భ్రష్టాచార కే విరుద్ధ అన్నా హజారే ఔర బాబా రామదేవ కీ యాత్రాఓం ఔర భాజపా నేతా లాలకృష్ణ ఆడవాణీ కీ రాజనీతిక రథయాత్రా సే పహలే హీ ఏక యాత్రా శురూ హో చుకీ థీ। యహ యాత్రా భారతీయ ఏకతా పరిషద్ కే శ్రీ పీ వీ రాజగోపాల నే శురూ కీ థీ, వర్తమాన వ ప్రస్తావిత భూమి అధిగ్రహణ కానూన కే విరోధ మేం। భట్ఠా పారసౌల ఔర బాద మేం నౌఏడా మేం చల రహే కిసానోం కే విరోధ ప్రదర్శన కే బాద సే హీ యహ కానూన బహస కే దాయరే మేం ఆ గయా థా। హాలాఁకి అనేక విరోధ ప్రదర్శనోం కే బాద సరకార నే భూమి అధిగ్రహణ కానూన కా ఏక సంశోధిత ప్రారూప తైయార కియా హై ఔర శీఘ్ర హీ ఉసే సంసద మేం ప్రస్తుత భీ కియా జానే వాలా హై, పరంతు అభీ సే హీ ఉన సంశోధనోం కీ భీ ఆలోచనా శురూ హో గఈ హై। భూమి అధిగ్రహణ, పునర్వాస ఔర పునర్స్థాపన అధినియమ, 2011 నామక ఇస సంశోధిత ప్రారూప కో యది హమ కేవల సరసరీ నిగాహోం సే భీ పఢేం తో ఏక బాత సాఫ హో జాతీ హై। కమ సే కమ యహ కానూన భారత ఔర ఉసకే కిసానోం వ కృషి ఆధారిత అర్థవ్యవస్థా కే హిత కే లిఏ బిల్కుల హీ నహీం బనాయా గయా హై।
ఇస కానూన మేం కఈ విసంగతియాం థీం, జినకా నిరాకరణ ప్రస్తావిత ప్రారూప మేం కియా గయా హై। ఇసకే బాద భీ ఇస పర పర్యాప్త సవాల ఖడే కియే జా సకతే హైం ఔర కిఏ జా భీ రహే హైం। హాలాఁకి సంశోధిత ప్రారూప మేం ఐసే అనేక సవాలోం కా సమాధాన ప్రస్తుత కియా గయా హై। జైసే సించాఈ వాలీ భూమి కే బారే మేం ప్రస్తావ హై కి ఏక జిలే మేం అధికతమ 5 ప్రతిశత సించాఈ వాలీ భూమి కా హీ అధిగ్రహణ కియా జా సకతా హై। సాథ హీ ఉతనీ హీ బంజర భూమి కో ఖేతీ యోగ్య బనానే కా భీ ప్రస్తావ హై। ఇసీ ప్రకార సంశోధిత ప్రారూప మేం విశేష పరిస్థితియోం మేం లాభ కా కుఛ భాగ భూమి కే మాలిక కో దేనే కా భీ ప్రస్తావ రఖా గయా హై। కుల మిలా కర దేఖా జాఏ తో ఏక అత్యంత ఆకర్షక ఔర లుభావనా ప్రస్తావ తైయార కియా గయా హై। బహరహాల, యది ధ్యాన సే దేఖేం తో ఇస పూర్ణ కానూన కీ మంశా పర హీ ప్రశ్న చిహ్న ఖడా హో జాతా హై। పహలా ఔర సబసే మహత్వపూర్ణ సవాల యహ హై కి ఆఖిర ఇస కానూన కీ ఆవశ్యకతా క్యోం హై ఔర కిసకో హై?
