కహీం ఆపకో లీడరశిప కే గుర సిఖానే వాలీ కోఈ సీడీ మిలే తో బతానా జరూర...!

పిఛలే హఫ్తే ఆశూ 'సాలా' బోలనా సీఖ ఆయా।

హమ పైరేంట్స కే లిఏ యహ బడా కఠిన సమయ హై। కోఈ ఏక పరేశానీ హో తో కహూఁ। ఔర పిఛలే హఫ్తే తో ఆశూ కహీం సే 'సాలా' సీఖకర ఆ గయా హై।

పహలే మైం ఆపకో అపనా పరిచయ దేతా హూఁ। మేరా నామ ఆర.ఏల. శ్రీవాస్తవ హై, హాఈస్కూల మేం లేక్చరర కే పోస్ట పర హూఁ। మైం ఖుద పోస్ట గ్రేజుఏట హూఁ ఇసలిఏ నౖలేజ కా మహత్వ సమఝతా హూఁ। ఆజ కే దౌర మేం ఔసత కీ గుంజాఇశ నహీం హై। జో సబసే తేజ హోగా వహీ కామయాబ బనేగా। ఇసలిఏ హమనే అపనే ఆశూ కో సబసే బఢియా స్కూల మేం డాలా హై। సభీ హాఈ క్లాస లోగోం కే బచ్చే ఉసమేం పఢనే ఆతే హైం। అబ ఆప ఇసే బడాఈ న సమఝేం, అభీ సే ఆశూ కంప్యూటర మేం గేమ ఖేల లేతా హై। కార రేస మేం తో వహ కమ్ప్యూటర కో భీ హరా దేతా హై। ఆజకల జమానా హీ కమ్ప్యూటర కా హై, మైం ఆశూ కో శురూ సే కంప్యూటర సిఖా రహా హూఁ।

యహాఁ హమారీ సోసాఇటీ ఠీక నహీం హై। ఆస-పడోస కే బచ్చే దిన భర ధమాచౌకడీ మచాతే హైం। కోఈ గిర రహా హై, తో కోఈ రో రహా హై। కిసీ కో కోఈ సలీకా నహీం। బచ్చోం పర సంగతి కా బహుత అసర పడతా హై, ఇసలిఏ మైం ఆశూ కో భరసక ఘర పర హీ రఖతా హూఁ। కోఈ జరూరత నహీం హై, బాహర జానే కీ। కహీం గిర గయా, కోఈ చోట లగ గఈ తో! విశ్వాస సర కే బచ్చోం కో దేఖో, కితనే మైనర్స సే రహతే హైం! యహాఁ కే తో బిలకుల జంగలీ హైం।

ఆజకల టీ.వీ. పర బహుత సే జ్ఞానవర్ధక కార్యక్రమ ఆతే హైం। డిస్కవరీ దేఖో। ఏనిమల ప్లేనేట దేఖో। పర కోఈ బచ్చోం కో బాఁధ కర తో నహీం రఖ సకతా। కుఛ దిన పహలే ఆశూ ఖేలనే గయా తో గాలీ సీఖ కర ఆయా। హమేం తబ పతా చలా జబ ఉసనే అపనీ మమ్మీ సే పూఛా "మాఁ 'సాలా' క్యా హోతా హై?"

తబ సే ఆశూ కా బాహర జానా బిలకుల బంద। ఘర పర రహో। టీవీ హై। కార్టూన పసంద హై తో ఉసే దేఖో। కంప్యూటర పర గేమ్స హైం, ఖేలో। మైంనే ఆశూ కే లిఏ కఈ సీడీ ఇకట్ఠా కీ హై। గుడ హైబిట్స వాలీ సీడీ హై, సిండ్రేలా కీ కహానీ హై, ఏక సీడీ మేం తో మైథ్స సిఖాయా జాతా హై, ఏన్సాఇక్లోపీడియా భీ హై। యహ సీడీ భీ బడే కమాల కీ చీజ హై। మైం తో హైరాన రహ జాతా హూఁ। కార్టూన ఔర పిక్చర కే జరిఏ కోఈ భీ విషయ బడే అచ్ఛే తరీకే సే సే సమఝాయా జాతా హై। ఇసకే కోర్స కే అలావా భీ బహుత సీ జానకారీ మిల జాతీ హై।

హమారా ఆశూ థోడా శర్మీలా హై। కహీం భీ బాతేం కరతే హుఏ శర్మాతా హై। మైం ఉసే బోల్డ బనానా చాహతా హూఁ। కమ్యూనికేశన స్కిల్స వాలీ సీడీ మైం ఉసకే లిఏ లే ఆయా హూఁ। దో ఏక విషయోం పర ఔర ఢూఁఢ రహా హూఁ, బనీ తో హోగీ హీ, పర మిల నహీం రహీ హై। అరే, లీడరశిప ఔర టీమవర్క వాలీ। ముఝే పూరా విశ్వాస హై కి ఆజకల ఐసే విషయ బహుత పౖపులర హైం। కహీం ఆపకో లీడరశిప కే గుర సిఖానే వాలీ కోఈ సీడీ మిలే తో బతానా జరూర...!

దేనే కే లిఏ మేరే పాస సలాహ కే అలావా కుఛ హై భీ నహీం.......!

ఇస దేశ మేం బేరోజగారీ బహుత బఢ గఈ హై। ఆజకల ఏక సే బఢకర ఏక ఇంటైలిజేంట బచ్చే నౌకరీ కీ తలాశ మేం మారే-మారే ఫిర రహే హైం। యోగ్యతా కా కోఈ మోల నహీం రహ గయా। ఆప ఆఠవీం-దసవీం పాస చపరాసీ కే లిఏ విజ్ఞాపన దీజిఏ, తో బీ.ఏస-సీ., ఏమ.ఏస-సీ. పాస లోగోం కీ లాఇన లగ జాతీ హై। సహీ ఆదమీ చుననా బడా కఠిన హో జాతా హై। ఊపర సే సోర్స సిఫారిశ భీ ఇతనీ తగడీ, కి సమఝ మేం నహీం ఆతా కి కైసే మనా కియా జాఏ। పోస్ట తో ఏక హీ హై, ఉసమేం ఏక హీ వ్యక్తి కో రఖా జా సకతా హై। సబకీ బాత కైసే సునేం।

మైం ఆపకో అపనా పరిచయ దే దూఁ। మైం ఘాసీదాస విశ్వవిద్యాలయ కా రజిస్ట్రార డౖ. ఖత్రీ హూఁ। యహాఁ కర్మచారియోం కీ భర్తీ బోర్డ కా మేమ్బర భీ హూఁ। స్థాయీ ఔర అస్థాయీ శిక్షకోం కీ భర్తీ కే ఇంటరవ్యూ మేం భీ బైఠనా పడతా హై। యకీన మానిఏ కిసీ ఇంటరవ్యూ మే బైఠనా సబసే ముశ్కిల కామ హై। విశేషకర పోస్ట తీన-చార హీ హోం ఔర ఉమ్మీదవార తీన-చార సౌ। మజబూరీ మేం సబ కో ఇంటరవ్యూ కే లిఏ బులానా పడతా హై। న బులాఓ తో యే లోగ కోర్ట సే స్టే లే ఆతే హైం, కి మైం తో యోగ్యతా పూరీ కరతా హూఁ, ముఝే క్యోం నహీం బులాయా ?

బడా కష్ట హోతా హై, దూర-దరాజ సే లడకే అపనా సూటకేస లిఏ ఆతే హైం। అపనీ బారీ కా ఇంతజార కరతే హుఏ పుస్తకేం పఢతే రహతే హైం, కి జానే కౌన సా ప్రశ్న పూఛ లేం, జానే కౌన సీ బాత బచ గఈ హై ఉసే పఢ లేం। అరే మూర్ఖోం ! అపనీ భ్రమజాల సే బాహర నికలో। తుమ్హారే ఇంటరవ్యూ కా కోఈ మోల నహీం హై। కౌన సీ దునియా మేం రహతే హో? జిసే సలేక్ట కరనా హై, వహ పహలే హీ తయ కియా జా చుకా హై। అబ కితాబేం పలటనే సే తుమ్హారీ కిస్మత నహీం పలటనే వాలీ। జాఓ! అపనే ఘర జాఓ ! అపనా ఔర హమారా సమయ ఖరాబ మత కరో।

అభీ పిఛలే హఫ్తే కీ హీ బాత హై। పోస్ట థీ లైబ టేక్నీశియన కీ। యోగ్యతా బీ.ఏస-సీ. హోనీ చాహిఏ। యహీ సమఝ మేం నహీం ఆతా కి సామనే బైఠే ఉమ్మీదవార సే క్యా సవాల కియా జాఏ?

"ఏమ.ఏస-సీ.! ఫిజిక్స ! ఫర్స్ట డివీజన ! రాఇట ? " మైంనే పూఛా।

"జీ హాఁ।"

"తో ఆప ఇసమేం క్యోం ఆనా చాహతే హైం, యహ తో బహుత ఛోటీ పోస్ట హై, ఆఈ మీన, తుమ తో కహీం లేక్చరర, ప్రోఫేసర కే లిఏ భీ ఏప్లాఈ కర సకతే హైం।"

"జీ హాఁ, పర ఆజకల లేక్చరర కీ కోఈ పోస్ట నహీం నికలతీ, ఇసీలిఏ...."

"తో పీ-ఏచ.డీ. కర లో। ఉసకే బాద రిసర్చ మేం అపనా కైరియర బనా సకతే హో। కహీం ఫైలోశిప కే లిఏ ట్రాఈ కియా ?"

"జీ... నహీం।"

"క్యోం? తుమ తో బడే బ్రాఇట లడకే హో, అభీ తుమ్హారీ ఉమ్ర హీ క్యా హై? సామనే పూరా కైరియర పడా హై। అభీ పఢో। రిసర్చ కరో। కోఈ ఫైలోశిప లేకర రిసర్చ కరనే ఫౖరేన భీ జా సకతే హో।"

"అభీ.. మేరీ ఫాఇనేంసియల పోజీశన ఠీక నహీం హై। ఇసలిఏ మైం ఫిలహాల నౌకరీ హీ కరనా చాహతా హూఁ।"

"ఓహ ! తుమ్హేం కుఛ కంప్యూటర వగైరహ ఆతా హై?"

"జీ హాఁ సర! మైంనే ఛ: మాహ కా డిప్లోమా భీ కియా హై।" వహ కుఛ ఉత్సాహిత హో గయా।

"తో ఫిర ఠీక హై। మైం తో తుమ్హేం యహీ సలాహ దూఁగా కి అపనే గాఁవ జాఓ। ఆజకల హర జగహ కంప్యూటర పర కామ కరనే వాలోం కీ డిమాండ హై। పార్ట-టాఇమ కోఈ కామ కర సకతే హో। ఇస తరహ తుమ్హారా ఖర్చా భీ నికల ఆఏగా। ఔర సాథ-సాథ పీ-ఏచ.డీ. జరూర కరనా।"

"పర మైం పీ-ఏచ.డీ. నహీం కరనా చాహతా....!"

"మేరీ సలాహ మానో బేటే। ఇస నౌకరీ మేం అపనా సమయ మత ఖరాబ కరో। తుమ్హేం కాఫీ ఆగే జానే హై, రిసర్చ కరో ఔర దేశ కా నామ రోశన కరో। తుమ జైసే హోనహార లడకోం కీ దేశ కో జరూరత హై। ఠీక హై? ఓ.కే.! బేస్ట ఓఫ లక ఫౖర యోర బ్రాఇట ఫ్యూచర।"

"థైంక్యూ ... సర। మైం ఆపకీ సలాహ యాద రఖూఁగా।" బోలకర వహ నికల గయా।

మేరీ సమఝ మేం నహీం ఆతా కి ఐసీ కౌన సీ ఆఫత ఆ గఈ హై। క్యోం లోగ ఏక ఛోటీ సీ నౌకరీ కే పీఛే పాగలోం కీ తరహ టూట పడే హైం। ఐసే హోనహార లడకే ఇతనీ జల్దీ హిమ్మత హార జాఏంగే తో దేశ కా క్యా హోగా। శాయద ఉసే మేరీ సలాహ పసంద నహీం ఆఈ....। ఔర ఫిర దేనే కే లిఏ మేరే పాస సలాహ కే అలావా కుఛ హై భీ నహీం.....!

జో మరద అపనీ ఔరత కో “భూలభులైయా” నహీం దిఖా సకతా, వహ కిస కామ కా...?

మేరా నామ రామరత్తీ బాఈ హై। మైం దిశాపుర గాఁవ మేం రహతీ హూఁ। హమారే దిశాపుర మేం కఈ ఆఫిస హైం జినమేం బడే-బడే అఫసర నౌకరీ కరతే హైం। మైం ఇన అఫసరోం కే ఘరోం మేం ఝాడూ బరతన కరతీ హూఁ।

పహలే మైం మజదూరీ కరతీ థీ। మజదూరీ మేం పైసా తో అధిక థా, పర కామ రోజ రోజ నహీం మిలతా థా। ఝాడూ-బరతన, ఏక తో మహీనే భర కా కామ హై ఔర దూసరే ఇసమేం పైసా బఁధా-బఁధాయా మిలతా హై। శురూ కే హఫ్తే మేం థోడీ దిక్కత హోతీ హై, పర బాద మేం జబ హాథ సేట హో జాఏ, తో కామ ఫటాఫట హోనే లగతా హై। ముఝే తీన-చార ఘర నిపటానే హోతే హైం, ఇసలిఏ మైం కామ జల్దీ హీ కరతీ హూఁ।

శురూ-శురూ సాహబోం కీ బీబియాఁ హమారీ హరకతోం పర నజర రఖతీ హైం, పర ఏక బార భరోసా జమ జాఏ తో పూరా ఘర భీ హమారే జిమ్మే ఛోడ దేతీ హైం। బీబియోం కే మేరే హాథ కా కామ బహుత పసంద ఆతా హై।

జితనే కిస్మ కే సాహబ, ఉతనీ హీ కిస్మ కీ ఉనకీ బీబియాఁ। సబ దూసరోం కే ఘరోం కే అందర కీ బాతేం జాననే కీ కోశిశ కరతీ హైం। తహసీలదార సాహబ కీ బీబీ ఘుమా ఫిరాకర పూఛతీ హై కి నాయబ తహసీలదార కే ఘర ఇతనీ రౌనక క్యోం రహతీ హై। నాయబ తహసీలదార కీ బీబీ పూఛతీ హై కి ఫూడ ఇంస్పేక్టర కే ఘర కౌన-కౌన ఆతా-జాతా హై। మైం తో సాఫ కహ దేతీ హూఁ “భఈ, దూసరోం కే ఘర క్యా హోతా హై, ముఝే కుఛ నహీం పతా। హాఁ మేరే బారే పూఛో తో సబ సచ-సచ బతా దూఁగీ।” జబ అపనే దిల మేం ఖోట నహీం తో క్యా డరనా।

“రత్తీ బాఈ, బేబీ కో దో ఘంటే ఖిలానే (దేఖ రేఖ కరనే) కా కామ హై। బతా తేరీ నజర మేం కోఈ హై।” నాయబ తహసీలదార బీబీ నే పూఛా।

ఉనకా ఏక ఛోటా బేబీ హై। ఉన్హోంనే ముఝసే కహా థా ఖిలానే కే లిఏ, పర మైంనే మనా కర దియా। మేరే పాస బిలకుల టాఇమ నహీం హై। ఔర జితనే సమయ మేం బచ్చా ఖిలానే కా కామ హోగా, ఉతనే మేం తో మైం దో ఘర ఔర నిపటా సకతీ హూఁ। పర మేరే లిఏ చార ఘర హీ కాఫీ హైం। ఔర జ్యాదా ఘర పకడనే కా బిలకుల మూడ నహీం హై।

ముఝే గానా సుననే కా బహుత శౌక హై। మైంనే సబకో పహలే హీ బతా దియా కి మైం కామ కరతే సమయ రేడియో చలాకర సునతీ హూఁ। మంజూర హో తో బోలో హాఁ, నహీం తో నమస్తే। ఔర ఆజకల అఫసరోం కే ఘర రేడియో తో జరూర హోతా హై।

హమారే గాఁవ మేం కోఈ సినేమాహౖల నహీం హై। వహాఁ సే సబసే పాస కా సినేమాహౖల బిచపురీ కా “సపనా” హై, జిసమేం ఫిల్మ దేఖనే కే లిఏ బిచపురీ దో ఘంటే బస మేం జానా పడతా హై। జబ భీ వహాఁ కోఈ సినేమా లగతా, ఉసకీ ఖబర హమారే గాఁవ మేం భీ లగతీ। ముఝే ఫిల్మ దేఖనే కా భీ బడా శౌక హై।

ఫిల్మో మేం సలమాన ఖాన మేరా ఫేవరేట హీరో హై। జిస దిన ఐశ్వర్యా రాయ ఉసకో ఛోడకర అభిషేక బచ్చన సే శాదీ కీ, మైంనే నాయబ తహసీలదార బీబీ సే బోల దియా, “ఆజకల కీ హీరోఇనోం కో హీరో సే నహీం, హీరో కే పైసే సే ప్యార హై।” అమితాభ బచ్చన కే పాస జ్యాదా పైసా హై, ఇసలిఏ వహ సలమాన కో ఛోడకర అభిషేక కే పాస గఈ। ఆజకల కా జమానా ఐసా హీ హై।

“రత్తీ బాఈ, ఫూడ ఇంస్పేక్టర కా అపనీ బీబీ సే ఝగడా హుఆ క్యా? అచానక మైకే కైసే చలీ గఈ?” నాయబ తహసీల దార కీ బీబీ నే పూఛా।

“పతా నహీం బాఈ। ఉనకే ఘర క్యా హుఆ, మేరే కో కుఛ నహీం పతా।” మైంనే సాఫ కహ దియా “బాఈ। ఆప మేరే ఘర కీ బాత పూఛో తో మైం బతా సకతీ హూఁ। ఔర దూసరోం కీ బాత నహీం బతా సకతీ।”

“చల-చల। బడీ ఆఈ శరాఫత బతానే వాలీ।” బీబీ నారాజ హో గఈ। పర మైం జానతీ థీ వహ జ్యాదా దేర చుప నహీం బైఠేగీ।

“తూనే అపనా మరద క్యోం ఛోడ దియా?”

“ఐసే హీ, వహ ముఝే పసంద నహీం థా।”

“క్యా మార-పీట కరతా థా?”

“నహీం। వైసే తో బడా భలా ఆదమీ థా। పర ముఝే పసంద నహీం థా। బడా కంజూస థా। ఉసనే వాదా కియా థా కి ముఝే “సపనా” మేం “భూలభులైయా” దిఖానే లే జాఏగా, పర నహీం లే గయా।”

“బస? ఇసీ లిఏ ఉసే ఛోడ దియా?” బీబీ నే బడీ హైరత సే పూఛా।

“హాఁ...! ఇసీలిఏ...। ఔర మైం అపనా ఖర్చా ఖుద కరనే కే లిఏ తైయార థీ। ఫిర భీ మేరీ బాత నహీం సునతా। ఉసే మేరీ కోఈ పరవాహ హీ నహీం హై...।”

బీబీ మేరా ముఁహ దేఖతీ రహీ। మైం ఉన్హేం బతా రహీ థీ కి కైసే మైం అకేలీ బిచపురీ జాకర ‘భూలభులైయా’ దేఖకర ఆఈ। జో మరద అపనీ ఔరత కో “భూలభులైయా” నహీం దిఖా సకతా, వహ కిస కామ కా...? మైంనే అబ దూసరా మరద రఖ లియా హై।

కృపయా చలతీ గాడీ సే న ఉతరేం....!

