శహీద స్మారక [ మేరఠ ]

శహీద స్మారక [ మేరఠ ]

శహీద మంగల పాణ్డేయ

౧౦ మఈ ప్రథమ స్వతంత్రతా సంగ్రామ కీ వర్షగాఁఠ హై .
౧౮౫౭ మేం ఇస దిన దిన క్రాంతి కీ చింగారీ సులగీ థీ . మేరఠ ఛావనీ మేం తైనాత తీసరీ కైవేలరీ కే 85 సైనికోం నే చర్బీ లగే కారతూసోం కే ప్రయోగ కే ఆదేశ కో న మాన కర అంగ్రేజోం కే ఖిలాఫ విద్రోహ కియా జిసే ౧౮౫౭ కీ క్రాంతి కే నామ సే జానా గయా.ఇతిహాసకార ఇసే మాత్ర సైనిక విద్రోహ భీ మానతే రహే పరన్తు సత్య యహీ హై కి స్వతంత్రతా సంగ్రామ కీ శురుఆత యహీం సే హుఈ థీ.

మేరఠ కాలేజ మేం ఇతిహాస కే సీనియర రీడర డా. కే.డీ. శర్మా జిన్హోంనే 1857 కీ క్రాంతి పర గహన శోధ కియా హై ,బతాతే హైం కి 15 అగస్త 1947 కో లాల కిలే పర భారతీయ స్వాధీనతా కే జిస ఝణ్డే కో ఫహరాయా గయా థా, వహ కార్య 11 మఈ 1857 కో మేరఠ సే దిల్లీ పహుంచనే వాలే క్రాంతికారియోం నే కర దిఖాయా థా.ఉనకే అనుసార యహ సబ అచానక నహీం హుఆ గదర సే పూర్వ రేజిమేంటోం కే బీచ చపాతియాఁ వితరణ ఇస తైయారీ కా ఏక సంకేత మానా జాతా హై .మేరఠ మేం విస్ఫోట కే మాత్ర 12 ఘణ్టోం బాద హీ దిల్లీ మేం విప్లవ హో గయా థా.జో దేఖతే హీ దేఖతే పూరే ఉత్తరీ భారత మేం ఛా గయా ఔర అంగ్రేజోం కో స్పష్ట సందేశ మిల గయా కి అబ భారత పర రాజ్య కరనా ఆసాన నహీం హై .

నానా ధోంధూ పంత, అజీముల్లా, తాత్యా టోపే, రానీ లక్ష్మీబాఈ కే దాఏం హాథ పండిత లక్ష్మణ రావ, మౌలవీ ఫైజాబ, బేగమ హజరత తథా ఉనకే సలాహకార మౌలవీ లియాకత అలీ ఆది కఈ ప్రముఖ క్రాంతికారీ నేతాఓం నే 1857 కీ క్రాంతి కే ప్రస్ఫుటన సే ఠీక పహలే తక లగభగ పూరే దేశ మేం భ్రమణ కరకే రాజనీతిక స్వతంత్రతా కే ఉపదేశ దిఏ థే.
౨౯ మార్చ సన ౧౮౫౭ కో అంగ్రేజ అఫసరోం పర ఆక్రమణ కరనే కే ఆరోప మేం ,ఉసీ వర్ష ౮ అప్రైల కో ఫాంసీ పర చఢా దిఏ జానే వాలే క్రాంతికారీ శహీద మంగల పాండే కో సన ౧౮౫౭ కే భారతీయ స్వతన్త్రతా కే ప్రథమ సంగ్రామ కే ప్రథమ నాయక కే రూప మేం జానా జాతా హై.

పశ్చిమీ ఉత్తర ప్రదేశ కా మేరఠ జిలా ఇస 1857 కీ క్రాన్తి ఏవం స్వతంత్రతా సంగ్రామ ఆన్దోలన కా హృదయ స్థల రహా హై.

శహీద స్మారక [ మేరఠ ]చిత్ర-గూగల సే సాభార

ఇస స్తమ్భ కా నిర్మాణ సన 1957 మేం 1857 కీ క్రాంతి కీ 100వీం సాలగిరహ పర కరాయా గయా థా.యహ భైంసాలీ మైదాన కే పాస టైక్సీ స్టైణ్డ తథా ఆయకర కార్యాలయ కే బీచ పార్క మేం స్థిత హై .యహాఁ స్థిత శిలాలేఖ పర 85 సిపాహియోం కే నామ భీ దేఖే జా సకతే హైం.

చిత్ర-గూగల సే సాభార

ఇసీ శహీద స్మారక పరిసర మేం స్థిత హై - 'రాజకీయ స్వతంత్రతా సంగ్రామ సంగ్రహాలయ' జహాఁ స్వతంత్రతా సంగ్రామ సే జుడీ సామగ్రియాం ఔర అభిలేఖ సంకలిత ఏవం సంరక్షిత కియే గఏ హైం. ఇస కా ఔపచారిక లోకాపర్ణ ప్రథమ స్వతంత్రతా సంగ్రామ కే 150వీం వర్షగాఁఠ కే శుభ అవసర పర 10 మఈ, 2007 కో కియా గయా థా.

నానా సాహబ ఔర తాత్యా టోపే [చిత్ర-గూగల సే సాభార]

మేరఠ మేం ఇస స్మారక కే అలావా దేఖనే కే లిఏ రేస కోర్స,సేన్ట జోన్స చర్చ,సూరజ కుణ్డ కే చారోం ఓర బనే ప్రాచీన మందిర,ప్రాచీన గురూద్వారా ,శాహపీర మకబరా,ఆబూ మకబరా,విక్టోరియా పార్క,సరధనా చర్చ,కాలీపలటన మందిర, కుతుబుదదీన ఐబక ద్వారా నిర్మిత జామా మస్జిద , పంజాబ రేజిమేన్ట గురూద్వారా ఆది.

