Online TransLiteration by girgit.chitthajagat.in, of http://batkahi-mamta.blogspot.com/ Disclaimer
You may also see this page in Bangla, Devanagari, Gujarati, Gurmukhi, Kannada, Malayalam, Oriya, Roman(Eng), Tamil, Telugu

Saturday, December 12, 2009

లసోఢే కే అచార, బేర కా చూరన ఔర కుల్హడోం వాలీ శామ

ఇలాహాబాద గఈ థీ తో ప్రతాపగఢ వాలే జీజా బోలే--'మమతా అచార తో నహీం చాహిఏ । కహో తో లా దేం ।' అచార మేరీ కమజోరీ రహా హై । జబ 'ప్రేగ్నేన్ట' థీ తో కిసీ నే వాదా కియా థా కి ఆపకే లిఏ 'లసోడే' కా అచార భేజేంగే । యే అచార నా ఆనా థా నా ఆయా । బహరహాల.....కల కే అఖబార మేం పఢా నజదీకీ 'ఖాదీ-గ్రామోద్యోగ-సంస్థాన' కే మైదాన మేం ఏక రాష్ట్రీయ-హైండలూమ-ప్రదర్శనీ లగీ హై । సో హమ జాదూ ఔర ఉసకే పాపా కో లేకర జా పహుంచే ।

ఐసీ జగహోం పర సబసే పహలే నజర పడతీ హై రేశమీ సాడియోం పర । మన లలచ గయా--'హాయ యే లూం, నహీం నహీం యే ఠీక రహేగీ । అచ్ఛా వో వాలీ తో బహుత హీ బఢియా హై' । సరగుజా కా 'కోసా-సిల్క' । బంగాల కీ రేశమీ సాడియాం ।

——‘లసోఢా కా అచార అహై, అంవరా క మురబ్బా అహై, అంవరా కా లడ్డూఉ, అ జామున క సిరకా, ఈ చటపట గోలీఈ, హఈ దేఖా మిక్సౌ అచార అహై' । దేఖా ఆమౌ కా అచార, కటహర, కరౌందా, లసోఢా కులి బా । కేతనా అచార చాహీ తోహకా

ఉడీసా, మహేశ్వర, దక్షిణ-భారత.... సభీ జగహోం కీ సాడియాం ఔర సూట కే కపడే । సాడియాం పహనతీ కభీ-కభార హీ హూం పర ఖరీదకర సహేజనే కా శౌక బహుత హై । వౖర్డరోబ ఖోలూం తో సాడియోం కో ఛూకర దేఖనే, దేఖకర నిహాల హోనే ఔర అపనే ఊపర లగాకర ఆఈనే కే సామనే నిహారతే హుఏ మైం ఘంటోం బితా సకతీ హూం । ముఝే లగతా హై కి ఇసకా అపనా అలగ హీ మజా హై । తో సబసే పహలే లగా కి ఫౌరన దో సాడియాం తో ఖరీద హీ లీ జాఏం । పతిదేవ కా చేహరా దేఖనే లాయక థా కి ఆజ తో డాకా లగా జేబ పర । కహనే లగే కి 'జాదూ' కే ఆనే కే బాద కభీ సాడీ పహననే కీ కోశిశ భీ
కీ । యూం తో 'ఇనకీ' ఐసీ సమఝాఈశేం ఆసానీ నే మేరే ఊపర అసర నహీం కరతీం, లేకిన ఇస బార లగా, బాత తో సహీ హై । రహనే దియా జాఏ క్యా । చలో 'సూట' హీ ఖరీదే జాఏం । సాథ మేం జీన్స కే సాథ పహనే కే లిఏ కుఛ టౖప భీ ।