పిఛలే హఫ్తే హమారీ బస కా స్టీరియో ఫిర ఖరాబ హో గయా థా। కఈ దినోం తక ఉసే ఠీక కరవానే కా టాఇమ నహీం మిలా। పరసోం లంచ టాఇమ మేం పహలే స్టీరియో ఠీక కరవాయా ఫిర లంచ కియా। జోగేందర జల్దీ మచానే లగా తో లంచ ఆధే మేం ఛోడనా పడా। కంపీటీశన కే చక్కర మేం ఆజకల అపనా ఖానా-పీనా సబ హరామ హో గయా హై।

దస దిన పహలే ఐసే హీ ఆగే నికలనే కే కారణ బదరపుర మేం దో బసేం ఆపస మేం భిడ గఈం ఔర దో సాఇకిల సవార కుచల గఏ। బస, తబ సే లేకర ఆజ తక అఖబారోం మేం రోజ హేడింగ ఆతీ, "ఆజ బ్లూలాఇన నే 4 కో శికార బనాయా", "ఆజ 2 కో శికార బనాయా"। ఐసా లగతా హై బ్లూలాఇన బస న హుఈ, రాక్షస హో గఈ ఔర రాహ చలతే లోగోం కో పకడ-పకడ కర ఖానే లగీ। అరే మైం పూఛతా హూఁ లోగ యహ క్యోం నహీం ఛాపతే కి ఆజ బ్లూలాఇన నే పాఁచ హజార యా దస హజార లోగోం కో సహీ సలామత ఘర పహుఁచాయా।

ఠహరిఏ, మైం యహ బతానా హీ భూల హీ గయా కి మేరా నామ శంకర హై, బ్లూలాఇన కా డ్రాఇవర ఔర కండక్టర దోనోం హూఁ। మైం ఔర మేరా దోస్త జోగేందర రూట నంబర 725 మేం చలతే హైం। గాడీ కభీ మైం చలాతా హూఁ, తో కభీ జోగేందర చలా లేతా హై। మాలిక కో రోజ కే తీన హజార రూపఏ దో, బాకీ వహ ఔర హిసాబ నహీం పూఛతా। హమనే సాఫ కహ దియా హై, హమేం రోజ కీ ఝిక-ఝిక పసంద నహీం। ఉసనే ట్రైఫిక వాలోం కీ పక్కీ సేటింగ కర రఖీ హై, ఇసలిఏ హమేం కోఈ దిక్కత భీ నహీం హోతీ।

సబేరే కా సమయ అచ్ఛా హోతా హై। జ్యాదా ట్రైఫిక నహీం హోతా। సవారియాఁ భీ నహాఈ-ధోఈ హోతీ హైం, హమ భీ అచ్ఛే మూడ మేం హోతే హైం। తబ మైం అపనా స్టీరియో జరూర బజాతా హూఁ। కిశోర కుమార కే గానే, "పల భర కే లిఏ కోఈ హమేం ప్యార కర లే, ఝూఠా హీ సహీ...!"

లోగ కహతే హైం, బ్లూలాఇన బస కే కండక్టర బదతమీజ హోతే హైం, సవారీ సే సీధే ముఁహ బాత నహీం కరతే। కహనా హై తో కుఛ భీ కహో, హమ ముఁహ థోడే హీ పకడ సకతే హైం। ఆప హమసే సబేరే కే సమయ మిలిఏ। ఆపకో సబ పతా చల జాఏగా। ఆప, జనాబ ఔర సాహబ కే సివా ఆప హమసే కోఈ దూసరా శబ్ద నహీం సున సకతే। మేరే ముఁహ సే "మేరే మాఈ బాప, లేడిజ కో సీట దే దో... మేరీ సీట పర ఆ జాఓ..." సునకర జోగేందర భీ కభీ-కభీ అచరజ కరతా హై కి శంకర ఇతనా సలీకేదార కైసే హో గయా? యహ సబ సంగీత కా కమాల హై... కిశోర కుమార కా కమాల హై।

శామ కో పాఁచ బజే శాదీపుర స్టైండ సే తీన చార లడకియాఁ బస పర చఢతీ హైం। యహ రోజ కీ సవారీ హైం। ఇనకే ఆనే సే పూరీ థకావట దూర హో జాతీ హై। ఫిర కిశోర కుమార కీ యాద ఆతీ హై। లతా మంగేశకర కీ యాద ఆతీ హై। మేరా స్టీరియో ఔర గానే హమేశా సాథ దేతే హైం। జోగేందర భీ దేఖతా హై కి మైం లేడీజ సీట పర బైఠే ఆదమియోం సే హాథ జోడకర సీటేం ఖాలీ కరవాతా హూఁ। ఆప తాజ్జుబ కరేంగే మైం టికట కాటకర సవారీ కో పైసే లౌటాతే సమయ "థైంక్యూ" భీ కహనే లగా హూఁ। ఆఖిర హమ భీ ఘర పరివార వాలే లోగ హైం, హమారీ భీ మాఁ-బహనేం హైం।

ముఝే బస ఏక బాత అచ్ఛీ నహీం లగతీ, జబ లడకియాఁ "భైయా" కహతీ హైం, "భైయా! జరా గాడీ రోకనా..." యా "భైయా! పాఁచ రూపఏ కీ టికట దేనా..."। మైంనే యహ బాత కో జోగేందర కో బతాఈ తో వహ ఇసకా మజాక ఉడానే లగా। మైం జానతా హూఁ, వహ మేరీ బాత నహీం సమఝేగా। ఇసకే లిఏ ముఝే హీ కుఛ కరనా పడేగా।

ఇసలిఏ మైంనే ఆజ లంచ కే సమయ గాడీ మేం పిఛలే దరవాజే కే ఊపర పేంట సే లిఖవా దియా, "డ్రాఇవర కా నామ -శంకర", "కండక్టర కా నామ-జోగేందర", ఔర అగలే దరవాజే కే ఊపర లిఖవా దియా, "కృపయా చలతీ గాడీ సే న ఉతరేం... డ్రాఇవర కో భైయా న కహేం...!"

హే భగవాన! మేరే బేటే కో సలామత రఖనా....!

పిఛలే హఫ్తే హీ మేరా బేటా రాజా కనాడా సే వాపస లౌటా। ఇస బార పూరే తీన సాల బాద లౌటా। హమారా ఇకలౌతా బేటా థా, వహ కబ బడా హుఆ, కబ విదేశ జానే కే సపనే దేఖనే లగా, పతా హీ నహీం చలా। అపనే దోస్తోం కే సాథ హీ సారా ఇంతజామ కర లియా ఔర జబ సబ-కుఛ తయ హో గయా, పైసే కీ జరూరత పడీ, తబ హమేం బతాయా। ఉస రాత సబ ఖామోశ థే। కిసీ నే ఆపస కోఈ బాత నహీం కీ। రాజా కే పాపా నే రాత కా ఖానా భీ నహీం ఖాయా। పరంతు దూసరే దిన దోపహర తక ఏక లాఖ రూపఏ లాకర రఖ దిఏ। ఇస బాత కో దస సాల హో గఏ, పర లగతా హై కల కీ హీ బాత హై।

దో సాల బాద రాజా అపనే పాపా కే గుజరనే కే బాద ఆయా థా। బతాయా కి వహాఁ ఏక బడీ ఫైక్ట్రీ మేం మాల ఢోనే వాలా ట్రక చలాతా హై। అచ్ఛీ కమాఈ హై। వహీం ఉసనే శాదీ భీ కర లీ। ముఝసే కహనే లగా కి "మాఁ తూ భీ చల। వహీం సాథ రహేంగే।"

అపనా ఘర-ద్వార సబ యహీం హై। గుజర-బసర ఆరామ సే హో జాతీ హై, ఊపరలే దోనోం మాలే కే కిరాఏదారోం కా కిరాయా బరాబర ఆ జాతా హై। ఔర ఫిర విదేశ కా ఖానా పీనా, బోల-చాల కుఛ మేరే పల్లే నహీం పడతా। మైం వహాఁ జాకర క్యా కరతీ?

ఇస బార భీ సాథ లే జానే కీ జిద కర రహా హై। మైంనే లాఖ మనా కియా పర ఉసనే ఏక న సునీ। కహతా హై కి "మాఁ, వహాఁ భీ బహుత సే మందిర గురూద్వారా హైం। తేరా పూజాపాఠ వహీం హో జాఏగా। బస ఏక బార తూ చల।" మైం మజబూర హో గఈ। అబ తో ఉమ్ర భీ హో చలీ హై। తబీయత ఠీక నహీం రహతీ ఔర ఊపర సే యహ ఘుటనా పరేశాన కరతా హై। అబ తో దో రోటీ మిల జాఏ, ఔర క్యా చాహిఏ? ముఝే వహాఁ కే బోలచాల ఔర ఖాన-పాన సే క్యా లేనా దేనా? మైంనే భీ మన బనా లియా।

పడోసియోం సే గలే మిలనే పర ఖూబ రోనా ఆయా। జానే కబ లౌటనా హో। అబ ఇస జమీన సే నాతా ఖతమ। తీన మంజిల కా యహ మకాన, ఉసకా సారా సామాన, థోడీ బహుత ఖేతీ, సబ-కుఛ ఔనే-పౌనే దామోం మేం బేచ దియా। హవాఈ జహాజ సే జానా హై కహాఁ ఢోతే ఫిరేంగే?

దిల్లీ కా హవాఈ అడ్డా దేఖా। అరే బాప రే బాప ! ఇతనా బడా హై! లగతా హై పూరా శహర ఇసకే అందర ఆ జాఏగా। కహీం బిఛడ న జాఊఁ? మైంనే డర కర రాజా కా హాథ పకడ లియా।

అందర ఏక కుర్సీ మేం ముఝే ఏక జగహ బిఠాకర రాజా టికట కా పతా కరనే చలా గయా హై। హవాఈ జహాజ మేం సామాన పహలే జమా కరనా పడతా హై ఇసలిఏ ఉసే భీ లే గయా। కహ గయా "మాఁ మైం టికట కా పతా కర ఆతా హూఁ। సామాన జమా కరనే మేం థోడీ దేర లగ సకతీ హై। తూ కహీం జఇయో మత। యహీం చుప బైఠియో।"

ఇతనే సారే భాఁతి-భాఁతి కే లోగ। పతా నహీం చలతా కి కౌన హిందుస్తానీ హైం ఔర కౌన విదేశీ। లోగ అపనా ఏక ఛోటీ హాథగాడీ సే సామాన ఖుద ఢో రహే హైం। ఏక సే బఢకర ఏక సేఠ హోంగే, పర లగతా హై యహాఁ కులీ కరనే కా రివాజ నహీం హై। బహుత దేర హో గఈ హై। రాజా లౌటా నహీం అభీ తక।

థోడీ దేర పహలే రౌబదార మూఁఛోం వాలా సిక్యోరిటీ కా ఆదమీ ఆయా ఔర పూఛ-తాఛ కరనే లగా। జా రహీ హూఁ బాబా, ముఝే క్యా యహాఁ అపనా ఘర బనానా హై? యహ కమబఖ్త మేరే పీఛే హీ పడ గయా। లో, అబ ముచ్ఛడ అపనే కిసీ ఔర సాథీ కో లే ఆయా। ఇసకీ బేశరమీ దేఖో, "మాఁజీ" కహకర బాత కర రహా హై। ఔర రాజా అభీ తక క్యోం నహీం ఆయా? హే భగవాన, మేరా రాజా కహీం రాస్తా తో నహీం భూల గయా? ఇతనా బడా ఏరియా హై, జరూర కహీం రాస్తా భూల గయా హోగా। కహాఁ పతా కరూఁ?

ఇన హవాఈ అడ్డే వాలోం నే బడే బదతమీజ లోగ భర్తీ కర రఖే హైం। సారే నంబర ఏక కే ఝూఠే హైం, కహతే హైం, "కనాడా కీ ఫ్లాఇట తో కబ కీ చలీ గఈ। అబ ఆప అపనే ఘర జాఓ!"

హే భగవాన! ఇస దునియా మేం రాజా కే సివా మేరా కోఈ నహీం హై। మేరే బేటే కో సలామత రఖనా, కహీం ఉసే కుఛ హో తో నహీం గయా....!

భగవాన కే కామ మేం తేరా ఏహసాన నహీం చాహిఏ.....!

జయ సాఁఈం రామ। ఇస బార పంద్రహ దిన కే లిఏ శిరడీ జాకర సేవా దేనే కా కార్యక్రమ పక్కా హై। సారీ దునియాదారీ సే దూర పూరే పంద్రహ దిన సత్సంగ ఔర సేవా మేం బితానే కా మౌకా మిలేగా। సభీ తాజ్జుబ కరతే హైం కి భాఈ జవాహర, తుమ ఐసా కైసే కర లేతే హో? మైం ముస్కురా దేతా హూఁ। ప్రభు కీ కృపా హో తో హర కామ సంభవ హో జాతా హై।

మేరా నామ జవాహరలాల శర్మా హై। మైం నవగాఁవ మేం ఫీల్డ మలేరియా వర్కర హూఁ। మైం బచపన సే హీ ధర్మ-కర్మ మేం రుచి రఖతా థా। సోచతా థా బడా హోకర సాధూ బనూఁగా। పరంతు యహ గృహస్థ జీవన భీ ఏక తపస్యా సే కమ నహీం హై। ఇసమేం రహకర జో అపనే కర్తవ్యోం కో పూరా కరతే హుఏ, ప్రభు కా ధ్యాన కరతా హై వహీ సబసే బడా సాధూ హై।

"శిరడీ ఆనే జానే కే లిఏ దీదీ సే కుఛ ఉధార లే లూఁ?" మైంనే పత్నీ సే సలాహ మశవరా కియా।

"ఠీక హై, దో తీన మహీనే మేం చుకా దేంగే। పర ధరమ కే కామ మేం ఉధార లేనా ఠీక నహీం హోతా।" పత్నీ బోలీ।

"హాఁ, యహ తో హై।" మేరీ పత్నీ హమేశా సమఝదారీ కీ బాత కరతీ హై। ధర్మ-కర్మ కే కామ మేం ఉధార లేనే సే ఉసకా పుణ్య నహీం మిలతా। జిసకా పైసా హోతా హై, పుణ్య ఉసకే నామ చలా జాతా హై।

మేరే ఓఫిస కే జీ.పీ.ఏఫ. మేం తో పైసా హై హీ, పాఁచ హజార నికాల లూఁగా। పైసే ఔర సమయ కీ సమస్యా తో హమేశా బనీ రహేగీ। ఇసకో లేకర దుఖీ హోనే సే క్యా ఫాయదా?

పహలే దో ఛుట్టీ ఔర బాద మేం సండే మిలాకర దేఖేం తో కుల అఠారహ దిన హో జాతే హైం। ఇసమేం పంద్రహ దిన కీ ఛుట్టీ కే లిఏ ఏకముశ్త ఈ.ఏల. (అర్జిత అవకాశ) లేనా పడేగా। వైసే హీ యహ ఛుట్టియాఁ బేకార జా రహీ హైం, కుఛ ఉపయోగ మేం ఆ జాఏంగీ।

మైం కల రాత ఓఫిస సే వాపస లౌటా।

"క్యా బాత హై, పరేశాన హో?" పత్నీ నే పూఛా।

"బాబూ పైసా మాంగతా హై। కహతా హై ఈ.ఏల. మంజూర కరానే కా రేట ఢాఈ సౌ రూపఏ హై। సాహబ సే మంజూర కరానా పడేగా। మైంనే ఉససే బతాయా కి మైం ధర్మ కామ కే లిఏ జా రహా హూఁ। బార-బార రిక్వేస్ట కరనే పర అపనా పచాస రూపయా తో ఛోడనే కే లిఏ తైయార హో గయా హై, పర సాహబ కే లిఏ దో సౌ రూపఏ దేనా హీ పడేగా। ఔర జీ.పీ.ఏఫ ఏడవాంస దేనే కా రేట 10 పరసేంట హై ఇసలిఏ పాఁచ హజార రూపఏ పర 500 తో పహలే హీ కాట లేంగే। హాథ మేం సాఢే చార హజార హీ ఆఏగా।"

"ఫిర క్యా హుఆ?" పత్నీ పూఛీ।

"ఫిర క్యా, మైం ఉసకీ బాత మాన గయా। ఉసనే నఈ దరఖ్వాస్త బనవాఈ। ఉసమేం పత్నీ బీమార హై లిఖవాయా। అభీ సోచతా హూఁ తో లగతా హై కి భగవాన కే దరబార మేం జానే కే లిఏ ఘూస దేనా గలత హై, ఇససే అచ్ఛా మైం జానే కా విచార ఛోడ దూఁ।" మైం నిరాశా హో గయా।

పత్నీ నే ఖానా పరోసతే హుఏ బోలీ "ఆప అపనా దిల క్యోం ఛోటా కరతే హైం। ఇస కామ మేం జో ఘూస లేతా హై గలతీ ఉసకీ హై। ఆపకో అపనా కార్యక్రమ బదలనే కీ జరూరత నహీం హై। అకేలే ఆపసే థోడే హీ లేతే హైం, సబసే లేతే హైం। ఆప యహ మానకర చలో కి యహ ఘూస నహీం ఫీస హై।"

బిలకుల సహీ బాత హై। మేరే మన కా బోఝ హలకా హో గయా। సబకే పాప కో లేకర మైం అకేలా క్యోం పరేశాన హోఊఁ? కల హీ జాకర బాబూ కో బోలతా హూఁ కి అపనే పచాస రూపఏ భీ లే లేనా। భగవాన కే కామ మేం తేరా ఏహసాన నహీం చాహిఏ.....!

ఇతనీ సమఝదారీ తో వీ.ఆఈ.పీ. లోగోం మేం హోనీ హీ చాహిఏ....!