తమిలనాడు కా స్వర్ణ మందిర

తమిలనాడు రాజ్య కే ౩౨ జిలోం మేం సే ఏక హై వేల్లోర యా వేల్లూర ।

చేన్నఈ సే 145 కిమీ. కీ దూరీ పర పలార నదీ కే కినారే యహ శాంత ఏవం ఛోటీ జగహ ఐతిహాసిక దృష్టి సే భీ కాఫీ మహత్వపూర్ణ హై.యహాం కఈ వంశోం జైసే పల్లవ, చోల, నాయక, మరాఠా, అరకోట నవాబ ఔర బీజాపురీ సుల్తాన నే శాసన కియా థా.

యహాఁ కా 'వేల్లోర కిలా' బహుత ప్రసిద్ద హై।

తమిలనాడు కా స్వర్ణ మందిర

మాం భగవతీ కామాఖ్యా మందిర-[ఆసామ]

ఉత్తర పూర్వీ భారత మేం ఏక హరా భరా సరహదీ రాజ్య హై 'ఆసామ' జో మానసూన ఔర చాయ కే బాగానోం లిఏ ప్రసిద్ద హై.యహీ బహతీ హై బ్రహ్మపుత్ర నదీ.ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథోం మేం ఇస స్థాన కో 'ప్రాగజ్యోతిషపుర' కే నామ సే జానా జాతా థా.ఇస రాజ్య కీ రాజధానీ హై -గువాహాటీ
.
ప్రాచీన మందిరోం కే దర్శన ఆప కో యహాఁ హోంగే.మగర యహాఁ 'పికౖక-ఆఇలైండ 'మేం బనే సుందర 'శివ మందిర 'మేం ఛేనీ కీ ధార ఔర హాథ కే కౌశల సే వాస్తుకలా కే ఆశ్చర్యజనక కామ కో దేఖ కర కోఈ భీ ఆశ్చర్యచకిత రహ జాయేగా.

దర్శనీయ స్థల హైం--కామాఖ్యా మందిర,నవగ్రహ మందిర,ఉమానన్దా మందిర,వశిష్ఠ ఆశ్రమ,అసమ జూ ఏవం బౖటనికల గార్డన్స,హాజో,పావ మక్కా మస్జిద.మాం భగవతీ కామాఖ్యా మందిర
----------------------
దేవీ భాగవత పురాణ మేం 108, కాలికాపురాణ మేం ఛబ్బీస, శివచరిత్ర మేం ఇక్యావన, దుర్గా శప్తసతీ ఔర తంత్రచూడామణి మేంశక్తి పీఠోం కీ సంఖ్యా 52 బతాఈ గఈ హై.గువాహాటీ సే 7 కి.మీ కీ దూరీ పర స్థిత నీలాంచల అథవా నీలశైల పర్వతమాలాఓం పర సముద్ర తల సే ౮౦౦ ఫీట ఊఁచాఈ పర స్థిత మాం భగవతీ కామాఖ్యా కా సిద్ధ శక్తిపీఠ సతీ కే ఇక్యావన శక్తిపీఠోం మేం సర్వోచ్చ స్థాన రఖతా హై.

మందిర కా నిర్మాణ కబ హుఆ?

కోఈ కహతా హై ఇసే రాజా నరకాసుర నే బనవాయా థా.కోఈ కహతా హై కామదేవ నే!.మగర ఇతిహాస కహతా హై కీ వర్తమాన ఢాంచా ౧౫౬౫ మేం కచ్ఛ వంశ కే రాజా చిలారాయ[?]నే బనవాయా థా ఔర ముగల బాదశాహ ఔరంగజేబ [?] కే హమలోం మేం యహ నష్ట హో గయా థా .ఇస పునర్నిర్మాణ రాజా నర నారాయణ నే ౧౬౫౬ మేం కరవాయా.
కామాఖ్యా మందిర

ఇస కా గుమ్బద మధుమక్ఖియోం కే ఛత్తే కీ భాంతి హై। ఇస కీ శక్తీ హై కామాఖ్యా ఔర భైరవ కో ఉమానంద కహతే హైం।

ఇస మందిర పరిసర మేం ముఖ్య మందిర కే అతిరిక్త అన్య దేవియోం - కాలీ , తారా , బగలా , ఛిన్నమస్తా ,భువనేస్వరీ , భైరవీ ఔర ధూమావతీ కే మందిర భీ హైం.కుఛ ఔర మందిర ఇసీ మందిర కే కామ్ప్లేక్స మేం హైం-సీతలా , లలిత కాంతా, జయ దుర్గా 'వన దుర్గా ,రాజరాజేస్వరీ ,స్మసనాకల , అభయానంద ధర్మశాలా కా కాలీ మందిర ఔర సంఖేస్వరీ మందిర.కామఖ్యా మందిర ప్రాంగణ మేం భగవాన శివ కే భీ ౫ మందిర హైం జో ఉనకే ౫ రూప 'కామేస్వారా, సిద్ధేస్వరా , అమ్రతోకేస్వారా , అఘ్ప్రా ఔర తత్పురుసా 'కో బతాతే హైం.భగవాన విష్ణు కే ౩ మందిర భీ యహీం హైం.


-మందిర కే గర్భగృహ స్థిత 'మహాముద్రా' పర ప్రాకృతిక జల ధారా బహతీ హై.జిస కో రేశమ కే పరిధాన ఔర ఫూలోం మేం ఢకా దేఖా జా సకతా హై.ఇనకే దర్శన మేం ఆలౌకిక అనుభూతి హోతీ హై.
-సతీ స్వరూపిణీ ఆద్యశక్తి మహాభైరవీ కామాఖ్యా తీర్థ కో విశ్వ కా సర్వోచ్చ కౌమారీ తీర్థ భీ మానా జాతా హై.ఇసీలిఏ ఇస శక్తిపీఠ మేం కౌమారీ-పూజా అనుష్ఠాన కా భీ అత్యంత మహత్వ హై

-ఇస స్థాన కో మానవతా కే ఉద్గమ కా కేంద్ర భీ మానా జాతా హై.

