాజికతా కైసీ హై, యా ఆగే కీ ఫిల్మోం మేం కైసీ హోగీ। లేకిన ముఝే లగతా హై కి "పాన సింహ తోమర" కే జరిఏ ఉస ఫిల్మకార కే బారే మేం బాత హోనీ చాహిఏ కి అగర వహ ఈమానదార హై, జవాబదేహ హై, ఉసే అపనీ క్షమతా పర భరోసా హై, ఉసమేం కహీం సరోకార బచా హుఆ హై, వహ ఖాలిస దుకానదార నహీం హో గయా హై యా వహ వ్యవస్థా కా ఏక ఏజేంట నహీం హై తో వహ విషయ భీ ఢూంఢ లేగా, కలాకార భీ ఖోజ లేగా ఔర "పాన సింహ తోమర" జైసీ ఫిల్మ భీ బనా లేగా, జో న కేవల కహానీ ఔర ప్రస్తుతి కే స్తర పర ఏక స్థాయీ అసర సే లబరేజ హోగీ, బల్కి కారోబార కే స్తర పర భీ నిరాశ నహీం హోనే దేగీ। (ఇస ఫిల్మ నే సాబిత కియా హై కి వే ఫిల్మకార ఝూఠ బోలతే హైం జో యహ కహతే హైం కి దర్శక జో పసంద కరతా హై, హమ వహీ దిఖాతే హైం।)

దరఅసల, హాల కీ కుఛ ఫిల్మోం మేం "యథార్థ కా స్పర్శ" దేనే కే నామ పర జిస తరహ గాలియోం సే లైస సంవాదోం కో సహజ స్వీకార్య బనానే కీ కోశిశ కీ జా రహీ హై, వహ "యథార్థ" కే నిరూపణ కే నామ పర ఏక సాజిశ సే జ్యాదా కుఛ భీ నహీం। సమాజ మేం జహాం-తహాం పసరీ యౌన-కుంఠాఓం కా శోషణ కరకే మకసద భలే జ్యాదా-సే-జ్యాదా కమాఈ కరనా హో, లేకిన ఇస రాస్తే హోతా యహ హై కి ఏక సామంతీ, మర్దవాదీ, పితృసత్తాత్మక ఔర భారతీయ సామాజిక సందర్భోం మేం బ్రాహ్మణవాదీ సత్తా కీ కుర్సీ కే పాఏ ఔర మజబూత హోతే హైం। స్త్రియోం ఔర శూద్ర జాతియోం కే ఖిలాఫ జలీల కరనే వాలీ భాషా యా గాలియోం కా సహజ ఇస్తేమాల దరఅసల ఇస సత్తా కో బనాఏ రఖనే కే అహమ ఔజార హైం। గాలియోం కో సహజ సామాజిక అభివ్యక్తి మాననే వాలే యా తో ఖుద ఏక సాజిశ కే సూత్రధార హోతే హైం యా ఫిర శాయద అందాజా భీ నహీం లగా పాతే కి ఐసీ భాషా కా సుననే యా బోలనే కే స్తర పర ఇస్తేమాల కరతే హుఏ వే కిస బారీక సాజిశ కా ఏక హిస్సా హైం యా ఫిర శికార హైం।

సచ తో యహ హై కి గాలియోం కే జరిఏ ఏక ఐసా సమాజ మనోవిజ్ఞాన ఔర ఐసీ రాజనీతి కా జాల బనాయా గయా హై, జో ఆఖిరకార జాతి, నస్ల యా లింగ కే ఆధార పర సత్తాధారీ, శాసక ఔర శోషక వర్గోం కా హిత ఇస రూప మేం సాధతా హై కి ఇససే సామాజిక హైసియత కా మనోవిజ్ఞాన జ్యోం-కా-త్యోం బనా రహతా హై। యానీ ఇస రాస్తే శాసిత వర్గోం కో అపమానిత కరకే ఉసకా మనోబల గిరాఏ రఖనా ఔర ఉస పర మానసిక నియంత్రణ బనాఏ రఖనా శాసన కా సబసే తాకతవర ఔజార బనా। ఇసమేం ఏక తరఫ స్త్రీ కీ దేహ కో హీ ఉసకీ అస్మితా కా పర్యాయ బనా దియా గయా తో దూసరీ ఓర సమాజ కే కమజోర తబకోం కీ సామాజిక హైసియత, యానీ వర్ణక్రమ పర ఆధారిత జాతి-వ్యవస్థా మేం నీచీ కహీ జానే వాలీ జాతి కీ పహచాన। యహాం స్త్రీ కే యౌన కీ ఉనకీ ఇజ్జత కా దూసరా నామ ఔర ఉసే అపనే నియంత్రణ మేం రఖనే కే లిఏ ఉసకే యౌన కే ఖిలాఫ శారీరిక యా శాబ్దిక హమలా-హింసా సామాజిక సత్తాఓం కా మూల చరిత్ర ఇసలిఏ బనా, క్యోంకి ఇససే ఏక సాథ శూద్ర జాతియోం ఔర స్త్రియోం- దోనోం పర మనోవైజ్ఞానిక, సామాజిక ఔర రాజనీతిక నియంత్రణ రఖనే మేం సబసే జ్యాదా మదద మిలీ।

జాహిర హై, ఐసే మనోవైజ్ఞానిక ఢాంచే-సాంచే మేం జీతే-మరతే సమాజ కీ కుంఠాఓం కా శోషణ వైసీ హీ నఈ కుంఠాఓం కే సార్వజనిక ప్రదర్శన కే జరిఏ కరనా సబసే ఆసాన హై। ఔర ఆమిర ఖాన యా సుధీర మిశ్రా జైసే తమామ ఫిల్మకారోం కా మకసద కేవల ఇన కుంఠాఓం కా శోషణ కరకే కుబేర బననా భర నహీం హై, బల్కి ఉస సాజిశ కో కామయాబ బనానా భీ హై, జిసమేం యహ సామంతీ, మర్దవాదీ ఔర బ్రాహ్మణవాదీ వ్యవస్థా కాయమ రహే।

భదేసపన ఔర సంస్కృతి కా అభిన్న హిస్సా హోనే కీ దలీల దేకర జో లోగ గాలియోం కా బచావ కరతే హైం యా ఉన్హేం మహిమామండిత కరతే హైం, వే భీ దరఅసల అనజానే మేం యా ఫిర జాన-బూఝ కర ఇస సాజిశ కా హిస్సా బనతే హైం। దలీల భలే హీ జనతాంత్రిక హోనే ఔర లోకభాషాఓం కే ప్రతి సహనశీల హోనే కీ హో...।

Friday 23 December 2011

ఉన్మాద కే ఉత్సవ మేం గుమ సవాల





ఇస విశ్వకప కే శురూ హోనే కే ఠీక పహలే రాష్ట్రీయ అఖబార ‘హిందుస్తాన’ కే పటనా సంస్కరణ నే విశ్వకప కో సమర్పిత ఆఠ పన్నే కా ఏక విశేష పరిశిష్ట నికాలా, జిసకే పహలే పన్నే పర బడే అక్షరోం మేం ముఖ్య శీర్షక థా- ‘వనడే మాతరమ్...।’ ఇసీ తరహ ‘ఆఈపీఏల-4’ కే ప్రచార కే లిఏ ఏక విజ్ఞాపన మేం జుమలా ఉఛాలా గయా- ‘పూరా భారత బంద రహేగా...’

ఆమ జన మేం కిసీ నారే కే ప్రతి వ్యాప్త ధారణాఓం కే శోషణ కా క్యా ఇససే భీ బేహతర ఉదాహరణ మిల సకతా హై? ‘వందే మాతరమ్’ కో రాష్ట్రవాదీ సమూహ బతౌర హథియార లోగోం కో దేశ కే నామ పర భావుక బనానే కే లిఏ కరతే హైం। ‘భారత బంద రహేగా’ కా ఆహ్వాన అబ తక రాజనీతిక ఆందోలనోం ఔర సత్తా కా విరోధ జతానే కే లిఏ దియా జాతా రహా హై। లేకిన ‘వందే మాతరమ్’ అబ ‘వనడే మాతరమ’ కే రూప మేం క్రికేట కే దీవానోం జుమలా బనేగా ఔర ‘పూరా భారత బంద రహేగా’ కా ఆహ్వాన అబ ఆఈపీఏల ప్రతియోగితాఓం జైసీ అయ్యాశియోం పర ముగ్ధ హోనే కే లిఏ కియా జాఏగా। న ఇస పర రాష్ట్రవాదియోం కో కోఈ ఆపత్తి హై, న దేశ మేం క్రాంతికారీ రాజనీతిక ఆందోలనోం కా ఆహ్వాన కరనే వాలోం కో।

జాగనే కీ కోశిశ మేం లగే లోగోం కే సామనే నీంద కో ఇసీ తరహ ఏక సుహానీ ఖురాక కే రూప మేం పరోసా జాతా హై।

కోఈ భీ రాజసత్తా యహ బహుత అచ్ఛీ తరహ జానతీ హై కి ఉసకీ రాహోం కే సబసే బడే రోడే ఉసకే శాసన క్షేత్ర కీ యువా శక్తి హై। ఇసలిఏ వహ ఉసకీ లగామ థామనే కీ హర కవాయద కరతీ హై। యహాం తానాశాహీ కీ చర్చా బేమానీ హోగీ- దమన కే తమామ రాస్తోం కో జాయజ ఠహరానే కే లిఏ లోకతంత్ర కో బచానే కా తర్క దియా జాతా హై। ఔర చూంకి కిసీ భీ దేశ-కాల మేం సత్తా కే సామనే సబసే బడీ చునౌతీ యువా హై, ఇసలిఏ దమన సే లేకర దిశాహీన కర దేనే కీ సభీ సాజిశోం కా నిశానా ఔర శికార వహీ హోతా హై।

భారతీయ రాజనీతి కే పిఛలే లగభగ దో దశక ఇస బాత కే గవాహ రహే హైం కి సమాజ కే ఇస సబసే ఊర్జావాన వర్గ కీ క్షమతా కో కైసే కుంద కియా జాతా హై, ఉసే దిశాహీన కర దియా జాతా హై యా ఉసకా ఇస్తేమాల రచనా కే బజాయ విధ్వంస కే లిఏ కియా జా సకతా హై। సమాజ కే సారే సరోకారోం సే కాట కర బాజార కా ఖిలాడీ బనా దేనే యా ఆధునికతా కే ఖోల కే నీచే తమామ సంకీర్ణతాఓం కో ఉనకే రగోం మేం ఘోల దేనే కే లిఏ హమారీ సామాజిక-రాజనీతిక సత్తా-వ్యవస్థా నే కౌన-కౌన-సే జతన కిఏ హైం ఔర ఉసమేం ఉసే కితనీ కామయాబీ మిలీ హై, యహ కోఈ ఛిపీ బాత నహీం హై। యహాం యువాఓం కే సామనే జో సపనే పరోసే జా రహే హైం వే దరఅసల ఆత్మకేంద్రిత జీవన కే ఫార్మూలోం కీ బునియాద పర ఖడే హైం। వహాం ఖుద సే బాహర కీ దునియా బస ఇతనీ హై కి అపనే వర్గీయ ఢాంచే ఔర దాయరే మేం మౌజ-మస్తీ కే సివా కుఛ భీ సోచనా వక్త బర్బాద కరనే జైసా లగతా హై। సుఖ-సువిధాఓం కే తమామ ఆధునికతమ సంసాధనోం ఔర ఆధునిక కహే జానే కే సభీ హథకండోం కే సహారే జీతే ఇన యువాఓం కే రాజనీతిక ఔర సామాజిక ప్రశ్నోం పర జో ఖయాల సుననే కో మిలతే హైం, వహ ఏక జాగరూక, సభ్య ఔర ప్రగతిశీల సమాజ కే లిఏ కిసీ శర్మ సే కమ నహీం హై।

పప్పూ బనోగే క్యా...