ఖాస బాత యే కి జబ సూట కే కపడే దేఖే తో ఆంఖేం ఖులీ రహ గయీం । సుందర రంగ, మనమోహక కశీదాకారీ...బఢియా థా సబ కుఛ । ఔర దామ ముంబఈ కే హిసాబ సే కాఫీ కమ । కపడే అపనే డిజాయన మేం అనూఠే భీ థే । ఇస ప్రదర్శనీ మేం ఖాస బాత యే కి జైసే హీ ఫురసత హోకర ఆగే బఢే తో ఏక స్టౖల పర బోర్డ లగా థా-
'పుష్పాంజలీ ప్రతాపగఢ' । 'అరే యే తో వహీ జీజా వాలా అచార హై, జిసే మైం పరాంఠోం కే సాథ చటఖారే లేకర ఖాతీ హూం ఔర జో ఖత్మ హోనే లగా హై...ఔర మైం కఈ దినోం సే సోచ రహీ థీ కి కోఈ ఇలాహాబాద సే ఆనే వాలా హో...తో మంగవా లియా జాఏ' । మైంనే తో ఖుశీ కే మారే స్టౖల పర మౌజూద వ్యక్తి సే సవాలోం కీ ఝడీ లగా దీ । 'క భైయా ప్రతాపగఢ కే కఉనీ జగహ సే ఆయ అహా', 'లసోఢా క అచార బాటై' । ఫిర క్యా థా అచార వాలే భైయా తో ప్రసన్న ముద్రా మేం, చశ్మే కో ఊపర ఉఠాతే హుఏ గదగద హోకర కహనే లగే--'అరే బిట్టీ ! యాహ దేఖా । లసోఢా కా అచార అహై, అంవరా క మురబ్బా అహై, అంవరా కా లడ్డూఉ, అ జామున క సిరకా, ఈ చటపట గోలీఈ, హఈ దేఖా మిక్సౌ అచార అహై' । దేఖా ఆమౌ కా అచార, కటహర, కరౌందా, లసోఢా కులి బా । కేతనా అచార చాహీ తోహకా । ల హఈ అమవా కా అచరవా చీఖ ల ।' భఈ హమ తో హో కన్ఫ్యూజ । కౌన సా అచార లేం, కౌన సా ఛోడేం' । ఛుట్టీ పర చల రహే హైం తో క్యా హుఆ, గలే కా ధ్యాన తో రఖనా హీ పడతా హై నా ।

అచార, ఆంవలే కే లడ్డూ సబ ఖరీదే । ఔర ముదిత మన సే ఆగే బఢే తో ఏక జగహ నాగపుర కే స్టౖల పర అనురోధ కియా గయా--'బేర కా చూరన చఖిఏ మైడమ' । 'బేర కా చూరన' । మన జైసే ఛలాంగ మారకర బచపన కీ గలియోం మేం పహుంచ గయా । దస పైసే కా బేర కా చూరన । ఖరదరా పిసా హుఆ । ఆహ, వాహ, హాయ హాయ । చటఖారే లేకర చఖ హీ రహే థే కి తభీ సూచనా దీ గయీ కి ఆపకే బచపన వాలే 'గీలే బేర' ( ఉబాలే హుఏ ) భీ హైం ఔర బేర కా శరబత
భీ । అబ యే పైకేటబంద బికతే హైం । ఫిర ఇనకే స్వాస్థ్యకర హోనే పర ఆఖ్చాన భీ దియా గయా । బస సమఝిఏ కి పరమ-ఆనంద ఆయా । ఆగే బఢే తో ఉదయపుర కే స్టౖల పర అనారదానే కా చూరన, జీరా-గోలీ, చటపట గోలీ, మేథీదానే కీ గోలీ, హింగాష్టక గోలీ జానే క్యా-క్యా థా । యే చఖిఏ, వో చఖిఏ । అరే యే భీ లీజిఏ వో భీ లీజిఏ । సారీ మహిలాఏం చటఖారే లే రహీ హైం । యహాం సే కుఛ పైకైట లే లిఏ గఏ ।