దర్శన హేతు మందిర ద్వార ఖులనే కా సమయ-సుబహ ౮ సే ౧- పునః ౨.౩౦ సే

కబ జాఏఁ- జబ భీ మాతా కా బులావా హో తబ దర్శన హేతు జాఏఁ.

కైసే జాఏఁ -గువాహాటీ శహర సభీ ముఖ్య శహరోం సే సడక,వాయు,రేల మార్గ సే జుడా హై.

మందిర సే సమ్బంధిత ప్రచలిత పురానీ కథాఏఁ-

౧-కహా జాతా హై కి సతీ పార్వతీ నే అపనే పితా ద్వారా అపనే పతి, భగవాన శివ కా అపమాన కిఏ జానే పర హవన కుండ మేం కూదకర అపనీ జాన దే దీ థీ. భగవాన శివ కో ఆనే మేం థోడీ దేర హో గఈ, తబ తక ఉనకీ అర్ధాంగినీ కా శరీర జల చుకా థా. ఉన్హోంనే సతీ కా శరీర ఆగ సే నికాలా ఔర తాండవ నృత్య ఆరంభ కర దియా. అన్య దేవతాగణ ఉనకా నృత్య రోకనా చాహతే థే, అత: ఉన్హోంనే భగవాన విష్ణు సే శివ కో మనానే కా ఆగ్రహ కియా. భగవాన విష్ణు నే సతీ కే శరీర కే 51 టుకడే కర దిఏ ఔర భగవాన శివ నే నృత్య రోక దియా. కహా జాతా హై కి సతీ కీ యోని (సృజక అంగ) గువాహాటీ మేం గిరీ. యహ మందిర దేవీ కీ ప్రతీకాత్మక ఊర్జా కో సమర్పిత హై।
యహ మందిర శక్తి కీ దేవీ సతీ కా మందిర హై.ఇసకా మహత్ తాంత్రిక మహత్వ హై.ప్రాచీన కాల సే సతయుగీన తీర్థ కామాఖ్యా వర్తమాన మేం తంత్ర సిద్ధి కా సర్వోచ్చ స్థల హై.యహీం మాఁ భగవతీ కీ మహాముద్రా (యోని-కుణ్డ) స్థిత హై।

౨-కామాఖ్యా కే శోధార్థీ ఏవం ప్రాచ్య విద్యా విశేషజ్ఞ డౖ. దివాకర శర్మా కే అనుసార కామాఖ్యా కే బారే మేం కింవదంతీ హై కి ఘమండ మేం చూర అసురరాజ నరకాసుర ఏక దిన మాం భగవతీ కామాఖ్యా కో అపనీ పత్నీ కే రూప మేం పానే కా దురాగ్రహ కర బైఠా థా. కామాఖ్యా మహామాయా నే నరకాసుర కీ మృత్యు కో నికట మానకర ఉససే కహా కి యది తుమ ఇసీ రాత మేం నీల పర్వత పర చారోం తరఫ పత్థరోం కే చార సోపాన పథోం కా నిర్మాణ కర దో ఏవం కామాఖ్యా మందిర కే సాథ ఏక విశ్రామ-గృహ బనవా దో, తో మైం తుమ్హారీ ఇచ్ఛానుసార పత్నీ బన జాఊఁగీ ఔర యది తుమ ఐసా న కర పాయే తో తుమ్హారీ మౌత నిశ్చిత హై। గర్వ మేం చూర అసుర నే పథోం కే చారోం సోపాన ప్రభాత హోనే సే పూర్వ పూర్ణ కర దియే ఔర విశ్రామ కక్ష కా నిర్మాణ కర హీ రహా థా కి మహామాయా కే ఏక మాయావీ కుక్కుట (ముర్గే) ద్వారా రాత్రి సమాప్తి కీ సూచనా దీ గయీ, జిససే నరకాసుర నే క్రోధిత హోకర ముర్గే కా పీఛా కియా ఔర బ్రహ్మపుత్ర కే దూసరే ఛోర పర జాకర ఉసకా వధ కర డాలా। యహ స్థాన ఆజ భీ [దర్రాంగ జిలే మేం `కుక్టాచకి' /'kukarkata' కే నామ సే విఖ్యాత హై ఔర యహ సీఢియాఁ 'మేఖేలౌజా పథ' కే నామ సే జానీ జాతీ హైం.

బాద మేం మాం భగవతీ కీ మాయా సే భగవాన విష్ణు నే నరకాసుర అసుర కా వధ కర దియా। నరకాసుర కీ మృత్యు కే బాద ఉసకా పుత్ర భగదత్త కామరూప కా రాజా బనా। భగదత్త కా వంశ లుప్త హో జానే సే కామరూప రాజ్య ఛోటే-ఛోటే భాగోం మేం బంట గయా ఔర సామంత రాజా కామరూప పర అపనా శాసన కరనే లగా।నరకాసుర కే నీచ కార్యోం కే బాద ఏవం విశిష్ట ముని కే అభిశాప సే దేవీ అప్రకట హో గయీ థీం.