మేరా నామ సత్యనారాయణ వర్మా హై, మండలా కే ఫాయర బ్రిగేడ స్టేశన మేం డ్రాఇవర హూఁ। కామ బడే జోఖిమ కా హై ఇసలిఏ హమారీ స్పేశల ట్రేనింగ భీ హోతీ హై। హమేం పూరీ తరహ సే ముస్తైద రహనే కీ ట్రేనింగ దీ జాతీ హై। కఈ బార తో అభ్యాస కే లిఏ డ్రిల భీ హోతీ హై। హమారీ డ్యూటీ చౌబీసో ఘంటే కీ హోతీ హై, పర భగవాన కీ దయా సే యహాఁ ఆగ లగనే కీ ఘటనాఏఁ నహీం హోతీ।

యహాఁ ఫాయర బ్రిగేడ కీ దో గాడియాఁ హైం, జినమేం సే ఏక తో హమేశా చాలూ హాలత మేం రహతీ హై। యహ ఇమరజేంసీ సేవా హై న జానే కబ జరూరత పడ జాఏ, ఇసలిఏ హమారే స్టాఫ కో భీ సాథ రహనా హోతా హై। ఆగ లగనే కా ఇంతజార కరతే హుఏ బైఠా నహీం జా సకతా, ఇసలిఏ జరూరీ కామ పడనే పర హమమేం సే ఏకాధ ఉసే నిపటానే చలా జాతా హై। పరంతు హమ ఇస బాత కా పూరా ధ్యాన రఖతే హైం కి కమ సే కమ ఏక ఆదమీ టేలీఫోన ఉఠానే కే లిఏ తో మౌజూద హోనా హీ చాహిఏ।

గరమీ కే దినోం మేం హమారీ డ్యూటీ సఖ్త హో జాతీ హై, దిన మేం కఈ-కఈ చక్కర లగానే పడతే హైం। రాత కో థకా మాందా లౌటతా హూఁ తో మేరీ ఘరవాలీ పూఛతీ హై, "కౌన సీ ఆగ హై జో రోజ-రోజ లగ జాతీ హై?"

మేరీ పత్నీ హీ నహీం బల్కి కఈ లోగోం కో హమారీ ఐసీ డ్యూటీ సే శికాయత హై।

పిఛలే దినోం ఫ్రిజ కే శో రూమ వాలే అగ్రవాల సాహబ నారాజ హో రహే థే। గాడీ ఉనకే దుకాన కే సామనే ఖడీ థీ ఔర రాస్తా జామ హో గయా థా।

"ఫాయర బ్రిగేడ కీ గాడీ హై సాహబ। ఇమరజేంసీ సేవా।" మైం సఫాఈ దేనే లగా

"ఆపకో యహాఁ రోజ-రోజ సేవా దేనీ హై తో పిఛలే రోడ సే ఆఇఏ।" అగ్రవాల జీ ఝల్లాఏ।

"హమ భీ క్యా కరేం సాహబ, విధాయక జీ కా ఘర హై, ఇసలిఏ ఆనా పడతా హై।" మైంనే సఫాఈ దీ।

"విధాయక జీ సే కహో, ఉనకీ మోటర హమ ఠీక కరవా దేంగే।"

"తో ఆప హీ ఠీక కరవా దో, హమేం భీ రోజ-రోజ కీ ఝంఝట సే ఛుట్టీ మిలే...." మైం భీ చిఢ గయా। ఆజ యహ హాలత హై హమారీ, కి అగ్రవాల హమారీ గాడీ కే రాస్తే పర రోక లగాఏగా। హమ ఫాయర బ్రిగేడ వాలే హైం, జరూరత హోగీ తో తుమ్హారే ఘర కే అందర ఘుస సకతే హైం।

ముఝే విధాయక జీ పర భీ గుస్సా ఆతా హై। మానా కి గరమీ మేం పానీ కీ తంగీ హోతీ హై। కభీ బిజలీ గోల తో కభీ మోటర ఖరాబ హో జాతీ హై। ఆపకే ఘర కీ మోటర ఖరాబ హై తో పానీ కా టైంకర మంగాఇఏ। నగరనిగమ వాలే ఇసీ కామ కే లిఏ హైం ఔర వో బరాబర వీ.ఆఈ.పీ. డ్యూటీ మేం లగే రహతే హైం। ఇతనీ సమఝదారీ తో వీ.ఆఈ.పీ. లోగోం మేం హోనీ హీ చాహిఏ....

ఆధికారిక ఆదేశోం పర తురంత కార్రవాఈ కరో_______!

ఆజ హమారే ప్రకాశన విభాగ మేం ఏక పత్ర ఆయా కి దీపావలీ మేలే మేం దో దిన కీ ప్రదర్శనీ లగనే వాలీ హై, ఉసమేం అపనే ప్రకాశన కా స్టౖల లగానా హై ఔర కితాబేం ప్రదర్శిత కరనీ హై। పత్ర ఇంచార్జ కే నామ ఆయా ఔర ఉన్హోంనే ఆవశ్యక కార్రవాఈ కే లిఏ మేరే పాస భేజ దియా। కిసీ ప్రదర్శనీ మేం అపనా స్టౖల లగానే కా మతలబ హై పూరా సిరదర్ద।

ఇసమేం క్యా కమ కామ హోతా హై? కితాబోం కే సందూక లిఏ వహాఁ జానా, సారా కుఛ ఖుద హీ ఢోనా। దిన భర కీ డ్యూటీ ఔర కితాబోం కా హిసాబ కితాబ। చాయ పీనే, పేశాబ కరనే కా భీ సమయ నహీం మిల పాతా। పతా నహీం రూకనే ఔర ఖానే కీ వ్యవస్థా హై యా సబ అపనే జేబ సే హీ కరనీ పడేగీ। పైసా దేకర కితాబేం కోఈ ఖరీదనా నహీం చాహేగా ఔర ఫ్రీ కా సైకడోం కైటలౖగ ఖరాబ హో జాఏంగే।

పహలే మైం అపనా పరిచయ దే దేతా హూఁ। మేరా నామ సూబేదార సింహ హై, పరంతు మేరే పూరే నామ సే బహుత కమ లోగ జానతే హైం। జబకి ఆప ఏస.డీ. సింహ జీ కో పూఛేం తో యహాఁ హర కోఈ బతా దేగా। మైం యహాఁ ఇందౌర కృషి విశ్వవిద్యాలయ కే సూచనా ఔర ప్రకాశన విభాగ మేం కామ కరతా హూఁ। హమారే విభాగ కా ముఖ్య కామ రిపోర్టోం, పత్ర-పత్రికాఓం, కృషి సంబంధీ బులేటినోం కా ప్రకాశన కరనా హై। ప్రకాశన కే కామ మేం జో లోగ ప్రత్యక్ష రూప సే జుడే హైం వహీ లోగ ఇస కామ కీ గంభీరతా, ఇసకీ ముశ్కిలోం కో సమఝ సకతే హైం, వరనా ఆమ లోగోం కో యహ బడే ఆరామ కా కామ లగతా హై।

అభీ పిఛలే మాహ హీ కులపతి మహోదయ నే ఆదేశ జారీ కియా కి హమారా విశ్వవిద్యాలయ అపనే ప్రకాశన విభాగ కో సార్వజనిక మేలోం తథా సమారోహోం మేం భీ భేజేగా। ఇససే లోగోం కో హమారీ గతివిధియోం కీ జానకారీ హోగీ, సాహిత్య కీ బిక్రీ హోగీ, సంస్థాన కా ప్రచార-ప్రసార హోగా, కృషకోం కా కల్యాణ హోగా, రాజస్వ ఆఏగా, విజిబిలిటీ బఢేగీ.....। మతలబ యహ కి హమ అపనా సందూక ఉఠా-ఉఠాకర జగహ జగహ ఘూమేం ఔర తంబూ లగాఏఁ। బస ఠేలా లేకర గలీ-గలీ ఫేరీ లగానే కీ కసర రహ గఈ హై।

అబ పత్ర ఆయా థా తో ఆవశ్యక కార్రవాఈ కరనీ హీ థీ। మైం దీవాలీ మేలే కే సంయోజక యాదవ జీ కే పాస మిలనే గయా।

"మైం ఇందౌర కృషి విశ్వవిద్యాలయ సే ఆయా హూఁ। ఆపనే పత్ర దియా థా స్టౖల లగానే కే లిఏ। హాఁ వహీ, బహుత శుక్రియా కి ఆపనే మేలే మేం బులాయా। ఇసీ బారే మేం కుఛ జానకారీ చాహిఏ। బస పాఁచ మినట ఆపకా లూఁగా।" మైం ఉనసే బడీ గర్మజోశీ సే మిలా।

"జరూర జీ। ధన్యవాద తో ఆపకా హై, జో ఆప హమారే పాస ఆఏ। బతాఇఏ క్యా సేవా కరేం?" యాదవ జీ భీ వినమ్ర హో గఏ।

"స్టౖల లగానే కా చార్జ భీ కుఛ లేతే హైం?" మైంనే పూఛా।

"చార్జ తో హై। పర ఆప కృషి యూనివర్సిటీ వాలోం సే కుఛ నహీం లేంగే। ఆప లోగ వైసే హీ ఆ జాఇఏ। హమ చార్జ ప్రాఇవేట కంపనియోం సే లేంగే।"

"హమారే తీన ఆదమీ హోంగే। ఉనకే రూకనే కీ వ్యవస్థా క్యా హోగీ?"

"అజీ రూకనా క్యా హై, సుబహ మేలా శురూ హై, శామ కో బంద। దిన భర మేలే మేం రహిఏ ఔర శామ కో అపనే ఘర మేం లౌట జాఇఏ।"

"ఆప కహ తో ఠీక రహే హైం, పర మేలా బంద హోతే హోతే రాత కే ఆఠ-నౌ బజ జాఏంగే ఔర సామాన లేకర హమారే ఆదమీ కహాఁ పరేశాన హోంగే। తో ఉనకే రూకనే కీ వ్యవస్థా తో హోనీ హీ చాహిఏ।"

"హాఁ ఆపకీ బాత భీ సహీ హై।" యాదవ జీ థోడా నీచే ఉతరే।

"భోజన కీ వ్యవస్థా ఆపకీ ఓర సే కుఛ హై?" మైం కుఛ ఆగే బఢా।

"వహాఁ ఫూడ స్టౖల హోంగే, వహాఁ ఆపకే ఆదమీ భోజన కర సకతే హైం।

"ఉసకే పైసే తో దేనే పడేంగే నా।"

"జీ హాఁ, వో తో హై। హమారీ ఓర సే కోఈ ఐసీ వ్యవస్థా నహీం హై।" యాదవ జీ కుఛ ఔర నీచే ఉతర గఏ।

"హమారే పాస కితాబోం కే సందూక హోంగే తో ఉసకే లిఏ కోఈ గాడీ చాహిఏ। కుఛ ఇంతజామ హో సకతా హై కి సుబహ లే ఆఏఁ ఔర శామ కో ఛోడ ఆఏఁ?"

"నహీం గాడీ తో నహీం హో పాఏగీ?" అబ యాదవ ఔర ఉతరే।

"తబ తో బడీ ముశ్కిల హో జాఏగీ యాదవ జీ। ఔర మేలే మేం దర్శక కైసే హోంగే?"

"యహీ శహర కే లోగ హోంగే। సభీ ఫైమిలీ వాలే ఘూమనే ఫిరనే ఆఏంగే। ఝూలా ఝూలేంగే, కుఛ ఖరీదదారీ కరేంగే।"

"తో ఉనమేం హమారే విశ్వవిద్యాలయ కీ కితాబేం పఢనే మేం కిసకో దిలచస్పీ హోగీ। ఇసమేం తో రిపోర్టేం, మోటీ-మోటీ కితాబేం ఔర కృషి పత్రికాఏఁ హోతీ హైం। ఆపకో క్యా లగతా హై? కితనీ కితాబేం బిక పాఏంగీ?" మైంనే బౖల యాదవ జీ కే కోర్ట మేం డాల దీ।

"అబ మైం క్యా బతా సకతా హూఁ। ఆప ఠీక కహతే హైం। ఇన కితాబోం కీ బిక్రీ మేం ముశ్కిల హీ హోగీ। లోగ ఘూమనే ఫిరనే ఆఏంగే, కితాబేం కౌన ఖరీదేగా।" యాదవ జీ పూరీ తరహ ఉతర గఏ।

"తో ఠీక హై। బహుత-బహుత ధన్యవాద। ఆపసే సారీ బాతేం క్లీయర హో గఈం। ఆపకే హిసాబ సే ఇస మేలే కేం కితాబేం తో బికేంగీ నహీం, ఫిర స్టౖల లగానే కా క్యా ఫాయదా?" మైం ఉఠనే లగా।

"జీ బిలకుల। ఐసే తో స్టౖల లగానే కా కోఈ మతలబ నహీం హై।" యాదవ జీ ఉఠనే లగే।

మైంనే వహ పత్ర నికాలా, ఉస పర మేరీ ఆవశ్యక కార్రవాఈ పూరీ హో చుకీ థీ। మైంనే మేలే కే సంయోజక సే ములాకాత కీ। ఉన్హేం లగతా హై కి స్టౖల లగానా బేమానీ హోగా। ఇసలిఏ స్టౖల లగానే కా విచార ఛోడ దేనా చాహిఏ।

బాయోడాటా ఐసా బనాఓ కి నౌకరీ దేనే వాలా వివశ హో జాఏ _____!

ఆపనే గౌర కియా హోగా కి జబ సే ప్రాఇవేట తథా మల్టీనేశనల కంపనియోం కా జోర బఢా హై, హమారే యహాఁ నౌకరియోం మేం భర్తీ కీ ప్రణాలీ మేం కాఫీ బదలావ ఆ గయా హై। పహలే ఇమ్తహాన కే నంబరోం కే ఆధార పర సీధే ఫైసలా లే లియా జాతా థా। ఇంటరవ్యూ హోతే భీ థే, తో నామ-మాత్ర కే। అబ సరకారీ కంపనియోం మేం భీ లోగ ఇంటరవ్యూ ఔర స్మార్టనేస కో బహుత మహత్వ దేనే లగే హైం।

మేరా నామ జే.పీ. దేశపాండే హై। యహాఁ గ్వాలియర మేం బైంక మేం కామ కరతా హూఁ। మైంనే భీ నౌకరీ పానే కే లిఏ బహుత పాపడ బేలే హైం। హమారే సమయ మేం గాఇడ కరనే వాలా కోఈ నహీం థా। ఇసలిఏ కాఫీ భటకనా పడా। అబ కోఈ బేరోజగార యువక ముఝసే సలాహ మాఁగతా హై తో మైం ఉసకా పూరా సహయోగ కరతా హూఁ।

పడోస కా ఏక లడకా నౌకరీ కీ తలాశ మేం థా। ఏక దిన వహ మేరే పాస సలాహ లేనే ఆయా। మైంనే సబసే పహలే ఉసకా బాయోడాటా దేఖా। సబసే పహలే ఉసమేం సుధార కీ జరూరత థీ। మైంనే ఉసే సలాహ దీ -

"బాయోడాటా పురానే స్టాఇల కా హై, ఆజకల కే హిసాబ సే ఠీక నహీం హై। బాయోడాటా ఐసా హోనా చాహిఏ కి దేఖనే వాలా ఇంప్రేస హో జాఏ।"

"తో ఇసే కైసా బనాఏఁ?"

"సబసే పహలే తో ఇసే ఉలటా కర దో। మతలబ కి జో కుఛ ఇసమేం నీచే హై, వహ ఊపర లిఖో ఔర జో ఊపర లిఖా హై ఉసే నీచే కరో, జైసే ఇసమేం తుమనే అపనే నామ, పితా కా నామ సే శురూ కియా హై। యహ సబ పఢనే కా టాఇమ కిసకే పాస హై? ఇసే సబసే లాస్ట మేం లిఖో।"

"అచ్ఛా!"

"ఇమ్తహాన మేం కితనే నంబర హైం, ఇసే భీ బాద మేం లే జాఓ।"

"తో శురూఆత మేం క్యా లిఖూఁ?"

"శురూఆత మేం అపనీ విశేషతాఏఁ బతాఓ। తుమ్హారీ విశేషతాఏఁ క్యా హైం?" మైంనే ఉససే పూఛా।

"మైం పఢాఈ మేం తేజ హూఁ।"

"నహీం। యహ సబ నహీం చలతా। ఇసకే బదలే కోఈ దూసరీ విశేషతా సోచో।"

"దూసరా.... మైం ఖేలకూద మేం అవ్వల హూఁ।"

"అరే యార। ఇనసే కామ నహీం చలతా। విశేషతాఏఁ ఐసీ లిఖో కి తుమ్హారీ పర్సనైలిటీ కా పతా చలే జైసే కి తుమ ఫ్రేండశిప జల్దీ కరతే హో, తుమ్హారే అందర లీడరశిప కీ క్వాలిటీ హై, తుమ హఁసముఖ హో, ముసీబత మేం భీ హఁసతే రహతే హో, వగైరహ.." మైనే ఉసే సమఝాయా।

"పర భైయా యహ సబ తో నహీం హైం। మైం ఫ్రేండశిప జల్దీ నహీం కర పాతా।"

"జో భీ హో, పర లిఖనా యహీ। సమఝే! "

"జీ సమఝ గయా।" వహ మేరే సుఝావ సే ఉత్సాహిత థా।

"ఔర తుమ్హారీ హౖబీ క్యా హై? మతలబ తుమ్హేం క్యా కరనా పసంద హై?"

"హౖబీ.... ఫిల్మేం దేఖనా, సోనా, టీవీ దేఖనా...."

"యహ సబ తో రహనే దో। ఇసకే బదలే లిఖో కి తుమ్హేం మాఉంటైనింగ, ట్రైకింగ, ఘూమనా-ఫిరనా, లోగోం కా కల్చర స్టడీ కరనా వగైరహ పసంద హై।"

"నహీం, సబ తో బిలకుల పసంద నహీం, యహ ట్రైకింగ క్యా హోతీ హై?"

"యహ జో భీ హో, లిఖనా యహీ చాహిఏ।"

"జీ సమఝ గయా।"

"ఔర యహ భీ లిఖనా పడతా హై కి తుమ్హారా లక్ష్య క్యా హై। తుమ అపనీ జిందగీ మేం క్యా కరనా చాహతే హో?" మైంనే ఉససే పూఛా।

"మైం అచ్ఛీ నౌకరీ కరనా చాహతా హూఁ। గాడీ ఔర ఘర ఖరీదనా చాహతా హూఁ।"

"ధత్ తేరే కీ। యహ కభీ మత కహనా। హమేశా కహనా కి మైం అపనే ఫీల్డ మేం టౖప పర పహుఁచనా చాహతా హూఁ। సమఝే?" మైంనే పూఛా।

"సమఝ గయా।" వహ సిర హిలాయా।

"ఔర సబసే అంత మేం అపనా నామ, పతా, ఔర అపనే పితా కా నామ లిఖనా చాహిఏ। సమఝే?"

"జీ సమఝ గయా। పితా కా నామ క్యా లిఖనా ఠీక రహేగా। ఇసే అసలీ లిఖ దూఁ?" వహ పూఛా।

మైం సోచ మేం పడ గయా। ఇస పర తో మైంనే కభీ సోచా హీ నహీం థా।

యహాఁ అందర ఆనా ఏలాఊడ నహీం హై_____!