సబకో యాద హోగా కి 2009 కే లోకసభా చునావోం కే దౌరాన మీడియా మేం చునావ ఆయోగ కీ ఓర సే ఉఛాలా గయా ఏక జుమలా- ‘పప్పూ బనోగే క్యా...’ కాఫీ చర్చిత రహా థా। ఉస ‘పప్పూ’ కా అర్థ క్యా హై ఔర రాజనీతి యా వోట దేనే మేం అరుచి దిఖానే వాలే యువాఓం కో ‘పప్పూ’ బనా దేనే కీ స్థితియాం కిసనే రచీ హై?

జిన లోగోం నే గాంవోం ఔర చునావోం కే దౌరాన వహాం కీ ఆబో-హవా కో దేఖా హోగా, వే బహుత బేహతర జానతే హోంగే కి చునావోం మేం కోఈ దిలచస్పీ నహీం లేనే వాలే యే ‘పప్పూ...’ దరఅసల శహరోం ఔర మహానగరోం కే పౖశ ఇలాకోం మేం హీ పాఏ జాతే హైం। గాంవోం కే ‘బేకార’ యువాఓం కో ఉనకే హాలాత పోలింగ బూథోం తక ఖీంచ లే జాతే హైం, ఆగ్రహ చాహే జో హోం। హాలాంకి అబ భీ యహ ఏక తల్ఖ హకీకత హై కి ఏక బడే వర్గ కో పోలింగ బూథోం తక పహుంచనే కీ ఇజాజత నహీం హై, ఉన్హేం రోకనే వాలే చాహే జో హోం। బీబీసీ హిందీ యా రేడియో పర ఆనే వాలే సమాచారోం కే అలావా ఆసపాస కే దో-చార కిలోమీటర కే దాయరే మేం కిసీ తరహ పహుంచ కర ఘూమనే వాలే అఖబారోం కీ ఖబరోం సే అపనీ రాజనీతి కరనే వాలోం కే లిఏ టీవీ కే రూప మేం మీడియా ఏక ఐసా ఔజార థా జో ఆగ్రహోం కో ఖురచ సకతా థా, పరతేం ఉఘాడ కర నఈ చమడీ కీ జమీన తైయార కర సకతా థా।

లేకిన యహ ఇస మీడియా కే అధ్యయనకర్తా బేహతర బతాఏంగే కి దో దశక కే భీతర-భీతర కైసే ఇసనే కిసీ కో నీంద సే జగానే కే బజాఏ ఏక ఐసే నశే మేం డుబా దేనే కే బేహతరీన ఔజార కా శక్ల అఖ్తియార కర లియా హై, జిసమేం కిసీ సమస్యా పర సోచనా-సమఝనా వక్త జాయా కరనా మానా జాతా హై। అబ దేఖనా హై తో శర్మిందా కర దేనే వాలీ యా భీతర తక హిలా దేనే వాలీ ఖబరోం కో బతౌర సనసనీ స్తబ్ధ హోకర దేఖిఏ, కిసీ ధారావాహిక మేం పాంచ మినట కీ కహానీ కో పాంచ దిన మేం పసార దిఏ జానే కీ కలాకారీ కో ముగ్ధ భావ సే దేఖతే రహిఏ ఔర ‘బిగ బౖస’ టాఇప బేహూదా ఔర ఫర్జీ రియలిటీ శో దేఖతే హుఏ ఉసకే హర ‘బీప-బీప’ పర అపనీ యౌన కుంఠాఓం ఔర లిప్సాఓం కీ తుష్టి కా సుఖ లీజిఏ ఔర ఇంతజార కీజిఏ కి అబ కిస మహిలా-పాత్ర కో బాథరూమ మేం నహాతే యా ‘వేసలిన’ లగాతే హుఏ దిఖాయా జాఏగా।

జాదుఈ సుర కా సహారా...

పారివారిక ఔర నిహాయత నిజీ దునియా తో తయ హో గఈ। లేకిన ఇసకే బాద భీ తో వక్త బచ జాతా హై! సంభవ హై కి ఖాలీ వక్త మేం దిమాగ కుఛ దూసరే హీ తరీకే సే కామ కరనా శురూ కర దే ఔర విచారోం కే అపహరణ కే ఇస సాజిశ కా పర్దాఫాశ హో జాఏ। ఇసలిఏ జో కుఛ జజ్బ హుఆ హై, ఉసే ఖాలీ కరనే కా భీ ఇంతజామ హోనా చాహిఏ। క్రికేట కో ఏక ఐసే హీ ఉన్మాద కే ఉత్సవ కే రూప మేం పేశ కియా గయా హై, జిసకీ మార్ఫత అపనే విచారోం కే అపహరణ మేం వ్యక్తి ఉన చూహోం కీ తరహ ఖుద శామిల హోతా హై జో జాదుఈ సుర మేం బైగపాఇపర బజానే వాలే ఏక అజీబ-సీ వేశభూషా వాలే ఆదమీ కే పీఛే చల పడే థే। ఫర్క యహ హై కి అజీబ-సా వహ ఆదమీ బదలా లేనే కే లిఏ భీ ఉసీ తరహ కే దూసరే జాదుఈ సుర కా సహారా లేతా హై ఔర ఉస శహర కే సభీ బచ్చోం కో అపనే పీఛే ఖీంచ లే జాతా హై ఔర యహాం సవాల బదలే కా నహీం హై। యహాం సుబహ కీ ఉమ్మీద మేం జాగనే కే లిఏ కునమునాతే సమాజ కే సామనే ఫిర సే గహరా అంధేరా పసార దేనే కీ సాజిశ హై।




కుఛ సమయ పహలే ఏక సర్వేక్షణ మేం యహ బతాయా గయా థా కి అబ క్రికేట విశ్వకప శురూ హోనే కే బాద ఏక బార ఫిర కైసే ఔర కితనే లోగ మైచ దేఖనే కే లిఏ టీవీ మేం ఘుస జాఏంగే యా మైదాన కా రుఖ కరేంగే ఔర ఇససే కితనే కామ కే ఘంటే బర్బాద హోంగే ఔర అర్థవ్యవస్థా కో కితనా నుకసాన హోగా। లేకిన ఇస తరహ కే సర్వేక్షణ కరనే వాలోం కో ఇస మాయనే మేం పిఛడా కహా జాఏగా కి యే లోగ అబ భీ క్రికేట కే కారణ హోనే వాలీ ఆర్థిక క్షతి కీ బాత కరతే హైం। అగర అర్థవ్యవస్థా కే పైమానే పర హీ బాత కరనా హై తో సిర్ఫ ఇస పహలూ పర గౌర కర లియా జాఏ కి క్రికేట ఆజ కితనా ఖేల రహ గయా హై ఔర కితనా బాజార, తో ఉసకే నుకసానోం కే ఆకలన కే పరిప్రేక్ష్య బదల జాఏంగే। యహ కహనే కే లిఏ శాయద అబ కోఈ తర్క దేనే కీ జరూరత నహీం రహ గఈ హై కి క్రికేట అబ మైదాన మేం నహీం, టీవీ కే పర్దోం పర ఖేలా జాతా హై ఔర ఇస దేశ మేం క్రికేట అబ కోఈ ఖేల నహీం, బల్కి శుద్ధ రూప సే ఏక బిజనేస హై। ఏక ఆకలన కే ముతాబిక భారత మేం విజ్ఞాపన కా సాలానా బాజార తీస హజార కరోడ రుపఏ కా హై। ఇసమేం టీవీ విజ్ఞాపనోం కా వ్యవసాయ బారహ సౌ కరోడ రుపఏ హై, జిసమేం సిర్ఫ ఇస విశ్వకప ఔర ఉసకే తురంత బాద హోనే వాలే ఆఈపీఏల- 4 మేం దో హజార కరోడ రుపఏ ఖర్చ హోంగే। దునియా భర మేం క్రికేట మేం జితనీ కమాఈ హోతీ హై, ఉసకా సత్తర ఫీసదీ అకేలే భారత సే జాతా హై। అందాజా లగాయా జా సకతా హై కి భారత మేం టీవీ మీడియా కే లిఏ క్రికేట ఆజ సబసే ప్యారా ఖేల క్యోం హో గయా హై। టీవీ పర క్రికేట కా జితనా కోఈ మైచ చల రహా హోతా హై, ఉససే జ్యాదా విజ్ఞాపన ఛాయా రహతా హై। ఖిలాడియోం కే బైట, వికేట, జూతే, డ్రేస హో యా పూరీ బాఉండ్రీ లాఇన సే లేకర మైదాన కే అందర-బాహర లగే హోర్డింగ్స- సబ కే సబ ప్రాయోజిత హోతే హైం। ఇస విశ్వకప కే మైచోం కే దౌరాన దస సేకేండ కే ఏక విజ్ఞాపన కే ప్రసారణ కీ కీమత సాఢే తీన లాఖ రుపఏ హై। ఆఈపీఏల- 4 మేం ఇసీ అవధి, యానీ దస సేకేండ కే విజ్ఞాపన కీ దర పాంచ లాఖ రుపఏ హై। ఏక ఆకలన కే ముతాబిక ఇస విశ్వకప కే ఖత్మ హోనే కే బాద లగభగ హర భారతీయ ఖిలాడీ కే హాథ మేం కమ సే కమ పాంచ కరోడ రుపఏ హోంగే। భేడ యా బకరియోం కీ తరహ ఖిలాడియోం కో ఖరీదనే సే లేకర హర మైచ మేం హర చౌకే యా ఛక్కే తక కే ప్రాయోజిత హోనే కే బావజూద అగర క్రికేట కో కిసీ ఖేల కే రూప మేం దేఖా జా రహా హై తో యహ ఇసీ దేశ మేం ముమకిన హై।

పేప్సీ కోలా బేచో, భారత రత్న పాఓ...