యహాఁ మనాయా జానే వాలా మహత్వపూర్ణ పర్వ హై -అమ్బువాచీ పర్వ-:
అమ్బువాచీ పర్వ


విశ్వ కే సభీ తాంత్రికోం, మాంత్రికోం ఏవం సిద్ధ-పురుషోం కే లియే వర్ష మేం ఏక బార పడనే వాలా అమ్బూవాచీ యోగ పర్వ వస్తుత ఏక వరదాన హై. యహ అమ్బూవాచీ పర్వత భగవతీ (సతీ) కా రజస్వలా పర్వ హోతా హై. పౌరాణిక శాస్త్రోం కే అనుసార సతయుగ మేం యహ పర్వ 16 వర్ష మేం ఏక బార, ద్వాపర మేం 12 వర్ష మేం ఏక బార, త్రేతా యుగ మేం 7 వర్ష మేం ఏక బార తథా కలికాల మేం ప్రత్యేక వర్ష జూన మాహ మేం తిథి కే అనుసార మనాయా జాతా హై. సాల ౨౦౦౮ మేం అమ్బూవాచీ యోగ పర్వ జూన కీ 22, 23, 24 తిథియోం మేం మనాయా గయా.
పౌరాణిక సత్య హై కి అమ్బూవాచీ పర్వ కే దౌరాన మాఁ భగవతీ రజస్వలా హోతీ హైం ఔర మాం భగవతీ కీ గర్భ గృహ స్థిత మహాముద్రా (యోని-తీర్థ) సే నిరంతర తీన దినోం తక జల-ప్రవాహ కే స్థాన సే రక్త ప్రవాహిత హోతా హై. యహ అపనే ఆప మేం, ఇస కలికాల మేం ఏక అద్భుత ఆశ్చర్య కా విలక్షణ నజారా హై. కామాఖ్యా తంత్ర కే అనుసార -


యోని మాత్ర శరీరాయ కుంజవాసిని కామదా। రజోస్వలా మహాతేజా కామాక్షీ ధ్యేతామ సదా।।

ఇస బారే మేం `రాజరాజేశ్వరీ కామాఖ్యా రహస్య' ఏవం `దస మహావిద్యాఓం' నామక గ్రంథ కే రచయితా ఏవం మాం కామాఖ్యా కే అనన్య భక్త జ్యోతిషీ ఏవం వాస్తు విశేషజ్ఞ డౖ. దివాకర శర్మా నే బతాయా కి అమ్బూవాచీ యోగ పర్వ కే దౌరాన మాం భగవతీ కే గర్భగృహ కే కపాట స్వత హీ బంద హో జాతే హైం ఔర ఉనకా దర్శన భీ నిషేధ హో జాతా హై. ఇస పర్వ కీ మహత్తా కా అందాజా ఇసీ బాత సే లగాయా జా సకతా హై కి పూరే విశ్వ సే ఇస పర్వ మేం తంత్ర-మంత్ర-యంత్ర సాధనా హేతు సభీ ప్రకార కీ సిద్ధియాఁ ఏవం మంత్రోం కే పురశ్చరణ హేతు ఉచ్చ కోటియోం కే తాంత్రికోం-మాంత్రికోం, అఘోరియోం కా బడా జమఘట లగా రహతా హై। తీన దినోం కే ఉపరాంత మాం భగవతీ కీ రజస్వలా సమాప్తి పర ఉనకీ విశేష పూజా ఏవం సాధనా కీ జాతీ హై।

ఆద్య-శక్తి మహాభైరవీ కామాఖ్యా కే దర్శన సే పూర్వ మహాభైరవ ఉమానంద, జో కి గువాహాటీ శహర కే నికట బ్రహ్మపుత్ర నదీ కే మధ్య భాగ మేం టాపూ కే ఊపర స్థిత హై, కా దర్శన కరనా ఆవశ్యక హై. యహ ఏక ప్రాకృతిక శైలదీప హై, జో తంత్ర కా సర్వోచ్చ సిద్ధ సతీ కా శక్తిపీఠ హై. ఇస టాపూ కో మధ్యాంచల పర్వత కే నామ సే భీ జానా జాతా హై, క్యోంకి యహీం పర సమాధిస్థ సదాశివ కో కామదేవ నే కామబాణ మారకర ఆహత కియా థా ఔర సమాధి సే జాగ్రత హోనే పర సదాశివ నే ఉసే భస్మ కర దియా థా. భగవతీ కే మహాతీర్థ (యోనిముద్రా) నీలాంచల పర్వత పర హీ కామదేవ కో పున జీవనదాన మిలా థా. ఇసీలిఏ యహ క్షేత్ర కామరూప కే నామ సే భీ జానా జాతా హై.


జిస ప్రకార ఉత్తర భారత మేం కుంభ మహాపర్వ కా మహత్వ మానా జాతా హై,ఠీక ఉసీ ప్రకార ఉససే భీ శ్రేష్ఠ ఇస ఆద్యశక్తి కే అమ్బూవాచీ పర్వ కా మహత్వ హై. ఇసకే అంతర్గత విభిన్న ప్రకార కీ దివ్య ఆలౌకిక శక్తియోం కా అర్జన తంత్ర-మంత్ర మేం పారంగత సాధక అపనీ-అపనీ మంత్ర-శక్తియోం కో పురశ్చరణ అనుష్ఠాన కర స్థిర రఖతే హైం. ఇస పర్వ మేం మాం భగవతీ కే రజస్వలా హోనే సే పూర్వ గర్భగృహ స్థిత మహాముద్రా పర సఫేద వస్త్ర చఢాయే జాతే హైం, జో కి రక్తవర్ణ హో జాతే హైం. మందిర కే పుజారియోం ద్వారా యే వస్త్ర ప్రసాద కే రూప మేం శ్రద్ధాలు భక్తోం మేం విశేష రూప సే వితరిత కియే జాతే హైం. ఇస పర్వ పర భారత హీ నహీం బల్కి బంగలాదేశ, తిబ్బత ఔర అఫ్రీకా జైసే దేశోం కే తంత్ర సాధక యహాం ఆకర అపనీ సాధనా కే సర్వోచ్చ శిఖర కో ప్రాప్త కరతే హైం. వామమార్గ సాధనా కా తో యహ సర్వోచ్చ పీఠ స్థల హై. మఛన్దరనాథ, గోరఖనాథ, లోనాచమారీ, ఈస్మాఇలజోగీ ఇత్యాది తంత్ర సాధక భీ సాంవర తంత్ర మేం అపనా యహీం స్థాన బనాకర అమర హో గయే హైం.