ముఝే బహుత ఖుశీ హుఈ జబ మేరీ నౌకరీ లగీ థీ। పైసా తో కమ హై, మహీనే భర కా 3000 రూపయా యాని కి రోజానా కే 100 రూపఏ। మాలిక కహతా హై కి ఈమానదారీ సే కామ కరో తో ఆగే పైసా బఢా దేగా।

మైం భరతకుమార థపలియాల, గఢచిరౌలీ కా రహనే వాలా హూఁ। దోస్తోం కే పాస దిల్లీ ఘూమనే ఆయా థా ఔర ఫిర ఐసా మన లగా కి యహీం రహ గయా। యహాఁ దిల్లీ మేం హమారే ఆసపాస కే గాఁవోం కే బహుత సారే లోగ హైం జో ఫైక్టరియోం మేం నౌకరీ కరతే హై। మైం హిందుస్తాన సిక్యోరిటీ మేం లగ గయా। ఆజకల మేరీ డ్యూటీ సేంట థౖమస స్కూల మేం హై। సిక్యోరిటీ వాలే నే స్కూల పర సిక్యోరిటీ గార్డ సప్లాఈ కా ఠేకా సాల భర కే లిఏ లే రఖా హై। పహలే బడా తాజ్జుబ హోతా థా హమేం తనఖ్వాహ కోఈ ఔర దేతా హై, హుక్మ కిసీ ఔర కా బజానా పడతా హై।

ముఝే వర్దీ పహనకర కామ కరనే మేం బడా మజా ఆతా హై। ఇసమేం పైసా తో కమ హై పర పౖవర బహుత హై। హమ కిసీ కో భీ ఆనే వాలే కో రోకకర పూఛతాఛ కర సకతే హైం। బడే-బడే లోగ అందర జానే కే లిఏ రిక్వేస్ట కరతే హైం।

అభీ పిఛలే హఫ్తే కీ బాత హై, మేరా మూడ కుఛ ఖరాబ థా। తభీ స్కూల మేం ఏక ఆదమీ ఆయా, వహ శాయద కిసీ బచ్చే కా బాప థా।

"క్యా కామ హై?" మైంనే ఉససే పూఛా।

"అందర ఓఫిస మేం జానా హై।"

"ఓఫిస మేం క్యా కామ హై?"

"అరే భాఈ, ప్రింసిపల సే మిలకర కుఛ బాత కరనీ హై।" ఉస ఆదమీ నే కుఛ రూఖే స్వర మేం కహా।

"సర, అందర జానా ఏలాఊడ నహీం హై।"

"అరే, కుఛ జరూరీ బాత కరనీ హై। కైసే ఏలాఊడ నహీం హై?" ఉసకా స్వర ఔర తేజ హో గయా।

"జబ తక అందర సే హమేం ఆదేశ నహీం హోగా, హమ అందర నహీం జానే నహీం దే సకతే। ఆపకో కోఈ బాత కరనీ హై తో ఫోన సే కరిఏ।"

"జరూరీ బాత హై, ఫోన సే నహీం హో సకతీ, ముఝే ఖుద మిలనా హై, ఆప మేరా కార్డ ప్రింసిపల కో భిజవాఇఏ।" వహ ముఝసే ఝగడా కరనే లగే।

"మేరా డ్యూటీ కార్డ దేనే కా నహీం హై। యహాఁ కార్డ దేనా ఏలాఊడ నహీం హై।" మైం భీ అడ గయా। సాలా, ముఝసే అకడ కర బాత కరతా హై।

"తూ కైసే రోక సకతా హై? ప్రిసిపల కహాఁ హై? అచ్ఛా తమాశా బనా రఖా హై।" వహ అపనా మోబాఇల ఫోన నికాలకర నంబర మిలానే లగా।

"సర, రాస్తే సే హట జాఇఏ, రాస్తే మేం ఖడా హోనా ఏలాఊడ నహీం హై।" మేరీ ఇచ్ఛా భీ హై కి ప్రింసిపల ముఝే ఖుద యహాఁ సే హటా దే। ఐసీ వాహియాత నౌకరీ ఛూట జాఏ తో హీ ఠీక హై।

అగలే దిన ఠేకేదార నే బులవాయా। ఠేకేదార నే బతాయా కి ప్రింసిపల మేరీ తారీఫ కర రహా థా। "ఐసే హీ మన లగాకర కామ కరో, ఖూబ తరక్కీ కరోగే।" మేరీ తనఖ్వాహ మేం పాఁచ సౌ రూపఏ కీ బఢోత్తరీ హో గఈ థీ। మేరీ తీన దిన కీ ఛుట్టీ భీ మంజూర హో గఈ థీ।

ఇస శహర కా హిసాబ-కితాబ అబ మేరీ సమఝ మేం ఆనే లగా థా। మైంనే అపనే చచేరే భాఈ కో భీ గాఁవ సే బులా కర సిక్యోరిటీ గార్డ మేం లగా దియా హై। ఉసే అచ్ఛే సే సమఝా దియా హై కి చాహే కహీం భీ డ్యూటీ హో, కిసీ కో భీ అందర ఘుసనే మత దో। యాద రఖో "హమేశా యహీ కహో కి యహాఁ ఏలాఊడ నహీం హై। ఆనే వాలా జితనా జ్యాదా పరేశాన హోగా మాలిక ఉతనే హీ అధిక ఖుశ హోంగే।"

వహ పూఛతా హై, "క్యోం? అపనే మిలనే వాలే కో పరేశాన కరనే సే మాలిక క్యోం ఖుశ హోతా హై?"

"ఇససే ఉసకీ ఔకాత కుఛ ఔర బఢీ మహసూస హోతీ హై, ఉసే లగతా హై "ఏలాఊడ నహీం హై" సునకర ఆనే వాలే కే మన మేం రౌబ పడతా హోగా ...।"

తారీఫ కరో లేకిన సంభలకర______ !

మైం కైలాశ వర్మా, డిగ్రీ కౖలేజ యమునానగర మేం అర్థశాస్త్ర కా లేక్చరర హూఁ। ఆజ అర్థశాస్త్ర విషయ కీ బహుత పూఛ హై। పహలే ఐసా నహీం థా। పహలే జో లడకా పఢాఈ మేం కమజోర హోతా థా కిసీ తరహ డిగ్రీ పూరీ కరనే కే లిఏ అర్థశాస్త్ర విషయ లే లియా కరతా థా। పరంతు మైం ఐసే లోగోం మేం శామిల నహీం థా। మైం చాహతా తో ఆసానీ సే సాఇంస యా కోఈ అన్య విషయ మిల సకతా థా, పరంతు మైంనే అపనీ రుచి సే అర్థశాస్త్ర చునా, ఔర దేఖిఏ, ఏక సే ఏక హోశియార బచ్చే అర్థశాస్త్ర పఢ రహే హైం।

యహాఁ హమారే విభాగ కే లోగ మేరీ దూరందేశీ ఔర సమఝ కా లోహా మానతే హైం। కిసీ భీ బాత మేం మైం అపనీ రాయ సబసే అంత మేం దేతా హూఁ క్యోంకి మేరీ రాయ జరా హటకర హోతీ హైం। మైం ఐసే పహలుఓం పర విచార కరతా హూఁ జిన పర కిసీ ఔర కీ నజర నహీం జా పాతీ। లోగ మేరీ బాత సునకర చకిత రహ జాతే హైం, "యార! యహ తో హమనే సోచా హీ నహీం థా।"

పిఛలే హఫ్తే రీడర ఆరతీ సిన్హా నే విభాగాధ్యక్ష కా చార్జ సమ్హాలా। అపనా పురానా కమరా ఛోడకర విభాగాధ్యక్ష కే కమరే మేం శిఫ్ట కర లియా। జైసీ కి పరంపరా హై, సారే లోగ బధాఈ దేనే పహుఁచే। మైం సబసే అంత మేం బధాఈ దేనే పహుఁచా।

"మైడమ, కాంగ్రేచ్యూలేశంస! ఆపమేం తో బిలకుల చేంజ ఆ గయా।" ఆజ మైడమ ఖూబ సజ-ధజ కర ఆఈ థీం। ఔర విభాగాధ్యక్ష కే పద కా రౌబ తో దేఖతే హీ బనతా థా।

"అచ్ఛా ! క్యా చేంజ ఆయా హై?" మైడమ కీ ఆఁఖేం చమక రహీ థీం। వహ శాయద అపనీ తారీఫ సుననా చాహతీ థీం।

"ఆప పహలే సే జ్యాదా కర్మఠ దిఖాఈ దే రహీ హైం। కామ మేం జుటీ హుఈం।" మైం జానతా థా కి పహలే బధాఈ దేనే వాలే లోగ నఏ కమరే కీ, ఉనకే చమక-దమక కీ ఖూబ తారీఫ కర చుకే హోంగే।

"మతలబ, క్యా మైం పహలే కామ నహీం కరతీ థీ?" మైండమ నే దూసరా అర్థ లగా లియా।

"నహీం, మేరా మతలబ థా కి పహలే ఆప పురానే కమరే మేం అపనే దూసరే కామోం మేం వ్యస్త రహతీ థీం...." లగతా హై మైంనే కుఛ గలత బోల దియా।

"దూసరే కామోం మేం ? యహాం ఓఫిస కే ఇతనే కామ హోతే హైం, క్లాస, సేమీనార, స్టుడేంట్స కో గాఇడ కరనా క్యా కామ నహీం హోతే?" ఉన్హోంనే ఉఖడే లహజే మేం కహా।

"మైం తో ఇసలిఏ కహ రహా థా కి పహలే ఆపకే కామ ఏకేడేమిక హోతే థే, ఆపకే ఏకేడమిక కామ తో లోగోం కో దిఖాఈ నహీం పడతే న! అబ జబ ఏడమినిస్ట్రేటివ హోంగే, తబ సబకో పతా చలేగా।" మైంనే బాత కో సంభాలనే కీ కోశిశ కీ।

"హాఁ, సచ హై। జబ తక దూసరోం కో తంగ న కరో, కామ కీ గినతీ హీ నహీం హోతీ।" మైడమ నే కహా। దరఅసల పహలే భీ ఉనకే కామ పర కఈ సవాల ఉఠే హోంగే। శాయద ఇసీలిఏ ఉన్హోంనే యహ బాత పకడ లీ।

మైం ఖిసియా కర రహ గయా। మన మేం ఆయా కి కహ దూఁ, "హాఁ, తుమనే అపనీ పూరీ జిందగీ లిపస్టిక పోత కర దూసరోం కీ చుగలీ కీ హై। ఆజ తక కోఈ కామ నహీం కియా హై। ఔర అబ భీ నహీం కరోగీ। తుమ్హారే బస కా కోఈ కామ హై భీ నహీం।" పర చుపచాప లౌట ఆయా। మైం టీకా-టిప్పణీ నహీం బల్కి తారీఫ కర రహా థా, పర మేరీ రాయ కో మైడమ నే గలత తరీకే సే లే లియా థా। కహతే హైం న, కి "జాకీ రహీ భావనా జైసీ ప్రభు మూరత దేఖీ తిన తైసీ।"

మైంనే ఏక బాత ఔర అనుభవ కీ హై, ఔరతోం కీ తారీఫ కరో తో బహుత సంభల-సంభలకర। ఆపకీ అచ్ఛీ భలీ బాత సే వహ క్యా మతలబ నికాల లే, ఆప అందాజా నహీం లగా సకతే।

అభీ కల కీ హీ బాత హై। మైంనే బాతచీత కే దౌరాన హల్కే-ఫుల్కే మూడ మేం అపనీ పత్నీ సే కహా కి ఉసే వకాలత పఢనా చాహిఏ। ఉసమేం ఐసా గుణ హై కి వహ వకాలత మేం బహుత కామయాబ హో సకతీ హై। ఇస పర వహ నారాజ హో గఈ, ఔర లడనే లగీ। అబ ఆప హీ బతాఇఏ, ఇసమేం నారాజ హోనే వాలీ క్యా బాత హై ? వకీల హోనా కోఈ గాలీ తో నహీం హై! ఔర క్యా కిసీ కో కైరియర ఏడవాఇస దేనా భీ గలత హై?

హనుమాన జీ క్షమా కరేం, పాపీ పేట కా సవాల హై____!

మేరా నామ రామశరణ హై। ఫిలహాల మైం మంత్రాలయ కే డిప్టీ సేక్రేటరీ సాహబ కా డ్రాఇవర హూఁ। ఫిలహాల ఇసలిఏ కహ రహా హూఁ హమ డ్రాఇవరోం కా తబాదలా హోతా రహతా హై। కభీ ఏక సేక్రేటరీ కే పాస కభీ దూసరే డిప్టీ సేక్రేటరీ కే పాస। మంత్రాలయ మేం సేక్రేటరియోం కీ కమీ నహీం హై, అలబత్తా డ్రాఇవరోం కీ కమీ జరూర హై।

హమ హైం తో డ్రాఇవర, పర సాహబ లోగ ఉమ్మీద కరతే హైం కి హమ చపరాసియోం కా కామ భీ కరేం। కభీ కభార తో ఠీక హై, పర రోజ-రోజ హమేం యహ పసంద నహీం హై। కఈ బార సాహబ అచ్ఛే మిల జాతే హైం, హమారీ భావనాఓం కా ఖ్యాల రఖతే హైం। కోఈ బేవజహ డాఁట-డపట కరతా హై తో హమ భీ కహ దేతే హైం, "కర దో ట్రాంసఫర।" బస ఇతనా సునకర అధికాంశ సాహబ శాంత హో జాతే హైం। ట్రాంసఫర కర తో దేం, పర నయా డ్రాఇవర మిలతా ఇతనా ఆసాన నహీం హోతా।

మైం అపనే కామ సే మతలబ రఖతా హూఁ। అపనా కామ కరో ఔర రామ కా నామ లో। అండర సేక్రేటరీ సాహబ ఓఫిస కీ గాడీ కా ఇస్తేమాల ఘరేలూ కామోం మేం కరతే హైం। కహతే హైం, "ఘర చలే జాఓ, తుమ్హారీ ఆంటీ కో థోడీ మార్కేటింగ కరనీ హై।" ఇసమేం కౌన సీ నఈ బాత హై, సభీ ఐసా కరతే హైం। జో సాహబ కా ఆదేశ హై వహీ హమారే లిఏ హుక్మ హై ఔర వహీ కానూన। పర సాహబ కీ ఫైమిలీ (పత్నీ), బాప రే బాప, ఫైమిలీ కో రాజీ రఖనా బడా ముశ్కిల కామ హోతా హై। సాహబ కీ ఫైమిలీ ఘడీ-ఘడీ డాంటతీ హైం, "మేరా థైలా పకడో", "యహాఁ ఖడా కరో" "తుమ్హేం మైనర్స నహీం హై", "మైం సాహబ సే తుమ్హారీ శికాయత కర దూఁగీ"। అబ లేడిస సే బహస కౌన కరే? మైం తో సాహబ కా బహుత లిహాజ కరతా హూఁ వరనా జీ కరతా హై బీచ రాస్తే గాడీ సే ఉతార దూఁ।

పిఛలే హఫ్తే మైం ఆంటీ జీ (సాహబ కీ ఫైమిలీ) కో బ్యూటీ పార్లర లే జా రహా థా। జానే క్యా హుఆ ఆంటీ నే ఆజ బడే అచ్ఛే సే బాత కీ, "రామశరణ తుమ కౌన సే భగవాన కో మానతే హో?"

"మైం సభీ భగవాన కో మానతా హూఁ, రామ, కృష్ణ, శంకర....।" మైం డరతే డరతే కహనే లగా। మేరీ సమఝ మేం కుఛ నహీం ఆయా థా। లగ రహా థా కి యది ఏక కిసీ భగవాన కా నామ లూఁగా తో నారాజ హో జాఏంగీ।

"అరే నహీం, సబ నహీం ఏక బతాఓ, కిసకీ పూజా అధిక కరతే హో?" ఆంటీ నే పూఛా।

"మైం హనుమాన కా భక్త హూఁ। ఉన్హీం కీ పూజా రోజ కరతా హూఁ।" మైంనే కహ దియా। అబ క్యా కరూఁ, జో హోతా హై సో హో।

"ఏక బాత సచ-సచ బతాఓగే? తుమ్హేం హనుమాన జీ కీ కసమ హై, క్యా సాహబ ఇస గాడీ సే కిసీ మైడమ కో గేస్ట హాఉస లే జాతే హైం?"

"ఆంటీ మైం ఆపసే ఝూఠ క్యోం బాలూఁగా?" మైం హకబకా గయా।

"దేఖో తుమ్హేం తుమ్హారే హనుమాన జీ కీ కసమ హై, సచ-సచ బతానా।"

మైడమ నే బడా బురా ఫఁసా దియా। ఇధర కుఆఁ తో ఉధర ఖాఈ। సాహబ ఓఫిస కే కామ సే యా కిసీ మీటింగ కే సిలసిలే మేం గేస్ట హాఉస తో జాతే రహతే థే। కఈ బార పీ.ఆర. ఓఫీసర మిసేజ జోశీ భీ సాథ జాతీ హైం। యహ సరకారీ గాడీ హై, ఇసమేం తో కోఈ భీ బైఠ సకతా హై। పర మైండమ కో కౌన సమఝాఏ? కుఛ పూఛనా హై తో సీధే సాహబ సే పూఛో, ముఝ గరీబ కో క్యోం ఫఁసా రహీ హో। యది మేరే ముఁహ సే ఏక భీ శబ్ద గలత నికల గయా తో మేరీ నౌకరీ ఖతరే మేం పడ సకతీ హై।

"మైడమ ఆజ చాహే జిసకీ కసమ దే దేం, మైం ఆపసే బిలకుల ఝూఠ నహీం బోలూఁగా। అపనీ డ్యూటీ మేం, మైంనే అపనీ జానకారీ మేం మైంనే కిసీ మైడమ కో నహీం బిఠాయా హై।"

"దేఖో, రామశరణ తుమ ఝూఠ బోల రహే హో, సచ బతాఓ। ముఝే సబ పతా హై।"

"హనుమాన జీ కీ కసమ ఆంటీ జీ, మైంనే ఆపకే అలావా కిసీ మైడమ కో నహీం బిఠాయా।"

ఆంటీ ముఝ పర గుస్సా కరనే లగీ। అబ వహ అపనే పురానే రూప మేం లౌట ఆఈ, "తుమ్హేం మైనర్స నహీం హై", "మైం సాహబ సే తుమ్హారీ శికాయత కర దూఁగీ"।

మైం మన హీ మన భగవాన సే మాఫీ మాంగ రహా థా। హే హనుమాన జీ, ముఝే మాఫ కర దో। నౌకరీ కీ సవాల హై। ముఝే ఇస ముసీబత సే బచాఓ ఔర జల్దీ సే జల్దీ మేరా ట్రాంసఫర కహీం ఔర కర దో।

ధన్యవాద ధోనీ, ఆపనే అపనే బాల కటా లిఏ _____!