ఇసకే అలావా, జో కంపనియాం అరబోం రుపఏ ఖర్చ కరకే ప్రసారణ కా అధికార ఖరీదతీ హైం, వే జనతా కీ సేవా యా క్రికేట కా కల్యాణ కరనే కే లిఏ ఐసా నహీం కరతీ హైం। జాహిర హై, అరబోం రుపఏ ఖర్చ కరనే కా జోఖిమ ఉససే కఈ గునా మునాఫా కూటనే కీ మకసద సే హీ హోతా హై। లేకిన సబ కామధామ ఛోడ కర టీవీ మేం ఆంఖేం గడాఏ సచిన తేందులకర జైసే అపనే సభీ మహాన ఖిలాడియోం కో బల్లా భాంజనే సే జ్యాదా పేప్సీ యా కోకాకాలా బేచతే హుఏ దేఖనే వాలా ఏక ఆమ దర్శక కహాం ఇస హిసాబ మేం జాతా హై! అగర కిన్హీ హాలాత మేం ఇస తరహ కే హిసాబ లగానే భీ లగే, తో ఇసకే పీఛే ఉసకే దిమాగ కో కుంద కరనే కీ సాజిశోం తక పహుంచనా క్యా ఇతనా ఆసాన హై, జో ఏక మహాన ఖేల క్రికేట ఔర రాష్ట్రవాద కే ఉన్మాద కే ఛౌంక సే ఢకా రహతా హై।




అగర కిసీ కో లగతా హై కి యే తమామ ఇంతజామ క్రికేట కే కిసీ మైదాన మేం ఆఏ దర్శకోం కో లుభానే కే లిఏ హై, తో వహ భరమ మేం హై। ఆజ కా క్రికేట దరఅసల పూరీ తరహ టీవీ దర్శకోం పర నిర్భర హో చుకా హై ఔర ఉన్హీం కే లిఏ ఖేలా జాతా హై। స్టేడియమ మేం మౌజూద దర్శక భీ సిర్ఫ ఏక ఐసే టీవీ శో కే దర్శక కీ భూమికా మేం హోతే హైం, జో ఘరోం యా దుకానోం మేం టీవీ కే సామనే బైఠే లోగోం కీ ఉత్తేజనా కో బనాఏ రఖనే కే కామ ఆతా హై।

కభీ కలాత్మకతా ఔర బారీక ప్రయోగోం కే లిఏ మశహూర ఇస ఖేల ఖిలాడీ కబ ‘గ్లైడిఏటర’ బన కర ‘జాన దే దో యా లే లో’ కీ శైలీ మేం సిర్ఫ బల్లా భాంజనే కో మజబూర హో గఏ, ఖిలాడియోం కీ కరోడోం-అరబోం కే లహరాతే నోటోం సే హోతీ నీలామీ ఔర ఖరీద-బిక్రీ కే బీచ క్యా కిసీ కో పతా భీ చలా? యహాం ఆకర తో లగతా హై కి బాజార కే ఇన మహీన ఖిలాడియోం కో ఇస బాత కీ గహరీ పరఖ హై కి భారతీయ జనమానస యుద్ధ కే ఖయాలోం కో లేకర కితనా రూమానీ రహా హై ఔర ఇసీ రూమానీపన కా జ్యాదా సే జ్యాదా శోషణ కరనే కే లిఏ ఉన్హోంనే క్రికేట కో గ్లైడిఏటరోం కా ఖేల బనా దియా। టేస్ట మైచ సే ఏకదినీ, ఇసకే బాద రాత-దినీ ఔర అబ బీసమ-బీసమ। ఉత్తేజనా కో బనాఏ రఖనే కే లిఏ ఔర ఉసమేం ఇజాఫా కరనే కే లిఏ సమయ కీ అవధి కో ఛోటా కరనా అనివార్య హై। ఇస ఖేలనే వాలే బహాదుర ఔర ఇసే దేఖనే బహాదుర! ఔర బహాదురీ కా ఠేకా చూంకి మర్దానగీ యా మర్ద కీ ఛవి కే బంధా హై, ఇసలిఏ మర్దానగీ కే భావ కీ తుష్టి కే ఇంతజామ కే లిఏ చీయర లీడర్స...! హర చౌకే యా ఛక్కే పర అధనంగీ చీయర లీడరోం కే ఠుమకే జితనే అశ్లీల నహీం లగతే, ఉససే జ్యాదా అశ్లీల వహ క్రికేట లగనే లగతా హై జిసమేం గ్లైమర భరనే కే లిఏ కుఛ స్త్రియోం కే శరీర కీ నుమాఇశ లగాఈ జాతీ హై।


ఉత్తేజనా ఔర రఫ్తార కా జలజలా...

ఇసీ తరహ ఇస పర సోచనా భీ కిసీ కో జరూరీ నహీం లగతా హై కి కభీ సిర్ఫ అంగ్రేజ భద్రజనోం తక సీమిత రహనే వాలా యహ ఖేల పిఛలీ సదీ కే ఆఖిరీ దో దశకోం మేం కఈ ఉదాహరణోం సే ఇస ఉమ్మీద కో పుఖ్తా కరనే లగా థా కి అబ ఇసమేం గరీబ ముల్కోం కే మేహనతీ ఔర పేశేవర ఖిలాడీ భీ అపనీ జగహ బనా సకేంగే, వహీ క్రికేట అబ కైసే ఇక్కీసవీం సదీ కే పహలే దశక కే సాథ-సాథ లగభగ పూరీ తరహ పూంజీపతియోం కా తమాశా బన చుకా హై జో ఖాసతౌర పర టీవీ మీడియా కే జరిఏ దేశ-దునియా కే సామనే పరోసా జా రహా హై। ఉత్తేజనా ఔర రఫ్తార మేం వైసే లోగోం కా ఖారిజ హోనా తయ హై జో ఇసకే లిఏ సామాజిక తౌర పర ‘తైయార’ నహీం హైం।

తో ‘బిగ బౖస’ జైసే ఫర్జీ రియలిటీ శో ఔర లగభగ బేవకూఫ బనాఏ రఖనే కే మకసద సే పేశ కిఏ జా రహే ధారావాహికోం కే అలావా క్రికేట కే ఉన్మాద మేం లోగోం కో ఫంసాఏ రఖనా- యహీ ఇస క్రాంతికారీ మీడియా కీ రోజానా కీ వ్యస్తతాఏం హైం, జిసకే శురుఆతీ దౌర మేం ధోఖే మేం కుఛ లోగోం నే మాన లియా థా కి శాయద యహ సమాజ కా చేహరా బదల దే। లేకిన హమ ఏక ఐసే సమాజ కే హిస్సే హైం, జిసకీ జాదుఈ సత్తా హర నఏ సమాజ కా సింహాసన హాసిల కరనే కే లిఏ సబసే ఉపయుక్త పాత్ర కే రూప మేం అవతార లే లేతీ హై। బల్కి యోం కహేం కి ఇసే కిసీ భీ జలజలే కా అందాజా లగానా ఖూబ ఆతా హై ఔర యహ ఖుద సే ఊబే హుఏ సమాజ కే బరక్స తురంత ఐసా సమాజ గఢ లేతా హై, జహాం ఉసకే సింహాసన కీ జగహ పహలే తైయార కీ జాతీ హై।

ఏక విరోధహీన సమాజ తైయార కరనా యోం భీ కిసీ సత్తా కా ముఖ్య మకసద హోతా హై। ఇసలిఏ వహ సబసే పహలే కిసీ భీ సమాజ మేం విరోధ కీ రీఢ కో కమజోర కరతా హై। యానీ ఉసకీ సమూచీ యువా పీఢీ కో ఏక లుభావనే ‘ఇంద్రజాల’ మేం ఐసే ఉలఝా దేతా హై కి కిసీ భీ వ్యాపక సందర్భోం వాలే మసలే పర విచార కరనే కో వహ బేకార మేం సిర ఖపానా మానతా హై ఔర టీవీ కార్యక్రమోం ఔర విజ్ఞాపనోం మేం పేశ దునియా కే ఖ్వాబ ఉసకే అపనే హోతే హైం। ఔర యహ శాయద దోహరానే కీ జరూరత నహీం హై కి ఇస తరహ కే జీవన-లక్ష్యోం కే సాథ జీనే వాలే కిసీ భీ శఖ్స కే లిఏ ఆగే నికలనా మహత్త్వపూర్ణ హోతా హై, చాహే ఉసకే లిఏ ఖుద కా యా సామనే పడనే వాలీ కిసీ భీ బాధా కా దమన క్యోం న కరనా పడే।

ఆగే... ఔర ఆగే... తేజ... ఔర తేజ...

ఆగే నికలనా యోం ఏక సకారాత్మక విచార హోనా చాహిఏ। లేకిన క్యా యహ విచార ఇసీ రూప మేం దేఖే-సమఝే జా సకనే లాయక స్థితియోం మేం రహ గయా హై? నవఉదారవాదీ పూంజీవాద కే ఇస వికట దౌర మేం శాయద సబసే జ్యాదా సంకట శబ్దోం కీ పరిభాషాఓం కే సామనే హీ ఖడా హుఆ హై। జడతాఓం కో పీఛే ఛోడ ఆగే నికలనే కా మతలబ యహ హై కి ఆపనే బాజార మేం ఆనే వాలీ కిస నఈ కార కో అగలే హఫ్తే ఖరీదనే కా మన బనా లియా హై। సబసే మహంగే ఇలాకే కే సబసే మహంగే ఫ్లైట మేం సబసే ఆధునిక సుఖ-సువిధాఓం కా భోగ కరతే హుఏ అగర జాతి పర గర్వ కరతా యా అపనే వివాహ కే లిఏ దహేజ కీ రకమ తయ కరనే మేం ముఖ్య భూమికా నిభాతా కోఈ యువా మిల జాఏ, తో ఆశ్చర్య నహీం కరనే కీ జరూరత హై। దేశ కీ సంస్కృతి యా శిక్షా వ్యవస్థా నే ఉసే దియా క్యా హై కి వహ బ్రాహ్మణ, ఠాకుర, యాదవ కిసీ దలిత-ఆదివాసీ చేతనా సే ముక్తి పా సకే యా డౖక్టరీ-ఇంజీనియరీ యా ఆఈఏఏస-ఆఈపీఏస కా తమగా లటకానే కే బావజూద శాదీ కే నామ పర అపనీ కీమత లగానే సే పహలే శర్మ సే మర జాఏ…!

ఆధునికతా కా లబాదా ఓఢే వే యువా కిస జమీన పర ఖడే హోతే హైం, జినకే లిఏ పహలే వర్గ, ఫిర అపనీ జాతి ప్యారీ హో జాతీ హై? స్త్రీ యా దలిత జినకే లిఏ మహజ మనోరంజక ప్రశ్న హైం। వే కౌన-సే కారణ హో సకతే హైం కి కిసీ శైక్షిక సంస్థాన మేం దలితోం యా కమజోర తబకే కే ఛాత్రోం కే లిఏ ఘోర అపమానజనక ఔర పీడాదాయక స్థితియోం కీ ‘రచనా’ కీ జాతీ హై ఔర పీడితోం కీ చీఖ కే సాథ ఉనకే సంగీ-సాథీ తక ఖడా నహీం హో పాతే? అగర కభీ ఇక్కే-దుక్కే విద్రోహ కా ఝండా ఉఠా భీ లేం తో సత్తా ఉన్హేం కిసీ భీ కీమత పర ఖరీద లేనా చాహతీ హై। అగర యహ నహీం హో సకా తో అనుశాసన కే నామ పర దమన కా హథియార ఉసకే పాస హై। యానీ యా తో అపనే ‘వికాస’ కీ అంధీ దౌడ మేం శామిల హో జాఏం ఔర అపనే ఆసపాస దేఖనా బంద కర దేం, యా ఫిర ఉస సత్తా కీ చునౌతీ స్వీకార కరనే కే లిఏ తైయార రహేం జిసకే పాస ఆపకో ఖత్మ కర దేనే కే తమామ రాస్తే ఔర ‘హరబే-హథియార’ మౌజూద హైం।

బదలావ కా సునహరా ఇంద్రజాల...