మౌలిక రూప సే భూమి అధిగ్రహణ కానూన 1894 కా హై యానీ కి ఇసకా నిర్మాణ అంగ్రేజోం నే 1894 మేం కియా థా। ధ్యాన దేనే కీ బాత యహ హై కి 1894 సే కుఛ హీ వర్ష పూర్వ 1876 మేం భారత మేం కంపనీ రాజ సమాప్త హుఆ థా ఔర బ్రిటిశ రాజ శురూ హుఆ థా। ఇస కానూన కే మూల ప్రారూప మేం భూమి అధిగ్రహణ కరనే కే ఉద్దేశ్యోం మేం సాఫ సాఫ లిఖా హుఆ హై కి జనహిత ఔర కంపనియోం కే లిఏ భూమి కా అధిగ్రహణ కియా జాఏగా। అబ యహ కోఈ ఛుపీ హుఈ బాత నహీం హై కి 1894 మేం భారత మేం కితనీ కంపనియాం థీం। యహ తో ఇతిహాస కా ఏక సామాన్య విద్యార్థీ భీ జానతా హై కి ఉస సమయ భారత మేం కేవల ఏక హీ కంపనీ థీ, ఈస్ట ఇండియా కంపనీ। ఇస కానూన కా నిర్మాణ కేవల ఉసే ఫాయదా పహుఁచానే కే లిఏ కియా గయా థా। దిఖావే కే లిఏ జనహిత శబ్ద భీ జోడ దియా గయా థా। స్వాధీనతా మిలనే కే బాద ఇస కానూన కీ కోఈ ఆవశ్యకతా నహీం థీ ఔర న హీ ఇసకా కోఈ ఉపయోగ థా। పరంతు స్వాధీన భారత కే నఏ శాసక యా తో అత్యంత మూర్ఖ థే యా ఫిర ఏకదమ ధూర్త। ఉన్హోంనే ఇస కానూన కో యథారూప బనాఏ రఖా తాకి భవిష్య మేం ఇసకా ఫాయదా ఉఠాయా జా సకే।
యహ ఏక తథ్య హై కి భూమి అధిగ్రహణ కా యహ ఏక శానదార కానూన హోనే కే బావజూద స్వాధీనతా సే పహలే ఔర బాద మేం భీ అన్యాన్య విభిన్న కారణోం సే భూమి అధిగ్రహణ కరనే కే కఈ కానూన ఔర బనాఏ గఏ। కఈ కానూన పహలే సే భీ థే। జైసే, భూమి అధిగ్రహణ (ఖనన) అధినియమ, 1885, భారతీయ ట్రామవే అధినియమ, 1886। బాద మేం 1903 మేం ‘ద వర్క్స ఓఫ డిఫేంస ఏక్ట’ బనాయా గయా। స్వాధీనతా కే బాద తో భూమి అధిగ్రహణ కే కానూనోం కీ బాఢ ఆ గఈ। విభిన్న కారణోం సే భూమి అధిగ్రహణ కరనే కే కుల 13 కానూన బనాఏ గఏ। జైసే, రేల సేవా కే లిఏ, మేట్రో రేల కే లిఏ, రాజమార్గోం కే లిఏ, విద్యుతికరణ కే లిఏ, విస్థాపితోం కే పునర్వాస కే లిఏ, ఆది ఆది। సవాల యహ హై కి క్యా యే 13 కారణ జనహిత మేం నహీం థే? యది నహీం థే తో సరకార కో ఇన కారణోం సే భూమి అధిగ్రహణ కరనే కా క్యా అధికార హై? ఔర యది థే తో ఇన కానూనోం కీ అలగ సే క్యా ఆవశ్యకతా థీ? యే సవాల హీ భూమి అధిగ్రహణ కానూన కీ మంశా కో సందేహ కే ఘేరే మేం లా దేతే హైం।
భారతీయ పరంపరా మేం ప్రాకృతిక సంసాధనోం పర రాజ్య కా స్వామిత్వ కభీ భీ నహీం మానా గయా। ప్రాకృతిక సంసాధన సాముదాయిక సంపత్తి మానే జాతే థే। రాజ్య కీ భూమికా కేవల నియామక కీ హుఆ కరతీ థీ ఔర యహీ జనతా కే హిత మేం భీ థా। ప్రాకృతిక సంసాధనోం పర రాజ్య కే స్వామిత్వ కీ అవధారణా పాశ్చాత్య అవధారణా హై ఔర ఇస అవధారణా నే వహాఁ భీ పర్యాప్త అనాచార ఔర హింసా ఫైలాయా హై। అమరీకీ విద్వాన కార్ల