చిత్ర సాభార:

శరత జాయసవాల

మేరా నామ శ్యామనారాయణ శివహరే హై। మధ్యప్రదేశ మేం ఉజ్జైన కా రహనే వాలా హూఁ ఔర యహాఁ కే డిగ్రీ కౖలేజ మేం రసాయన విజ్ఞాన కా ప్రోఫేసర హూఁ। ఛోటా పరివార సుఖీ పరివార హై ఔర ఈశ్వర కీ కృపా సే తనఖ్వాహ భీ అచ్ఛీ ఖాసీ హై, మజే సే గుజారా హో జాతా హై।

మేరా ఏక బేటా హై జో ఇస సమయ దసవీం బోర్డ కీ పరీక్షా మేం బైఠ రహా హై। కద-కాఠీ తందురూస్త హై ఔర మేరీ శర్ట అభీ సే ఉస పర ఫిట ఆతీ హై। భగవాన నే ఉసే దిమాగ భీ అచ్ఛా దియా హై। మైం స్వయం పఢా లిఖా హూఁ ఔర పఢాఈ కా మహత్వ సమఝతా హూఁ। జానతా హూఁ కి ఇస ఉమ్ర మేం పఢాఈ కితనీ జరూరీ హై। మైంనే తయ కర లియా హై కి ఉసకే కైరియర కే బారే మేం అపనీ కోఈ రాయ నహీం థోపూఁగా। జో చుననా చాహే, చునే।

పరంతు ఇస ఉమ్ర మేం సహీ మార్గదర్శన కీ అత్యంత ఆవశ్యకతా హోతీ హై। ఏక పితా సే అచ్ఛా మార్గదర్శక కోఈ ఔర నహీం హో సకతా। ఉసకీ డ్రాఇంగ బచపన సే హీ అచ్ఛీ థీ ఇసలిఏ మైంనే తయ కియా హై కి ఉసకే లిఏ బాయోలోజీ విషయ అచ్ఛా రహేగా। బాయోలోజీ, జూలౖజీ ఆది విషయోం మేం ప్రేక్టికల మేం అచ్ఛీ డ్రాఇంగ వాలోం కో అచ్ఛే నంబర మిలతే హైం।

బచ్చే కా మన కచ్చే ఘడే కీ తరహ హోతా హై। ఇసలిఏ మైంనే ఉసే సిఖా దియా థా, ఘర మేం కోఈ భీ ఆతా ఔర పూఛతా "బేటే బడే హోకర క్యా బనోగే? తో వహ తపాక సే కహతా "డౖక్టర"। "శాబాస ! వాహ శివహరే జీ, బడా హోనహార బేటా హై ఆపకా !" ఉసకే ఖిలౌనోం మేం డౖక్టర కీ ఛోటీ కిట ఖరీద కర లే ఆయా। ఖేలతే సమయ డౖక్టర-డౖక్టర ఖేలతా, తాకి ఉసకే అవచేతన మన మేం డౖక్టర బననా అచ్ఛే సే జమ జాఏ।

అబ వహ బడా హో గయా హై। ఇస సమయ వహ అపనా సమయ పఢాఈ కే అలావా అన్య గతివిధియోం మేం అధిక బితానే లగా హై। యహ భీ ఠీక హీ హై, ఇససే బచ్చే కా సమగ్ర వికాస హోతా హై। ఆజకల బిలకుల కితాబీ హోనా భీ ఠీక నహీం హై। బచ్చే మేం పఢాఈ కే సాథ-సాథ పర్సనైలిటీ భీ హోనీ చాహిఏ।

దో మాహ వహ మేరే పాస ఆయా।

"పాపా। పచాస రూపఏ చాహిఏ। బాల కటవానా హై।"

"యహ లో। పర బాల కటవానే కే పచాస రూపఏ?" మైం సమఝ నహీం పాయా। యహాఁ తో బాల పందరహ సే బీస రూపఏ మైం కట జాతే హైం।

"ధోనీ స్టాఇల కే పచాస రూపఏ లగతే హైం।"

"క్యా?" మైం కుఛ సమఝ నహీం పాయా। ధోనీ జైసీ స్టాఇల కే పచాస రూపఏ। ఇసకే సిర పర ధోనీ కా భూత కబ చఢ గయా? అరే! ధోనీ కభీ బాల కటాతా భీ హై? ఔర ఫిర ఇసే తో డౖక్టర బననా హై। మైంనే కిసీ డౖక్టర కా బాల ధోనీ స్టాఇల కా నహీం దేఖా థా।

మేరా సపనా బిఖరతా హుఆ నజర ఆయా। మైంనే ఉసే సమఝానే కీ కోశిశ కీ "భలే హీ యహ పచాస రూపఏ లే జాఓ, కిసీ దూసరే కామ మేం ఖర్చ కర లో, పర ధోనీ జైసే బాల మత రఖో।"

పర ఉసనే మేరీ బాత నహీం మానీ, తభీ భగవాన నే మేరా సాథ దియా। మైం ధోనీ కో ధన్యవాద దేతా హూఁ కి ఉసనే అపనే బాల ఛోటే కరా లిఏ హైం।

భాగచంద మారవాడీ కో బిజనేస కా నయా నుస్ఖా మాలూమ నహీం హై ___!

మేరా నామ సాజన కుమార సింధీ హై। పఢాఈ 10వీం సే అధిక నహీం చల పాఈ, పఢనే మేం మన నహీం లగతా థా, ఔర కుఛ ఘర కీ ఆర్థిక స్థితి అచ్ఛీ నహీం థీ ఇసలిఏ సీధే బిజనేస మేం లగ గయా। మేరా గుపచుప (పానీ-పురీ) ఔర చాట కా ఛోటా సా బిజనేస హై। శామ-శామ మేం హీ అచ్ఛీ కమాఈ హో జాతీ హై। మేరీ సాథ కే పఢే లిఖే లడకే బీ.ఏ., ఏమ.ఏ. కర అభీ భీ ఘూమ రహే హైం, ఉనకీ నౌకరీ కా ఠికానా నహీం హై। అచ్ఛా హుఆ మైం పఢనే-లిఖనే కే చక్కర మేం నహీం పడా, సీధే బిజనేస మేం లగ గయా।

మాఁ బాప నే మేరా నామ బహుత అచ్ఛా రఖా హై। సాథ పఢనే వాలీ లడకియాఁ మేరా నామ లేతే హుఏ శరమా జాయా కరతీ థీం, కుఛ తో మేరా నామ హీ నహీం లేతీ థీం, సిర్ఫ ఏస.కే. కహ కర బులాతీ థీం। ఖైర యహ సబ తో పురానీ యాదేం హైం, అబ తో బిజనేస మేం ఇతనే వ్యస్త హైం కి యహ సబ యాద కరనే కీ ఫురసత హీ నహీం మిలతీ। హమారే బిజనేస కా ఏక ఉసూల హై లోగోం సే బోల-చాల మేం వినమ్రతా హోనా చాహిఏ। కోఈ కభీ గుస్సే మేం కడా భీ బోల జాఏ, తో ఉసకా బురా న మానో క్యోంకి కోఈ భీ ఆదమీ దిల సే బురా నహీం హోతా హై। సబసే బడీ బాత యహ కి హర ఆదమీ ఏక గ్రాహక హోతా హై, ఔర గ్రాహక భగవాన కా రూప హోతా హై।

మైంనే కహీం పఢా హై బిజనేస బఢానే కా ఏక నుస్ఖా ఔర హై - పహలే లోగోం సే ఉనకా హాల-చాల, ఘర-పరివార కీ ఖైరియత పూఛనా చాహిఏ ఔర ఫిర కామ కీ బాత కరనీ చాహిఏ। ఇససే అపనాపన బఢతా హై జో లాంగ టర్మ రిలేశన బనానే కే లిఏ అచ్ఛా హోతా హై। జిసనే భీ యహ బాత కహీ హై బిలకుల ఠీక హై। సచముచ, హమ కహాఁ జా రహే హైం ! న దుఆ న సలామ, సీధే-సీధే కామ పర ఆ జాతే హైం, ఆజకల కిసీ కో ఏక దూసరే కా హాల జాననే కీ ఫురసత హీ నహీం హై!

ఏక మినట, ముఝే ఏక కామ యాద ఆయా। ముఝే భాగచంద మారవాడీ సే బాత కరనీ హై, ఉనకీ దుకాన మేం ఆలూ ఆయా యా నహీం, పూఛనా హై। ఇస ఇలాకే మేం ఆలూ కిరానే కీ దుకాన మేం మిలతా హై। యహ తో భలా కి ఆజకల మోబాఇల ఆ గయా హై, క్యా గజబ చీజ బనాఈ హై, కితనీ సువిధా హో జాతీ హై ఇససే।

"హైలో కౌన బోల రహా హై? భాగచంద సే బాత కరాఇఏ!" మైనే భాగచంద కీ దుకాన మేం నంబర మిలాయా। మైం భాగచంద సే ఆలూ థోక మేం ఖరీదతా హూఁ।

"మైం భాగచంద హీ బోల రహా హూఁ భాయా।"

"నమస్కార సేఠ జీ, మైం చటఖారా సే సాజన కుమార బోల రహా హూఁ। కైసే హైం ఆప?"

"ఊపర వాలే కీ దుఆ సే ఖైరియత హై।" మైం భీ ఐసే హీ నహీం ఛోడనే వాలా। లగతా హై భాగచంద మారవాడీ జీ కో యహ నుస్ఖా నహీం మాలూమ హై।

"ఔర పరివార మేం సబ కైసే హైం, బాల బచ్చే?"

"ఠీక హీ హైం, తుమ్హారీ భాభీ ఇస సమయ బీమార చల రహీ హై। వహీ గఠియా కీ శికాయత.. ఆజకల చల-ఫిర నహీం పాతీ, ఇసలిఏ ఏక నౌకరానీ రఖ ఛోడీ హై। బడా తో మేరే సాథ దుకాన మేం హీ బైఠతా హై, ఉసకే రిశ్తేవాలే ఆఏ థే... మైంనే తో ఉనసే సాఫ కహ దియా కి భఈ, కామ ధామ వాలా ఘర హై। అభీ తో వాపస చలే గఏ హైం। జైసా భీ హోగా ఫోన సే బతాఏంగే। దూసరే నంబర వాలే కా దో సబ్జేక్ట మేం ట్యూశన లగా దియా హై ఫిర భీ కహతా హై ఔర ట్యూశన పఢేగా.. సబ కమబఖ్త ఖాలీ కరకే ఛోడేంగే। సబసే ఛోటీ వాలీ ...."

"అరే బాల బచ్చోం కీ చింతా ఛోడిఏ, సబ ఠీక హో జాఏగా। బతాఇఏ కామ-ధామ కైసా చల రహా హై?" యే తో రామాయణ హీ ఖోలకర బైఠ గయా, మైంనే ఇసే మోబాఇల సే ఫోన క్యోం కియా?

"బాజార మేం ఆజకల బడీ మందీ హై। శాదీ కా సీజన ఆనే మేం తీన మహీనే హైం। ట్రాంసపోర్ట వాలే అపనా రేట బఢానే వాలే హైం। సోచతా హూఁ రేలవే సే మాల మంగానా శురూ కర దూఁ, పర ఖర్చా ఫిర భీ డబల కా డబల హీ పడేగా। గోదామ యహాఁ సే దూర పడతా హై ఇసలిఏ యహీం కహీం ఆసపాస ఏక ఔర గోదామ ఢూఁఢ రహా హూఁ, తేరీ నజర మేం హై క్యా కోఈ జగహ భాయా?"

"ఫిలహాల తో నహీం హై, ఠీక హైం అభీ రఖతా హూఁ।"

"అరే భాయా, యహ తో బతా కి ఫోన క్యోం కియా థా?"

"మైం పూఛనా చాహతా హూఁ కి నఏ మాల మేం ఆలూ ఆయా కి నహీం।"

"తో సీధే-సీధే పూఛ న, టాఇమ క్యోం బర్బాద కరతా హై? ఆలూ వాలా ట్రక కల పహుఁచేగా। ఔర కుఛ?"

"నహీం, ఇతనా బహుత హై।" ఔర మైంనే జల్దీ సే ఫోన కాట దియా। ఓహ, ఫిర గలతీ హో గఈ, మైంనే ఫోన కాటనే సే పహలే ధన్యవాద యా గుడబాఈ తో కహా హీ నహీం___!

ఉల్టే కా ఉల్టా సీధా హోతా హై____!

మేరా నామ శివశంకర ఝా హై। మైం ప్రయోగశాలాఓం మేం కామ ఆనే వాలే ఉపకరణోం కో బనానే వాలీ విశ్వవిఖ్యాత కంపనీ "ట్రాఇసన" కీ భారతీయ ఇకాఈ మేం ఏరియా అసిస్టేంట మైనేజర హూఁ। ఆప కభీ గుడగాఁవ స్థిత హమారే ఓఫిస ఆఇఏ। ఆపకో ఏక పూరా కారపోరేట వర్ల్డ దిఖాఈ దేగా। అవ్వల దర్జే కీ ఫర్నిశింగ, అవ్వల దర్జే కే సోఫే-కాలీన ఔర అవ్వల దర్జే కా స్టాఫ। హమ అపనే ఫీల్డ ఏగ్జీక్యూటివ్స కామ కరనే మేం పూరీ ఆజాదీ దేతే హైం। అనేక ప్రకార కీ ఆర్థిక సహూలియతేం భీ దేతే హైం కి ఛోటా-మోటా ఖర్చా కరనా జరూరీ హో తో వహ భీ అపనే స్తర పర కర లేం, పర టారగేట సే సమఝౌతా న కరేం।

మేరే అధికారీ ఏరియా మైనేజర శ్రీ డాంగర జీ బిజనేస మేం డిగ్రీ ధారక హైం, ఔర బహుత తేజ తర్రార కిస్మ కే అఫసర హైం। ఇన బిజనేస కే డిగ్రీ ధారకోం కీ సబసే బడీ సమస్యా హోతీ హై కి యహ వ్యావహారిక నహీం హోతే। కఈ బార ఇనకే ఫైసలే ఇతనే అవ్యావహారిక హోతే హైం కి లాభ కే బజాఏ నుకసాన అధిక హోతా హై। జైసే కిసీ భీ భలే చంగే ఫీల్డ స్టాఫ పర అకారణ దబావ బనానా। ఏక ఔర పరేశానీ హై కి యహ అపనీ కాబిలియత సాబిత కరనే కే లిఏ అధీనస్థోం కీ ఉమ్మీదోం సే బిలకుల ఉలటా నిర్ణయ లేతే హైం।

ముఝే జబ సే డాంగర సాహబ కే ఇన ఉలటే నిర్ణయోం కా పతా చలా తో మైంనే ఉనకే ముతాబిక అపనీ రణనీతి బదలీ।

పిఛలే మాహ మేరే మిత్ర గ్రేవాల సాహబ అపనీ పత్రికా కే లిఏ విజ్ఞాపన మాంగనే ఆఏ। బడే సజ్జన వ్యక్తి హైం ఔర ఉనకే జరిఏ హమేం కఈ క్లాఇంట మిలే హైం। ఉనసే మేరా యారానా హై ఔర పబ్లిసిటీ కే ఫండ సే మైం ఉన్హేం విజ్ఞాపన దేనా భీ చాహతా థా।

మైంనే గ్రేవాల జీ సే కహా, "ఇసమేం మేరా పహల కరనా ఠీక నహీం హై। ఆప ఏరియా మైనేజర డాంగర జీ సే సీధే బాత కరిఏ। ఉనసే యహ బాత జిక్ర జరూర కరిఏ కి ఆప మేరే పాస ఆఏ థే ఔర మైం ఇస పర రాజీ నహీం హూఁ।"

"పర ఐసా కరనే కీ క్యా జరూరత హై? ఆప స్వయం హీ విజ్ఞాపన దేనా స్వీకార కర క్యోం నహీం కర రహే హైం। కాన కో ఘుమాకర క్యోం పకడతే హైం?" గ్రేవాల సాహబ దువిధా మేం పడ గఏ।

"మేరా భరోసా కరిఏ గ్రేవాల సాహబ। విజ్ఞాపన ఆపకో జరూర మిలేగా పర జైసా మైం కహతా హూఁ కరిఏ। ధ్యాన రహే కి డాంగర సాహబ కే సామనే ఆపకో ఐసా జాహిర కరనా హై కి మైం ఇసకే లిఏ రాజీ నహీం హూఁ।"

వహ తైయార హో గఏ।

దూసరే దిన డాంగర సాహబ నే ముఝే బులాయా। ఉనకే సామనే గ్రేవాల సాహబ కా పత్ర రఖా థా। మైం సమఝ గయా కి గ్రేవాల జీ కీ ములాకాత డాంగర సే హో చుకీ హై।

"మి.శివశంకర, ఇస పత్ర కో దేఖిఏ। ఆపకీ క్యా ఓపీనియన హై?"

"సర! గ్రేవాల సాహబ కే మైగజీన కీ సర్కులేశన ఇతనీ అధిక నహీం హై, ఇసలిఏ మైంనే ఉన్హేం హామీ నహీం భరీ థీ। వైసే భీ ఇస సాల విజ్ఞాపన కా బజట పిఛలీ బార సే కమ హై।"

"పరంతు గ్రేవాల సాహబ సే హమారీ కంపనీ కే పురానే రిలేశన హైం। ఇనకే మైగజీన కీ రేపుటేశన బడీ అచ్ఛీ హై। హమేం జరూర ఇన్హేం హీ విజ్ఞాపన దేనా చాహిఏ। మైం ఇసీ లేటర పర హీ అపనే కమేంట లిఖ దేతా హూఁ। ఆప బైక ఫుల పేజ కా కలర ఏడ దే దీజిఏ।" ఔర ఉన్హోంనే ఉస పత్ర పర ఏక నోట లిఖకర ముఝే దే దియా।

"ఠీక హై సర। ఆప కహతే హైం తో మైం ఇసే ప్రోసేస కరతా హూఁ।" ఔర మైం బాహర ఆ గయా।

ఇసీ ఉలటబంసీ కా ఏక అనుభవ ఔర యాద ఆతా హై। యహాఁ కే ఏక సమాజసేవీ పత్రకార శ్రీవాస్తవ జీ ఆఏ। ఉనకీ బ్లైకమేలింగ కే కిస్సే జగజాహిర థే। ఉనకా మకసద భీ విజ్ఞాపన హాసిల కరనా థా। ఉన్హోంనే అపనా రూతబా దర్శానే కే లిఏ అపనే ఊఁచీ పహుఁచ ఔర మీడియా కీ తాకత కీ బాతేం బతానీ శురూ కర దీ। వహ ఐసా జాహిర కర రహే థే మానోం వహ హమసే విజ్ఞాపన మాంగకర హమారా కల్యాణ కరనా చాహతే హోం। ఠీక హై బేటా, మైం భీ దేఖతా హూఁ, తుమ్హేం విజ్ఞాపన కైసే మిలతా హై।

"ఆప బైఠిఏ తో సహీ, అభీ హాథోం-హాథ ప్రోపోజల భేజతా హూఁ। ఆప ఆరామ సే చాయ పీజిఏ।" మైంనే చపరాసీ కో చాయ లానే కా ఆదేశ దియా।

"థోడా జల్దీ కీజిఏగా। ముఝే కఈ క్షేత్రోం కో ఏక సాథ సంభాలనా పడతా హై। క్యా కరేం? జర్నలిజ్మ కా కామ హీ బడా జోఖిమ భరా హోతా హై।"

"యహ బన గయా ప్రోపోజల మైం అపనే బౖస కే పాస భేజతా హూఁ, బల్కి ఖుద లేకర జాతా హూఁ।"

వహ ఖుశీ-ఖుశీ చాయ పీకర విదా హుఏ।

మైం స్వయం అపనే హాథోం సే ప్రోపోజల లేకర గయా। మైంనే తో అపనీ ఓర సే పూరీ కోశిశ కీ, పర మేరే చాహనే సే క్యా హోతా హై?