దరఅసల, హమ జిస సత్తా కీ బాత కరతే హైం, వహ చాహతీ హీ యహీ హై కి బదలావ కా విచార మహజ అపనీ ఔర కేవల ఆర్థిక ఉన్నతి కే దాయరే మేం కైద రహే। ఇససే సమాజ కే ఢాంచే కో భీ జ్యోం కా త్యోం బనాఏ రఖనే మేం మదద మిలతీ హై। ఇసలిఏ వహ పహలే అపనీ సారీ కారగుజారియోం కే స్వీకార కే లిఏ సమాజ కే సామనే ఉసకే కల్యాణ కా తర్క పేశ కరతీ హై। ఫిర అపనీ బర్బరతాఓం కో భీ సభ్య సమాజ కే లిఏ అనివార్య ఘోషిత కర దేతీ హై। యహ పూరా కా పూరా మనోవిజ్ఞాన కా ఖేల హోతా హై, జిసమేం ముఖ్య నిశానా సమాజ కా యువా వర్గ హీ హోతా హై। ‘చేంజ’ యా బదలావ కా అర్థ కభీ సమాజ కో బదల డాలనే మేం లగాయా జాతా రహా హోగా। ఆజ కే యువాఓం కే లిఏ ఉస అర్థ మేం యహ ఏక రూమానీ ఖయాల సే జ్యాదా కుఛ నహీం హై। అబ ‘చేంజ’ కా మతలబ బాజార కీ మాంగ కే అనుకూల ఆచరణ కరనా ఔర ఉసకే రంగ మేం రంగ జానా హై। అగర ఇసమేం పిఛడే తో చేతనా కే స్తర పర పిఛడే హోనే కా లాంఛన ఢోనే కే లిఏ తైయార రహనా హోగా। ఐసే హీ లోగోం కా హీ సమాజ తైయార కరనే కీ కోశిశ కీ జా రహీ హై జినకీ దునియా టీవీ యా మీడియా కే జరిఏ పరోసే జా రహే ఫర్జీవాడే తక హీ సిమటీ రహే। ఆపసీ బాతచీత కే లిఏ కోఈ ‘బిగ బౖస’ టాఇప బేహూదా టీవీ సీరియల హై, యా ఫిర క్రికేట। బహుత ధీరే-ధీరే ఔర చుపకే సే విచారోం కీ రచనా-ప్రక్రియా పూరీ తరహ బాజార కే హవాలే కీ జా రహీ హై। కోఈ భీ దావా నహీం కర సకతా కి సమాజ కే వంచిత వర్గోం కే లిఏ స్థితియోం మేం సౌ సాల పహలే కే ముకాబలే కోఈ బడా ఔర బునియాదీ బదలావ ఆయా హై। లేకిన రాజనీతి కా ఖేల ఖేలనే వాలోం నే ‘వికాస’ ఔర బదలావ కా ఐసా ఇంద్రజాల రచా హై కి ఏక జడ వ్యవస్థా కే ముకాబలే ఏక జటిల వ్యవస్థా కీ సాజిశేం హమేం దిఖాఈ నహీం దేతీం। జాతీయ సడాంధోం ఔర వర్గీయ పూర్వాగ్రహోం సే లైస ఇస ఆధునికతా కీ పరతేం ఇతనీ మోటీ ఔర పరిష్కృత హైం కి యహాం సే అతీత తో స్వర్ణ యుగ లగతా హీ హై, భవిష్య భీ కేవల సునహరా దిఖతా హై। బస వర్తమాన శూన్య ఔర అస్మితావిహీన హై...!

(కథాదేశ కే మీడియా విశేషాంక మేం)

Wednesday 19 October 2011

తర్క కే ఖిలాఫ ఆస్థా కా హథియార...



దిల్లీ
విశ్వవిద్యాలయ మేం రామ కథా
పర ఆధారిత "తీన సౌ రామాయణ- పాంచ ఉదాహరణ ఔర అనువాద పర తీన విచార" నామక కితాబ కో లేకర ఫిర సే గర్మీ ఛాఈ హుఈ హై। ఇస సందర్భ మేం తీన సాల పహలే భీ హంగామా హుఆ థా। తబ మైంనే "జనసత్తా" మేం యహ లేఖ లిఖా థా। శాయద ఏక బార ఫిర యహ ప్రాసంగిక హో...




కహతే హైం కిసీ ఏక ఝూఠ కో బార-బార రటనే సే యా తో వహ సచ కే వహమ మేం తబ్దీల హో జాతా హై, యా ఫిర ప్రహసన బన జాతా హై। తో రామ భరోసే రాజనీతి కీ నావ పర సవార హిందూ కట్టరపంథీ సమూహోం కీ పీడా సమఝనా బహుత ముశ్కిల నహీం హై। బాబరీ మస్జిద కే బాద రామ మందిర కా ముద్దా లగభగ పిట చుకా హై, సో కుఛ మహీనే పహలే అచానక హీ రామసేతు కీ రాహ దిఖాఈ పడ గఈ థీ। మగర పహలే-సీ ఉత్తేజనా పైదా కర సకనే మేం కామయాబీ నహీం మిలీ। అబ దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ కీ ఏక కితాబ మేం ఫిర సే "ముశ్కిల" మేం పడే రామ కో ఖోజ నికాలా గయా హై ఔర ఉనకే "ఉద్ధార" కా అభియాన శురూ హో గయా హై।

పిఛలే దో సాల సే యహ కితాబ దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ మేం స్నాతక ఇతిహాస కే ఓనర్స పాఠ్యక్రమ మేం పఢాఈ జా రహీ హై। ఇసమేం "ప్రాచీన భారత మేం సంస్కృతి" కే తహత "తీన సౌ రామాయణ- పాంచ ఉదాహరణ ఔర అనువాద పర తీన విచార" శీర్షక సే ఏక అధ్యాయ శామిల హై, జిసకే లేఖర ఏకే రామానుజన హైం। రామానుజన దక్షిణ భారత కే ప్రసిద్ధ లోకకథాఓం కే విద్వాన, భాషావిద, కవి ఔర అనువాదక థే। ఉన్హోంనే శికాగో విశ్వవిద్యాలయ మేం దక్షిణ ఏశియా కే అధ్యయన కార్యక్రమ తైయార కరనే మేం కాఫీ అహమ అహమ భూమికా నిభాఈ। ఇస లేఖ మేం ఉన్హోంనే రామ కే బారే మేం దునియా భర మేం ప్రచలిత అలగ-అలగ కహానియోం కా జిక్ర కియా హై। రామ కో భారతీయ ధర్మగ్రంథోం మేం ఏక సబసే జ్యాదా లోకప్రియ దేవతా కే రూప మేం మానా జాతా రహా హై। లేకిన సమయ కే సాథ విభిన్న మతోం మేం రామకథా కీ అలగ-అలగ తరీకే సే వ్యాఖ్యా భీ కీ గఈ। దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ మేం ఇతిహాస విషయ సే స్నాతక ఓనర్స కే పాఠ్యక్రమ మేం శామిల ఇస పాఠ కా మకసద సిర్ఫ ఇతనా హై కి ఛాత్రోం కో ఆమ హిందూ సమాజ మేం పాఈ జానే వాలీ పారంపరిక అవధారణా సే ఇతర తమిల, బౌద్ధ, జైన యా కుఛ దూసరే మతోం మేం ప్రచలిత కహానియోం కే అధ్యయన ఔర ఉనకే విశ్లేషణ కా మౌకా మిలే। ఫిర పాఠ్యక్రమ మేం ఇసే పూరీ తరహ వైకల్పిక రఖా గయా హై ఔర ఇసే పఢనా యా నహీం పఢనా అపనీ మర్జీ పర నిర్భర హై। ఇసే హీ సహీ మాన లేనే కా ఆగ్రహ కహీం నహీం హై।

లేకిన ఇస మసలే పర దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ మేం జో హుఆ, ఉససే యహ లగతా హై కి అబ శైక్షణిక సంస్థానోం కో భీ "హిందుత్వ కీ ప్రయోగశాలా" బనానే కీ ముహిమ శురూ హో చుకీ హై। రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక సంఘ ఔర విశ్వ హిందూ పరిషద కే గర్భనాల సే జుడే ఛాత్ర సంగఠన అఖిల భారతీయ విద్యార్థీ పరిషద కే కథిత నేతాఓం నే ఇస బాత కా భీ లిహాజ కరనా జరూరీ నహీం సమఝా కి వే విశ్వవిద్యాలయ పరిసర మేం హైం। లేకిన జబ పహలే సే యహ తయ హో కి బాత కరనా ఉతనా జరూరీ నహీం, జితనా ఉత్పాత మచానా, తో ఉచిత-అనుచిత జైసే సవాల గైరజరూరీ మాన లిఏ జాతే హైం। కితాబ మేం రామకథా పర ఆధారిత ఉస అధ్యాయ కా విరోధ కరనే కే లిఏ ఇతిహాస విభాగ మేం తోడఫోడ, శిక్షకోం కో అపమానిత కరనే ఔర ఉనకే సాథ మారపీట కా దృశ్య కిసీ దంగే కే పూర్వాభ్యాస సే కమ నహీం థా। ధ్యాన రహే కి ఇస మసలే పర భాజపా కే ఏక పూర్వ సాంసద రామవిలాస వేదాంతీ తాలిబానీ అందాజ బిఖేరతే హుఏ పాఠ్యక్రమ మేం రామానుజన కా పాఠ శామిల కరనే కే లిఏ జిమ్మేదార కులపతి కా సిర కాట కర లానే వాలే కో ఈనామ దేనే కీ ఘోషణా పహలే హీ కర చుకే హైం। సవాల హై కి క్యా ఇసీ తరహ కీ "సహిష్ణుతా" కే దమ పర హిందుత్వ కీ గౌరవగాథా లిఖనే కీ తైయారీ కీ జా రహీ హై?