ఆగే బఢే దిఖే తో బైంగలోర సే ఆఏ లకడీ కే ఖిలౌనే । లకడీ కా 'కిచన-సేట' । లకడీ కీ మోటర కార । లకడీ కే లట్టీ । లకడీ కా ఝునఝునా ।
సీటీ । అగరబత్తీ స్టైన్డ । కలమదాన । నన్హీం టేబల కురసీ । సబ కుఛ లకడీ హీ లకడీ । యహాం కీ ఖరీదదారీ
జాదూ నే కీ । ఔర మజా ముఝే 'జాదూ' సే జ్యాదా ఆయా । ( జాదూ కే డౖక్టర మామా నే అపనే బచపన కే లకడీ కే ఖిలౌనోం కీ తస్వీర భేజకర కుఛ దిన పహలే హమేం అపనే బచపన మేం పహుంచా దియా థా ) సామనే హీ మిట్టీ కే కుల్హడనుమా ప్యాలియాం, మగ ఔర ట్రే నజర ఆఏ । సబ కుఛ ఛోడకర మైం ఉధర చల పడీ । చీనీ మిట్టీ కే యే బర్తన వాకఈ శానదార థే । వైసే మేరే పాస ఇసీ తరహ కీ ప్రదర్శనీ కే ఖరీదే గఏ చీనీ-మిట్టీ కే కుల్హడ హైం జినమేం చాయ పీనే కా అపనా హీ మజా హై । కల ఇనకీ తాదాద మేం ఇజాఫా హో గయా ।

ముఖ్య-ద్వారా పర గాంధీజీ కీ 'చరఖా కాతతే హుఏ' ఏక ప్రతిమా లగాఈ గఈ
హై । పహలే పతా హోతా తో కైమేరా లేకర జాతే ఔర జాదూ కీ తస్వీర బాపూ కే సాథ ఖీంచ లీ జాతీ । అబ రవివార కో ఫిర జానా తయ హై । ఫిర వహీ లసోడే కా అచార, వహీ చటపట, వహీ చూరన, వహీ బచపన ।

Sunday, November 29, 2009

డాయరీ కే కుఛ పన్నే--'మాం కే జానే కే బాద' ।

మాం కే అవసాన కో మన జైసే పూరీ తరహ స్వీకార నహీం కర పాయా హై । కంప్యూటర పర ఉనకీ తస్వీర దేఖూం తో అచానక హీ 'ఇనసే' కహనే లగతీ హూం కి మాం ఐసా కహతీ హైం, వో వైసా కహతీ హైం । 'హైం' సే ఉనకే అచానక 'థీం' హో జానే కో కైసే స్వీకార కరూం । ఇన దినోం జో డాయరీ లిఖీ, ఉసకే పిఛలే దో అంకోం మేం మైంనే అపనీ మాం కే బారే మేం కుఛ-కుఛ బతాయా । అబ థోడా-సా ఔర కుఛ ఇస అంతిమ కడీ మేం......

జబ కభీ భాఈ-బహనోం మేం ఖటపట హో జాతీ, ఔర మాం కే సామనే జబ కభీ గుస్సా దిఖాతే యా కిసీ బాత పర ఖీఝతే తో వో హమేశా కిసీ ఉపన్యాస, కిసీ కహానీ యా కిసీ పౌరాణిక-కథా కా సందర్భ దేతీం, యహాం తక కి అప్రత్యాశిత రూప సే కిసీ ఫిల్మ కే కథానక కీ మిసాల దేకర సమఝాతీం—‘ప్రేమచంద కా ఉపన్యాస ‘నిర్మలా’ నహీం పఢా హై క్యా, వో బేచారీ కితనా కష్ట సహతీ హై । లడకియోం కో నమ్ర హోనా చాహిఏ । సిర ఝుకాకర దో బాతేం సున లేనీ చాహిఏ । క్యోంకి పరాఏ ఘర జానా హై ।’ కభీ ఉదాహరణ దేతీం—‘గోదాన’ మేం గోబర ఔర ధనియా కా చరిత్ర పఢా హై । ధనియా నే కితనే దుఖ సహే, గరీబీ ఝేలీ । దుఖ సహనే సే ఆదమీ ఔర మహాన బన జాతా హై, బడా హో జాతా హై । తో ఇస పర హమ సబ యే కహతే కి ఘర మేం సబ కుఛ హోతే హుఏ భీ ఆప హమేశా త్యాగ కరతీ రహీం, ఆపకో క్యా మిలా । ఇసలిఏ ఇంసాన మేం అపనీ బాత కహనే కా సాహస తో హోనా చాహిఏ నా । ఘర మేం నౌకర-చాకర హోతే హుఏ భీ సిర్ఫ రీతి-రివాజోం కే నిర్వాహ కే లిఏ ఔర బడోం కే సమ్మాన కే లిఏ ఆప బినా ఖాఏ-పిఏ రసోఈ మేం ఖటతీ రహతీ థీం తో ఇసమేం కౌన-సా అచ్ఛా కియా ఆపనే । తో ఫిర వో కహతీం, బాత తో సహీ హై, లేకిన ఇసీ త్యాగ కే కారణ హమారీ నానీ కే యహాం, ఘర-పరివార మేం జో నామ మిలా హై, వో కిసీ ఔర కో మిలా హై క్యా ।