ఖబరోం మేం-

౧-ఉచిత దేఖరేఖ కే అభావ మేం ప్రసిద్ధ కామాఖ్యా మందిర సమేత అసమ కే కఈ పురానే మందిరోం కా ఢాఁచా కమజోర హో రహా హై.
ఆస్థా ఔర అంధవిశ్వాస కే ఆగే ఇన మందిరోం కా పురాతాత్విక మహత్వ లుప్త హోతా జా రహా హై.

౨ -హర సాల జూన మాస మేం లగనే వాలే మేలే మేం నిసంతాన దంపత్తి సంతాన ప్రాప్తి హేతు ఆశీర్వాద లేనే భీ ఆతే హైం.

౩-యహాఁ దీ జానే వాలీ పశు బలి కే విరుద్ధ పశు ప్రేమీ సంస్థానోం నే అపనీ చింతా జతాయీ హై.


-అల్పనా వర్మా
Watch video-http://www.indiavideo.org/assam/travel/kamakhya-temple-assam-1493.php

References-
1-http://www.kamakhyatemple.org/
2-Wikipedia.
3-www.mapsofindia.com

అర్వాలమ కీ [మానవ నిర్మిత]గుఫాఏం--గోవా

భారత కే పశ్చిమీ తట పర స్థిత రాజ్య గోవా కా నామ జబ భీ సునతే హైం తో వహాం కే మనోరమ సముద్ర తట కా ధ్యాన హో ఆతా హై.దేశీ-విదేశీ సేలానియోం మేం బేహద లోకప్రియ పర్యటన స్థల.
గోవా మేం సిర్ఫ సముద్రీ తట నహీం హైం ఔర భీ బహుత కుఛ ఐసా హై జో పురాతత్వ ఔర ఇతిహాస కీ దృష్టి సే బహుత హీ మహత్వపూర్ణ హై.యూఁ తో ఆప కో గోవా కే బారే మేం బహుత సారీ జానకారీ అంతరజాల పర మిల జాయేగీ.యహాఁ మేరా ప్రయాస హై కి ఆప కో సంక్షేప మేం అధిక సే అధిక జానకారీ దే సకూఁ.
గోవా కో ౩౦ మఈ ౧౯౮౭ భారత కే ౨౫వే రాజ్య కా దర్జా దియా గయా.
వర్తమాన మేం ప్రశాసనిక దృష్టి సే గోఆ కో ఉత్తరీ గోఆ ఔర దక్షిణీ గోఆ మేం బాంటా గయా హై. ఉత్తరీ గోఆ కా ముఖ్యాలయ పణజీ హై జబకి దక్షిణీ గోఆ కా ముఖ్యాలయ మడగాంవ మేం హై
జానతే హైం గోవా కా ప్రాచీన ఇతిహాస -:
మహాభారత మేం జిస గోపరాష్ట్ర [ గాయోం కో చరానే వాలా క్షేత్ర ]కా ఉల్లేఖ మిలతా హై వహీ తో హై గోవా!
దక్షిణ కోంకణ క్షేత్ర కా ఉల్లేఖ గోవారాష్ట్ర కే రూప మేం పాయా జాతా హై. సంస్కృత కే కుఛ అన్య పురానే స్త్రోతోం మేం గోఆ కో గోపకపురీ ఔర గోపకపట్టనకహా గయా హై జినకా ఉల్లేఖ అన్య గ్రంథోం కే అలావా హరివంశమ ఔర స్కంద పురాణ మేం మిలతా హై. గోవా కో బాద మేం కహీం కహీం గోఅంచలభీ కహా గయా హై.
జనశ్రుతి కే అనుసార గోఆ జిసమేం కోంకణ క్షేత్ర భీ శామిల హై (ఔర జిసకా విస్తార గుజరాత సే కేరల తక బతాయా జాతా హై) కీ రచనా భగవాన పరశురామ నే కీ థీ। కహా జాతా హై కి పరశురామ నే ఏక యజ్ఞ కే దౌరాన అపనే వాణో కీ వర్షా సే సముద్ర కో కఈ స్థానోం పర పీఛే ధకేల దియా థా ఔర లోగోం కా కహనా హై కి ఇసీ వజహ సే ఆజ భీ గోఆ మేం బహుత సే స్థానోం కా నామ వాణావలీ, వాణస్థలీ ఇత్యాది హైం.
ఉత్తరీ గోవా మేం హరమల కే పాస ఆజ భూరే రంగ కే ఏక పర్వత కో పరశురామ కే యజ్ఞ కరనే కా స్థాన మానా జాతా హై।అన్య నామోం మేం గోవే, గోవాపురీ, గోపకాపాటన, ఔరగోమంత ప్రముఖ హైం. టోలేమీ నే గోఆ కా ఉల్లేఖ ఇసవీ సన 200 కే ఆస-పాస గోఉబా కే రూప మేం కియా హై,ఐసా భీ ఇతిహాస కహతా హై కి అరబ కే మధ్యుగీన యాత్రియోం నే ఇస క్షేత్ర కో చంద్రపుర ఔర చందౌర కే నామ సే అపనే యాత్రా వర్ణన మేం ఉల్లేఖ కియా హై ఔర ఇస స్థాన కా నామ పుర్తగాల కే యాత్రియోం నే గోఆ రఖా వాస్తవ మేం వహ ఆజ కా ఛోటా సా సముద్ర తటీయ శహర గోవా-వేల్హా హై. బాద మే ఉస పూరే క్షేత్ర కో గోఆ కహా జానే లగా జిస పర పుర్తగాలియోం నే కబ్జా కియా. దిసమ్బర ౧౯౬౧ మేం భారతీయ ఫౌజోం నే ఇసే ఆజాద కరాయా థా.
అరబ సాగర కే తట పర బసా యహ స్థాన ఏక ఔర మహారష్ట్ర దూసరీ ఔర సే కర్నాటకా సే లగా హుఆ హై. యహాఁ రహనే వాలే గోవన లోగ అపనే స్వఛన్ద విచారోం ,హంసముఖ స్వభావ కే కారణ దూసరో కే సాథ బహుత జల్దీ ఘుల మిల జాతే హైం.