భాజపా కే ఇస ఛాత్ర సంగఠన కే నేతాఓం నే ఇతిహాస విభాగాధ్యక్ష ఏజేడఏచ జాఫరీ కే సాథ జిస తరహ కా బర్తావ కియా ఔర మారపీట కీ, వహ ఇస తరహ కీ కోఈ పహలీ ఘటనా నహీం థీ। ఇససే పహలే ఉజ్జైన మేం ప్రోఫేసర సబ్బరవాల కీ హత్యా, పుణే కే భండారకర శోధ సంస్థాన మేం ఉత్పాత ఔర బడౌదా విశ్వవిద్యాలరయ మేం వహాం కే సంకాయ ప్రముఖ ఔర ఛాత్రోం కే సాథ మారపీట జైసీ "బహాదురీ" ఇసకే ఔర ఇస జైసే కుఛ దూసరే సంగఠనోం కే చరిత్ర కీ ముఖ్య విశేషతా బన చుకీ హై। ఉలటబాంసీ యహ కి భారతీయ సంస్కృతి ఔర మహాన గురు-శిష్య పరంపరా కీ దుహాఈ దేనే కే కామ మేం ఇన్హేం కభీ థకతే నహీం దేఖా గయా।


విడంబనా యహ హై కి ఏక ఉదార ఔర లోకతాంత్రిక సమాజ కా హిస్సా హోనే కే బావజూద ఇస తరహ కే సంగఠన సే జుడే లోగ అపనీ ఆస్థాఓం కీ అభివ్యక్తి కే లిఏ కోఈ భీ రాస్తా అఖ్తియార కరనే కో తైయార రహతే హైం। లేకిన ఖుద సే సహమతి నహీం రఖనే వాలోం కీ అభివ్యక్తి ఇన్హేం పరేశాన కరతీ హై। ఇస బాత పర తో తరస హీ ఖాఈ జా సకతీ హై కి కోఈ యహ మాన లే కి దునియా ఉసకీ ఇచ్ఛాఓం యా ఆస్థాఓం కా ఖయాల రఖే, భలే హీ వహ ప్రతాడిత కరనే కీ హద తక దూసరోం కీ ఇచ్ఛాఓం కా అతిక్రమణ కరే। అభివ్యక్తి కీ ఆజాదీ కా యహ హనన కిసీ ఫిల్మ కే ప్రదర్శన కా విరోధ కరనే సే లేకర కిసీ కితాబ పర పాబందీ లగానే కీ మాంగ కే లిఏ భీ హింసా కో ఏకమాత్ర రాస్తా మాననే కే రూప మేం సామనే ఆ రహా హై। ముశ్కిల యహ హై కి సరకారోం కో ఇస బాత సే కోఈ లేనా-దేనా నహీం రహ గయా హై కి విచార-విశ్లేషణ కీ ప్రక్రియా కో ఔర మజబూత కరనే యా వైజ్ఞానిక చేతనా కే ప్రచార-ప్రసార కే మసలే పర దృఢ ఇచ్ఛాశక్తి కే సాథ ప్రతిక్రియావాదీ తాకతోం కా ముకాబలా కియా జాఏ। ఉలటే వే "హింసా కీ ఆశంకా" కో ఆధార బనా కర కిసీ ఫిల్మ యా కితాబ పర పాబందీ లగానే మేం దేర నహీం లగాతీం। దరఅసల, ఇసకే పీఛే హింసా కీ "ఆశంకా" సే జ్యాదా ఫిక్ర అపనీ రాజనీతి కీ హోతీ హై।

జహాం తక అలగ-అలగ రూప మేం ప్రచలిత రామకథా కీ జానకారీ దేనే వాలే పాఠ పర పాబందీ కీ మాంగ కా సవాల హై తో ఉనకా క్యా జాఏ జో "రామచరితమానస" మేం శూద్రోం ఔర స్త్రియోం కో అధికతమ అపమానిత కిఏ జానే కా ఆరోప లగాతే హైం? యహాం హమారీ ఆస్థా కా వర్గీకరణ క్యోం హో జాతా హై? ఆస్థా కా ఝండా లేకర దేశ కో "ఆందోలిత" కరనే కా బీడా ఉఠాఏ లోగోం కో క్యా కభీ దలిత ఉత్పీడన కే కిసీ మామలే పర చింతిత హోతే దేఖా గయా హై? ఐసా ఇసలిఏ నహీం హోగా క్యోంకి ఇససే యథాస్థితి భంగ హోగీ ఔర సామాజిక సత్తా కా మౌజూదా ఢాంచా బిఖరేగా। ఔర చూంకి ఆస్థా ఇస ఢాంచే కీ సురక్షా మేం సబసే కారగర హథియార సాబిత హోతీ హై, ఔర ఇసకా ఇస్తేమాల భీ బేహద ఆసాన హై, ఇసలిఏ సబసే పహలే ఇసీ పర చోట పహుంచాఏ జానే కా హౌవా ఖడా కియా జాతా హై। ఫిర ఇసకే లిఏ కిఏ జానే వాలే హింసక ప్రదర్శన ఏక ప్రత్యక్ష దబావ కా కామ కరతే హైం।


దరఅసల, కట్టరతా కీ బునియాద పర ఖడే కిసీ సమూహ కే లిఏ లగాతార కిసీ భావనాత్మక ముద్దే కీ బైసాఖీ కా సహారా ఏక మజబూరీ హోతీ హై। ఆమ హిందూ మానస మేం రామ కా దేవ-రూప గహరే తక పైఠా హై ఔర హిందుత్వ కే కథిత పైరోకారోం కే లిఏ రామ ఏక సహజ ఔర సులభ ముద్దా హైం, ఇసలిఏ రామ నామ కే సంకట కా హౌవా ఖడా కర ఉసే ఉకసానా భీ ఉతనా హీ ఆసాన హై। ఇసకీ సంవేదనశీలతా కా అందాజా ఇన హిందూవాదీ సమూహోం కో బఖూబీ హై ఔర యహీ వజహ హై కి రామ నామ కో బార-బార రాజనీతి కే బాజార మేం ఖడా కియా జాతా హై। వరనా క్యా కారణ హై కి సాలోం సే విశ్వవిద్యాలయ కే పాఠ్యక్రమ కీ ఏఖ వైకల్పిక సామగ్రీ అచానక ఇనకే లిఏ ఇతనీ అహమ హో జాతీ హై?

జో భీ హో, అబ ఏక ఔసత హిందూ భీ రామ కే ముద్దే పర భాజపా-విహిప యా దూసరే హిందూవాదీ దలోం కా పాఖండ సమఝ చుకా హై। రామ మందిర కీ గర్మీ ఉతర జానా ఇసకా సబూత తో హై హీ, సేతుసముద్రమ పరియోజనా మేం జిస తరహ రామసేతు కా సవాల ఘుసా కర లోగోం మేం ఉన్మాద పైదా కరనే కీ కోశిశ నాకామ రహీ, ఉససే యహీ సాబిత హోతా హై కి లోగ అబ ఇసే మహజ ఏక రాజనీతిక చాల సే జ్యాదా అహమియత దేనే కో తైయార నహీం హైం।

ఇసకే బావజూద దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ మేం ఉత్పాత మచానే ఔర దంగే జైసా మాహౌల పైదా కరనే కే పీఛే క్యా వజహ హో సకతీ హై? దరఅసల, తోడఫోడ, హమలా యా నిరాధార బాతోం పర ఊధమ మచా కర సమయ-సమయ పర అపనే వజూద కా ఏహసాస కరాతే రహనా కట్టర యా సాంప్రదాయిక సంగఠనోం కీ మజబూరీ హోతీ హై। మిసాల కే తౌర పర విహిప, శివసేనా ఔర అబ మహారాష్ట్ర నవనిర్మాణ సేనా జైసే సంగఠన గాహే-బగాహే బినా బాత కే ఉత్పాత మచాతే రహతే హైం, జిసకా మకసద అపనే అస్తిత్వ కా ఏహసాస కరాతే రహనా భర హై। ఆమ జన కే హితోం కే ముద్దే ఉనకే లిఏ బేమానీ హోతే హైం। అఖిల భారతీయ విద్యార్థీ పరిషద కే ఊధమ కో ఇసకీ తాజా కడీ కే రూప మేం దేఖా జానా చాహిఏ। యోం భీ, మహారాష్ట్ర మేం శివాజీ పర ఏక కితాబ కే విరోధ కే సిలసిలే మేం శివసేనా నే జో కియా ఔర ఉసమేం ఉసే ఆఖిరకార కామయాబీ మిలీ, విద్యార్థీ పరిషద శాయద ఉసీ కో నజీర మాన కర చల రహీ హై। ఇససే పహలే భాజపా శివాజీ పర "ఆపత్తిజనక" టిప్పణియోం కో ఆధార బనా కర జవాహరలాల నేహరూ కీ కితాబ "డిస్కవరీ ఓఫ ఇండియా" పర భీ ప్రతిబంధ లగానే కీ మాంగ కర చుకీ హై। యహ కితాబ హిందీ మేం భీ ఉపలబ్ధ హై ఔర భారత కే ఇతిహాస కే బారే మేం ఇసే ఏక ప్రామాణిక ఔర సందర్భ గ్రంథ కే రూప మేం జానా జాతా రహా హై।

ఆమతౌర పర ఐసే సంగఠన కిసీ విషయ పర బహస కే లిఏ తైయార నహీం హోతే। తథ్యోం ఔర తర్కోం కే సాథ బాత కరనే కే లిఏ మేహనత కరనీ పడతీ హై ఔర ఇసమేం ఇనకీ సీమా కిసీ సే ఛిపీ నహీం హై। ఇసలిఏ యే బార-బార భావనాఓం ఔర ఆస్థా కే ఆహత హోనే కా సవాల ఉఠాతే హైం జో ఇనకే లిఏ మహజ అపనీ రాజనీతిక దుకానదారీ చమకానే కా జరియా భర హోతే హైం। యహీం యే ఇస బాత కా ఖయాల రఖనా జరూరీ నహీం సమఝతే కి జో ఇనసే సహమత నహీం హైం, ఉనకీ భావనాఓం కా క్యా జాఏ। ఇస తరహ కే సవాల ఉఠనే పర యే జో రవైయా అఖ్తియార కర లేతే హైం ఔర ఐసే మసలోం పర ఇన సంగఠనోం కా జో చరిత్ర రహా హై, ఉసే దేతే హుఏ ఇనసే కిసీ మసలే పర బహస కీ ఉమ్మీద బేమానీ హీ హై।

ఇతిహాస పర ఆస్థా కో తరజీహ దేనా ఇస లిహాజ సే ఇనకే హిత మేం హై కి ఇతిహాస కీ పరతేం ఖులనే పర బహుత సారీ ఆస్థాఏం ఏక ఝటకే మేం ఖండిత హో జా సకతీ హైం। ఔర భావనాత్మక ముద్దే జినకే టికే రహనే కా ఏకమాత్ర సహారా హైం, వే ఇస పర విచార కరనా క్యోం జరూరీ సమఝేంగే? ఇనకే లిఏ ఇతిహాస ఇసలిఏ భీ ఏక అప్రియ విషయ హై క్యోంకి హిందుత్వ కీ జిస సహిష్ణుతా కా ఢింఢోరా పీటా జాతా హై, ఇతిహాస కే పన్నే ఉసకీ కలఈ ఖోలనే లగతే హైం। సేతుసముద్రమ పరియోజనా మేం అడంగా డాలనే కే లిఏ జిస ప్రాకృతిక సంరచనా కో వే సముద్ర పార కరనే కే లిఏ రామ ద్వారా బనవాయా గయా సేతు ఔర ఇతిహాస కీ ఏక సచ్చాఈ సిద్ధ కరనే పర తులే థే, ఉసకే సాథ-సాథ రామాయణ కే సారే వివరణ కో సచ మాననే కా ఆగ్రహ ఇన్హేం అసహజ కర దేతా హై। ఇసీ తరహ మహజ జన్మ కే ఆధార పర నబ్బే ఫీసద లోగోం కా కిసీ న కిసీ బహానే రోజ-రోజ జలీల హోనా కిస బారీక తరీకే సే నియతి బనా దీ గఈ ఔర ఉస యాతనా పర గర్వ కరనే కీ ఘుట్టీ పిలా దీ గఈ, అబ ఉసకీ వ్యాఖ్యాఏం సామనే ఆనే లగీ హైం। యహ నిశ్చిత తౌర పర "హిందుత్వ కీ ప్రయోగశాలాఓం" కీ ఖోజ మేం లగే రహనే వాలోం కే లిఏ ఏక అప్రియ స్థితి పైదా కరతీ హై ఔర వహాం ఇనకే లిఏ ఆస్థా ఏకమాత్ర మహత్త్వపూర్ణ చీజ హో జాతీ హై। జాహిర హై, ధ్యాన బంటానే కే లిఏ భావనాత్మక ముద్దే ఉఠానే ఔర హింసా యా ఉత్పాత కా సహారా లేనే కో యే అపనా ముఖ్య ధర్మ సమఝతే హైం, జో ఇనకీ సీమా భీ హై।