ధీరే-ధీరే పతా నహీం కబ ఉనకీ మాన్యతాఏం బదల గయీం థీం । మైం కభీ తకియే కే గిలాఫ మేం కశీదే యా పేన్టింగ కరనా చాహతీ తో మనా కరతీం, కహతీం సిలాఈ-కఢాఈ మత కరో, పఢాఈ కరో । హమారీ తరహ జల్దీ సే చశ్మా లగ

—‘సరీర నాహీం సాథ దేహస, సునార కే హియాం నాహీం జాయ పాఏ, బచ్చా కే ఖాతిర కుఛ బనవాయ నాహీం సకే,హమరీ ఓర సే కాలీ మోతీ డలవాఏ కే కుఛ బనవాయ దిహూ’ ।

జాఏ తో క్యా ఫాయదా । జబ మైం ముంబఈ మేం నౌకరీ కరనే ఆ గయీ ఔర ఏక బార తబియత ఖరాబ హో గయీ, తో ముఝసే కహతీ థీం—‘మేరీ తరహ మత కరో కి సిర్ఫ దూసరోం కా ధ్యాన రఖో । అపనా భీ ధ్యాన రఖా కరో ।’ బడా అఫసోస హో రహా హై కి మైం అంతిమ సమయ మేం బహుత చాహకర భీ ఉనకకే పాస పహుంచ నా
సకీ । అభీ ఇస వక్త లగ రహా హై కి వో థోడే దిన ఇస దునియా మేం ఔర రహతీం, హమ ఇలాహాబాద జాకర థోడా ఔర రహ లేతే ఉనకే సాథ । వో మేరే బచ్చే కో అపనీ గోద మేం థోడా ఔర ఖిలా లేతీం, జైసే అభీ హాల హీ మేం బీమారీ కీ హాలత మేం భీ ముంబఈ ఆకర ఉన్హోంనే ఖిలాయా థా । ఔర గోద మేం లేకర థోడీ ఔర బార యే గా దేతీం—‘ఆవా హో ఝడుల్లే తేరీ దాదీ ఆఏగీ, దాదీ కైసే ఆయేగీ, గదహా చఢీ ఆయేగీ । లడ్డూ లియే ఆయేగీ ।’ బేటే కో గోద మేం లేకర ఔర భీ నా జానే క్యా-క్యా గాతీం । జబ బేటా దోనోం హాథోం కో ఆపస మేం జోడకర దబాతా తో కహతీం—‘కా హో, లడ్డూ బనావత అహా, కేకరే ఖాతిర లడ్డూ బనావత అహా ।’
IMG_4050
ఐసీ తమామ బాతేం యాద ఆ రహీ హైం, జో వో బేటే కో గోద మేం లేకర కహతీం, గాతీ థీం । లగతా హై వో మేరే సామనే బైఠీ హైం । ఔర మైం అపనే బేటే కో ఉనకీ గోద మేం దే రహీ హూం । లేకిన కడవా మనహూస సచ సామనే ఆకర ఖడా హో జాతా హై కి అబ మేరా బేటా అపనీ నానీ కో నహీం దేఖ పాయేగా । జబ మేరా బేటా పైదా హుఆ థా, తో మైం అకసర ఉసే గోద మేం లేకర ఖిలాతీ ఔర కహతీ—‘థోడే దిన మేం మేరా బేటా ఇలాహాబాద జాయేగా, వహాం పే బూఢీ నానీ మిలేంగీ, బూఢీ నానీ కీ గోద మేం ఖేలేగా, శూ-శూ కరేగా । మేరే బేటే కీ ఖీర-చటాఈ హోగీ । ఖీర-చటాఈ మేం బూఢీ నానీ ఛోటీ-సీ థాలీ, ఛోటా-సా గిలాస, ఛోటీ-సీ కటోరీ, ఛోటా-సా చమ్మచ దేంగీ । ఫిర మేరా బేటా ఉస ఛోటీ-సీ థాలీ మేం ఖానా ఖాయేగా, ఛోటీ-సీ కటోరీ మేం ఖీర ఖాయేగా । మేరే బేటే కీ యే సాధ అధూరీ రహ గయీ ।