పోలాన్యీ అపనీ పుస్తక “ద గ్రేట ట్రాంసఫార్మేశన: ద పోల్ట్కల ఏండ ఇకోనౖమిక ఓరిజిన్స ఓఫ ఓవర టాఇమ” కే పంద్రహవేం అధ్యాయ ‘మార్కేట ఏండ నేచర’ మేం లిఖతే హైం: “ఇంగ్లైణ్డ మేం టయూడర్స కే సాథ కృషిపరక పూంజీవాద వికసిత హుఆ। భూమి కో కిసానోం కే కులోం ఔర గావోం కే సాఝే స్వామిత్వ సే ముక్త కర ఉసే వ్యక్తియోం కీ నిజీ వస్తు బనా డాలా గయా। ఏనక్లోజర్స తథా కన్వర్జన్స కీ ప్రక్రియా ద్వారా యహ కామ హుఆ ।
ఏనక్లోజర కా అర్థ థా సైకడోం యా దర్జనోం కిసానోం కీ భూమి కో కిసీ సమ్పన్న వ్యక్తి ద్వారా బాడే మేం ఘేర లేనా తథా సభీ కిసానోం కో ఉజాడ కర భగా దేనా। కన్వర్జన కా అర్థ థా – క్షేత్ర కే సభీ కిసానోం కో బలపూర్వక కిసీ కారఖానేదార కే నియంత్రణ మేం లే లేనా ఔర ఉనకీ భూమి ఉస కారఖానేదార కీ ఘోషిత కర ఉస పర కబ్జా కర లేనా। మిల కే లియే ఔర మిల-మజదూరోం కీ బస్తియోం కే లిఏ ఉస జమీన కో కిసానోం సే ఛీన లేనా। 18వీం శతాబ్దీ కే ఆరమ్భ మేం ఇంగ్లైణ్డ ఔర ఫ్రాంస దోనోం మేం యే దోనో కామ బడే పైమానే పర హుఆ। ఉన్నీసవీం శదీ మేం ఔద్యోగిక కస్బోం కీ వృద్ధి హుయీ తో ఇలాకే కే ఇలాకే ఘేర లియే గయే తాకి ఖాద్యాన్న ఔర కచ్చా మాల కీ పూర్తి హో సకే। పహలే కిసానోం కో జమీన దేతే సమయ యహ బ్యవస్థా హోతీ థీ కి వే ఉస భూమి కో రేహన నహీం రఖ సకతే యా ఉసకా వ్యాపారిక ఉపయోగ నహీం కర సకతే। అబ యహ వ్యవస్థా ఖత్మ। యహ ప్రక్రియా బహుత వర్షో చలీ। ఇస ప్రక్రియా కో కహీం నిజీ బల ఏవం హింసా సే సమ్పన్న కియా గయా, కహీం ఊపర యా నీచే సే హుఈ క్రాంతి ద్వారా, కహీం యుద్ధ ఏవం విజయ సే, కహీం కానూన బనాకర, కహీం ప్రశాసన కా దబావ డాలకర, కహీం తత్కాల జో సూఝ జాయే, వహ ఉపాయ అపనాకర।“ ఇసకే పరిణామస్వరూప లాఖోం లోగోం కా విస్థాపన, బేరోజగారోం కా సంఖ్యా మేం అపరిమిత వృద్ధి ఔర భారీ అనాచార పైదా హుఆ। లాఖోం లోగ అసమయ ఔర అకారణ వికాస కీ భేంట చఢ గఏ యా చఢా దిఏ గఏ।
పిఛలే దినోం జో కుఛ భీ దేశ కే విభిన్న భాగోం మేం హో రహా హై, వహ ఉపరోక్త కథన కో హీ ఫిర సే ప్రమాణిత కర రహా హై। యహ సాఫ హై కి స్థానీయ సమాజ కీ ఆవశ్యకతా కా ధ్యాన రఖే బగైర ఔర బినా ఉసకీ సహమతి కే భూమి అధిగ్రహణ కా కోఈ భీ కానూన దేశ మేం బేరోజగారీ, అరాజకతా ఔర హింసా హీ బఢాఏగా। సురక్షా వ రాష్ట్రీయ మహత్వ కే కుఛేక విషయోం కే అలావా రాజ్య ద్వారా భూమి కా అధిగ్రహణ సమస్యా కే అతిరిక్త ఔర కుఛ నహీం బఢానే వాలా హై। అత: ఆవశ్యకతా ఇస బాత కీ హై కి భూమి అధిగ్రహణ కే సభీ కానూనోం పర సమగ్రతా సే విచార కరకే కోఈ ఏక కానూన బనాయా జాఏ జిసమేం కంపనియోం కీ బజాయ జనతా కా హిత సర్వోపరి హో।