ముశ్కిల యహ హై కి మీడియా కా ఏక హిస్సా భీ ఇన మసలోం పర జిస తరహ గైరజిమ్మేదారీ సే భరా రవైయా అపనాతా హై, వహ విమర్శ యా సంవాద కీ సంభావనాఓం కో ఖత్మ కరతా హై। దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ మేం హమలే సే పహలే టీవీ చైనలోం కో బులా కర బాకాయదా ప్రాయోజిత తరీకే సే హింసా కీ గఈ। యహ ఉత్సాహ ఇస ముద్దే పర బాతచీత కరనే కే మామలే మేం నహీం దిఖాయా గయా। ఇస తరహ కీ జ్యాదాతర ఖబరేం యా తో గైరజరూరీ హోతీ హైం, యా ఇనకీ రిపోర్టింగ మేం ఏక తటస్థ విశ్లేషణ కే బజాయ సంబంధిత వ్యక్తి కా ఆగ్రహ హావీ రహతా హై। రామకథా సే సంబంధిత తాజా వివాద మేం భీ యహ సాఫ-సాఫ దేఖా గయా కి కైసే కిసీ మామలే కో జబర్దస్తీ ఖబర బనా కర ఉసే ఇస హద తక సంవేదనశీల బనా దియా గయా కి కట్టరపంథీ ఔర సాంప్రదాయిక గుటోం కో అపనీ రోటీ సేంకనే కా మౌకా మిల గయా।


Friday 29 April 2011

బాబాఓం మేం గుమ దునియా...

తో పనచానబే సాల మేం మరనే కీ ఘోషణా కరనే వాలే భగవాన సత్య సాఈం బాబా లగభగ దస సాల పహలే మర గఏ। సత్య సాఈం బాబా కో ఏక భగవాన కే రూప మేం పహచాన దిలానే కా శ్రేయ ఉనకే ఉన "చమత్కారోం" కో జాతా హై జో అక్సర వే అపనే భక్తోం కే సామనే ప్రదర్శిత కరతే థే। హవా మేం హాథ హిలా కర కభీ సోనే కీ అంగూఠీ తో కభీ కోఈ మిఠాఈ అపనే భక్తోం కే హాథ మేం రఖ దేనే జైసే కరతబ నే లోగోం కో కహాం-కహాం సే ఉనకీ ఆంఖేం ఛీన లీం, యహ సాఈ బాబా బేహతర జానతే హైం ఔర ఇసకే సాథ హమారీ యహ సామాజిక-ధార్మిక వ్యవస్థా భీ జానతీ హై జో ఖుద కో సత్తా కే బనాఏ రఖనే కే లిఏ ఇస తరహ కే చమత్కారోం ఔర అంధవిశ్వాసోం కో హీ అపనా హథియార బనాతీ హై। ఏక ఐసా సంజాల రచతీ హై, ఉసమేం లోగోం కో ఉలఝాతీ హై, తాకి లోగ ఖుద పర సే భరోసా ఖో దేం ఔర ఐసే చమత్కారోం మేం అపనా ఉద్ధార దేఖనే లగేం।

"మైజోకిజ్మ" మనోవిజ్ఞాన కా ఏక టర్మ హై, జిసమేం కోఈ వ్యక్తి అపనే సామనే కిసీ గురు జైసీ శఖ్సియత కీ హర బాత కే సామనే సిర్ఫ సిర నవాతా హై, వహ బాత చాహే భలీ హో యా కితనీ భీ వీభత్స హో। లేకిన ఇసకా నతీజా యహ హోతా హై కి ఇస క్రమ మేం స్వాభావిక ప్రతిక్రియా కీ జో లహరేం ఉసకే భీతర హీ ఉమడతీ-ఘుమడతీ జమా హుఈ రహతీ హైం, వే కిసీ కమజోర నిశానే పర అపనీ సమూచీ వికృతి కే సాథ ఫూటతీ హై। ఇస నతీజే కో "సైడిజ్మ" కా నామ దియా గయా హై। యానీ ఇస పూరీ ప్రక్రియా మేం హమ అపనే సమాజ ఔర ధర్మ కీ పూరీ వ్యవస్థా కో దేఖ సకతే హైం, జిసమేం ఇసకీ బునియాద మేం అంధవిశ్వాస హై। ఔర ఇసీ కే శోషణ కీ బునియాద పర యహ వ్యవస్థా హమారే సామనే అట్టహాస కరతీ రహతీ హై ఔర హమ ఉసకే సామనే సిర నవాఏ చుపచాప దేఖతే ఔర ఉసే సహీ మానతే రహతే హైం।

యహ ఆలేఖ అక్టూబర-నవంబర, 2008 కే జనసత్తా మేం ఛపా థా। మైంనే ఇస బ్లౖగ పర భీ డాలా థా। ఆజ ఇసే ఫిర సే నయా కరనే కీ జరూరత లగీ...




అంధవిశ్వాస కే అంధకార మేం...


"కిసీ కో ఆత్మా కే అమరత్వ మేం విశ్వాస కరనే కే లిఏ లగా దో ఔర ఉసకా సబ కుఛ లూట లో। వహ హంసతే హుఏ ఇస లూట మేం తుమ్హారీ మదద భీ కరేగా"- అప్టన సినక్లేయర।


తంత్ర-మంత్ర ఔర రూహానీ ఇల్మ కే మాహిర/ ఖులా చైలేంజ/ లాభ 100 ప్రతిశత/ 20 మినట మేం గారంటీ కార్డ కే సాథ/ జైసా చాహోగే, వైసా హోగా/ మాఈ ప్రౖమిస/
నోట- అగర ఆపకా విశ్వాస కిసీ జ్యోతిష, పండిత-బాబా, మియాం-ముల్లా, తాంత్రిక సే ఉఠ గయా హో తో ఏక బార అవశ్య మిలేం

మనచాహా వశీకరణ స్పేశలిస్ట
కారోబార మేం రుకావట, బందిశ, గృహ-క్లేశ, మియాం-బీవీ కే ఝగడే, తలాక, దుశ్మన ఔర సౌతన సే ఛుటకారా, కర్జ ముక్తి, సంతానహీనతా, కోఖ బంధన, ముఠకరనీ, విదేశ యాత్రా, లవ-మైరిజ, ఫిల్మీ ఔర మౖడలింగ కైరియర మేం రుకావట జైసీ జీవన కీ జటిల సమస్యాఓం కా సమాధాన।
చేతావనీః మేరే కిఏ కో కాటనే వాలే కో 1,51,000 రుపఏ ఈనామ।

సభీ ఇల్మోం కీ కాట హమారే పాస హై।

-ప్యార మేం చోట ఖాఏ స్త్రీ ఏవం పురుష ఏక బార అవశ్య మిలేం।

-ఏక అగరబత్తీ కా పైకేట దో నీంబూ సాథ లాఏం।

రుహానీ ఔర సాతోం ఇల్మోం కే బేతాజ బాదశాహ। వర్ల్డ ఫేమస

-సిద్ధ గురూ అకబర భారతీ యా సమీరజీ (బంగాలీ)


నగర సేవా కీ బసోం, సడక కే కినారే యా పేశాబఖానోం కీ దీవారోం జైసీ జగహోం పర చిపకాఏ గఏ 'గుప్త రోగోం కా శర్తియా ఇలాజ' కీ తరహ కే ఐసే విజ్ఞాపనోం పర ఏక 'పఢే-లిఖే' ఔర 'సభ్య' వ్యక్తి హోనే కే నాతే హమారీ క్యా ప్రతిక్రియా హోతీ హై? హమ ముంహ బిచకాతే హైం, ఐసా విజ్ఞాపన కరనే వాలోం కో ఠగ ఔర మక్కార కహతే హైం ఔర ఉనకే పాస జానే వాలే లోగోం కో మూర్ఖ మానతే హైం। అగర హమ ఐసా విజ్ఞాపన కరనే వాలే ఠగోం ఔర మక్కారోం కో అపరాధీ కీ తరహ దేఖతే హైం యా ఉనకే ఖిలాఫ హమారే భీతర నఫరత కే భావ పైదా హోతే హైం తో శాయద యహ గలత నహీం హై।

ఐసీ రాయ రఖనే వాలే హమ సబ ఆమతౌర పర బహుత అచ్ఛీ శిక్షా ప్రాప్త, బహుత అచ్ఛీ ఔర సాఫ-సుథరీ జీవనశైలీ వాలే, సూటేడ-బూటేడ టాఈయుక్త కపడే పహననే వాలే ఔర అపనీ పహుంచ కే లగభగ సభీ ఆధునిక ఉపకరణోం-సంసాధనోం కా ఇస్తేమాల కరనే వాలే హోతే హైం। వైసే విజ్ఞాపనోం పర ఐసే 'సభ్య, శిక్షిత ఔర వికసిత' సమాజ కా హిస్సా హోనే కే నాతే హమారీ ఇస తరహ కీ ప్రతిక్రియా కే బాద హమ అపనీ 'సభ్యతా' ఔర 'సామాజిక ఊంచాఈ' మేం థోడా ఔర ఇజాఫా హోతా హుఆ మహసూస కరతే హైం।

ఔర జబ సమూచే సమాజ ఔర ఉసకీ సభ్యతా కో 'దిశా' దేనే వాలే మీడియా కో భీ హమ కుఛ ఇసీ తరహ కా యా ఇససే భీ జ్యాదా అసరదార తరీకే సే ఐసా హీ కామ కరతే హుఏ దేఖతే హైం, తబ హమారీ క్యా ప్రతిక్రియా హోతీ హై? జబ హమ టీవీ పర సూటేడ-బూటేడ టాఈయుక్త ఔర 'సభ్యతా కీ పరాకాష్ఠా' పర పహుంచే హుఏ లోగోం కో లగభగ చిల్లా కర యహ కహతే హుఏ దేఖతే-సునతే హైం కి 'ప్రలయ... అబ ధరతీ బస ఖత్మ హోనే వాలీ హై' తో హమారే భీతర కౌన-సే భావ పైదా హోతే హైం? ఉస వక్త క్యా హమేం సడక కే కినారే యా పేశాబఖానోం కీ దీవారోం పర చిపకాఏ హుఏ వే విజ్ఞాపన యాద ఆతే హైం? క్యా ఐసే విజ్ఞాపన కరనే వాలోం కీ మక్కారీ ఔర 'సమస్యాఓం సే ముక్తి' కే లిఏ ఉన జగహోం పర జానే వాలే లోగోం కీ మూర్ఖతా యాద ఆతీ హై?