వే బంబఈ ఆఈం థీం మేరే బేటే కో గోద మేం ఖిలాయా, జీ భర కే దేఖా । బహుత బీమార థీం వో, ఛోటీ-సీ కటోరీ, ఛోటా సా చమ్మచ తో నహీం లా సకీం । లేకిన బహుత సారీ చాందీ కీ సుపారియాం దే గయీం థీం । ఔర బడే అఫసోస కే సాథ ఉన్హోంనే కహా—‘సరీర నాహీం సాథ దేహస, సునార కే హియాం నాహీం జాయ పాఏ, బచ్చా కే ఖాతిర కుఛ బనవాయ నాహీం సకే,హమరీ ఓర సే కాలీ మోతీ డలవాఏ కే కుఛ బనవాయ దిహూ’ ।

ఐసా లగతా హై ఇన అంతిమ దో సాలోం మేం శాయద వో మేరే బచ్చే కోో దేఖనే కే లిఏ హీ సంసార మేం బనీ రహీం । జబ మైం గర్భవతీ థీ తో భీ దో తీన దఫా ఉనకీ తబియత కాఫీ ఖరాబ హుఈ థీ । మైం ఉనసే కహతీ థీ అపనీ తబియత

——‘ఆవా హో ఝడుల్లే తేరీ దాదీ ఆఏగీ, దాదీ కైసే ఆయేగీ, గదహా చఢీ ఆయేగీ । లడ్డూ లియే ఆయేగీ

సంభాలో, ఖుద కో ఠీక రఖో
అభీ । తాకి జబ హమ బచ్చా లేకర ఆఏం తో ఉసే అపనీ గోద మేం ఖిలా సకో, ఆశీష దే సకో । జవాబ మేం వో కహతీం—‘హాం కోశిశ కరత అహీ, బహుత ధ్యాన దేఇథ, తోహార బేటవా ఖిలాయ లేబ తబయ జాబ’ । ఐసా లగతా హై ఉన దినోం ఉన్హేం అహసాస హో గయా థా । ఔర శాయద ముంబఈ భీ వో ఇసీలిఏ ఆఈం థీం—మేరే బచ్చే కో గోద మేం ఖిలానే కే లిఏ । హో సకతా హై కి వో ముంబఈ నా ఆతీం ఔర మైం అపనే నవజాత శిశు కో లేకర ఇలాహాబాద నా జా పాతీ, ఔర వవో ఉసే నా దేఖ పాతీం । తో ముఝే జీవన భర కే లిఏ అఫసోస రహ జాతా । లేకిన తసల్లీ హై కి మేరా బేటా అపనీ నానీ కీ గోద మేం జీ –భరకే ఖేలా । ఖూబ సారే ఆర్శీవాద పాఏ ।

ఇస ఖబర కే బాద జబ ఇలాహాబాద జానా హుఆ, తో జిస కమరే మేం జిస బిస్తర పర వో లేటతీ థీం, వహాం బైఠకర హమ ఫఫక-ఫఫక కర రోఏ । లేకిన జైసే ఉస కమరే సే బాహర ఆతే, ఐసా లగతా అభీ వో ఉస కమరే సే నికలేంగీ ఔర కుఛ బోలేంగీ । రాత కో హమ సోతే, తో లగతా థా కి మాం సిరహానే ఆకర ఖడీ హైం । హమ లోగోం కో దేఖ రహీ హైం । ఔర శాయద ఇసీ అహసాస మేం మైం జితనే దిన వహాం థీం, పూరీ-పూరీ రాత జగతీ రహీ । ఘర మేం బీస-పచ్చీస లోగోం కీ ఉపస్థితి తో రహీ హీ హోగీ, లేకిన లగతా థా ఘర మేం సన్నాటా ఛాయా హై । సబ లోగ బోలతే రహతే థే కుఛ నా కుఛ లేకిన లగతా థా కహీం కోఈ ఆవాజ నహీం హై । ఖూబ చహల పహల రహతీ థీ లేకిన లగతా థా కోఈ ఘర పర హై హీ నహీం । యహాం తక కి ఘర సే నికలే, తో గలీ ఔర సడకేం భీ ఖాలీ ఔర వీరాన-వీరాన లగీం । ఐసా లగా మానో శహర మేం అబ కుఛ బచా హీ నహీం ।