గోవా మేం పర్యటన స్థల-
౧-సముద్రీ తట-

దక్షిణ మేం మజోర్దా , బేతాల్బతిమ , కాలవా , బేనౌలిమ , వరచా , కావేలోస్సిమ ఔర పాలోలేమ -ఔర పూర్వోత్తర మేం అరమ్బోల , మంద్రేమ , మోర్జిమ , వగాటర , అంజునా , బాగా , కాలాన్గుతే , సింకుఏరిమ , మిరామార ప్రముఖ తట హైం.
2-బోండలా అభ్యారణ్య, కావల వన్య ప్రాణీ అభ్యారయ, కోటిజాఓ వన్యప్రాణీ అభ్యారణ్య,భగవాన మహావీర వన్య పశు రక్షిత వన,సలీమ అలీ పక్షీ రక్షిత కేంద్ర భీ జరుర దేఖనే జాఏఁ.
3-మందిరోం మేం-

౫౦౦ సాల పురానా మందిర 'శ్రీ భగవతీ',కామాక్షీ,కాలికాదేవీ ,శ్రీ దామోదర మందిర, పాండురంగ మందిర, మహాలసా మందిర,౧౩వి శతాబ్దీ కా మహాదేవ మందిర,మహాలక్ష్మీ,గణేశ,మల్లికార్జున,శ్రీ మంగేశ మందిర, రామనాథ కా మందిర, శాంతా దుర్గా మందిర, గోపాల-గణేశ కా మందిర ఆది కఈ మందిరోం మేం ఏక పాంచవీ సదీ మేం బనా బ్రమ్హా మందిర భీ ఉల్లేఖనీయ హై .
ప్రత్యేక మందిర స్వచ్ఛ సుందర తాలాబ , దీప స్తంభ, ఔర ఆకర్షక పరిసరోం సే యుక్త హైం.
శాంతా దుర్గా గోవా నివాసియోం కీ ఖాస దేవీ హైం, కహతే హైం కి బంగాల కీ క్షుబ్ధా దుర్గా గోవా మేం ఆకర శాంత హో గఈం ఔర శాంతా దుర్గా కే నామ సే పూజీ జానే లగీం. శాంతా దుర్గా కా మందిర పోండా సే హీ తీన కి.మీ. దూర కవలే గాఁవ మేం హై.
4-మస్జిద-
సాంగేగాఁవ కీ జామా మస్జిద ఔర పోండాగాఁవ కీ ౧౫ వి శతాబ్దీ మేం బీజాపుర కే ఆదిలశాహ ద్వారా బనవాఈ సాఫా మస్జిద భీ బహుత బడీ ఔర లోకప్రియ స్థలోం మేం సే ఏక హై.

5- కిలోం మేం-
భాగ్వాద కా కిలా , రేయశ మాగుశ కా కిలా ,తేరే ఖోల కా కిలా,కామసుఖ కా కిలా దర్శనీయ హైం.
6-
పురానే గోవా కీ తరఫ ఆప జాఏఁ తో ఆప కో బహుత సే చర్చ దేఖనే కో మిలేంగే యహ స్థాన ఏక హేరిటేజ సాఈట హై. పురానే గోవా కే గిరజాఘర సోలహవీం శతాబ్దీ మేం నిర్మిత హుఏ హైం,పణజీ-పోండా ముఖ్య మార్గ పర ఏక ఓర పుర్తగాల కే మహాన కవి తుఈశద కామోంఇశ కా విశాల పుతలా ఖడా హై, తో దూసరీ ఓర మహాత్మా గాంధీ కీ భవ్య ప్రతిమా దేఖతే హీ బనతీ హై.
ప్రాచీన ఔర విశాల పుర్తగాలీ కలా కా ప్రభావ లిఏ ఇనకీ శిల్పకలా మనమోహ లేతీ హై.
ప్రముఖ గిరిజాఘరోం మేం సే ఏక హైం -బాసిసలకా బౖమ జీసస గిరజాఘర జహాఁ విఖ్యాత సంత ఫ్రాంసిస జేవియర కా శవ ౪౦౦ సాల సే సురక్షిత రఖా హుఆ హై.సాల మేం ఏక బార ఇసే జనతా కే దర్శనార్థ రఖా జాతా హై.
దూసరా ప్రముఖ చర్చ హై-సా కైథేడ్రాల చర్చ--యహాఁ కా ఆకర్షణ సోనే కీ బనీ బహుత బడీ ఘంటీ హై.
ఇస కే అలావా-సంత ఫ్రాంసిస ఆసిసీ చర్చ భీ బహుత ఖూబసూరత హై.
సంత కాటేజాన చర్చ కే ప్రవేశద్వార కో కహా జాతా హై కి ఆదిలశాహ కే శాసనకాల మేం కిలే కా దరవాజా థా.
ఇన సభీ కే అతిరిక్త భీ కఈ ప్రాచీన చర్చ హైం జో ఆప కో వహాం దేఖనే కో మిలేంగే .
7-దూధ సాగర జల ప్రపాత,సాంఖలీ గాఁవ మేం హరవలేం జల ప్రపాత , మాయమ ఝీల మనోరమ స్థల హైం.
8-ఏక రికౖర్డ కే అనుసార గోవా మేం లగభగ ౨౫ మానవ నిర్మిత గుఫాఏం అబ తక ఖోజీ గయీం హైం.
ప్రాకృతిక గుఫాఓం మేం 'వేరనా గుఫా 'సబ సే బడీ హై జిస మేం కరీబ ౧౨౦౦ లోగోం కో ఏకత్ర కియా జా సకతా హై.
Few Pictures Of Goa from the Album of Mr.Srikant [Pune]-
[Thanks a lot Srikant for these lovely pictures]
అర్వాలమ కీ [మానవ నిర్మిత]గుఫాఏం -