ఏక హఫ్తే బాద శ్రీవాస్తవ జీ కో హమారా ఖేద పత్ర మిల గయా। హమారే పబ్లిసిటీ బజట మేం పైసా హీ నహీం థా, ఇసలిఏ హమ ఉన్హేం విజ్ఞాపన నహీం దే సకే। అగలే వర్ష అవశ్య ప్రయాస కరేంగే___!

ఏక కలాకార హీ దూసరే కలాకార కా దర్ద సమఝతా హై____!

మేరా నామ బజరంగీ దేవాంగన, కలాపథక ప్రముఖ, రాయపుర కా రహనే వాలా హూఁ। కలాపథక ఐసీ సరకారీ కలా మండలీ హోతీ హై జో సాంస్కృతిక కార్యక్రమోం కే జరిఏ సరకార కీ యోజనాఓం కా ప్రచార ప్రసార కరతీ హై। ముఝే తో పతా హీ నహీం థా కి ఐసీ భీ కోఈ సరకారీ నౌకరీ హోతీ హై జిసమేం కామ గానే బజానే కా హో। ముఝే శురూ సే హీ గానే బజానే కా శౌక థా। మేరీ తో లాటరీ హీ లగ గఈ థీ।

హమేం కలేక్టర కే అండర కామ కరనా పడతా హై। శురూ మేం తో కామ మేం మజా ఆయా, పర బాద మేం బడా బేకార లగనే లగా। హమేం గరీబీ హటాఓ, పరివార నియోజన, పఢో-పఢాఓ జైసే విషయోం పర గీత గానా పడతా। హమారే గీత భీ కహీం ఔర సే లిఖే ఆతే, కోఈ రస నహీం, కోఈ భావ నహీం, బస ఆదేశ హోతా గీత గానా హై। మోటే-మోటే అఫసర, జిన్హేం కలా ఔర సంగీత కే బారే మేం క ఖ భీ పతా నహీం హోతా, వహ హమేం బతాతే కి క్యా గానా హై ఔర కబ గానా హై।

సమఝ లో హమ సరకారీ భాండ హైం। కిసీ భీ కార్యక్రమ మేం జహాఁ కలేక్టర యా కిసీ బడే అధికారియోం కా దౌరా హోతా, హమేం భేజ దియా జాతా। హమారా కామ భీడ జుటానా థా, జబ తక కి కలేక్టర సాహబ వహాఁ పహుఁచ న జాఏఁ। పహలే బహుత బురా లగతా థా కి కోఈ హమారా గీత బీచ మేం రోకకర అపనా భాషణ శురూ కర దే, పర ధీరే-ధీరే ఇసకీ ఆదత హో గఈ।

మైం అబ అపనే కామ మేం బిలకుల పరఫేక్ట హూఁ। ఆప కోఈ భీ కార్యక్రమ బతాఇఏ, ఏడ్స నియంత్రణ యా పోలియా టీకాకరణ, ఉసకే బారే మేం ఆధా పేజ లిఖ కర దీజిఏ, చుటకీ బజాతే కిసీ భీ లోకగీత యా ఫిల్మీ గీత మేం ఫిట కర సకతా హూఁ। బస గీత తైయార। ఆపకో మజా నహీం ఆ రహా హై తో ఇససే ముఝే క్యా। మైం ఆపకే మనోరంజన కీ పరవాహ కరూఁ యా అపనీ నౌకరీ కరూఁ? మాఫ కీజిఏగా బాబూజీ, పర బదలతీ దునియా కే సాథ-సాథ మైం భీ జీనా సీఖ గయా హూఁ।

వికాసఖండ అధికారీ, రాజస్వ అధికారీ, తహసీలదార, పంచాయత ప్రముఖ ఔర యహాఁ తక కి ఏన.జీ.ఓ. కే లోగ భీ హమారే చారోం ఓర డోలతే హైం, కహతే హైం "బజరంగీ భాఈ, ఆప జైసే కలాకార కీ హమారే కార్యక్రమ మేం ఉపస్థితి జరూరీ హై।" ఉనకా మతలబ హోతా కి
కి "బజరంగీ భాఈ, హమారే కార్యక్రమ మేం ఆకర ముఫ్త మేం గానా-బజానా కర దో।" అవ్వల తో హమ హర కిసీ కార్యక్రమ మేం జాతే నహీం, యది గఏ భీ తో ఐసా గాతే-బజాతే హైం కి కిసీ కో సునాఈ హీ న దే। లోగోం కో ఢోలక, హారమోనియమ కీ ఆవాజ బస సునాఈ దేతీ హై పర సమఝ మేం కుఛ నహీం ఆతా। జబ తక ఆయోజక లోగ మాఇక సేట కరతే హైం హమ దో గీత గాకర బ్రేక లే లేతే హైం।

లోగ ఆఖిరీ మేం హమారే మన కీ బాత కహ దేతే హైం-"ఇససే అచ్ఛా తో నాచా యా భజన మండలీ బులవా లేతే।" యహీ తో హమ భీ చాహతే హైం కి అగలీ బార నాచా బులవా లేం తో హమారీ బలా టలే। హమేం సంతోష హై కి హమారీ నౌకరీ పక్కీ హై హమారా తో కుఛ నహీం బిగడేగా। అబ థోడా గాలీ ఖా లేనే సే, యా థోడే ఘటియా సాబిత హోనే సే హమారీ కలాకార బిరాదరీ కే కిసీ భాఈ కో రోజగార మిలే తో ఇససే అచ్ఛీ బాత క్యా హో సకతీ హై___!

సరఫరోశీ కీ తమన్నా దిల మేం హీ రహ గఈ ____!

మేరా నామ వినాయక అహిరవార హై, పేశా రాజనీతి, రీవా మధ్యప్రదేశ కర రహనే వాలా హూఁ। సభీ భాఈ బహన అపనే అపనే ఠికానే లగ గఏ హైం। ఠికానే లగనే కా మతలబ హై కి భాఈ అపనే పైరోం పర ఖడే హో గఏ హైం, బడే కీ నౌకరీ తో పహలే సే హీ థీ, ఛోటా కపడోం కా బిజనేస కరతా హై। దోనోం బహనోం కీ శాదీ హో చుకీ హై। యహాఁ హమారీ రిశ్తేదారీ బహుత బడీ హై। మేరా మాననా హై కి హర పరివార మేం కోఈ-న-సదస్య రాజనీతి మేం హోనా చాహిఏ। దూసరోం కా న సహీ, అపనే ఘర మేం హీ ఇతనే కామ రహతే హైం ఏడమిశన సే లేకర తబాదలే తక, బిజలీ-పానీ కే కనేక్శన సే లేకర కోర్ట కచహరీ తక, కి రాజనైతిక జాన-పహచాన కీ జరూరత పడతీ రహతీ హై।

మైంనే ఏమ.ఏ కర లియా, ఏల.ఏల.బీ భీ కర లియా పర నౌకరీ నహీం మిలీ। ఇసలిఏ మైంనే పఢ లిఖకర రాజనీతి కో అపనా కైరియర బనానే కా నిశ్చయ కియా హై। రాజనీతి మేం పఢే లిఖే నేతాఓం కీ హమేశా జరూరత రహీ హై ఔర మైం తో శురూ సే హీ బోలనే-చాలనే మేం అచ్ఛా రహా హూఁ। కాఫీ విచార విమర్శ కర కాఁగ్రేస పార్టీ కా కార్యకర్తా బన గయా హూఁ। హమారే క్షేత్ర కే యువా విధాయక హైం శ్రీ ఈశ్వర సింహ జీ, వహ మేరీ బహుత ఇజ్జత కరతే హైం। మైం ఉనకా బహుత హీ ఖాస చేలా బన గయా హూఁ।

రాజనీతి మేం నిష్ఠావాన తథా జమీన సే జుడే కార్యకర్తాఓం కీ బహుత జరూరత పడతీ హై। శురూఆతీ స్తర పర ఛిఛోరాపన ఠీక నహీం హై। పహలే విచారధారా కే స్తర పర తో పరిపక్వ హో లేం, ఫిర యది ఈమానదారీ సే కామ కియా జాఏ తో సత్తా భీ మిల జాఏగీ। జనతా కా కామ ని:స్వార్థ భావ సే కరనా చాహిఏ। ఫిలహాల ఆప సబోం కీ దుఆ సే అపనా జేబఖర్చ నికల హీ జాతా హై। మేరీ దృష్టి స్థానీయ రాజనీతి, ఛోటీ మోటీ ఉఠాపకట సే కాఫీ ఆగే హై। మైం రాష్ట్రీయ రాజనీతి మేం అపనా దఖల బనానా చాహతా హూఁ। రాజనీతి మేం ఛాత్రోం కా నేతృత్వ కరనా ఆసాన లగతా హై, పర ఇసమేం బహుత జటిలతాఏఁ భీ శామిల హోతీ హైం।

ఉస సమయ హమ పాకిస్తాన కే రాష్ట్రపతి ముశర్రఫ కే భారత ఆగమన కే విరోధ మేం జనమత తైయార కర రహే థే। ఛాత్ర శక్తి బహుత బడీ శక్తి హై। హమారీ నీతి రహీ హై కి ఛాత్ర నేతాఓం సే సంపర్క కర ఉన్హేం అపనే ఆందోలన మేం శామిల కరతే హైం। ఛాత్రోం మేం నయా జోశ, నఈ ఊర్జా హోతీ హై। హమ అపనే కుఛ పదాధికారియోం కే సాథ యహాఁ కే మేడికల కౖలేజ మేం జనఆందోలన కే లిఏ ఛాత్రోం సే మిలే జులే తో వాతావరణ కాఫీ అనుకూల లగా। జహాఁ ఏక ఓర ముశర్రఫ కారగిల లడాఈ కా జిమ్మేదార థా, హమారే దేశ మేం అవ్యవస్థా ఫైలానే కే లిఏ ఆతంకవాదియోం కో శహ దేనే కీ బాత కిసీ సే ఛిపీ నహీం హై। ఉసీ ఖలనాయక కా స్వాగత ఆజ కేంద్ర సరకారీ రాజ సమ్మాన కే సాథ కర రహీ హై। ఇస సరకార కో హమారే దేశ కే ఆత్మసమ్మాన కీ జరా భీ పరవాహ నహీం హై! ధిక్కార హై!

యహాఁ కే ఛాత్ర నేతాఓం మేం కాఫీ ఉత్సాహ థా, ఇసలిఏ యువా విధాయక శ్రీ ఈశ్వరచంద నే స్వయం వహాఁ ఏక మీటింగ లీ।

"సాథియోం! కోఈ బాత ఆప సబ సే ఛిపీ నహీం హై। ఇసలిఏ సమయ బరబాద న కరతే హుఏ మైం సీధే ముద్దే పర ఆతా హూఁ। హమారే హిందుస్తాన కే టుకడే కరనే కా సపనా దేఖనే వాలే ముశర్రఫ కా స్వాగత హమ నహీం హోనే దేంగే। ఇసనే హీ హమారే కశ్మీర పర, హమారీ మాఁ బహనోం పర అత్యాచార కరాయా హై। ఇసే తో గోలియోం సే భూన దేనా చాహిఏ। ఔర యహ సరకార, అమేరికా కీ గులామీ కర రహీ హై...।" ఈశ్వర జీ నే వహాఁ ఉపస్థిత సభీ ఛాత్రోం కీ అంతరాత్మా కో హిలా కర రఖ దియా।

ఇసకే బాద ఆందోలన కీ రూపరేఖా తయ హుఈ।

"తో హమనే ఇసకే లిఏ భోపాల మేం 11 తారీఖ కో ఏక రైలీ కా ఆహ్వాన కియా హై। యహాఁ సే పూరీ ట్రేన భరకర జాఏగీ। వైసే తో ఆప లోగోం కే రూకనే, ఖానే పీనే కీ వ్యవస్థా సబ హై, పర యది కుఛ గడబడీ హో తో ఆప అపనా ఖర్చ ఖుద కరనా పడ సకతా హై। క్యా హమ అపనే దేశ కే లిఏ ఇతనా భీ నహీం కర సకతే?" సభీ ఛాత్రోం జానే కే లిఏ తైయార థే।

"ఆప లోగోం కో అపనీ కుఛ కక్షాఏఁ ఛోడనీ పడేంగీ, తో క్యా ఆప సబ తైయార హైం?"

"హాఁ, బిలకుల తైయార హైం।"

"శాబాస! యది యహాఁ కే ప్రింసిపల నే కోఈ టాంగ అడానే కీ కోశిశ కీ, తో క్యా ఉనకా విరోధ కరనే కే లిఏ?"

"హాఁ, బిలకుల తైయార హైం।"

"యది హమ ఏకజుట రహే తో కోఈ హమారా కుఛ నహీం బిగాడ సకతా। యహ హమారే అపనే దేశ కే స్వాభిమాన కీ లడాఈ హై। మైం ఆప లోగోం కో బతా దూఁ కి యది ప్రింసిపల కల ఆప లోగోం మేం కిసీ కో రేస్టికేట భీ కర సకతా హై। క్యా దేశ కే లిఏ లడాఈ లడనే కో తైయార హై। ఆప మేం సే కితనే లోగ అపనీ కుర్బానీ దేనే కే లిఏ తైయార హైం? అపనే హాథ ఉఠాఏఁ!"

సారే హాథ ఖడే హో గఏ।

"ఔర కితనే లోగ కుర్బానీ నహీం దే సకతే? హాథ ఉఠాఏఁ। కిసీ కే సాథ కోఈ జబరదస్తీ నహీం హై।"

ఏక భీ హాథ నహీం ఉఠా। సభీ ఛాత్ర దేశ కే లిఏ అపనీ కుర్బానీ దేనే కో తైయార థే। సబకే మన మేం సరఫరోశీ కీ తమన్నా జోర మార రహీ థీ। యహ మేరే దేశ, భగతసింహ ఔర చంద్రశేఖర ఆజాద కే దేశ కే యువా హైం...!

ఈశ్వర జీ ప్రసన్న హోకర కౖలేజ సే విదా హుఏ। ఉన్హోంనే విశేష తౌర పర మేరీ పీఠ ఠోంకీ।

హమనే అపనే కార్యకర్తాఓం కే సాథ భోపాల మేం రైలీ కీ, రైలీ బహుత అచ్ఛీ రహీ। పర ఉస మేడికల కౖలేజ సే కోఈ నహీం ఆయా। సునా హై ఉనకే పరీక్షా కీ డేట ఏనాఉంస గఈ థీ ఔర సబ అపనీ పఢాఈ మేం జుట గఏ థే।
ఆజకల ఛాత్ర రాజనీతి భీ ఆసాన నహీం రహ గఈ। ఔర ఇన మేడికల కౖలేజ కే భగతసింహోం కే సరఫరోశీ కీ తమన్నా కా కోఈ భరోసా నహీం _____!

ఛోటే శహర కీ ఛోటీ మానసికతా_____

మేరా నామ డీ.పీ. యాదవ హై, ఏమ.ఏ., ఏమ.ఏస-సీ., బీ.ఏడ. హూఁ ఔర సిహోరా కే శాసకీయ హాఈ స్కూల మేం శిక్షక హూఁ। సిహోరా శహర కాఫీ తేజీ సే వికాస కర రహా హై। అబ తో యహాఁ ఏమ.ఏస-సీ. తక కా కౖలేజ, దో హాఈ స్కూల, తథా ఏక గర్ల్స హాఈ స్కూల, దో ప్రాఇవేట నర్సింగ హోమ, ఏక స్టేడియమ, ఏక ఆఈ.ఏ.ఏస. కోచింగ సేంటర భీ ఖుల గయా హై। యహాఁ సే పఢే బచ్చే దేశ భర మేం అపనే సిహోరా గాఁవ కా నామ రోశన కర రహే హైం। అబ యహ గాఁవ కహాఁ రహా, అచ్ఛా ఖాసా శహర హో గయా హై।

యహాఁ బాయోలౖజీ కీ కక్షా మేం అధ్యాపన కార్య కర రహా హూఁ। పిఛలే 15 వర్ష సే బాయోలౖజీ అధ్యాపన కే క్షేత్ర మేం మేరా నామ హై। ఆసపాస కే శహరోం సే విద్యార్థీ ట్యూశన పఢనే మేరే పాస ఆతే హైం। పర మైం హర కిసీ కో నహీం పఢాతా। మేరే స్కూల సే భీ అనేక బచ్చే మేరే పాస ఆతే హైం। ట్యూశన పఢనా యా న పఢనా ఛాత్రోం కీ అపనీ ఇచ్ఛా పర నిర్భర కరతా హై। మైం కిసీ పర కోఈ దబావ నహీం డాలతా, కిసీ కో మైం బాధ్య నహీం కరతా। జిసే పఢనా హై పఢే, జిసే నహీ పఢనా వహ స్వాధ్యాయ కర పరీక్షా దేనే కే లిఏ స్వతంత్ర హై। అపనే నంబరోం కే లిఏ వహ స్వయం జిమ్మేదార హోగా। మేరా ఆశీర్వాద ఉసకే సాథ హై।

యహాఁ కే లోగోం కీ మానసికతా అభీ భీ పిఛడీ హుఈ హై। ఏక లడకా హై సుందర లాల। బారహవీం కా ఛాత్ర హై। పఢనే మేం తేజ హై। ఈశ్వర నే ఉసే బుద్ధి అచ్ఛీ దీ హై పర ఉసే ఇసకా ఘమండ హో గయా హై। మేరే పాస ట్యూశన నహీం పఢతా ఔర కహతా హై కి స్వయం హీ క్లాస మేం ఫర్స్ట ఆకర దిఖాఏగా। వహ ఏక దిన ప్రింసిపల కే పాస శికాయత లేకర పహుఁచ గయా కి యాదవ సర లడకోం కో ప్రేక్టికల నంబర కమ దేతే హైం ఔర లడకియోం కో నంబర జ్యాదా దేతే హైం।

ఆప తో జానతే హైం కి ఛోటే శహర కే లోగ ఔర ఉనకీ వైసీ హీ ఓఛీ మానసికతా। లడకోం కో పూరే సమయ నేతాగిరీ కరనే, క్రికేట వగైరహ సే ఫురసత నహీం మిలతీ। లడకియాఁ మన లగాకర ప్రేక్టికల మేం భాగ లేతీ హైం। ఉనకీ హైండరాఇటింగ సుందర హోతీ హై। ఉనకా మౌఖిక సాక్షాత్కార అచ్ఛా హోతా హై ఇసలిఏ ఉనకే నంబర అధిక ఆతే హైం। ఏక శిక్షక కే నాతే హమేం అపనే ఛాత్రోం కా సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వ జాఁచనా హోతా హై। ప్రేక్టికల నంబర ఔర కిసలిఏ హోతా హై?