శాయద నహీం। గహరే సమ్మోహన కే ఉస దౌర కీ గులామీ కీ బాత హీ నిరాలీ హై। ఉదయపుర కే రాకేశ ఔర రాజగఢ కీ ఛాయా నే జో కియా, ఉసీ సమ్మోహన కే ఉన్మాద కా చరమ హై, జిసమేం ఝూమతే హుఏ తో బహుత సారే లోగోం కో దేఖా జా సకతా హై, లేకిన 'అంత' సే పహలే ఖుద కో ఖత్మ కర లేనా సబకే లిఏ ముమకిన నహీం హోతా। హాం, 'జిందా' రహతే హుఏ మౌత కీ చాహే జితనీ పీడా వే ఝేల లేం।

ఏక టీవీ చైనల పర జ్యోతిష సంబంధీ కార్యక్రమ దేఖనే కే బాద రాకేశ నే ఏక కాగజ పర లిఖా- 'కార్యక్రమ కో దేఖ కర ముఝే లగా కి మైం గలత గ్రహ-నక్షత్ర మేం పైదా హుఆ హూం ఔర ఇస వజహ సే మైం కాఫీ పరేశాన హూం।' ఇసకే బాద ఉదయపుర కే బీఏన కౖలేజ మేం స్నాతక ప్రథమ వర్ష కే ఉస ఛాత్ర నే గలే మేం ఫందా లగా కర జాన దే దీ। ఇసీ తరహ ఏక ఓర 'బిగ బైంగ' కీ సచ్చాఈ కీ ఖోజ మేం విజ్ఞాన అబ తక కే సబసే బడే ప్రయోగ కీ తైయార కర రహా థా ఔర టీవీ చైనల ఇస ప్రయోగ కే సాథ హీ 'ధరతీ కే అంత' కీ మునాదీ కర రహే థే। పర్దే పర చీఖతే-చిల్లాతే కుఛ సూటేడ-బూటేడ టాఈయుక్త పత్రకారనుమా లోగ డరావనే జంగల కే వీరానే యా మౌత కే ఖౌఫ సే ఆచ్ఛాదిత శ్మశాన కబ్రిస్తాన కే అఘోడియోం యా తాంత్రికోం సే కమ నహీం లగ రహే థే। ఉససే పైదా హోనే వాలీ ఉత్తేజనా మేం ఛాయా నే తో కీటనాశక కీ దవా ఖాకర జాన దే దీ (మరనే సే పహలే ఉసనే పులిస కో బయాన భీ దియా), లేకిన హజారో-లాఖోం జానతే హైం కి ఉస పూరే దౌర మేం వే కిస తరహ తిల-తిల కర మరనే కే అహసాస సే గుజరతే రహే।

కుఛ సమయ పహలే విజ్ఞాన ఔర వైజ్ఞానిక చేతనా కే ప్రచార-ప్రసార కే లిఏ కామ కరనే వాలీ సంస్థా 'స్పేస' నే ఇస బాత పర గహరా క్షోభ జతాయా థా కి విజ్ఞాన కే జిన ఆవిష్కారోం కా ఇస్తేమాల అంధవిశ్వాసోం కే జాలే సాఫ కరనే మేం కియా జానా చాహిఏ, ఉసీ కా సహారా లేకర ఆదమీ కో ఔర అంధా బనాయా జా రహా హై। సవాల హై కి విజ్ఞాన కే కంధోం పర సవార యే ఆధునిక ఔర వికసిత-సే దిఖనే వాలే 'ప్రాణీ' ఐసా క్యోం కర రహే హైం?


దరఅసల, జబ అక్ల కో కేవల తిజారత కా హథియార బనా లియా జాతా హై తో సారీ నైతికతాఏం పీఛే ఛూట జాతీ హైం। అగర బాత కేవల టీవీ చైనలోం కీ కరేం తో జైసా కి కభీ-కభీ అందాజా లగాయా జాతా హై, ఖేల క్యా కేవల టీఆరపీ బఢానే కా హై? ఏక మకసద యహ జరూర హై। మగర యహ సిర్ఫ దిఖాఈ దేనే వాలా వ్యాపార హై। ఇసకే పీఛే జో మహీన ఔర శాతిర మిజాజ కామ కర రహా హోతా హై, ఏకబారగీ ఉస పర యకీన హోనా ముశ్కిల హై। లేకిన కిసీ భీ గతివిధి కో ఉసకే అసర కీ గహరాఈ కీ బునియాద పర ఆంకా జానా చాహిఏ।

కఈ బార లగతా హై కి జాదూ-టోనా ఔర ఝాడ-ఫూంక కే చమత్కార సే మన కీ సాధ పూరీ కరానే కా దావా కరనే వాలే ఓఝాఓం ఔర టీవీ చైనలోం యా అఖబార మేం ఇస తరహ కీ ఖురాక పరోసనే వాలే సంచాలక ఏక హీ పాయదాన పర ఖడే హైం ఔర ఉన్హేం సమాజ కే మనోవిజ్ఞాన కీ గహరీ సమఝ హోతీ హై। యహ ధ్యాన రఖా జానా చాహిఏ కి కిసీ భీ వ్యక్తి యా సమాజ కా మనోవిజ్ఞాన ఉసకా సాంస్కృతిక పరివేశ తైయార కరతా హై। అనంత బ్రహ్మాండ మేం సైర కరతీ హమారీ కల్పనాఏం ఔర జీవన కీ సీమాఓం కే బీచ ఝూలతీ ఉమ్మీదేం ఔర మాయూసియాం। జిన చీజోం తక హమారీ పహుంచ హోతీ హైం ఔర జో కిసీ భీ తరహ సే హమారే సామనే ముహైయా హో జాతీ హైం యా జో కమ-సే-కమ సాక్షాత హైం, ఉససే ఇతర కుఛ భీ పానే కే లిఏ తో చమత్కార కా హీ ఆసరా హై న! పీఢీ దర పీఢీ చలీ ఆ రహీ చమత్కార యా అదృశ్య శక్తియోం కీ ధారణాఏం హమారీ చేతనా మేం ఇస కదర గహరే పైఠీ హోతీ హైం కి తురత-ఫురత కుఛ హాసిల కర లేనే కీ హసరత యా ఏక ఛోటీ నాకామీ భీ హమేం బేబస యా లాచార బనా దేతీ హై। ఫిర శురూ హోతా హై దిమాగీ కాహిలీ కా దౌర, జో జిందగీ కో ఆఖిరకార చమత్కార కే రహమోకరమ పర లే జాకర ఛోడ దేతా హై।

ఔర చమత్కారోం యా అదృశ్య దునియా కే ఖయాల కా తిజారత కరనే వాలే లోగ హమారీ ఉసీ బేబసీ కా శోషణ కరతే హైం। హమ బిల్కుల భరే-పూరే, హర తరహ సే ఖుద కో సేహతమంద మహసూస కరేంగే, లేకిన జ్యోం హీ హమేం బతాయా జాఏగా కి 'స్వర్గ జానే వాలీ సీఢియాం ఖోజ లీ గఈ హైం', హమ తురంత హీ అపనీ ఉస ఖ్వాబోం కీ దునియా మేం పహుంచ జాతే హైం జో హమారే దిమాగ మేం సోచ కా ఏక హిస్సా బనా బైఠా హోతా హై। 'మర్దఖోర పరియాం' ఏకబారగీ హమేం జన్నత కీ హూరోం కే సాథ ఫూలోం కీ సేజ పర లా పటకతీ హైం। సీతా సే జుడీ జగహోం కో శ్రీలంకా మేం ఖోజ లేనే కీ ఖబర ఆతీ హై ఔర తత్కాల హమ ఖుద కో 'తథాస్తు' కహతే హుఏ 'శ్రీరామ' కే సామనే పాతే హైం। భూతోం కీ లడాఈ కీ 'లాఇవ కవరేజ', రావణ కీ వాయుసేనా ఔర హవాఈఅడ్డోం పర 'బ్రేకింగ న్యూజ' హమారీ కల్పనాఓం కీ పుష్టి కరతే లగతే హైం। కుఛ సమయ పహలే ఏలియంస 'ధరతీ పర హమలా' కరనే ఆ రహే థే। యే సారీ బాతేం 'శోధకర్తాఓం' కే హవాలే సే కహీ జాతీ హైం, తాకి ఇన్హేం జ్యాదా సే జ్యాదా విశ్వసనీయ బనాయా జా సకే। శకున-అపశకున పర ఆధారిత కర్మఫల కా బ్యోరా దేతా జ్యోతిషి కేవల కమాఈ నహీం కర రహా హోతా హై। వహ ఖూబ జాన రహా హోతా హై కి ఇన సబసే కైసే ఉసకా వర్గహిత కాయమ రహతా హై ఔర సామాజిక శాసన ఔర శోషణ-పరంపరా కీ బునియాద ఔర మజబూత హోతీ హై।

హమారీ త్రాసదీ కేవల పండే-తాంత్రిక యా మీడియా తక హీ సీమిత నహీం హై। తల్ఖ హకీకతోం సే లబరేజ 'సత్యా' జైసీ ఫిల్మ బనానే వాలే రామగోపాల వర్మా 'ఫూంక' బనా కర యహ ఖులీ చునౌతీ పేశ కరతే హైం కి అగర కోఈ థియేటర మేం అకేలే ఇస ఫిల్మ కో దేఖ లేగా తో ఉసే పాంచ లాఖ రుపఏ ఈనామ కే తౌర పర దిఏ జాఏంగే। 'ఫూంక' మేం భూత-ప్రేత యా భగవాన మేం యకీన నహీం రఖనే వాలే నాయక కే సాథ-సాథ విజ్ఞాన, చికిత్సా-విజ్ఞాన ఔర ఏక ప్రగతిశీల సోచ కో హారతే ఔర 'కాలా జాదూ' కో జీతతే దిఖాయా గయా హై। యహ హజారోం సాలోం సే 'కాలా జాదూ' కీ గిరఫ్త మేం జీతే సమాజ కే భావనాత్మక శోషణ కే అలావా ఔర క్యా హై?