యే గుఫాఏం ఉత్తరీ గోవా మేం Bicholim సే 9 కిలోమీటర దూర స్థిత హైం.
గుఫాఓం కే బాహర లగే పురాతత్వ విభాగ కే సూచనా పట కే అనుసార యే గుఫాఏం ౬-౭ వి సదీ మేం బనాఈ హుఈ లగతీ హైం. భారతీయ పురాతత్వ విభాగ కీ దీ జానకారీ కే అనుసార యహాఁ దో ముఖ్య గుఫాఏం ఔర ఏక ఆవాసీయ స్థల పాఏ గఏ హైం.
అర్వాలమ గుఫా కే కామ్ప్లేక్స మేం మేం ౫ కక్ష హైం [హర కక్ష మేం ఏక శివలింగ హై.] ఔర బీచ కే కక్ష మేం బనే శివలింగ కీ బహుత మాన్యతా హై.బాకి చార శివలింగోం కీ రచనా బహుత కుఛ ఏల్లోరా ఔర elphanta కీ గుఫాఓం మేం మిలే శివలింగోం జైసీ హై.ఇన పర సంస్కృత ఔర బ్రాహ్మీ మేం లిఖా హుఆ హై జో బతాతే హైం కి యే ౭వి సదీ కే శురూ కే కాల మేం నిర్మిత హుఏ.
[Watch Aravalem caves' video clip.you can see all shivlings in this clip]-:




ఐసా కహా జాతా హై కి పాండవ అపనే అజ్ఞాత వాస కే దౌరాన ఇన గుఫాఓం మేం ఠహరే థే .కుఛ ఇన్హేం బోద్ధోం ద్వారా బనాయా భీ మానతే హైం .బహుత సీ జగహ ఇన గుఫాఓం కో పాండవోం కీ గుఫా భీ కహా గయా హై.మగర అధికారిక నామ అర్వాలమ గుఫాఏం హీ హై.
ఘనే జంగలోం కే బీచ బనీ ఇస గుఫా కే పాంచోం దరవాజోం పర పురాతత్వ విభావ నే Fence లగాయీ హుఈ హై .
దిన కే సమయ భీ యహ జగహ థోడా భయ దేతీ హై క్యోంకి భాలూ ,చీతే ఆది జానవరోం కే ఆస పాస హో సకనే కీ చేతావనీ bhi దీ జాతీ హై.
యహీం పాస మేం అర్వాలమ జల ప్రపాత భీ హై.ఇస జల ప్రపాత కే పాస రుద్రేశ్వర మందిర భీ హై.
అర్వాలమ జల ప్రపాత kee video clip-:



కైసే జాఏఁ--
గోవా జానే కే లిఏ సభీ ముఖ్య శహరోం సే రేల,సడక,వాయు మార్గ సే సువిధాఏఁ ఉపలబ్ధ హైం.ముంబఈ సే గోఆ కే లిఏ ప్రతిదిన బసేం చలతీ హైం.

References-
Official sites Of Goa state
Alpana

జయపుర కీ వేధశాలా-జంతర-మంతర

సన ౨౦౧౦ మేం విశ్వ సాంస్కృతిక నికాయ యూనేస్కో నే జయపుర కే 18 వీం సదీ కే జంతర-మంతర కో వర్ల్డ హైరిటేజ సూచీ మేం శామిల కియా హై.తబ సే హీ యహ రాజస్థాన కీ పహలీ వ దేశ కీ ౨౩ వీం సాంస్కృతిక ధరోహర బన గయా హై.యూఁ తో రాజస్థాన కా భరతపుర ఘనా పక్షీ అభయారణ్య పహలే సే వర్ల్డ హైరిటేజ కీ సూచీ మేం హై,పరంతు వహ ప్రాకృతిక హైరిటేజ సూచీ మేం హై.జ్ఞాత హో కి దేశ కీ అబ తక ౨౮ విశ్వ ధరోహర హైం, జినమేం అబ ౨౩ సాంస్కృతిక ఔర ౫ ప్రాకృతిక ధరోహర హైం.

శ్రీశైల దేవస్థాన- [మల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగ]

జైసే కి హమ అబ తక ౧౦ జ్యోతిర్లింగోం కీ సైర కర చుకే హైం ఆజ హమ గ్యారహవేం జ్యోతిర్లింగ మల్లికార్జున కే దర్శన హేతు చలేంగే.

శ్రీశైల దేవస్థాన-

ఆంధ్ర ప్రదేశ కే కురనూల జిలే మేం ఘనే జంగలోం కే బీచ కృష్ణా నదీ [పాతాల గంగా] కే దాయీం ఓర స్థిత యహ ఏక అతి ప్రాచీన స్థల మల్లికార్జున మందిర హై .శ్రీ శైలమ పర్వత పర బనే ఇస మల్లికార్జున మందిర మేం హీ స్థాపిత హై బారహ జ్యోతిర్లింగోం మేం చౌథా స్థాన రఖనే వాలా మల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగ.
భగవాన మల్లికార్జున కా యహ దేవ స్థాన నాల్లామలాఈ పర్వత పర స్థిత హై.నల్లా కా అర్థ హై--అచ్ఛా ఔర మాలా కా అర్థ హై పహాడీ.