అభీ పరసోం తో హద హో గఈ। వహ ప్రింసిపల కే పాస పహుఁచ గయా ఔర కహనే లగా కి యాదవ సర నీతా కే సిర పర హాథ ఫేర రహే థే। నీతా ఉసీ కీ సహపాఠీ హై, ఔర బహుత అచ్ఛీ లడకీ హై। మేరా లేక్చర బడే ధ్యాన సే సునతీ హై। క్యా ఏక శిక్షక స్నేహ సే అపనే విద్యార్థియోం కే సిర పర హాథ నహీం ఫేర సకతా? మైంనే ప్రింసిపల సాహబ సే కహ దియా కి చాహే జిసకీ కసమ ఖవా లో, మైం నీతా కే సిర పర మమత్వ యుక్త స్నేహ సే హాథ ఫేర రహా థా। సుందరలాల కహనే లగా కి హమ భీ తో ఆపకే ఛాత్ర హైం, హమారే సర పర భీ మమత్వ వాలే స్నేహ సే హాథ ఫేరో। ఠహర సాలే! ఇసీ మమత్వ వాలే హాథ సే తేరా టేంటుఆ న దబా దూఁ_____!

రామ! బస దస మినట ఔర రూకో _____

మైం సంజయనగర దశహరా సమితి కా అధ్యక్ష మనోహరలాల బోల రహా హూఁ। జితనే భీ దర్శక ఆఏ హైం శాంతి బనాఏ రఖేం ఔర వహ ఆతిశబాజీ కా ఆనంద లేం। భగవాన రామ భీ అపనీ వానర సేనా కే సాథ మైదాన మేం పధార చుకే హైం। రావణ దహన శీఘ్ర హీ కియా జాఏగా। మంచ పర హమారే ముఖ్య అతిథి శ్రీ రాజేశ పటేల ఔర ఉనకే ఛోటే భాఈ వివేక పటేల, దోనోం ఆ చుకే హైం। శ్రీ రాజేశ పటేల మేరే బడే భాఈ జైసే హైం ఔర యహాఁ కే జానే మానే సమాజసేవక హైం, ఔర జనతా కే ప్రేమ మేం మజబూర హోకర ఉన్హేం రాజనీతి జ్వాఇన కరనా పడా ఔర పిఛలే 10 వర్ష సే రాజనీతి మేం సక్రియ హైం। శ్రీ రాజేశ పటేల నే ఇస దశహరా ఉత్సవ కే ఆయోజన మేం అపనా భరపూర యోగదాన దియా హై ఔర హమేశా దేతే రహేంగే। మైం బహుజన సమాజ పార్టీ కే యువా నేతా భాఈ కస్తూరీ లాల సే అనురోధ కరతా హూఁ కి వహ మంచ పర ఆకర రాజేశ పటేల జీ కా స్వాగత కరేం।

అబ మైం కపూర జ్వేలర్స కే శ్రీ నేకచంద జైన జీ సే అనురోధ కరతా హూఁ కి వహ భాఈ రాజేశ పటేల జీ కా స్వాగత కరేం। శ్రీ నేకచంద నే తన-మన-ధన సే ఇస దశహరా సమితి కే ఆయోజన మేం సహయోగ దియా హై।

భారతీయ యువా మోర్చా కే శ్రీ గుమాన భాఈ భీ రాజేశ పటేల జీ కా స్వాగత కరేం। యహ విశాల కుంభకర్ణ శ్రీ గుమాన భాఈ కే సౌజన్య సే బనా హై। కృపయా జల్దీ-జల్దీ మంచ పర ఆఏం। గుమాన భాఈ ! ఔర సాథ మేం కమల త్యాగీ భీ ఆ జాఏఁ।

ఏల.ఆఈ.జీ. కల్యాణ సమితి కే సచివ శ్రీ గౌతమ మండల హమారే నేతా శ్రీ రాజేశ పటేల జీ కా స్వాగత కరేంగే। కృపయా తాలీ బజాతే జాఏఁ। దర్శకోం సే మేరా నివేదన హై కి ఘేరే కే అందర న ఘుసేం। సిక్యోరిటీ గార్డ ఔర వాలంటియర ఉధర దేఖిఏ క్యా హో రహా హై?

శ్రీ సఖారామ సేఠ శ్రీ రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేం।

శ్రీ విద్యాధర, సేఠ గజానన, సేఠ కర్మచంద శ్రీ రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేం। తీనోం ఏక సాథ ఆ జాఏఁ। శ్రీ రామ జీ, అపనీ వానర సేనా కో సమ్హాలిఏ, బస థోడీ దేర ఔర హై, ఫిర పుతలా దహన కరతే హైం। దర్శక కృపయా జల్దబాజీ న కరేం।

అఖండ జాగరణ సమితి, కల్యాణగంజ కే ముఖియా శ్రీ సుఖబీర జీ హమారే ముఖ్య అతిథి శ్రీ రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేంగే।

సుప్రసిద్ధ సమాజసేవక యాసీన భాఈ, శ్రీ రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేంగే। దిగంబర కుర్మీ, ప్రహలాద సోలంకీ, గణేశచంద మాఁఝీ శ్రీ రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేంగే।

సంజయనగర కే ప్రధాన శ్రీ కాలూరామ పాసవాన ముఖ్య అతిథి రాజేశ పటేల కా స్వాగత కరేంగే। శ్రీ నరేంద్ర ఉప ప్రధాన భీ సాథ ఆ జాఏఁ। శ్రీ రామఖిలావన, శ్రీ తేజేందర ఖన్నా, శ్రీ .... అరే, రామ జీ ఏక మినట ఔర రూకిఏ। భగవాన రామ మైం ఆపకే హాథ జోడతా హూఁ బస దస మినట ఔర ఫిర పుతలా...। హే భగవాన, బాకీ కా స్వాగత బాద మేం కరేంగే... మైం రాజేశ పటేల జీ ఔర శ్రీ వివేక పటేల జీ సే అనురోధ కరతా హూఁ కి భగవాన రామ కే సాథ జాఏఁ ఔర పుతలా దహన మేం సహయోగ కరేం। పటేల సాహబ దౌడకర జాఇఏ, అబే రామ ! రూక ! పటేల సాహబ కో సాథ లేతా జా...

"ట్రాంసఫర కా కామ హై" కహనా పర్యాప్త నహీం హై ____

మేరా నామ సేవారామ హై। శిక్షా విభాగ మేం నౌకరీ కరతా హూఁ। నహీం జీ, మాస్టర (శిక్షక) నహీం హూఁ। ఐసీ కిస్మత కహాఁ। మైం తో మామూలీ సా క్లర్క హూఁ। పోస్టింగ జిలా శిక్షా విభాగ ముఖ్యాలయ, హోశంగాబాద మేం జిలా శిక్షా అధికారీ కే సాథ హై। మేరే నామ కీ తరహ హీ మేరా కామ భీ సేవా కరనే కా హై।

ముఝే శికాయత హై కి ఆజకల లోగ అపనే కామోం కో లేకర కాఫీ లాపరవాహ హో గఏ హైం। కోఈ భీ లేన-దేన యా హిసాబ-కితాబ జుబానీ రఖనా ఠీక నహీం హోతా, కభీ భీ ధోఖా హో సకతా హై। అభీ పిఛలే మాహ కీ బాత హై। మేరే పాస రామాయణ ప్రసాద ఆయా।

"యహ లీజిఏ దస హజార రూపఏ, ట్రాంసఫర కా కేస హై।" రామాయణ ప్రసాద కా కామ 'లోగోం కా కామ కరవానా' హై। నేతాఓం కే ఆగే పీఛే భీ ఫిరతా రహతా హై। లడకా తేజ హై, ఆగే జాఏగా।

"కిసకా ట్రాంసఫర?" మైంనే పూఛా।

"తివరా కే రమేశ శర్మా, ప్రాఇమరీ టీచర కా।"

సాల మేం ఏక బార ట్రాంసఫర కా సీజన ఆతా హై। ఇస సమయ హర సరకారీ నౌకరీ ధారీ శిక్షక సతర్క హో జాతా హై। జిసే కోఈ భూల-సుధార కరనీ హోతీ హై, పూరా మౌకా మిలతా హై। కోఈ పర్దా నహీం హై, హర ఆదమీ జానతా హై కి కామ కరానా హై తో కిససే సంపర్క కరనా పడేగా।

"దరఖ్వాస్త కహాఁ హై?" హర కామ కే లిఏ ఆవేదన పత్ర దేనా ఆవశ్యక హోతా హై।

'వో తో నహీం హై। అరే ఆప లోగోం భీ కహాఁ దరఖ్వాస్త వగైరహ కే చక్కర మేం పడే హైం। పైసా పూరా ఏడవాంస మేం దియా హై, ఫిర క్యా దిక్కత హై।"

"క్యా కామ హై, యహ తో పతా చలే।"

"అభీ బతాయా న, ట్రాంసఫర కా కామ హై।"

"అరే భైయా, ట్రాంసఫర రోకనా హై కి ట్రాంసఫర కరవానా హై?"

"ట్రాంసఫర రోకనే కా కామ హోగా...శాయద। కోఈ ట్రాంసఫర కరవానే కే పైసే థోడే హీ దేతా హై?" వహ హడబడాయా।

"ఐసే శాయద సే కామ నహీం చలతా భైయా, పూరా పక్కా కరో।

"మైం పక్కా కహ రహా హూఁ ట్రాంసఫర రోకనే కా హీ కామ హై। ఆప తో బడే శక్కీ ఆదమీ హైం।"

"ఇసమేం మజాక నహీం హై, జిందగీ కా సవాల హై। ఆప లోగ కామ కో సీరియసలీ లియా కరో।" మైంనే ఉసే సమఝాయా। "హమేం హజారోం ట్రాంసఫరోం కా హిసాబ రఖనా పడతా హై। ఐసా కరో, పైసా యహీం ఛోడ దో। జాకర దరఖ్వాస్త బనా లో, ట్రాంసఫర కరనా హై, కహాఁ కరనా హై యా రోకనా హై సబ కుఛ లిఖా హోనా చాహిఏ?"

వహ భునభునాతా హుఆ చలా గయా।

పహలే ఏక బార ఇసీ తరహ గడబడ హో గఈ థీ। కిసీ సజ్జన నే అపనే దుశ్మన కా ట్రాంసఫర రిమోట ఏరియా మేం కరనే కే లిఏ పైసే దిఏ థే, పర గలతీ సే ఉనకా హీ ట్రాంసఫర హో గయా। లియా గయా పైసా వాపస తో హో నహీం సకతా థా క్యోంకి ఉసమేం అధికారీ సే లేకర చపరాసీ తక కా హిస్సా రహతా హై, తో అగలే సాల దో ట్రాంసఫర ఫోకట మేం కరనే పడే, బేఇజ్జతీ హుఈ సో అలగ।

ఆప హీ బతాఇఏ "ట్రాంసఫర కా కామ హై" కహనే సే క్యా క్లీయర హోతా హై? అబ యహ బాత ఇన ఝోలా ఛాప నేతాఓం కో కౌన సమఝాఏ___।

మైం సచ్చే దిల సే ఠాకుర సాహబ కీ మదద కరనా చాహతా హూఁ___

మైం పడోసియోం కీ మదద కరనే కే లిఏ హమేశా తైయార రహతా హూఁ। బాల-బచ్చేదార ఆదమీ హూఁ। సుఖ-దుఖ తో లగా రహతా హై। జబ హమ కిసీ కే కామ ఆఏంగే తభీ తో కోఈ హమారే భీ కామ ఆఏగా। యది కోఈ హమారే కామ న భీ ఆఏ తో క్యా హుఆ, ఇంసానియత కే నాతే హమారా జో భీ ఫర్జ బనతా హై, ఉసే పూరా కరనా చాహిఏ।

మైంనే ఏక ఉసూల బనా లియా హై। జహాఁ భీ మౌకా మిలే మదద కరనే కే లిఏ ఆగే బఢనా చాహిఏ। పడోస మేం ఠాకుర సాహబ కే ఘర శాదీ హై। మైం జానతా హూఁ కి శాదీ కా ఘర హై, ఇసమేం హజారోం కామ హోతే హైం। ఐసే మేం సచ్చే పడోసీ కా ధర్మ నిభానే చలా గయా।

"ఔర ఠాకుర సాహబ, క్యా-క్యా కామ బచా హై?"

"అజీ, ఆపకే ఆశీర్వాద సబ కామ ఠీక హీ చల రహా హై। సారా కామ కాంట్రైక్టర కో దే దియా హై। కైటరర, టేంట వగైరహ సబ వహ ఠేకేదార దేఖేగా।"

"ఫిర భీ ఆప నజర రఖిఏగా। ఇన ఠేకేదారోం కా కోఈ భరోసా నహీం।"

"వో తో హై జీ, ఉససే రోజ-రోజ మిలకర పూరే కామ కీ రిపోర్ట లేతా హూఁ। వైసే, బతాతే హైం కి యే ఠేకేదార బఢియా ఆదమీ హై।"

"ఔర మేరే లాయక కోఈ సేవా?" మైంనే పూఛా। హమారే జమానే మేం...ముఝే యాద ఆతా హై కి గాఁవోం మేం హమ లడకే మిల జులకర సారా కామ కరతే థే। యహ ఠేకేదార వగైరహ తో ఆజ ఆఏ హైం। గాఁవోం మేం ఆప అభీ భీ జా కర దేఖిఏ, ఖానా పరోసనే సే లేకర బారాత కీ పూరీ ఖాతిరదారీ తక కా కామ గాఁవ వాలే మిల జుల కర హీ కరతే హైం।

"అభీ తో నహీం, జబ లగేగీ తో బిలకుల యాద కరేంగే జీ। ఆపకో నహీం కహేంగే తో కిసకో కహేంగే।"

"బిలకుల ఠాకుర సాహబ, కోఈ భీ కామ హో, కోఈ భీ జరూరత హో తో ఆధీ రాత కో ఆవాజ దీజిఏగా.....।"

"ఏక ఛోటీ సీ సమస్యా హై.... హమారే ఘర బహుత సే మేహమాన ఆ గఏ హైం। కాఫీ భీడ హో గఈ హై। యది ఆపకే ఘర మేం ఏక కమరా మిల జాఏ తో కుఛ లోగోం కో ఉసమేం రూకవా సకతే హైం।"

"హాఁ క్యోం నహీం...పర..." మైం కుఛ బోలతా రూక గయా। ముఝే యాద ఆయా కి మేరే సాస-ససుర భీ తో ఆనే వాలే హైం।

"అబ క్యా బతాఏఁ ఠాకుర సాహబ, మేరే సాస-ససుర భీ కల హీ ఆనే వాలే హైం। వో ఠహరే బూఢే లోగ। ఐసే మేం కమరా దేనా తో సంభవ నహీం హో పాఏగా। యది ఆప చాహేం తో కహీం కిరాఏ సే లేనే కే లిఏ తలాశ కరూఁ?"

"నహీం। ఫిలహాల తో నహీం। జబ లగేగీ తబ దేఖేంగే। అరే హాఁ, ఆపకే ఘర పానీ కా బడా డ్రమ హై। వహ ఏకాధ హఫ్తే కే లిఏ మిల జాతా తో...? దరఅసల పానీ కీ ఖపత బహుత బఢ గఈ హై, ఇసలిఏ...।"

"జరూర, క్యోం నహీం।" మైంనే కహా। తభీ ముఝే ధ్యాన ఆయా కి ఆజకల పానీ కీ కటౌతీ చల రహీ హై। కఈ బార నల ఏక హీ టాఇమ ఆతా హై, ఐసే మేం డ్రమ దేనే సే గడబడ హో జాఏగీ। "ఓహ, ఠాకుర సాహబ, ఆపకో తో పతా హీ హై, మేరే సాస-ససుర ఆ రహే హైం, బూఢే లోగ హైం, తో పానీ కీ ఖపత బఢ జాతీ హై। మైం మాఫీ చాహతా హూఁ, యది ఆప కహేం తో మైం కిసీ టేంట వాలే సే బాత కరూఁ, ఉనకే పాస ఏక్స్ట్రా డ్రమ హోతా హై।"

"నహీం కోఈ బాత నహీం, ఫిలహాల తో కామ చల హీ రహా హై। జబ ఐసీ నౌబత ఆఏగీ తో మైం ఖుద హీ టేంట వాలే సే బాత కర లూఁగా।"

"కోఈ ఔర కామ హో తో అవశ్య బతాఇఏగా।"

"జరూర। అరే హాఁ, ఆపకే యహాఁ ఏక సిలేండర ఏక్స్ట్రా హై క్యా? హమారా గైస వాలా ఆజ శామ తక డిలీవరీ కరేగా।"

"గైస... " ముఝే యాద ఆయా కి ఏక బార హమనే ఇసీ తరహ ఏక దిన కే లిఏ సిలేండర పడోస కే ఖాన సాహబ కో దియా థా। ఏక హఫ్తే తక ఉన్హోంనే సిలేండర నహీం లౌటాయా ఔర ఇసీ బీచ హమారీ గైస ఖత్మ హో గఈ థీ।

"హమారా సిలేండర భీ ఖాలీ పడా హై। హమనే తో దో తీన దిన పహలే బుక కరాయా థా, పర పతా నహీం క్యోం.. అభీ తక ఆయా నహీం, మైం ఆజ పతా కరతా హూఁ।"

"కోఈ బాత నహీం జీ, మైం కహీం ఔర దేఖ లేతా హూఁ।"

"ఔర కోఈ బాత హో తో ఆప నిస్సంకోచ...."

"యహ భీ కోఈ కహనే కీ బాత హై?"

మైం బహుత శర్మిందా హూఁ, ఔర కిసీ న కిసీ తరహ ఠాకుర సాహబ కీ కోఈ మదద కరనా చాహతా హూఁ। మేరీ అపనీ వివశతాఏఁ హై, ఇసీ కారణ... పర యకీన కరేం। మైం సచ్చే దిల సే ఉనకీ మదద కరనా చాహతా హూఁ।

మేరే ఘర మేం జో కలేశ హోగా, ఉసకా కౌన జిమ్మేదార హై___?