తేరహవీం సే పహలే ‘శుద్ధ’ కీ రస్మ హోతీ హై । ఉస దిన పూజా కీ జాతీ హై । కహతే హైం ఇస దిన ఘర శుద్ధ కరకే ఆత్మా కీ విదాఈ హోతీ హై । ఘర మేం ఐసీ పహలీ పూజా థీ, జిసమేం మాం నహీం థీం । ఔర యే పూజా ఉన్హీం కే లిఏ థీ । మైం రో రహీ థీ । హమ సబ రో రహే థే । మేరే అసమ వాలే భైయా ముఝే సమఝానే లగే, అబ బస కరో, సంభాలో అపనే ఆప కో, అబ ఆజ సే రోనా నహీం చాహిఏ । ఆజ ఉనకీ విదాఈ హో గయీ । తాకి ఉనకీ ఆత్మా కో శాంతి మిలే । మేరే జీజాజీ కహనే లగే, హమేశా కే లిఏ థోడీ కోఈ ఆతా హై । అపనీ ఉమ్ర జీకర గయీం నా । ఇతనా రోఓగీ తో ఉనకీ ఆత్మా కో కష్ట పహుంచేగా । లేకిన మైం కైసే సమఝాఊం అపనే-ఆప కో । ముఝే భీ తో యే బాతేం పతా హైం । అపనే మన సే కైసే కరూం బిదాఈ । అపనే మన కో కైసే సమఝాఊం కి ఏక బార జో జాతా హై కభీ వాపస నహీం ఆతా । అభీ భీ లగతా హై కి ఏక బార వే వాపస ఆ జాతీం ఔర హమ థోడే దిన ఔర సాథ జీ లేతే । అపనే మన కో కైసే సమఝాఊం కి మాం కా హోనా మేరే లిఏ కితనా మహత్వపూర్ణ థా । మేరే లిఏ సచ్చే మన సే దుఆ కరనే వాలీ మేరీ మాం హీ థీం । శాయద ఉనకే ఆశీషోం సే మైం కఈ బార కఈ ముసీబతోం సే ఉబర పాఈ ।


ఇస బార కీ యాత్రా మేం బస ఏక దిన ఐసా థా, జిస దిన థోడా హంసే-బోలే । జబ జాదూ కే డౖక్టర మామా కే సాథ ఉనకే ఘర పర జానా హుఆ । ఇస వక్త ఉనసే మిలనా భీ మాం కీ హీ వజహ సే హుఆ । క్యోంకి మాం నే సబకో జోడనే కా హీ కామ కియా । ఔర తో ఔర స్కూల కే జమానే కీ దో సహేలియాం ఛాయా ఔర వ్యాహృతి భీ ఇసీ మౌకే పర మిలీం । కోఈ సంపర్క-సూత్ర థా నహీం ఇసలిఏ ఇలాహాబాద జానే పర ఉనసే మిలనా నహీం హోతా థా । లేకిన ఇస బార సంయోగ సే ఏక సహేలీ కా సంపర్క-సూత్ర మిలా ఔర ఉససే దూసరీ కా । దోనోం సహేలియాం మాం కో ఖూబ ప్రియ థీం । జాతే-జాతే భీ మాం ఉనసే ఫిర జోడ గయీం ।


సాగర భాఈ ఆపకీ భేజీ కవితా మర్మస్పర్శీ హై । పఢతే హుఏ ఆంసూ ఆ గఏ । సందేశోం కే లిఏ సభీ కా ఆభార ।