లేకిన బాత అగర యహీం ఖత్మ హో జాతీ తో బాత ఔర థీ। విజ్ఞాన కీ బునియాద పర అపనీ పహచాన కాయమ కరనే వాలే ఏక పూర్వ రాష్ట్రపతి సే లేకర ఇస దేశ కే కఈ శీర్ష నేతాఓం తక కో 'చమత్కారీ బాబాఓం' కే పాంవ పఖారనే మేం శర్మ కే బజాయ గర్వ హీ మహసూస హోతా రహా హై। మానవ సంసాధన విభాగ (యహ మంత్రాలయ దేశ మేం వైజ్ఞానిక సోచ కో బఢావా దేనే కే లిఏ జిమ్మేదార హై) కే ఏక పూర్వ రాజ్యమంత్రీ నే తో బాకాయదా ఓఝాఓం-తాంత్రికోం కా సమ్మేలన హీ కరా డాలా థా। హాల హీ మేం ఏక విధాయక నే ఏక బడే ఆయోజన మేం 265 భేడోం కీ బలి దీ, క్యోంకి పరమాణు కరార కే ముద్దే మేం ఖతరే మేం పడీ యూపీఏ సరకార 'కిసీ తరహ' విశ్వాసమత మేం జీత సకీ। కుఛ విధాయకోం కీ ఉనకే కార్యకాల మేం అలగ-అలగ కారణోం సే హుఈ మౌత కే చలతే విధానసభా భవన కో భూత-ప్రేత సే గ్రస్త మాన లియా జాతా హై। యహ మహజ సంయోగ నహీం హై కి జ్యోతిష శాస్త్ర కో పాఠ్యక్రమ కా హిస్సా బనాఏ జానే కీ వకాలత సిర్ఫ ఇసలిఏ కీ జాతీ హై క్యోంకి యహ భారతీయ సంస్కృతి కా అభిన్న హిస్సా రహా హై। దేశ కో నేతృత్వ దేనే కా దావా కరనే వాలే ఐసే రాజనేతాఓం కో ఇస బాత సే కోఈ ఫర్క నహీం పడతా కి ఇససే దేశ-సమాజ కితనా పీఛే జాతా హై యా ఆధునిక దునియా మేం దేశ కీ కైసీ ఛవి బనతీ హై।

సవాల హై కి అగర కోఈ తాంత్రిక యా వ్యక్తి కిసీ బచ్చే కీ బలి దేతా హై తో ఉసకే లిఏ కౌన-సీ స్థితియాం జిమ్మేదార హైం? సునా హై కి కానూన అపరాధ కే లిఏ ప్రేరిత కరనే వాలే కో భీ అపరాధీ హీ మానతా హై। తాంత్రికోం-జ్యోతిషియోం సహిత తాజా ఫిల్మేం- 'ఫూంక' యా '1920' జైసీ ఫిల్మేం బనానే వాలే ఐసే లోగోం కో క్యా అంధవిశ్వాసోం ఔర సామాజిక జడతా కో బనాఏ రఖనే కా అపరాధీ నహీం మానా జా సకతా? ఇనకే లిఏ కౌన-సా కానూన లాగూ హోతా హై?

యహ సబ జవాహరలాల నేహరూ కే ఉస దేశ మేం హో రహా హై, జో సమాజ కో ఏక వైజ్ఞానిక సోచ కీ జమీన పర ఖడే హోకర దేఖనా చాహతే థే।

హాల హీ మేం ఏక అతి పిఛడే మానే జానే వాలే సమాజ కీ ఏక సాంస్కృతిక గతివిధి కే సాక్షాత కే దౌరాన ఇన పంక్తియోం కే లేఖక నే దేఖా కి కిస తరహ కరీబ హజార లోగోం కీ భీడ కే బీచ భయానక ఉన్మాద పైదా కరతే ఓఝాఓం నే భేడోం కీ బలి దీ ఔర ఉసకే ఖూన సే ఖుద కో నహాయా। యహ సుదూర దేహాత కే ఏక పిఛడే ఇలాకే కీ ఘటనా హై। లోగ భూలే నహీం హోంగే కి సారీ ఆధునికతాఓం సే లైస దేశ కీ రాజధానీ కే ఏక ఉపనగర గాజియాబాద మేం, జో సంయోగ సే 'హాఈటేక' భీ ఘోషిత హో చుకా హై, తీన బేటోం నే అపనీ మాం కీ పీట-పీట కర ఇసలిఏ బలి దీ క్యోంకి ఏక తాంత్రిక నే ఉన్హేం ఐసా కరనే కీ సలాహ దీ థీ। లేకిన విజ్ఞాన కీ డిగ్రియోం కీ మార్ఫత ఇంజీనియర యా డౖక్టర బనే ఉన బేటోం కీ మూఢతా ఔర త్రాసదీ పర హమక్యా అఫసోస జతాఏం। హమారే దేశ కే అంతరిక్ష శోధ సంస్థాన, యానీ 'ఇసరో' కా ముఖియా జబ పీఏసఏలవీ జైసే అంతరిక్ష యానోం కే సఫల ప్రక్షేపణ కే లిఏ మందిరోం మేం పూజా ఆయోజిత కరతా హై ఔర భగవాన సే ఖుద కో కామయాబ కరనే కీ యాజనా కరతా హై (http://www.telugupeople.comnews/article_00062737_ISRO_chief_visits_Tirumala_prays_for_successful_GSLV_launch.asp) తో ఏక పిఛడే సమాజ కే సామనే ఓఝాఓం కే ఉస ఉన్మాద ప్రదర్శన పర కౌన-సా సవాల ఉఠాయా జాఏ?

దూరదరాజ కే ఇలాకోం మేం బహుత సారే మాం-బాప అపనే బచ్చోం కీ ఓర ఆజ భీ యహ జుమలా ఉఛాలతే హుఏ మిల జాఏంగే కి 'దేహ బఢ గయా ఔర దిమాగ వహీం రహ గయా।' తో క్యా హమారా సమాజ ఆధునికతా కీ తమామ ఊంచాఇయోం కో ఛూనే కీ కోశిశ కే బావజూద అబ భీ కిసీ ఏక జగహ పర ఠహరా హుఆ హై? యా ఉసే జడ బనాఏ రఖనే కీ సాజిశ చల రహీ హై? క్యోం హమ అబ తక ఐసా కోఈ కారగర కానూన బనా సకనే మేం నాకామ రహే హైం జో ఓఝాఓం-తాంత్రికోం, గ్రహ-నక్షత్రోం కా పాఠ పఢానే వాలే జ్యోతిషియోం, చమత్కారోం ఔర అమూర్త దునియా కే కిస్సే పరోసనే వాలే మీడియా ఆది కే ఠగీ కే ధంధే సే సమాజ కో బచా సకేం?

ఇన సవాలోం కే జవాబ శాయద విశ్వ హిందూ పరిషద కే 'అంతరరాష్ట్రీయ ముఖ్యమంత్రీ' రహే ప్రవీణ తోగడియా కే ఉస బయాన మేం మిల జాతే హైం, జో ఉన్హోంనే కుఛ సాల పహలే గోలవలకర గురు కే సౌంవే జన్మ దివస కే మౌకే పర ఆయోజిత 'విరాట హిందూ సమ్మేలన' మేం దియా థా। మహారాష్ట్ర సరకార ద్వారా లాఏ గఏ అంధవిశ్వాస విరోధీ కానూన కే మసలే పర ఉనకా కహనా థా కి హిందుఓం కో ఇస కానూన కా విరోధ కరనా చాహిఏ క్యోంకి యహ హిందుత్వ కో ఖత్మ కరనే కీ సాజిశ హై। సాఫ హై కి ఏక తరహ సే వే యహ భీ కర రహే థే కి హిందుత్వ కీ బునియాద ఇన అంధవిశ్వాసోం పర హీ టికీ హై ఔర అంధవిశ్వాసోం కా ఖత్మ హోనా, హిందుత్వ కే ఖత్మ హోనే జైసా హీ హోగా। ఔర విహిప కా 'హిందుత్వ' కయా హై, క్యా యహ కిసీ కో బతానా హోగా?

యహ కేవల హిందుఓం కే ధర్మ-ధ్వజియోం కా ఖయాల నహీం హై। సభీ ధర్మ ఔర మత కే 'ఉన్నాయక' యహీ కహతే హైం కి సవాల నహీం ఉఠాఓ, జో ధర్మ కహతా హై, ఉసకా అనుసరణ కరో। ఔర హమారే భీతర కా భయ బాహర ఆనే కే లిఏ ఛటపటాతే సారే సవాలోం కీ హత్యా కర దేతా హై। హమారీ విడంబనా యహ హై కి జినసే హమ సవాల ఉఠానే కీ ఉమ్మీద కర రహే హోతే హైం, వే ఖుద ఏక ఐసా మాయావీ లోక తైయార కరనే మేం లగే హోతే హైం, జహాం కోఈ సవాల నహీం హోతా।


ఇసమేం కోఈ శక నహీం కి దేశ-దునియా సే రూబరూ కరానే మేం టీవీ చైనలోం నే హర ముమకిన కోశిశ కీ హై। లేకిన అసలీ ముశ్కిల యహ హై కి లగభగ సారీ ప్రస్తుతియోం మేం ఐసా కుఛ భీ నహీం హోతా జో హమేం ఘటనాఓం కే విశ్లేషణ కీ తాకత దేతా హో। హమ దేశ-దునియా కో దేఖేం, మగర ఉసీ నిగాహ సే, జిససే హమేం దిఖాయా జాతా హై। తో క్యా యహ మీడియా కీ సీమా హై కి వహ కుఛ 'నయా' దేనే కే నామ పర హమేం ఔర 'పురానా' బనా రహా హై? క్యా మీడియా ఇస బాత సే అనజాన హై కి భూత-ప్రేత, జాదూ-టోనా, గ్రహ-నక్షత్ర, జ్యోతిష, ప్రలయ-చమత్కార సే జుడే కిసీ భీ కార్యక్రమ కా ఏకమాత్ర అసర సామాజిక యథాస్థితి ఔర జడతా కో కాయమ రఖనా హై?

మకసద సిర్ఫ యహ హై కి సమాజ సోచనే ఔర సవాల ఉఠానే కే దౌర మేం న పహుంచే। ఐసే కార్యక్రమ పరోసనే వాలే ఔర ఐసీ గతివిధియాం చలానే వాలే ధర్మధ్వజీ యహ ఖూబ జానతే హైం కి జిస సమాజ నే సవాల ఉఠానా శురూ కర దియా, ఉనమేం చమత్కారోం ఔర తకదీర బతానే కీ దుకాన బంద హో జాఏగీ। ఇసలిఏ దిమాగ పర పడే జాలే బనాఏ రఖనే ఔర నఏ-నఏ డిజాఇన మేం నఏ జాలే పేశ కరనే కా ఖేల జారీ హై। సాధనా యా సంస్కార జైసే చైనలోం కీ తో బాత ఛోడ దేం, ప్రగతిశీల కహే జానే వాలే సమాచార చైనలోం కే సాథ-సాథ ఇస ఖేల మేం హర వహ తబకా శామిల హై, జో దునియా కో దిశా దేనే కా దావా కరతా హై।

కుఛ హీ సమయ పహలే ఏక టీవీ చైనల కే ముఖియా నే ఇస తరహ కే పాఖండోం వాలే కార్యక్రమ దిఖానే కే మసలే పర సాఫ జవాబ దియా కి ముఝే ఇస బాత కే లిఏ కతఈ శర్మిందగీ నహీం హై। శాయద వే సహీ కహ రహే థే। ఇససే ఇతనా తో జాహిర హోతా హీ హై కి జో కుఛ హో రహా హై, వహ అనాయాస బిల్కుల నహీం హై। ఏక సజగ ఔర సచేత సమాజ కేవల యహ నహీం దేఖేగా కి 'క్యా' హై, బల్కి వహ ఉస 'క్యా' కే 'క్యోం' కీ భీ మాంగ యా ఖోజ కరేగా। లేకిన సిర్ఫ 'క్యా' పరోస కర 'క్యోం' కా సవాల సిరే సే గాయబ కర దేనే కీ కోశిశ లగాతార ఔర సాయాస తరీకే సే చల రహీ హై।