దో సాల- దో బాతేం

ఆజ కిసీ స్థాన కే బారే మేం నహీం జానకారీ నహీం దీ జా రహీ హై.ఆజ బస దో బాతేం....
భారత కే విభిన్న పర్యటక స్థలోం కీ హిందీ మేం సచిత్ర వ్ సంతులిత జానకారీ దేనా ఇస బ్లౖగ కా ముఖ్య ఉద్దేశ్య హై.

భారత వివిధతా సే పరిపూర్ణ దేశ హై ,యహాఁ ఇతనే దర్శనీయ స్థల హైం కి ఉన్హేం దేఖనే కే లిఏ ఏక జీవన భీ కమ పడే.అక్సర భీడ భాడ వాలే ఔర జానే -మానే స్థలోం పర హీ లోగ ఘూమనే జాతే హైం జబకి హమారే దేశ మేం ఏక సే బఢకర ఏక ప్రాకృతిక సుందరతా సే ఓత -ప్రోత స్థల హైం ,కఈ వర్షోం కే ఇతిహాస కో అపనే భీతర సమేటే హుఏ కితనే ఐసే ఐతిహాసిక స్థల హైం జో అధిక ప్రచలిత నహీం హైం మగర దర్శనీయ హైం.ఐసే సభీ స్థలోం కీ ఖోజ కరనా ,ఉనకే బారే మేం తథ్య జుటానా ఔర ఆప కే సమక్ష ప్రస్తుత కరనే కే మేరే ప్రయాస హైం.
౧ జులాఈ ,౨౦౦౯ కో ఇస బ్లౖగ పర పహలీ పోస్ట లగాఈ గయీ థీ .ఇస తరహ ఇస మాహ ఇస బ్లౖగ కో బనే పూరే దో సాల హో గఏ హైం.
యహ సమయ కితనీ తేజీ సే గుజర గయా , మాలూమ హీ నహీం చలా.

ఇస బ్లౖగ కీ పరికల్పనా శ్రీ ప్రకాశ గోవింద జీ నే కీ థీ,ఉన్హోంనే మేరీ అనువాద కరనే కీ క్షమతా కా అనుమాన మేరే ద్వారా తాఊ పహేలీ వ అన్య పహేలియోం కే జవాబ మేం దీ జానే వాలీ జానకారియోం కే ఆధార పర లగాయా. ఉన్హోంనే ముఝే సుఝావ దియా కి ముఝే ఏక బ్లౖగ బనాకర వహాఁ కేవల భారత కే పర్యటక స్థలోం కే బారే మేం అధిక సే అధిక జానకారీ జుటా కర హిందీ మేం లిఖనా చాహిఏ క్యోంకి అంతర్జాల పర ఇస తరహ కీ అధిక జానకారీ సిర్ఫ అంగ్రేజీ మేం హై .

సబసే ధనవాన మందిర- శ్రీ పద్మనాభాస్వామీ మందిర,తిరూవనంతపురమ

శ్రీ పద్మనాభాస్వామీ మందిర,తిరూవనంతపురమ[కేరల]

బహుత సమయ పహలే ఇస మందిర పర యహ జానకారీ ఏకత్ర కీ థీ ,ఆజ ఇస మందిర కో ఉసకే ఖజానే కే లిఏ చర్చా మేం దేఖ -సున కర సోచా కి ఇస జానకారీ కో ఆప సబ కే సాథ బాఁటా జాయే.

దిల్లీ కా జంతర మంతర

దిల్లీ కా యంత్ర మందిర అర్థాత జంతర మంతర-

జ్ఞాత హో కి వికిపీడియా పర దీ గయీ హిందీ మేం ఇస స్థాన కే బారే మేం జానకారీ మేరీ హీ లిఖీ హుఈ హై.జిసే మైంనే కుఛ సాల పహలే అంతర్జాల పర పోస్ట కియా థా.జిన్హోంనే భీ మేరీ లిఖీ ఇస జానకారీ కో చిత్రోం సహిత వికిపీడియా పర డాలా హై ,ఉనకా ధన్యవాద.

మహారాజా సవాఈ జయసింహ [ద్వితీయ] కా ఏక ఖగోలశాస్త్రీ కే రూప మేం పరిచయ-

రాజా జయ సింహ ప్రథమ కే పోతే రాజా సవాఈ జయ సింహ [ద్వితీయ ] [౧౬౬౬-౧౭౪౩]బహుత హీ ఛోటీ సీ ఉమ్ర సే గణిత మేం బహుత హీ అధిక రూచి రఖతే థే.ఉనకీ ఔపచారిక పఢాఈ ౧౧ వర్ష కీ ఆయు మేం ఛూట గయీ క్యోంకి ఉనకీ పితాజీ కీ మృత్యు కే బాద ఉన్హేం హీ రాజగద్దీ సంభాలనీ పడీ థీ.

జనవరీ ౨౫,సన్ ౧౭౦౦ మేం గద్దీ సంభాలనే కే బాద భీ ఉన్హోంనే అపనా అధ్యయన నహీం ఛోడా.ఉన్హోంనే బహుత ఖగోల విజ్ఞానం ఔర జ్యోతిష కా భీ గహరా అధ్యయన కియా.ఉన్హోంనే అపనే కార్యకాల మేం బహుత సే ఖగోల విజ్ఞాన సే సమ్బంధిత యంత్ర ఏవమ పుస్తకేం భీ ఏకత్ర కీం. ఉన్హోంనే ప్రముఖ ఖగోలశాస్త్రియోం కో విచార హేతు ఏక జగహ ఏకత్ర భీ కియా.హిన్దూ ,ఇస్లామిక ఔర యూరోపీయ ఖగోలశాస్త్రీ సభీ నే ఉనకే ఇస మహాన కార్య మేం అపనా బరాబర యోగదాన దియా.