ఆజ మైం కైశియర కీ పోస్ట సే రిటాయర హో రహా హూఁ। ముఝే బహుత ఖుశీ హో రహీ హై, కి అబ మైం అపనా పూరా సమయ బచ్చోం కే సాథ బితా సకతా హూఁ। ఇస విదాఈ పార్టీ మేం మేరీ పత్నీ నహీం ఆ సకీం, పరంతు మేరే దోనోం బేటే తథా దామాద ఆఏ హుఏ హైం। వహ జో కైమరే సే ఫోటో ఖీంచ రహా హై, మేరా బడా లడకా హై। మైం బహుత ఆభారీ హూఁ కి ఆప లోగోం నే కోఈ ఐసా-వైసా చుటకులా నహీం సునాయా హై।

మన బడా ఇమోశనల హో రహా హై। మైం దరఅసల దేహాత కా హూఁ ఇసలిఏ బాత-బాత పర మేరే ముఁహ సే గాలీ నికల జాతీ హై। ఇస నౌకరీ కే దౌరాన కఈ లోగోం సే మేరీ గాలీ-గలౌచ హుఈ। సైక్శన హైడ సే ఏక బార జూతా-చప్పల భీ హో చుకా హై, క్యోంకి ఉన్హోంనే మేరీ ఛుట్టీ స్వీకార నహీం కీ థీ। పరంతు ముఝే యహ జానకర బహుత అచ్ఛా లగ రహా హై కి ఆప లోగోం మేం కిసీ నే భీ మేరీ బాతోం కా బురా నహీం మానా హై। జైసా కి సైక్శన హైడ నే అభీ బతాయా మైం సాఫ దిల కా ఆదమీ హూఁ, జో కుఛ జుబాన పర ఆతా హై బోల జాతా హూఁ। కోఈ బాత అపనే దిల మేం నహీం రఖతా। యహ అచ్ఛీ క్వాలిటీ హై।

అపనా సారా చార్జ మైంనే పహలే హీ దే దియా హై, పరంతు సైక్శన హైడ కీ సర్విస బుక ఛిపాకర రఖీ థీ। ముఝే ఐసా లగ రహా థా కి వహ రిటాయరమేంట కే సమయ కా క్లేమ దేనే మేం కుఛ దిక్కత కర సకతే హైం। పరంతు మేరే క్లేమ కా చేక ఆ చుకా హై। సర, ముఝే మాఫ కర దీజిఏ, ఆపకీ సర్విస బుక దరవాజే కే పాస వాలీ కేబినేట కే సబసే నిచలే ఖానే మేం హై।

మేరే ఘర మేం భీ కుఛ జలపాన కీ వ్యవస్థా హై। మైంనే ఢోల బజానే వాలా భీ బులవా లియా హై, ఔర మేరీ ఇచ్ఛా హై కి మైం హార పహనకర ఢోల బజవాతే హుఏ జులూస నికాలకర అపనే ఘర జాఊఁ। ఆప సభీ జో అపనా గలా తర కరనా చాహతే హైం, కృపయా జులూస మేం మేరే సాథ ఘర చలేం।

ఆపనే సబ నే మిలకర రాధా-కృష్ణ కీ యహ సుందర మూర్తి ముఝే ఉపహార దీ హై। మైంనే సునా హై కి పహలే సరస్వతీ కీ మూర్తి పసంద కీ థీ, పర కుఛ లోగోం కో ధారణా హై కి ముఝే రాధా-కృష్ణ అధిక సూట కరతే హైం, చలో కోఈ బాత నహీం। యహ భీ భగవాన హైం।

సైక్శన హైడ నే మేరా లగభగ సారా క్లేమ ఆజ హీ దిలవా దియా, ఇసకే లిఏ మైం ఆభారీ హూఁ। పర అభీ భీ ఇన్హేం జరా భీ అక్కల నహీం ఆఈ హై। హార పహనాతే ఔర రాధా-కృష్ణ కీ మూర్తి దేతే సమయ దాఁత ఫాడకర ఫోటో ఖించవాయా, పర చేక కో సబకో ఖోలకర క్యోం దిఖా రహే హైం___!

ఇసమేం సాఢే సాత లాఖ రూపఏ లిఖే హైం, యహ భీ జోర సే పఢకర సునా దియా హై। ఆప తో వాహవాహీ లూట గఏ। అబ మేరే ఘర మేం ఇసకే లిఏ జో కలేశ హోగా, ఉసకా కౌన జిమ్మేదార హై___?

అగలే సాల ఇనకా భీ రిటాయర హోనే కా నంబర హై। మైం అపనే సాథియోం సే ప్రార్థనా కరతా హూఁ కి సైక్శన హైడ సాహబ కో అపనే క్లేమ కా చేక భేంట కరేం తో ఉసమేం దేరీ నహీం హోనీ చాహిఏ। కోఈ కామ హో తో బేశక ముఝే బులవా లేం। మైం ఫ్రీ మేం ఇనకే క్లేమ కే లిఏ భాగ-దౌడ కరనే కో తైయార హూఁ। ఇనకా చేక, రిటారయరమేంట వాలే దిన హీ ఇనకే సారే పరివార కే సామనే దిఖాకర, ఫోటో ఖించవాకర భేంట హోనా చాహిఏ।

ఇతనీ మఁహగాఈ మేం నయా ప్యార కహాఁ మిలేగా____

మేరా నామ సురేందర హై। హమారా గామ దసరతపుర హరియాణా మేం పడతా హై జీ। హమారే గాఁవ మేం బేకారీ బహుత హై। మేరా మేన కామ తో లోహార కా హై। మైం అపనీ దుకాన కో వర్కశౖప కహతా హూఁ। అబ ఆప హీ బతాఓ, జిస దుకాన మేం లోహే కా కామ హోతా హో, ఉసే వర్కశౖప కహనా క్యా గలత హై।

ఆజ మైం ఆపకో అపనా దుఖ బతాతా హూఁ జీ। మేరీ ఆధీ ఉమర హో గఈ పర మేరే మాఁ బాప నే మేరీ శాదీ నా కరీ। కహతే హైం కి కహీం లడకీ నహీం మిలతీ। ఉనకా భీ క్యా దోష। హమారే ఇలాకే మేం బహుత కమ లడకియాఁ హైం జీ, తో శాదీ కే లిఏ లడకీ నహీం మిలతీ।

పర మైం హాథ-పే-హాథ ధరకర నా బైఠా। కాఫీ భాగీ-దౌడీ కీ తో జాకర ఏక నేపాల కీ ఛోకరీ మిలీ। పూరే పాఁచ హజార నకద దేనే పడే। ఉససే శాదీ కరీ। తబ జాకర జిందగీ మేం కుఛ రౌనక ఆఈ। పైసా తో ఫిర ఆ జావేగా పర ఏక బార ఉమర నికల గఈ తో నా ఆనే కీ।

మేరా ఏక చచేరా భాఈ థా జీ, ఉమర మేం మేరే సే బడా థా ఔర వహ భీ ఛడా (అవివాహిత) థా। ఉసనే బడా ధోఖా కియా మేరే సాథ। వహ మేరే ఘర ఆతా-జాతా రహతా థా। మైం భీ సోచతా, మేరీ ఘరవాలీ సే థోడా హఁస-బోల లేతా హై తో ఇసమేం ముఝే క్యా దిక్కత హై। యహ గాఁవ తో ఆప జానతే హీ హో, యహాఁ తో రేగిస్తాన హై జీ। ఇసమేం జనానీ కే పాస ఘడీ దో ఘడీ బైఠనే సే కోఈ తసల్లీ పావే హై తో ఇససే జ్యాదా పుణ్య కా కామ కోఈ నహీం హోతా।

వహ మేరీ ఘరవాలీ కో భగా లే గయా ఔర వహ ఇసీ గాఁవ మేం దూసరే ఘర మేం రహనే లగీ హై। మైంనే ఉససే బహుత ఝగడా కియా పర అబ వహ యహాఁ ఆనే కో రాజీ నహీం హై। కహతీ హై ఉసీ కే సాథ రహూఁగీ। మైం అపనే చచేరే భాఈ సే ఫౌజీదారీ తో కర నహీం సకతా థా। ఇసమేం ఖూన-ఖరాబా భీ హో సకతా థా। సో మైం పంచాయత గయా।

మైంనే పంచోం సే కహా కి ముఝే అపనీ ఘరవాలీ వాపస చాహిఏ। ఉసే కభీ కోఈ దుఖ-తకలీఫ దియా హో తో మేరీ గలతీ। పర ఉన్హోంనే మేరీ బాత నా సునీ। మేరీ ఘరవాలీ కహతీ హై కి అబ ఉసే మేరే చచేరే భాఈ సే ప్యార హో గయా హై సో వహ ఉసీ కే సాథ రహేగీ। మైంనే పంచోం సే కహా కి మేరీ ఘరవాలీ లౌటా దే, చాహే మేరే సే పాఁచ హజార ఔర లే ఔర అపనే లిఏ దూసరీ లే ఆఏ। పర పంచాయత నే ఫైసలా సునా దియా కి ఇసమేం జబరదస్తీ నహీం చల సకతీ। యది ఇసకీ మర్జీ హై తో వహ మేరే చచేరే భాఈ కే సాథ హీ రహేగీ। పర ఇసకే లిఏ మైంనే జో పాఁచ హజార ఖర్చ కిఏ థే, ఉసే ముఝే లౌటానే కా హుక్మ సునా దియా।

మేరీ సమఝ మేం నహీం ఆతా కి మేరే ప్యార మేం క్యా ఖోట థీ। మైం భీ తో జీ-జాన లగా కే ప్యార కరతా థా। పాఁచ హజార రూపఏ వాపస తో మిల గఏ హైం పర అబ మఁహగాఈ బహుత బఢ గఈ హై। ఇతనే మేం ఐసీ సుందర జనానీ కహాఁ మిలగీ।

మేరా అభీ భీ అపనే చచేరే భాఈ సే మేల-జోల బనా హుఆ హై। మైం అబ ఉసకే ఘర ఆతా-జాతా హూఁ। జబ తక కోఈ దూసరీ నహీం మిల జాతీ, ఇసీ సే హఁస-బోలకర గుజారా కరనా హై____

హమ కథా కీర్తన కరనే వాలే లోగ హైం, హమారా రహన-సహన బిలకుల సాదా హై....

మేరా నామ హరిశరణ శాస్త్రీ హై। అబ ఆపసే క్యా ఛిపానా, శాస్త్ర వగైరహ కీ కోఈ ఉపాధి నహీం మిలీ హై। జాతి సే శర్మా బ్రాహ్మణ హూఁ। రామకథా కహతా హూఁ తో భక్తజనోం నే స్వయం హీ శాస్త్రీ కహనా ప్రారంభ కర దియా, తో ఠీక హై। జాకీ రహీ భావనా జైసీ, ప్రభు మూరత దేఖీ తిన తైసీ। ఆప హమేం ప్రేమ సే జిస నామ సే పుకారేం, ఉసీ నామ సే హమ ఆపకీ సేవా మేం హాజిర హో జాఏంగే।

పహలే మైం కథా, శాదీ-బ్యాహ, హవన ఇత్యాది కరవాతా థా। పర కహతే హైం న కి జ్ఞానీ వహీ హై జో సమయ కే సాథ పరివర్తిత హో జాతా హై। మేరీ రూచి భీ భగవత్కథా కహనే మేం థీ। లోగ కథా శైలీ కీ ప్రశంసా కరతే థే, తో మైంనే భాగవత తథా రామకథా కహనా ప్రారంభ కర దియా। అబ ఢేర సారే భక్త హో గఏ హైం।

ఆజకల లోగోం కీ పసంద కాఫీ బదల గఈ హై। లోగ హమ సాధుఓం సే న జానే కైసీ కైసీ ఆస లగాఏ రహతే హైం। కోఈ చాహతా హై కి మైం ఉన్హేం యోగ కీ బారీకియాఁ బతాఊఁ, తో కోఈ జన్మపత్రీ బనవానా ఔర పఢవానా చాహతా హై। బడీ ముశ్కిల హో జాతీ హై।

భక్తోం కా విశ్వాస తోడనే కా జీ నహీం కరతా। ఇసలిఏ హాథ ఔర మాథా వగైరహ దేఖకర భవిష్య తో బతా హీ దేతా హూఁ। విపత్తియోం కా తోడ పూఛతే హైం, తో ఉన్హేం హవన ఇత్యాది కే ఉపాయ బతా దేతా హూఁ। రత్న పహననే కీ సలాహ మైం నహీం దేతా క్యోంకి డరతా హూఁ కి కోఈ కిసీ పుఖరాజ యా మూఁగే కీ అంగూఠీ లేకర ఆ జాఏగా ఔర సహీ హై యా గలత, జాననా చాహేగా తో ఉసే సంతుష్ట కరనా కఠిన హో జాఏగా।

ఆధ్యాత్మ కే క్షేత్ర మేం మాఁగ ఔర పూర్తి కా అధ్యయన కరనే కే బాద మైంనే రామకథా ఔర భాగవత కే క్షేత్ర మేం కామ కరనే కా నిశ్చయ కియా హై। గోసాంఈ తులసీదాస భీ కహతే హైం కి రామకథా సుననే సే హజారోం యజ్ఞోం కా ఫల అనాయాస హీ మిల జాతా హై।

కథా కే సమయ దో-చార భక్త హారమోనియమ తథా మంజీరే మేం సంగత భీ దేతే హైం, జిససే కథా ఔర కీర్తన కా మిలా జులా సంగీతమయ ఆధ్యాత్మిక వాతావరణ బన జాతా హై। యే లోగ తో విశుద్ధ సంగీతకార హైం, హమారీ తరహ సాధూ-సంత నహీం హైం, ఇసలిఏ ఇనకా పారిశ్రమిక తో దేనా హోగా। ఆప తో సమఝతే హైం, కథా మేం ఇనకా మహత్వ కితనా అధిక హోతా హై।

మేరా అపనా తో కోఈ ఖర్చా నహీం హై। ఆశ్రమ కే లిఏ జో ఉచిత లగే దే దీజిఏగా। రహనే కీ చింతా బిలకుల న కరేం। ఆప జైసే కిసీ గృహస్థ కే ఘర మేం రహ లూఁగా। మైం భోజన భీ ఏక హీ టాఇమ కరతా హూఁ। దో రోటీ దూధ కే సాథ, బస ఔర కుఛ నహీం। కోఈ తామ ఝామ మత కరిఏగా। దూసరే టాఇమ బస ఏక కటోరా కాజూ, కిశమిశ ఔర ఫలాహార కరతా హూఁ। సుబహ నాశ్తే మేం సాదా హలుఆ దేసీ ఘీ మేం బనవా దీజిఏగా। ఔర పీనే కే లిఏ దో గిలాస గాయ కా ఔటాయా హుఆ దూధ ఆధీ కటోరీ శహద కే సాథ దే దీజిఏ।

సప్తాహ మేం దో దిన తో ఉపవాస హీ రహతా హూఁ। ఉపవాస కే దిన మాత్ర చిరౌంజీ ఔర కిశమిశ కా సేవన కరతా హూఁ। ఇసీ తరహ కుఛ కంద మూల, ఫల-ఫూల ఖాకర, గౌ మాతా కా దూధ పీకర....... అరే కహాఁ చలే జజమాన.....సునిఏ తో...... మేరే సాథ మేరే కుఛ చేలే భీ హైం జో జయ-జయకార కరనే కే లిఏ సాథ హీ చలతే హైం..... యే లోగ భీ శాకాహారీ హీ హైం.........

కంప్యూటర చలానా బచ్చోం కా ఖేల నహీం హై___

మైం యూనివర్సిటీ మేం ప్రోఫేసర హూఁ, రిటాయరమేంట కే లిఏ చార సాల బచే హైం। అబ అపనీ బాత క్యా బతాఊఁ, యహాఁ బడీ పౖలిటిక్స హై। జో టైలేంటేడ లోగ హైం ఉన్హేం ఆగే బఢనే కా మౌకా హీ నహీం మిలతా। ముఝే భీ హర కదమ మేం బడీ ఫాఇట కరనీ పడీ హై।

అభీ దో మాహ పహలే కీ బాత హై। డిపార్టమేంట మేం కంప్యూటర ఆయా। ఉసే హేడ సాహబ నే అపనే కమరే మేం లగవా లియా జబకి మేరే కమరే మేం లగనా చాహిఏ థా, క్యోంకి మైంనే యూ.ఏస. మేం రిసర్చ వర్క కే దౌరాన కంప్యూటర పర బహుత కామ కియా థా। ఇసలిఏ ముఝే హీ మాలూమ హై కి కంప్యూటర కితనా సోఫేస్టికేటేడ ఇంస్ట్రూమేంట హోతా హై, ఔర ఉసే కైసే హైండల కరనా హై। ఖైర, జబ దూసరా కంప్యూటర ఆయా తో ఉసకే లిఏ మైంనే పూరీ ఫాఇట కీ ఔర అపనే కమరే మేం రఖవా లియా।

ముఝే కోఈ పరేశానీ నహీం హై, ఆప భీ ఆఇఏ, ఇసమేం కామ కీజిఏ ఔర అచ్ఛే సే ఢక కర చలే జాఇఏ। పర ముఝే లగతా హై కి యహాఁ ఇండియా మేం లోగోం కో ఇసే ఠీక సే హైండల కరనా ఆతా నహీం హై। సహీ గలత-సలత బటన దబాతే హైం ఔర ఖరాబ కర దేతే హైం।

అభీ పరసోం హీ మైంనే సునీల కో డాఁటా। అభీ టేంపరేరీ హై పర జబ తబ కామ కరనే కే బహానే ముఁహ ఉఠాఏ కంప్యూటర పర బైఠ జాతా హై।

"సునిఏ మిస్టర, ఆప ఇస కంప్యూటర చేయర ధీరే బైఠా కరిఏ। యహ బడా సోఫేస్టికేటేడ హోతా హై। ఇసమేం ఝూలా మత ఝూలిఏ।"

"ఓకే సర। మైం ధ్యాన రఖూఁగా।"

"ఔర ఆప ఇతనీ తేజీ సే కీబోర్డ పర బటన క్యోం దబాతే హైం। ఏక-ఏక అక్షర బారీ-బారీ సే జానే దీజిఏ। ఏక సాథ కఈ అక్షర భేజతే హైం తభీ తో కంప్యూటర హైంగ హో జాతా హై।"

"బట సర, కీబోర్డ పర బటన తో..."

"అబ ఆప ముఝే మత సమఝాఇయే, కౖపీ-పేస్ట కరనే కే లిఏ ఆపకో ఏడిట మేం జానా చాహిఏ। ఆప శార్టకట సే కర లేతే హైం। మైం ఆపసే బడా హూఁ ఇసలిఏ ఆపకే భలే కే లిఏ బతాతా హూఁ కి జిందగీ మేం కభీ భీ శార్టకట అపనానా ఠీక నహీం హై।"

"పర ఇసమేం శార్టకట...."

"ఆప ఇసమేం మ్యూజిక కైసే చలాతే హైం। ఇట ఇజ నౖట మేండ ఫౖర మ్యూజిక। ఆపకో మ్యూజిక సుననా హై తో అలగ సాఉండ సిస్టమ లే ఆఇఏ...."

"సౖరీ సర, మైం...."

"ఆఈ వోంట ఏలాఊ యూజలేస వర్క హియర! ఆప బతాఇఏ ముఝే ఇసే పాసవర్డ లౖక కైసే కియా జాతా హైం?"

"సర, జహాఁ తక మేరీ జానకారీ హై పాసవర్డ కా ప్రోవీజన నహీం హై।"

'అచ్ఛా !! మైం ఇతనా తో జానతా హూఁ కి పాసవర్డ సిస్టమ హర కంప్యూటర మేం హోతా హై। ఆప మత బతాఇఏ, మైం ఇసకే ఇంజీనియర సే పూఛ లూఁగా। గేట ఆఉట!"

పతా నహీం క్యా, ఆజ కల కే లౌండే ఆప కో ఫన్నే ఖాఁ సమఝతే హైం। మైం తబ సే కంప్యూటర చలాతా హూఁ జబ తుమ పైదా భీ నహీం థే। జబ జీ చాహా, బినా హాథ పైర వాశ కిఏ కంప్యూటర మేం ఆ జాతే హైం। కహీం ఇసమేం వాయరస ఆ గయా తో?